സ്മൃതമാത്രസ്തു മാത്രാ വൈ ജ്ഞാത്വാ ഭാവം മനോഗതമ് । തരസൈവാഗതശ്ചാഹം നഗരം നാഗസാഹ്വയമ്
എന്റെ അമ്മ മനസ്സില് എന്നെ ഓര്ത്തതും അവളുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കിയതും ഉടനെ ഞാന് നാഗസാഹ്വയമെന്ന നഗരത്തില് എത്തി.
പ്രണമ്യ മാതരം മൂര്ധ്നാ സംസ്ഥിതോഽഥ കൃതാഞ്ജലിഃ । താമബ്രവം സുതപ്താങ്ഗീം പുത്രശോകേന കര്ശിതാമ്
ഞാന് അമ്മയുടെ മുമ്പില് തലകുനിഞ്ഞ് കൈകൂപ്പി നില്ക്കെ, മകനു വേണ്ടി ദു:ഖത്തില് ക്ഷീണിച്ച അവളോട് പറഞ്ഞു.
മാതസ്ത്വയാ കിമാഹൂതോ മനസാഹം തപസ്വിനി । ആജ്ഞാപയ മഹത്കാര്യേ ദാസോഽസ്മി കരവാണി കിമ്
"അമ്മേ, തപസ്സിനി, എന്തിനാണ് നീ മനസ്സില് എന്നെ വിളിച്ചത്? വലിയ കാര്യത്തില് എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് കല്പിക്കൂ, ഞാന് നിങ്ങളുടെ ദാസനാണ്."
ത്വം മേ തീര്ഥം പരം മാതര്ദേവശ്ച പ്രഥിതഃ പരഃ । ആഗതശ്ചിന്തിതശ്ചാത്ര ബ്രൂഹി കൃത്യം തവ പ്രിയമ്
"നീയാണ് എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തീര്ത്ഥം, അമ്മേ, ദൈവംപോലും. നീ എന്നെ ഓര്ത്തതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് വന്നത്. നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന കാര്യം പറയൂ."
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാഹം സ്ഥിതസ്തത്ര മാതുരഗ്രേ യദാ മുനേ । തദാ സാ മാമുവാചേദം പശ്യന്തീ ഭീഷ്മമന്തികേ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഞാന് അമ്മയുടെ മുമ്പില് നിന്നു. അപ്പോള് അവള് ഭീഷ്മനെ നോക്കി എന്നോട് പറഞ്ഞു.
പുത്ര തേഽദ്യ മൃതോ ഭ്രാതാ പീഡിതോ രാജയക്ഷ്മണാ । തേനാഹം ദുഃഖിതാ ജാതാ വംശച്ഛേദഭയാദിഹ
"മകനേ, ഇന്ന് നിന്റെ സഹോദരന് രാജയക്ഷ്മരോഗം ബാധിച്ച് മരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് വംശം നശിച്ചുപോകുമോ എന്ന ഭയത്തില് ഞാന് ദു:ഖിതയാകുന്നു."
തസ്മാത്ത്വമദ്യ മേധാവിന് മയാഹൂതഃ സമാധിനാ । ഗാങ്ഗേയസ്യ മതേനാത്ര പാരാശര്യാര്ഥസിദ്ധയേ
"അതിനാലാണ്, ബുദ്ധിമാനേ, ഗംഗാപുത്രന്റെ സമ്മതത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെ നിന്നെ ഇന്ന് വിളിച്ചത്, പരാശരപുത്രന്റെ ഉദ്ദേശം പൂര്ത്തിയാക്കാന്."
കുലം സ്ഥാപയ നഷ്ടം ത്വം ശന്തനോര്നാമകാരണാത് । രക്ഷ മാം ദുഃഖതഃ കൃഷ്ണ വംശച്ഛേദോദ്ഭവാദ്ദ്രുതമ്
"ശാന്തനുവിന്റെ പേര് നിലനിര്ത്താന് ഈ നഷ്ടപ്പെട്ട വംശം നീ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. കൃഷ്ണേ, വംശം നശിക്കാതിരിക്കാന് എന്നെ ദു:ഖത്തില് നിന്ന് രക്ഷിക്കണം."
കാശിരാജസുതേ ഭാര്യേ ഭ്രാതുസ്തവ യവീയസഃ । സാധോര്വിചിത്രവീര്യസ്യ രൂപയൌവനഭൂഷിതേ
"നിന്റെ ഇളയ സഹോദരന്റെ ഭാര്യമാര്, കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാര്, വിശുദ്ധിയും സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉള്ളവരായ വിചിത്രവീര്യന്റെ ഭാര്യമാരാണ്."
താഭ്യാം സങ്ഗമ്യ മേധാവിന് പുത്രോത്പാദനകം കുരു । രക്ഷസ്വ ഭാരതം വംശം നാത്ര ദോഷോഽസ്തി കര്ഹിചിത്
"ബുദ്ധിമാനേ, അവരുമായി ചേര്ന്ന് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കണം. ഭാരതവംശം രക്ഷിക്കണം. ഇതില് ഒരിക്കലും പാപമില്ല."
