ഇത്യാവാം സമയം കൃത്വാ സ്വര്ഗാദ്ഭൂലോകമാഗതൌ । ഏകചിത്തൌ മുനീഭൂതൌ വിചരന്തൌ യഥേച്ഛയാ
ഇങ്ങനെ ഒരു ഉടമ്പടിയുണ്ടാക്കി, ഞങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വന്നു, ഒരുമനസ്സോടെ മുനികളായി ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
ഏവം ഭ്രമന്തൌ ലോകേഽസ്മിന്ഗ്രീഷ്മാന്തേ സമുപാഗതേ । സഞ്ജയസ്യ പുരം രമ്യം സമ്പ്രാപ്തൌ നൃപതേ പുനഃ
ഇങ്ങനെ ലോകത്ത് സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കേ, വേനലിന്റെ അവസാനം വന്നപ്പോൾ, രാജാവ് സഞ്ജയന്റെ മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ വീണ്ടും എത്തി.
തേന സമ്പൂജിതൌ ഭക്ത്യാ രാജ്ഞാ സമ്മാനിതൌ ഭൃശമ് । സ്ഥിതൌ തത്ര ഗൃഹേ തസ്യ ചാതുര്മാസ്യം മഹാത്മനഃ
അവിടെ രാജാവ് ഭക്തിയോടെ ഞങ്ങളെ ആദരിച്ചു, വലിയ ആദരവു നൽകി. ആ മഹാത്മാവിന്റെ വീട്ടിൽ ഞങ്ങൾ നാലുമാസം മഴക്കാലം താമസിച്ചു.
വാര്ഷികാശ്ചതുരോ മാസാ ദുര്ഗമാഃ പഥി സര്വദാ । തസ്മാദേകത്ര വിബുധൈഃ സ്ഥാതവ്യമിതി നിശ്ചയഃ
മഴക്കാലത്തെ നാലുമാസം യാത്ര ചെയ്യാൻ എപ്പോഴും കഠിനമാണ്. അതുകൊണ്ടു, ജ്ഞാനികൾ ഒരിടത്ത് തന്നെ ഈ കാലത്ത് താമസിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഷ്ടൌ മാസാംസ്തു പ്രവസേത്സദാ കാര്യവശാദ്ദ്വിജഃ । വര്ഷാകാലേ ന ഗന്തവ്യം പ്രവാസേ സുഖമിച്ഛതാ
ദ്വിജന്മാർക്ക് നിർബന്ധം ഉണ്ടെങ്കിൽ എട്ട് മാസം വീട്ടിൽ നിന്ന് വിട്ട് താമസിക്കാം. എന്നാൽ ആരെങ്കിലും സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ മഴക്കാലത്ത് യാത്ര ചെയ്യരുത്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ സഞ്ജയസ്യ ഗൃഹേ തദാ । സംസ്ഥിതൌ മാനിതൌ രാജ്ഞാ കൃതാതിഥ്യൌ മഹാത്മനാ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, അന്നേ ദിവസം ഞങ്ങൾ സഞ്ജയന്റെ വീട്ടിൽ രാജാവിന്റെ ആദരവോടെ, അതിഥികളെപ്പോലെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു താമസിച്ചു.
ദമയന്തീതി വിഖ്യാതാ തസ്യ പുത്രീ മഹീപതേഃ । ആജ്ഞപ്താ പരിചര്യാര്ഥം സുദതീ സുന്ദരീ ഭൃശമ്
ആ രാജാവിന്റെ പ്രസിദ്ധയായ മകൾ ദമയന്തി, ഞങ്ങളെ സേവിക്കാനായി, അത്യന്തം സുന്ദരിയും മനോഹരിയുമായവളെ നിയോഗിച്ചു.
വിവേകജ്ഞാ വിശാലാക്ഷീ രാജപുത്രീ കൃതോദ്യമാ । സേവനം സര്വകാലേ ച വ്യദധാദുഭയോരപി
വിവേകമുള്ള, വലിയ കണ്ണുകളുള്ള രാജകുമാരി, ഉത്സാഹത്തോടെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ഞങ്ങളിരുവരെയും സേവിച്ചു.
സ്നാനാര്ഥമുദകം കാലേ ഭോജനം മൃഷ്ടമായതമ് । മുഖവാസം തഥാ ചാന്യം യദിഷ്ടം തദ്ദദാതി സാ
കുളിക്കാൻ സമയത്ത് വെള്ളം, രുചികരമായ നല്ല ഭക്ഷണം, വായിന് സുഗന്ധം നൽകുന്ന വസ്തുക്കൾ, വേണമെന്നു പറഞ്ഞ മറ്റെല്ലാം അവൾ ഒരുക്കി നൽകി.
