അധ്യാപനായ പുത്രാണാം പുരേ തസ്മിന്നിവാസിതഃ । കര്ണഃ കുന്ത്യാ പരിത്യക്തോ ജാതമാത്രഃ ശിശുര്യദാ
അവിടെയുള്ള രാജകുമാരന്മാരെ പഠിപ്പിക്കാൻ ദ്രോണാചാര്യൻ ആ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു. കുഞ്ഞായിരിക്കുമ്പോൾ കുന്തി ഉപേക്ഷിച്ച കർണ്ണനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സൂതേന പാലിതോ നദ്യാം പ്രാന്തശ്ചാധിരഥേന ഹ । ദുര്യോധനപ്രിയശ്ചാഭൂത്കര്ണഃ ശൂരതമസ്തഥാ
അധിരഥൻ എന്ന സാരഥി നദിക്കരയിൽ കർണ്ണനെ വളർത്തി. കർണ്ണൻ ദുര്യോധനന് വളരെ പ്രിയനായി, അത്യന്തം ധൈര്യശാലിയും ആയി.
പരസ്പരം വിരോധോഽഭൂദ്ഭീമദുര്യോധനാദിഷു । ധൃതരാഷ്ട്രസ്തു സഞ്ചിന്ത്യ ക്ലേശം പുത്രേഷു തേഷു ച
ഭീമനും ദുര്യോധനനും മറ്റുള്ളവരും തമ്മിൽ പരസ്പരം വൈരാഗ്യം ഉണ്ടായി. ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ മക്കളിൽ ഉണ്ടായ കഷ്ടതയെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
നിവാസം കല്പയാമാസ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ് । വിരോധശമനായൈവ നഗരേ വാരണാവതേ
പാണ്ഡവന്മാർക്കായി ധൃതരാഷ്ട്രൻ വാരണാവത നഗരത്തിൽ താമസം ഒരുക്കി, വൈരാഗ്യം ശമിപ്പിക്കാനായിരുന്നു അതിന്റെ ഉദ്ദേശം.
ദുര്യോധനേന തത്രൈവ ദ്രോഹാജ്ജതുഗൃഹാണി വൈ । കാരിതാനി ച ദിവ്യാനി പ്രേഷ്യ മിത്രം പുരോചനമ്
അവിടെ ദുര്യോധനൻ കപടത്വത്തോടെ ജതുഗൃഹങ്ങൾ പണിയിച്ചു. തന്റെ സുഹൃത്ത് പുരോചനനെയും അയച്ചു.
ശ്രുത്വാ ജതുഗൃഹേ ദഗ്ധാന്പാണ്ഡവാന്പൃഥയാ യുതാന് । പൌത്രഭാവാന്മുനിശ്രേഷ്ഠ മഗ്നോഽഹം വ്യസനാര്ണവേ
പൃഥയോടൊപ്പം പാണ്ഡവന്മാർ ജതുഗൃഹത്തിൽ കത്തിപ്പോയെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, മഹർഷിയേ, ഞാൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.
ശോകാതുരോ ഭൃശം ശൂന്യേ വനേ പശ്യന്നഹര്നിശമ് । ദൃഷ്ടാ മയൈകചക്രായാം പാണ്ഡവാ ദുഃഖകര്ശിതാഃ
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ, ശൂന്യമായ കാട്ടിൽ ഞാൻ പകലും രാത്രിയും അലഞ്ഞു. അവിടെ ഏകചക്രയിൽ ദു:ഖത്തിൽ കഷ്ടപ്പെട്ട പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ കണ്ടു.
തതസ്തുഷ്ടമനാശ്ചാഹം ജാതഃ പാര്ഥാന്വിലോക്യ ച । പ്രേരിതാസ്തേ മയാ തൂര്ണം ദ്രുപദസ്യ പുരം പ്രതി
പാണ്ഡവന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു. ഞാൻ അവരെ ദ്രുപദന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ അയച്ചു.
തേ ഗതാസ്തത്ര ദുഃഖാര്താ വിപ്രവേഷധരാഃ കൃശാഃ । മൃഗചര്മപരീധാനാഃ സഭായാം സംസ്ഥിതാസ്തദാ
അവിടെ അവർ ദു:ഖത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവരായി, ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു, മൃഗചർമ്മം ധരിച്ച്, സഭയിൽ നിന്നു.