വ്യാസ ഉവാച ഇതി മാതുര്വചഃ ശ്രുത്വാ ജാതശ്ചിന്താതുരോ ഹ്യഹമ് । ലജ്ജയാഽഽകുലചിത്തസ്താമബ്രവം വിനയാനതഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അമ്മയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട് ഞാന് വിഷമത്തില് ആകുലനായി, ലജ്ജയില് മനസ്സു കുഴഞ്ഞ് വിനയത്തോടെ അമ്മയോട് പറഞ്ഞു.
മാതഃ പാപാധികം കര്മ പരദാരാഭിമര്ശനമ് । ജ്ഞാത്വാ ധര്മപഥം സമ്യക്കരോമി കഥമാദരാത്
"അമ്മേ, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നത് വലിയ പാപമാണ്. ധര്മ്മമാര്ഗം അറിയുമ്പോള് എങ്ങനെ ഇത് ആദരവോടെ ചെയ്യാന് കഴിയും?"
തഥാ യവീയസോ ഭ്രാതുര്വധൂഃ കന്യാ പ്രകീര്തിതാ । വ്യഭിചാരം കഥം കുര്യാമധീത്യ നിഗമാനഹമ്
"അതിനുമുപരി, എന്റെ ഇളയ സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെ കന്യകയെന്നു പറയുന്നു. വേദങ്ങള് പഠിച്ചിട്ടും എങ്ങനെ ഞാൻ ഇതുപോലൊരു തെറ്റു ചെയ്യാം?"
അന്യായേന ന കര്തവ്യം സര്വഥാ കുലരക്ഷണമ് । ന തരന്തി ഹി സംസാരാത്പിതരഃ പാപകാരിണഃ
"വംശം രക്ഷിക്കേണ്ടത് അന്യായമായി ചെയ്യരുത്. പാപം ചെയ്ത പിതാക്കന്മാര് സംസാരത്തില് നിന്ന് മോചനം നേടുന്നില്ല."
ലോകാനാമുപദേഷ്ടാ യഃ പുരാണാനാം പ്രവര്തകഃ । സ കഥം കുത്സിതം കര്മ ജ്ഞാത്വാ കുര്യാന്മഹാദ്ഭുതമ്
ലോകങ്ങൾക്ക് ഉപദേശകനും പുരാതന ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പ്രചാരകനുമായ ഒരാൾ എങ്ങനെ അറിയാവുന്ന ഒരു ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്യാൻ തയ്യാറാകും? ഇതു വല്ലാതെ അത്ഭുതകരമാണ്.
പുനരുക്തോ ഹ്യഹം മാത്രാ രുദത്യാ ഭൃശമന്തികേ । പുത്രശോകാതിതപ്താ യാ വംശരക്ഷണകാമ്യയാ
എന്റെ അമ്മ, മകനോടുള്ള ദുഃഖത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ട്, വംശം നിലനിർത്തണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, എന്റെ അടുത്ത് വന്നു കരഞ്ഞുകൊണ്ട് എന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രേരിപ്പിച്ചു.
പാരാശര്യ ന തേ ദോഷോ വചനാന്മമ പുത്രക । ഗുരൂണാം വചനം തഥ്യം സദോഷമപി മാനവൈഃ
പാരാശര്യ, നീ കുറ്റക്കാരനല്ല, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചല്ലോ നീ ചെയ്തത്. ഗുരുക്കന്മാരുടെ വാക്ക്, അതിൽ കുറവുണ്ടെങ്കിലും, മനുഷ്യർ മാനിക്കേണ്ടതുതന്നെയാണ്.
കര്തവ്യമവിചാര്യൈവ ശിഷ്ടാചാരപ്രമാണതഃ । വചനം കുരു മേ പുത്ര ന തേ ദോഷോഽസ്തി മാനദ
ശിഷ്ടാചാരമാണ് മാനദണ്ഡം; കാര്യങ്ങൾ ആലോചിക്കാതെ തന്നെ ചെയ്യണം. അതിനാൽ, മകനേ, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കൂ, നിന്നിൽ കുറ്റമൊന്നുമില്ല, മാനദായകനേ.
പുത്രസ്യ ജനനം കൃത്വാ സുഖിനീ കുരു മാതരമ് । വിശേഷേണ തു സന്തപ്താം മഗ്നാം ശോകാര്ണവേ സുത
ഒരു മകൻ ജനിപ്പിച്ച്, നിന്റെ അമ്മയെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം. പ്രത്യേകിച്ച്, അവൾ ദു:ഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി വല്ലാതെ വേദനയിലാണല്ലോ, മകനേ.