മനോഽഭിലഷിതാന്കാമാനുഭയോരപി കന്യകാ । വ്യജനാസനശയ്യാദീന്വാഞ്ഛിതാനപ്യകല്പയത്
ഞങ്ങളിരുവരുടെയും മനസ്സിൽ തോന്നിയ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും, കാറ്റുകൂട്ടി, ഇരിപ്പിടം, കിടക്ക എന്നിവയും വേണ്ടതൊക്കെയും ആ പെൺകുട്ടി ഒരുക്കി നൽകി.
ഏവം സംസേവ്യമാനൌ തു സ്ഥിതൌ രാജ്ഞോ ഗൃഹേ കില । വേദാധ്യയനസംശീലാവാവാം വേദവ്രതേ രതൌ
ഇങ്ങനെ സേവനം ലഭിച്ചുകൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ രാജാവിന്റെ വീട്ടിൽ വേദപഠനത്തിലും വേദനിയമങ്ങളിൽ താല്പര്യത്തോടെയും താമസിച്ചു.
അഹം വീണാം കരേ കൃത്വാ സാധയിത്വാ സ്വരോത്തമമ് । ഗായത്രം സാമ സുസ്വാദമഗാം കര്ണരസായനമ്
ഞാൻ വീണ കൈയിൽ എടുത്ത്, അതിനെ നല്ല രീതിയിൽ സ്വരം കൂട്ടി, മനോഹരമായ സാംഗീതം പാടി, കാതിന് ആനന്ദം പകരുന്ന രീതിയിൽ ആസ്വദിച്ചു.
രാജപുത്രീ തു തച്ഛ്രുത്വാ സാമഗാനം മനോഹരമ് । ബഭൂവ മയി രാഗാഢ്യാ പ്രീതിയുക്താ വിശാരദാ
ആ സാംഗീതം കേട്ട രാജകുമാരി, എനിക്ക് വളരെ സ്നേഹവും ആകർഷണവും തോന്നി, അതിൽ പ്രാവീണ്യവും കാണിച്ചു.
ദിനേ ദിനേഽനുരാഗോഽസ്യാ മയി വൃദ്ധിം ഗതഃ പരഃ । മമാപി പ്രീതിയുക്തായാം മനോ ജാതം സ്പൃഹാപരമ്
ദിവസം ദിവസമായി അവളുടെ സ്നേഹം എനിക്കു വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചു; അവളുടെ സ്നേഹം കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിലും ആഗ്രഹം ഉണർന്നു.
മമ തസ്യ ച സാ കന്യാ ഭോജനാദിഷു കര്ഹിചിത് । അകരോദന്തരം കിഞ്ചിത്സേവാഭേദം രസാന്വിതാ
ഭക്ഷണത്തിലും മറ്റും ആ പെൺകുട്ടി എനിക്കും പാർവതയ്ക്കും ഒരിക്കലും വ്യത്യാസം കാണിച്ചില്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും സമാനമായി, മനസ്സോടെ സേവിച്ചു.
സ്നാനായോഷ്ണജലം മഹ്യം പര്വതായ ച ശീതലമ് । ദധി മഹ്യം തഥാ തക്രം പര്വതായാപ്യകല്പയത്
എനിക്ക് കുളിക്കാൻ ചൂടുവെള്ളവും പാർവതയ്ക്ക് തണുത്ത വെള്ളവും, എനിക്ക് തൈരും പാർവതയ്ക്ക് മോറും അവൾ ഒരുക്കി നൽകി.
ശയനാസ്തരണം ശുഭ്രം മദര്ഥേ പര്യകല്പയത് । പ്രീത്യാ പരമയാ യദ്വത്പര്വതായ ന താദൃശമ്
എനിക്ക് വേണ്ടി അവൾ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ വെളുത്ത നല്ല കിടക്ക ഒരുക്കി, പക്ഷേ പാർവതയ്ക്ക് അങ്ങനെ ഒരുക്കിയില്ല.
വിലോകയതി മാം പ്രേമ്ണാ സുന്ദരീ ന ച പര്വതമ് । തതോഽസ്യാസ്താദൃശം ദൃഷ്ട്വാ പര്വതഃ പ്രേമകാരണമ്
ആ സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടി സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ നോക്കുമായിരുന്നു, പാർവതയെ നോക്കാറില്ല; ഇതു കണ്ടപ്പോൾ പാർവത അവളുടെ സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കി.
മനസാ ചിന്തയാമാസ കിമേതദിതി വിസ്മിതഃ । പപ്രച്ഛ മാം രഹഃ സമ്യഗ്ബ്രൂഹി നാരദ സര്വഥാ
ഇത് എന്താണെന്ന് അത്ഭുതപ്പെട്ട് പാർവത മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു; പിന്നെ രഹസ്യമായി എന്നോട് ചോദിച്ചു: 'നാരദാ, എല്ലാം തുറന്നു പറയൂ.'
രാജപുത്രീ ത്വയി പ്രേമ കരോതി മുദിതാ ഭൃശമ് । ദദാതി ഭക്ഷ്യഭോജ്യാനി സ്നേഹയുക്താ സമന്തതഃ
രാജകുമാരി നിന്നെ വളരെ സന്തോഷത്തോടെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവൾ സ്നേഹത്തോടെ എല്ലാ വിധ ഭക്ഷണവും പാനീയവും നിനക്ക് നൽകുന്നു.