കൃത്വാ പരാക്രമം ജിഷ്ണുഃ സ ജിത്വാ ദ്രുപദാത്മജാമ് । ചക്രുര്വിവാഹം മാനിന്യാ പഞ്ചൈവ മാതൃവാക്യതഃ
അർജ്ജുനൻ തന്റെ വീര്യം കാണിച്ച് ദ്രുപദന്റെ മകളെ ജയിച്ചു. അമ്മയുടെ വാക്കനുസരിച്ച് അഞ്ചു സഹോദരന്മാരും ആ മഹിളയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
ദൃഷ്ട്വാ വിവാഹം തേഷാം തു മുദിതോഽഹം ഭൃശം തദാ । തതോ നാഗാഹ്വയേ പ്രാപ്താഃ പാഞ്ചാലീസഹിതാ മുനേ
അവരുടെ വിവാഹം കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. പിന്നെ, മഹർഷിയേ, അവർ പാഞ്ചാലന്മാരോടൊപ്പം നാഗാഹ്വയത്തിൽ എത്തി.
നിവാസം ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥം ധൃതരാഷ്ട്രേണ കല്പിതമ് । പാണ്ഡവാനാം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ വസുദേവസുതേന വൈ
കൃഷ്ണനോടൊപ്പം പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിൽ താമസം ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഒരുക്കി.
തര്പിതഃ പാവകസ്തത്ര വിഷ്ണുനാ സഹ ജിഷ്ണുനാ । രാജസൂയഃ കൃതോ യജ്ഞസ്തദാഹം മുദിതോഽഭവമ്
അവിടെ അഗ്നിദേവൻ കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും സംതൃപ്തനായി. രാജസൂയയാഗം നടന്നു, അപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാഥ വിഭവം തേഷാം തഥാ മയകൃതാം സഭാമ് । ദുര്യോധനോഽതിസന്തപ്തോ ദുരോദരമഥാകരോത്
അവരുടെ ഐശ്വര്യവും മായൻ പണിത സഭയും കണ്ടപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ അത്യന്തം വേദനിച്ചു, ഒരു ദുഷ്ടതന്ത്രം ആസൂത്രണം ചെയ്തു.
ദുര്ദ്യൂതവേദീ ശകുനിരനക്ഷജ്ഞശ്ച ധര്മജഃ । ഹൃതം രാജ്യം ധനം സര്വം യാജ്ഞസേനീ ച ക്ലേശിതാ
ദുഷ്ടമായ പാശകേളിയിൽ ശകുനി കളിച്ചു, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ കപടത്വം അറിയാതെ രാജ്യം, സമ്പത്ത്, യാജ്ഞസേനിയും എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു, അവൾ ദു:ഖിതയായി.
വനേ ദ്വാദശ വര്ഷാണി പാണ്ഡവാസ്തേ വിവാസിതാഃ । പാഞ്ചാലീസഹിതാസ്തേന ദുഃഖം മേ ജനിതം ഭൃശമ്
പാണ്ഡവന്മാർ യാജ്ഞസേനിയോടൊപ്പം പന്ത്രണ്ട് വർഷം കാട്ടിൽ താമസിക്കേണ്ടി വന്നു. അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടായി.
ഏവം നാരദ സംസാരേ സുഖദുഃഖാത്മകേ ഭൃശമ് । നിമഗ്നോഽഹം ഭ്രമേണൈവ ജാനന് ധര്മം സനാതനമ്
നാരദാ, ഈ ലോകം സുഖവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞതാണ്. ഞാൻ ശാശ്വതമായ ധർമ്മം അറിയുന്നുവെങ്കിലും, ഭ്രമത്തിൽ ആഴമായി മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
കോഽഹം കസ്യ സുതാസ്തേഽമീ കാ മാതാ കിം സുഖം പുനഃ । യേന മേ ഹൃദയം മോഹാദ്ഭ്രമതീതി ദിവാനിശമ്
ഞാൻ ആരാണ്? ഇവർ ആരുടെ മകനാണ്? ആരാണ് അമ്മ? എന്താണ് സുഖം? ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ സംശയങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, മോഹം കൊണ്ടു എന്റെ ഹൃദയം പകലും രാത്രിയും അലയുന്നു.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി സന്തോഷോ നാധിഗച്ഛതി । ദോലാരൂഢം മനോ മേഽത്ര ചഞ്ചലം ന സ്ഥിരം ഭവേത്
എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? സന്തോഷം എനിക്കു കിട്ടുന്നില്ല. മനസ്സു തൂക്കാളിയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ അശാന്തവും സ്ഥിരതയില്ലാത്തതുമാണ്.
സര്വജ്ഞോഽസി മുനിശ്രേഷ്ഠ സന്ദേഹം മേ നിവര്തയ । തഥാ കുരു യഥാഹം സ്യാം സുഖിതോ വിഗതജ്വരഃ
മഹർഷി, നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്. എന്റെ സംശയം നീക്കം ചെയ്യണം. ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെയും വേദനയില്ലാതെയും ഇരിക്കാൻ നീ എന്നെ സഹായിക്കണം.
