യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ ദുര്ബുദ്ധേ നാഹം ദാസ്യാമി കാമിനീമ് । യച്ഛക്യം കുരു തത്കാമം ന ദേയാ വരവര്ണിനീ
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോ, ദുർബുദ്ധിയേ; ഞാൻ നിന്റെ ആഗ്രഹമുള്ള സ്ത്രീയെ തരില്ല. നിനക്ക് കഴിയുന്നതെന്താണോ ചെയ്യൂ, ഈ സുന്ദരിയെ ഞാൻ നൽകില്ല.
കാമാര്തസ്യ ച തേ ശാപോ ന മാം ബാധിതുമര്ഹതി । നാഹം ദദേ ഗുരോ കാന്താം യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
നിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ശാപം എന്നെ ബാധിക്കില്ല; ഗുരുവേ, ഞാൻ എന്റെ പ്രിയയെ തരില്ല—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യൂ.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്തഃ ശശിനാ ചേജ്യശ്ചിന്താമാപ രുഷാന്വിതഃ । ജഗാമ തരസാ സദ്മ ക്രോധയുക്തഃ ശചീപതേഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതോടെ, ബൃഹസ്പതി കോപവും ചിന്തയും നിറഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ ശചീപതിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് കയറി.
ദൃഷ്ട്വാ ശതക്രതുസ്തത്ര ഗുരും ദുഃഖാതുരം സ്ഥിതമ് । പാദ്യാര്ഘ്യാചമനീയാദ്യൈഃ പൂജയിത്വാ സുസംസ്ഥിതഃ
അവിടെ ദുഃഖത്തിലും വിഷമത്തിലും ഇരിക്കുന്ന തന്റെ ഗുരുവിനെ കണ്ടശേഷം, ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) പാദ്യവും അർഘ്യവും ആചമനീയവും നൽകി ആദരവോടെ പൂജിച്ചു.
പപ്രച്ഛ പരമോദാരസ്തം തഥാവസ്ഥിതം ഗുരുമ് । കാ ചിന്താ തേ മഹാഭാഗ ശോകാര്തോഽസി മഹാമുനേ
അവിടെ അത്യന്തം ഉദാരനായ ഇന്ദ്രൻ, അങ്ങനെ ഇരിക്കുന്ന ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു: "എന്താണ് നിന്നെ വിഷമിപ്പിക്കുന്നത്, ഭാഗ്യവാനേ? മഹർഷിയേ, എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുന്നത്?"
കേനാപമാനിതോഽസി ത്വം മമ രാജ്യേ ഗുരുശ്ച മേ । ത്വദധീനമിദം സര്വം സൈന്യം ലോകാധിപൈഃ സഹ
"എന്റെ രാജ്യത്ത് ആരാണ് നിന്നെ അപമാനിച്ചത്, ഗുരുവേ, നീ എന്റെ അധ്യാപകനുമാണ്. ഈ സൈന്യവും ലോകപാലന്മാരുമൊക്കെയും നിന്റെ കീഴിലാണ്."
ബഹ്മാ വിഷ്ണുസ്തഥാ ശമ്ഭുര്യേ ചാന്യേ ദേവസത്തമാഃ । കരിഷ്യന്തി ച സാഹായ്യം കാ ചിന്താ വദ സാമ്പ്രതമ്
"ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റു ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരും നിനക്ക് സഹായം നൽകും. ഇപ്പോൾ എന്താണ് നിന്റെ ചിന്ത? പറയൂ."
ഗുരുരുവാച ശശിനാപഹൃതാ ഭാര്യാ താരാ മമ സുലോചനാ । ന ദദാതി സ ദുഷ്ടാത്മാ പ്രാര്ഥിതോഽപി പുനഃ പുനഃ
ഗുരു പറഞ്ഞു: "ചന്ദ്രൻ എന്റെ ഭാര്യയായ, മനോഹരമായ കണ്ണുള്ള താരയെ കൊണ്ടുപോയി. ഞാൻ പലതവണ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും ആ ദുഷ്ടൻ അവളെ തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ല."
കിം കരോമി സുരേശാന ത്വമേവ ശരണം മമ । സാഹായ്യം കുരു ദേവേശ ദുഃഖിതോഽസ്മി ശതക്രതോ
"ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? നീയാണ് എന്റെ ആശ്രയം. ദേവേശാ, ദയവായി എനിക്ക് സഹായം ചെയ്യൂ; ഞാൻ ദുഃഖിതനാണ്, ശതക്രതുവേ."
ഇന്ദ്ര ഉവാച മാ ശോകം കുരു ധര്മജ്ഞ ദാസോഽസ്മി തവ സുവ്രത । ആനയിഷ്യാമ്യഹം നൂനം ഭാര്യാം തവ മഹാമതേ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: "ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്, സത്യവ്രതനേ. മഹാമതിയേ, ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയെ തീർച്ചയായും തിരികെ കൊണ്ടുവരാം."
