ഏതന്മേ സംശയം ബ്രഹ്മഞ്ഛേത്തുമര്ഹസി സാമ്പ്രതമ് । സര്വജ്ഞസ്ത്വം മുനിശ്രേഷ്ഠ ബ്രൂഹി വൃത്താന്തമദ്ഭുതമ്
ബ്രഹ്മനേ, എന്റെ ഈ സംശയം ഇപ്പോൾ ദയവായി നീക്കിക്കൊടുക്കണം. സകലവും അറിയുന്നവനും, മുനിശ്രേഷ്ഠനും ആയ താങ്കൾ ഈ അത്ഭുതമായ കഥ പറയണം.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി സന്ദേഹസ്യാസ്യ നിര്ണയമ് । യഥാ ശ്രുതം മയാ പൂര്വം നാരദാന്മുനിസത്തമാത്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ ഈ സംശയത്തിന് ഉത്തരം പറയാം. മുമ്പ് ഞാൻ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെയാണ് ഇത്.
ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ പുത്രോ നാരദോ നാമ താപസഃ । സര്വജ്ഞഃ സര്വഗഃ ശാന്തഃ സര്വലോകപ്രിയഃ കവിഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകനാണ് നാരദൻ. അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും എത്തുന്നവനും, ശാന്തനും, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും പ്രിയങ്കരനും, കവി കൂടിയാണ്.
സ ചൈകദാ മുനിശ്രേഷ്ഠോ വിചരന്പൃഥിവീമിമാമ് । വാദയന്മഹതീം വീണാം സ്വരതാനസമന്വിതാമ്
ഒരു ദിവസം ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച്, മനോഹരമായ സ്വരങ്ങളോടെ വലിയ വീണ വായിച്ചു.
ബൃഹദ്രഥന്തരാദീനാം സാമ്നാം ഭേദാനനേകശഃ । ഗായന്ഗായത്രമമൃതം സമ്പ്രാപ്തോഽഥ മമാശ്രമമ്
ബ്രിഹദ്, രഥന്തര തുടങ്ങിയ സാമവേദ ഗീതങ്ങളുടെ പല വകഭേദങ്ങളും പാടിക്കൊണ്ട്, അമൃതംപോലെയുള്ള ആ ഗാനത്തോടെ അവൻ എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി.
ശമ്യാപ്രാസം മഹാതീര്ഥം സരസ്വത്യാഃ സുപാവനമ് । നിവാസം മുനിമുഖ്യാനാം ശര്മദം ജ്ഞാനദം തഥാ
സരസ്വതീ നദിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, മഹാതീർത്ഥമായ ശമ്യാപ്രാസം, പ്രധാന മുനിമാരുടെ വാസസ്ഥലവും, സുഖവും ജ്ഞാനവും നൽകുന്ന സ്ഥലവുമാണ് അവൻ എത്തിയത്.
തമാഗതമഹം പ്രേക്ഷ്യ ബ്രഹ്മപുത്രം മഹാദ്യുതിമ് । അഭ്യുത്ഥാനാദികം സര്വം കൃതവാനര്ചനാദികമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ പ്രകാശമുള്ള അവനെ വരവേറ്റപ്പോൾ ഞാൻ എല്ലാ സ്വീകരണവും പൂജയും ചെയ്തു.
അര്ഘ്യപാദ്യവിധിം കൃത്വാ തസ്യാസനസ്ഥിതസ്യ ച । ഉപവിഷ്ടഃ സമീപേഽഹം മുനേരമിതതേജസഃ
അവനെ അർഘ്യവും പാദ്യവും നൽകി, ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി, അതിനുശേഷം അതിയായ തേജസ്സുള്ള ആ മുനിയുടെ അടുത്ത് ഞാൻ ഇരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ വിശ്രമിണം ശാന്തം നാരദം ജ്ഞാനപാരദമ് । തമപൃച്ഛമഹം രാജന് യത്പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാധുനാ
ശാന്തനും വിശ്രമിച്ചും അറിവിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള നാരദനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, നീ ഇപ്പോൾ എന്നോടു ചോദിച്ചതു പോലെ ഞാൻ അവനോട് ചോദിച്ചു.