; ദമയന്തീവിവാഹപ്രസ്താവവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ഇതി മേ വചനം ശ്രുത്വാ നാരദഃ പരമാര്ഥവിത് । മാമാഹ ച സ്മിതം കൃത്വാ പൃച്ഛന്തം മോഹകാരണമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഞാൻ പറഞ്ഞതുകേട്ട്, പരമാർത്ഥം അറിയുന്ന നാരദൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, മോഹത്തിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ച എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച പാരാശര്യ പുരാണജ്ഞ കിം പൃച്ഛസി സുനിശ്ചയമ് । സംസാരേഽസ്മിന്വിനാ മോഹം കോഽപി നാസ്തി ശരീരവാന്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: പരാശരപുത്രാ, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവനേ, നീ ഇങ്ങനെ ഉറപ്പോടെ എന്തിനാണ് ചോദിക്കുന്നത്? ഈ ലോകത്ത് ശരീരമുള്ളവർക്കൊക്കെയും മോഹം ഇല്ലാതെ ആരുമില്ല.
ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുസ്തഥാ രുദ്രഃ സനകഃ കപിലസ്തഥാ । മായയാ വേഷ്ടിതാഃ സര്വേ ഭ്രമന്തി ഭവവര്ത്മനി
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും സനകനും കപിലനും — എല്ലാവരും മായയിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ജന്മമരണത്തിന്റെ വഴിയിൽ അലയുന്നു.
ജ്ഞാനിനം മാം ജനോ വേത്തി ഭ്രാന്തോഽഹം സര്വലോകവത് । ശൃണു മേ പൂര്വവൃത്താന്തം പ്രബ്രവീമി സുനിശ്ചിതമ്
എന്നെ ജ്ഞാനിയെന്നു ലോകം കരുതുന്നു. പക്ഷേ, ഞാൻ മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ തന്നെ ഭ്രമത്തിലാണ്. എന്റെ പഴയ കഥ നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ഉറപ്പോടെ പറയാം.
ദുഃഖം മയാ യഥാ പൂര്വമനുഭൂതം മഹത്തരമ് । സ്വകൃതേന ച മോഹേന ഭാര്യാര്ഥേ വാസവീസുത
വാസവീകുമാരാ, ഭാര്യയെക്കുറിച്ചുള്ള മോഹം കൊണ്ടു ഞാൻ നേരത്തെ അനുഭവിച്ച വലിയ ദു:ഖം, അതെങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നു ഞാൻ പറയാം.
ഏകദാ പര്വതശ്ചാഹം ദേവലോകാന്മഹീതലമ് । പ്രാപ്തോ വിലോകനാര്ഥായ ഭാരതം ഖണ്ഡമുത്തമമ്
ഒരു ദിവസം ഞാൻ, പാർവതൻ, ദേവലോകത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക്, ഭാരതഭൂമി കാണാനായി വന്നു.
ഭ്രമന്തൌ സഹിതാവുര്വ്യാം പശ്യന്തൌ തീര്ഥമണ്ഡലമ് । പാവനാനി ച സ്ഥാനാനി മുനീനാമാശ്രമാഞ്ഛുഭാന്
ഭൂമിയിൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ചേർന്ന് തിരിഞ്ഞു നടന്നു, തീർത്ഥങ്ങൾക്കും ശുദ്ധമായ മുനിസമൂഹങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങൾക്കും സന്ദർശനം നടത്തി.
ശപഥം ദേവലോകാത്തു കൃത്വാ പൂര്വം പരസ്പരമ് । ചലിതൌ സമയം ചേമം സമ്മന്ത്ര്യ നിശ്ചയേന വൈ
ദേവലോകത്തിൽ തന്നെ ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒരു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. അതനുസരിച്ച്, ഉറപ്പോടെ ആ തീരുമാനമെടുത്ത് യാത്ര തുടങ്ങി.
ചിത്തവൃത്തിസ്തു വക്തവ്യാ യാദൃശീ യസ്യ ജായതേ । ശുഭാ വാപ്യശുഭാ വാപി ന ഗോപ്തവ്യാ കദാചന
ആർക്കെങ്കിലും മനസ്സിൽ എന്തെങ്കിലും — നല്ലതോ ചീത്തയോ — തോന്നിയാൽ, അതു മറയ്ക്കാതെ പരസ്പരം പറയണം.
ഭോജനേച്ഛാ ധനേച്ഛാപി രതീച്ഛാ വാ ഭവേദപി । യാദൃശീ യസ്യ ചിത്തേ തു കഥനീയാ പരസ്പരമ്
ഭക്ഷണത്തിനോ ധനത്തിനോ ആസ്വാദനത്തിനോ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹം വന്നാലും, പരസ്പരം തുറന്നു പറയണം.