പ്രേഷിതേ ചേന്മയാ ദൂതേ ന ദാസ്യതി മദാകുലഃ । തതോ യുദ്ധം കരിഷ്യാമി ദേവസൈന്യൈഃ സമാവൃതഃ
"ഞാൻ ദൂതനെ അയച്ചിട്ടും ആ അഹങ്കാരിയായവൻ അവളെ തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ദേവസൈന്യങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും."
ഇത്യാശ്വാസ്യ ഗുരും ശക്രോ ദൂതം വക്തൃവിചക്ഷണമ് । പ്രേഷയാമാസ സോമായ വാര്താശംസിനമദ്ഭുതമ്
ഇങ്ങനെ ഗുരുവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചശേഷം, ശക്രൻ വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു ദൂതനെ ചന്ദ്രനോടു സന്ദേശം പറയാൻ അയച്ചു.
സ ഗത്വാ ശശിലോകം തു ത്വരിതഃ സുവിചക്ഷണഃ । ഉവാച വചനേനൈവ വചനം രോഹിണീപതിമ്
അവൻ വേഗത്തിൽ, വിവേകത്തോടെ, ചന്ദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോയി, രോഹിണിയുടെ ഭർത്താവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രേഷിതോഽഹം മഹാഭാഗ ശക്രേണ ത്വാം വിവക്ഷയാ । കഥിതം പ്രഭുണാ യച്ച തദ്ബ്രവീമി മഹാമതേ
മഹാഭാഗനേ, ഞാൻ ഇന്ദ്രന്റെ ദൂതനായി നിന്നോട് സന്ദേശം പറയാൻ വന്നതാണ്; ആ മഹാപ്രഭുവിന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ നിനക്ക് പറയാം, മഹാമതിയുള്ളവനേ.
ധര്മജ്ഞോഽസി മഹാഭാഗ നീതിം ജാനാസി സുവ്രത । അത്രിഃ പിതാ തേ ധര്മാത്മാ ന നിദ്യം കര്തുമര്ഹസി
നീ ധർമ്മജ്ഞനാണ്, മഹാഭാഗനാണ്, നല്ല ആചാരങ്ങൾ അറിയുന്നവനും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനും ആകുന്നു; നിന്റെ അച്ഛൻ അത്രി ധർമ്മനിഷ്ഠനാണ്—അവനു അപകീർത്തി വരുത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യരുത്.
ഭാര്യാ രക്ഷ്യാ സര്വഭൂതൈര്യഥാശക്തി ഹ്യതന്ദ്രിതൈഃ । തദര്ഥേ കലഹഃ കാമം ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ
ഭാര്യയെ എല്ലാ ജീവികളും തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം; അതിനാൽ തന്നെ, ഈ കാരണത്താൽ കലഹം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യഥാ തവ തഥാ തസ്യ യത്നഃ സ്യാദ്ദാരരക്ഷണേ । ആത്മവത്സര്വഭൂതാനി ചിന്തയ ത്വം സുധാനിധേ
നീ എങ്ങനെ നിന്റെ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കുമോ, അതുപോലെ അവനും തന്റെ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം; എല്ലാ ജീവികളെയും നിന്റെതുപോലെ കരുതണം, അമൃതത്തിന്റെ നിധിയേ.
അഷ്ടാവിംശതിസംഖ്യാസ്തേ കാമിന്യോ ദക്ഷജാഃ ശുഭാഃ । ഗുരുപത്നീം കഥം ഭോക്തും ത്വമിച്ഛസി സുധാനിധേ
നിനക്ക് ഇരുപത്തിയെട്ട് ദക്ഷന്റെ മനോഹരമായ പുത്രിമാർ ഭാര്യകളായി ഉണ്ട്; അമൃതനിധിയേ, എങ്ങനെ നീ ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
സ്വര്ഗേ സദാ വസന്ത്യേതാ മേനകാദ്യാ മനോരമാഃ । ഭുംക്ഷ്വ താഃ സ്വേച്ഛയാ കാമം മുഞ്ച പത്നീം ഗുരോരപി
മേനകാദികൾ പോലുള്ള മനോഹരികൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; അവരെ നീ ഇഷ്ടം പോലെ അനുഭവിക്കൂ, പക്ഷേ ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ വിട്ടു കൊടുക്കൂ.
ഈശ്വരാ യദി കുര്വന്തി ജുഗുപ്സിതമഹന്തയാ । അജ്ഞാസ്തദനുവര്തന്തേ തദാ ധര്മക്ഷയോ ഭവേത്
മഹാന്മാർ അപമാനകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താൽ, അജ്ഞാനികൾ അവരെ അനുസരിക്കും; അപ്പോൾ തന്നെ ധർമ്മം ക്ഷയിക്കും.