ന തഥാ മയി ഭേദോഽത്ര സന്ദേഹം ജനയത്യസൌ । മന്യതേ ത്വാം പതിം കര്തും സര്വഥാ സഞ്ജയാത്മജാ
എന്നോട് അവൾ അങ്ങനെ കാണിക്കുന്നില്ല, അതിനാൽ എനിക്ക് സംശയം തോന്നുന്നു; സഞ്ജയന്റെ മകൾ നിന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തവാപി താദൃശം ഭാവം ജാനാമി ലക്ഷണൈരഹമ് । നേത്രവക്ത്രവികാരൈശ്ച ജ്ഞായതേ പ്രീതികാരണമ്
നിന്റെ മനസ്സും അതുപോലെയാണെന്ന് ഞാൻ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടു മനസ്സിലാക്കുന്നു; നിന്റെ കണ്ണുകളും മുഖവും ഭാവങ്ങളും സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
സത്യം വദ ന തേ മിഥ്യാ വക്തവ്യം വചനം മുനേ । സ്വര്ഗതഃ സമയം കൃത്വാ ചലിതൌ സംസ്മരാധുനാ
സത്യമായത് മാത്രം പറയണം, അസത്യമായത് ഒരിക്കലും പറയരുത്, മഹർഷേ. സ്വർഗത്തിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതിനു ശേഷം നീ അതു പാലിച്ചില്ലെന്നു ഇപ്പോൾ ഓർക്കണം.
നാരദ ഉവാച പൃഷ്ടോഽഹം പര്വതേനേദം കാരണം തു ഹഠാദ്യദാ । തദാഹം ഹ്രീസമാക്രാന്തഃ സഞ്ജാതശ്ചാബ്രുവം പുനഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഈ കാര്യം പർവതൻ എന്നോടു വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ ലജ്ജയിൽ ആകൃഷ്ടനായി വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പര്വതൈഷാ വിശാലാക്ഷീ പതിം മാം കര്തുമുദ്യതാ । മമാപി മാനസോ ഭാവോ വര്തതേഽസ്യാം വിശേഷതഃ
ഈ വിശാലനായനിയായ പെൺകുട്ടി, പർവതി, എന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്കും അവളോടു പ്രത്യേകമായ സ്നേഹം മനസ്സിൽ ഉണ്ട്.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം സത്യം പര്വതഃ കോപസംയുതഃ । മാമുവാച മുനിര്വാക്യം ധിഗ്ധിഗിതി പുനഃ പുനഃ
എന്റെ ഈ സത്യവാക്യം കേട്ടപ്പോൾ, പർവതൻ കോപത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ചീ, ചീ' എന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞു.
പ്രഥമം ശപഥാന്കൃത്വാ വഞ്ചിതോഽഹം ത്വയാ യതഃ । ഭവ വാനരവക്ത്രസ്ത്വം ശാപാച്ച മമ മിത്രധുക്
ആദ്യമേ സത്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് എന്നെ വഞ്ചിച്ചതിനാൽ, നീ എന്റെ ശാപം മൂലം കുരങ്ങിന്റെ മുഖം ഉള്ളവനാകണം, സ്നേഹിതനെ വഞ്ചിച്ചവനേ.
ഇതി ശപ്തസ്തു തേനാഹം കുപിതേന മഹാത്മനാ । സഹസാ ഹ്യഭവം ക്രൂരഃ ശാഖാമൃഗമുഖസ്തദാ
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവിന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നു ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു; ഉടനെ ഞാൻ ക്രൂരനും ശാഖയിൽ താമസിക്കുന്ന മൃഗത്തിന്റെ മുഖവും ഉള്ളവനായി.
മയാപി ന കൃതാ തസ്മിന്ക്ഷമാ തു ഭഗിനീസുതേ । സോഽപി ശപ്തോഽതികോപാദ്വൈ മാ സ്വര്ഗേ തേ ഗതിഃ കില
അവന്റെ സഹോദരിയുടെ മകളെ കുറിച്ചുള്ള കാര്യത്തിൽ ഞാൻ അവനെ ക്ഷമിച്ചില്ല; അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഞാൻ അവനെയും ശപിച്ചു: 'നിനക്ക് സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടാകരുത്.'
സ്വല്പേഽപരാധേ യസ്മാന്മാം ശപ്തവാനസി പര്വത । തസ്മാത്തവാപി മന്ദാത്മന് മൃത്യുലോകേ സ്ഥിതിഃ കില
നീ എനിക്ക് ചെറിയൊരു പിഴവിനുവേണ്ടി ശപിച്ചുവല്ലോ, പർവതാ; അതുകൊണ്ട് നീയും, അശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവനേ, മനുഷ്യലോകത്ത് തന്നെ തുടരേണ്ടി വരും.