അസാരേഽസ്മിംസ്തു സംസാരേ പ്രാണിനാം കിം സുഖം മുനേ । ന പശ്യാമി വിനിശ്ചിത്യ കദാചിത്കുത്രചിത്ക്വചിത്
ഈ ശാശ്വതത്വമില്ലാത്ത ലോകത്തിൽ, മഹർഷേ, ജീവികൾക്ക് യാതൊരു സന്തോഷവും ഉണ്ടോ? ഞാൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ചിട്ടും അതൊന്നും കാണുന്നില്ല.
ദ്വീപേ ജാതോ ജനന്യാഹം സംത്യക്തസ്തത്ക്ഷണാദപി । അനാശ്രയോ വനേ വൃദ്ധിം പ്രാപ്തഃ കര്മാനുസാരതഃ
ഒരു ദ്വീപിൽ ജനിച്ച ഉടനെ അമ്മ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ആശ്രയമില്ലാതെ കാടിൽ ഞാൻ വളർന്നു, എല്ലാം വിധിയുടെ പ്രകാരമായിരുന്നു.
തപസ്തപ്തം മയാ ചോഗ്രം പര്വതേ ബഹുവാര്ഷികമ് । പുത്രകാമേന ദേവര്ഷേ ശങ്കരഃ സമുപാസിതഃ
ഒരു മകനെ ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, ദൈവമുനിയേ, ഞാൻ മലയിൽ വർഷങ്ങളോളം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു, ശങ്കരനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
തതോ മയാ ശുകഃ പ്രാപ്തഃ പുത്രോ ജ്ഞാനവതാം വരഃ । പാഠിതസ്തു മയാ സമ്യഗ്വേദാനാം സാര ആദിതഃ
അതിനുശേഷം ഞാൻ അറിവിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ള ശുകനെ മകനായി ലഭിച്ചു. ഞാൻ വേദങ്ങളുടെ സാരം ആദ്യം മുതൽ തന്നെ അവനോട് പൂർണ്ണമായി പഠിപ്പിച്ചു.
സ ത്യക്ത്വാ മാം ഗതഃ ക്വാപി രുദന്തം വിരഹാതുരമ് । ലോകാല്ലോകാന്തരം സാധോ വചനാത്തവ ബോധിതഃ
അവൻ എന്നെ വിട്ട് എവിടെയോ പോയി; വേർപാടിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ ഞാൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. മഹാനേ, നിന്റെ ഉപദേശത്താൽ അവൻ ലോകം വിട്ട് മറ്റൊരു ലോകത്തേക്ക് പോയി.
തതോഽഹം പുത്രസന്തപ്തസ്ത്യക്ത്വാ മേരും മഹാഗിരിമ് । മാതരം മനസാ കൃത്വാ സമ്പ്രാപ്തഃ കുരുജാങ്ഗലമ്
മകനോടുള്ള വേദനയാൽ ഞാൻ മഹാമലയായ മെരുവിനെ വിട്ടു. അമ്മയെ മനസ്സിൽ ഓർത്ത് കുരുജാംഗളത്തിലേക്ക് എത്തി.
പുത്രസ്നേഹാദതിതരാം കൃശാങ്ഗഃ ശോകസംയുതഃ । ജാനന്മിഥ്യേതി സംസാരം മായാപാശനിയന്ത്രിതഃ
മകനോടുള്ള അതിയായ സ്നേഹത്തിൽ എന്റെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചു, മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ ആകയാൽ. ഈ ലോകം മിഥ്യയാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും മായയുടെ പാശത്തിൽ പെട്ടുപോയി.
തതോ രാജ്ഞാ വൃതാം ജ്ഞാത്വാ മാതരം വാസവീം ശുഭാമ് । സ്ഥിതോഽത്രൈവാശ്രമം കൃത്വാ സരസ്വത്യാസ്തടേ ശുഭേ
പിന്നീട് രാജാവിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എന്റെ അമ്മയായ വാസവിയെ ശ്രേഷ്ഠയെന്നറിഞ്ഞ്, ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു, മനോഹരമായ സരസ്വതീ നദിയുടെ തീരത്ത് ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു.