ഇതി താം ബ്രുവതീം ശ്രുത്വാ തദാ സുരനദീസുതഃ । മാമുവാച വിശേഷജ്ഞഃ സൂക്ഷ്മധര്മസ്യ നിര്ണയേ
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ, ദേവനദിയുടെ മകൻ, സൂക്ഷ്മധർമ്മത്തിൽ നിപുണനായവൻ, എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ദ്വൈപായന വിചാരോഽത്ര ന കര്തവ്യസ്ത്വയാനഘ । മാതുര്വചനമാദായ വിഹരസ്വ യഥാസുഖമ്
ദ്വൈപായന, പാപമില്ലാത്തവനേ, ഇവിടെ നീ ആലോചന വേണ്ട. അമ്മയുടെ വാക്ക് സ്വീകരിച്ച്, ഇഷ്ടംപോലെ പ്രവർത്തിക്കൂ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ മാതുശ്ച പ്രാര്ഥനം തഥാ । നിഃശങ്കോഽഹം തദാ ജാതഃ കാര്യേ തസ്മിഞ്ജുഗുപ്സിതേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകളും അമ്മയുടെ അഭ്യർത്ഥനയും കേട്ടപ്പോൾ, ആ കുറ്റംചൊല്ലപ്പെട്ട കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് സംശയം ഇല്ലാതായി.
അമ്ബികായാം പ്രവൃത്തോഽഹമൃതുമത്യാം മുദാ നിശി । മയി വിമനസായാം തു താപസേ കുത്സിതേ ഭൃശമ്
രാത്രിയിൽ, ഋതുമതിയായ അംബികയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ, ഒരു തപസ്സുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ വല്ലാതെ വിഷമിച്ചു.
ശപ്താ മയാ സാ സുശ്രോണീ പ്രസങ്ഗേ പ്രഥമേ തദാ । അന്ധസ്തേ ഭവിതാ പുത്രോ യതോ നേത്രേ നിമീലിതേ
ആ ആദ്യസമീപനത്തിൽ, സുന്ദരമായ കമരങ്ങൾ ഉള്ള അവളെ ഞാൻ ശപിച്ചു: 'നീ കണ്ണ് അടച്ചതിനാൽ, നിന്റെ മകൻ അന്ധനായിരിക്കും.'
ദ്വിതീയേഽഹ്നി മുനിശ്രേഷ്ഠ പൃഷ്ടോ മാത്രാ രഹഃ പുനഃ । ഭവിഷ്യതി സുതഃ പുത്ര കാശിരാജസുതോദരേ
രണ്ടാം ദിവസം, മഹർഷിയേ, അമ്മ വീണ്ടും രഹസ്യമായി എന്നോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'കാശിരാജകുമാരിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ഒരു മകൻ ജനിക്കും.'
മയോക്താ ജനനീ തത്ര വ്രീഡാനമ്രമുഖേന ഹ । വിനേത്രോ ഭവിതാ പുത്രോ മാതഃ ശാപാന്മമൈവ ഹി
അവിടെ, ലജ്ജയിൽ മുഖം താഴ്ത്തിയ അമ്മയോട് ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'അമ്മേ, എന്റെ ശാപം മൂലം നിന്റെ മകൻ അന്ധനായിരിക്കും.'
തയാ നിര്ഭര്ത്സിതസ്തത്ര കഠോരവചസാ മുനേ । കഥം പുത്ര ത്വയാ ശപ്താ പുത്രസ്തേഽന്ധോ ഭവിഷ്യതി
അവിടെ, അവൾ കഠിനമായ വാക്കുകളിൽ എന്നെ ശാസിച്ചു: 'മകനേ, നീ എങ്ങനെ നിന്റെ സ്വന്തം മകനെ ശപിച്ച് അന്ധനാക്കാൻ കഴിയും?'
; വ്യാസസ്വകീയമോഹവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച വാസവീ ചകിതാ ജാതാ ശ്രുത്വാ മേ വാക്യമീദൃശമ് । ദാശേയീ മാമുവാചേദം പുത്രാര്ഥേ ഭൃശമാതുരാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വാസവീ ഭയപ്പെട്ടു. ദാസിയുടെ മകൾ, മകനെക്കുറിച്ചുള്ള വല്ലാതെ വേദനയിൽ, എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അമ്ബാലികാ വധൂര്ധന്യാ കാശിരാജസുതാ സുത । ഭാര്യാ വിചിത്രവീര്യസ്യ വിധവാ ശോകസംയുതാ
അംബാലിക, ധന്യയായ വധു, കാശിരാജാവിന്റെ മകൾ, വിചിത്രവീര്യന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അവൾ വിധവയും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയവളുമാണ്.
സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ രൂപയൌവനശാലിനീ । തസ്യാം ജനയ സങ്ഗം ത്വം കൃത്വാ പുത്രം സുസമ്മതമ്
അവളിൽ എല്ലാ സൗഭാഗ്യലക്ഷണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു, സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞവളായിരുന്നു. അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു മകൻ ജനിപ്പിക്കൂ.