തസ്മാന്മുഞ്ച മഹാഭാഗ ഗുരോഃ പത്നീം മനോരമാമ് । കലഹസ്ത്വന്നിമിത്തോഽദ്യ സുരാണാം ന ഭവേദ്യഥാ
അതിനാൽ, മഹാഭാഗനേ, ഗുരുവിന്റെ മനോഹരമായ ഭാര്യയെ വിട്ടു കൊടുക്കൂ; നിന്റെ കാരണത്താൽ ഇന്ന് ദേവന്മാരിൽ കലഹം ഉണ്ടാകരുത്.
സൂത ഉവാച സോമഃ ശക്രവചഃ ശ്രുത്വാ കിഞ്ചിത്ക്രോധസമാകുലഃ । ഭങ്ഗ്യാ പ്രതിവചഃ പ്രാഹ ശക്രദൂതം തദാ ശശീ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ചന്ദ്രൻ അല്പം കോപത്തോടെ, ഒരു ചിരിയോടെ ഇന്ദ്രന്റെ ദൂതനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇന്ദുരാവാച ധര്മജ്ഞോഽസി മഹാബാഹോ ദേവാനാമധിപഃ സ്വയമ് । പുരോധാപി ച തേ താദൃഗ്യുവയോഃ സദൃശീ മതിഃ
ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: നീ ധർമ്മജ്ഞനാണ്, മഹാബാഹുവാണ്, ദേവന്മാരുടെ അധിപനും തന്നെയാണ്; നിന്റെ പുരോഹിതനും അതുപോലെയാണ്, നിങ്ങളുടേയും മനസ്സുകളും ഒരുപോലെയാണ്.
പരോപദേശേ കുശലാ ഭവന്തി ബഹവോ ജനാഃ । ദുര്ലഭസ്തു സ്വയം കര്താ പ്രാപ്തേ കര്മണി സര്വദാ
മറ്റുള്ളവരെ ഉപദേശിക്കാൻ പലരും കഴിവുള്ളവരാണ്; എന്നാൽ പ്രവർത്തിക്കേണ്ട സമയത്ത് സ്വയം ചെയ്യാൻ തയ്യാറുള്ളവരെ കണ്ടെത്തുന്നത് വളരെ ദുർലഭമാണ്.
ബാര്ഹസ്പത്യപ്രണീതം ച ശാസ്ത്രം ഗൃഹ്ണന്തി മാനവാഃ । കോ വിരോധോഽത്ര ദേവേശ കാമയാനാം ഭജന്സ്ത്രിയമ്
ബൃഹസ്പതിയുടെ ശാസ്ത്രങ്ങൾ മനുഷ്യർ സ്വീകരിക്കുന്നു; ദേവാധിപനേ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീയെ അനുഭവിക്കുന്നതിൽ എന്താണ് തെറ്റ്?
സ്വകീയം ബലിനാം സര്വം ദുര്ബലാനാം ന കിഞ്ചന । സ്വീയാ ച പരകീയാ ച ഭ്രമോഽയം മന്ദചേതസാമ്
ശക്തരായവർക്കു എല്ലാം തങ്ങളുടേതാണ്; ദുർബലർക്കു ഒന്നും ഇല്ല. തനതും പരതയും എന്ന വ്യത്യാസം ബുദ്ധിഹീനരുടെ ഭ്രമമാണ്.
താരാ മയ്യനുരക്താ ച യഥാ ന തു തഥാ ഗുരൌ । അനുരക്താ കഥം ത്യാജ്യാ ധര്മതോ ന്യായതസ്തഥാ
താര എന്നിൽ അനുരക്തയാണു, ഗുരുവിൽ അങ്ങനെ അല്ല; അനുരക്തയായവളെ ധർമ്മത്താലോ നീതിയാലോ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാനാകും?
ഗൃഹാരമ്ഭസ്തു രക്തായാം വിരക്തായാം കഥം ഭവേത് । വിരക്തേയം യദാ ജാതാ ചകമേഽനുജകാമിനീമ്
രക്തിയുള്ളവളായാലും വിരക്തിയുള്ളവളായാലും, വീട്ടു ജീവിതം എങ്ങനെ ആരംഭിക്കാനാകും? അവൾ വിരക്തയാകുമ്പോൾ ഞാൻ മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിച്ചു.
ന ദാസ്യേഽഹം വരാരോഹാം ഗച്ഛ ദൂത വദ സ്വയമ് । ഈശ്വരോഽസി സഹസ്രാക്ഷ യദിച്ഛസി കുരുഷ്വ തത്
ഞാൻ ഈ മനോഹരിയെ വിട്ടു കൊടുക്കില്ല; നീ ദൂതനേ, പോയി അവനോട് നേരിട്ട് പറയൂ. സഹസ്രനയനേ, നീ ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യൂ.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്തഃ ശശിനാ ദൂതഃ പ്രയയൌ ശക്രസന്നിധിമ് । ഇന്ദ്രായാചഷ്ട തത്സര്വം യദുക്തം ശീതരശ്മിനാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതോടെ, ദൂതൻ ഇന്ദ്രന്റെ സന്നിധിയിൽ പോയി, ശീതളപ്രഭയുള്ളവൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം അവനോട് അറിയിച്ചു.