ശന്തനുഃ സ്വര്ഗതിം പ്രാപ്തോ വിധുരാ ജനനീ സ്ഥിതാ । പുത്രദ്വയയുതാ സാധ്വീ ഭീഷ്മേണ പ്രതിപാലിതാ
ശാന്തനു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി; അമ്മയായ വിധുരാ അവളുടെ രണ്ട് മക്കളോടൊപ്പം അവിടെ തുടരുന്നു. ഭീഷ്മൻ അവളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ചിത്രാങ്ഗദഃ കൃതോ രാജാ ഗങ്ഗാപുത്രേണ ധീമതാ । കാലേന സോഽപി മേ ഭ്രാതാ മൃതഃ കാമസമദ്യുതിഃ
ഗംഗാപുത്രനായ ധീരനായ ഭീഷ്മൻ ചിത്രാംഗദനെ രാജാവാക്കി. കാലക്രമേണ ആ സഹോദരനും, ഉജ്ജ്വലമായ വീര്യത്തോടും ആകാംക്ഷയോടും കൂടി, മരിച്ചു.
തതഃ സത്യവതീ മാതാ നിമഗ്നാ ശോകസാഗരേ । ചിത്രാങ്ഗദം മൃതം പുത്രം രുരോദ ഭൃശമാതുരാ
അതിനുശേഷം അമ്മയായ സത്യവതിക്ക് ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി. മരിച്ച മകൻ ചിത്രാംഗദനെ ഓർത്ത് അവൾ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.
സമ്പ്രാപ്തോഽഹം മഹാഭാഗ ജ്ഞാത്വാ താം ദുഃഖിതാം സതീമ് । ആശ്വാസിതാ മയാത്യര്ഥം ഭീഷ്മേണ ച മഹാത്മനാ
അവളെ ദുഃഖിതയാണെന്നും ധർമ്മനിഷ്ഠയാണെന്നും അറിഞ്ഞ്, മഹാഭാഗവ, ഞാൻ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മനും കൂടെ ആശ്വാസം നൽകി.
വിചിത്രവീര്യസ്ത്വപരോ വീര്യവാന്പൃഥിവീപതിഃ । കൃതോ ഭീഷ്മേണ ഭ്രാതാ വൈ സ്ത്രീരാജ്യവിമുഖേന ഹ
വിചിത്രവീര്യൻ എന്ന മറ്റൊരു സഹോദരൻ, ശക്തനും ഭൂമിയുടെ അധിപതിയും ആയവനെ, സ്ത്രീരാജ്യത്തിൽ ആഗ്രഹമില്ലാത്ത ഭീഷ്മൻ രാജാവാക്കി.
കാശിരാജസുതേ രമ്യേ വിജിത്യ പൃഥിവീപതീന് । ഭീഷ്മേണാനീയ സ്വബലാത്കന്യകേ ദ്വേ സമര്പിതേ
കാശിരാജാവിന്റെ രണ്ട് മനോഹരമായ പുത്രിമാരെ ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച്, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ കൊണ്ടുവന്നു, അവരെ വിചിത്രവീര്യനു നൽകി.
സത്യവത്യൈ ശുഭേ കാലേ വിവാഹഃ പരികല്പിതഃ । ഭ്രാതുര്വിചിത്രവീര്യസ്യ തദാഹം സുഖിതോഽഭവമ്
ശുഭമായ സമയത്ത് സത്യവതിക്ക് വിവാഹം നിശ്ചയിച്ചു; വിചിത്രവീര്യന്റെ വിവാഹം നടന്നപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷിച്ചു.
പുനഃ സോഽപി മൃതോ ഭ്രാതാ യക്ഷ്മണാ പീഡിതോ ഭൃശമ് । അനപത്യോ യുവാ ധന്വീ മാതാ മേ ദുഃഖിതാഭവത്
പിന്നീട് ആ സഹോദരനും കഠിനമായ ക്ഷയരോഗം മൂലം മരിച്ചു; അവൻ യുവാവും, മക്കളില്ലാത്തവനും, വില്ലാളിയുമായിരുന്നു. അമ്മ അതികം ദുഃഖിതയായി.
കാശിരാജസുതേ ദ്വേ തു മൃതം ദൃഷ്ട്വാ പതിം തദാ । പതിവ്രതാധര്മപരേ ഭഗിന്യൌ സമ്ബഭൂവതുഃ
കാശിരാജാവിന്റെ ആ രണ്ട് പുത്രിമാർ ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇരുവരും പതിവ്രതധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതരായി.
തേ ഊചതുഃ സതീം ശ്വശ്രൂം രുദതീം ഭൃശദുഃഖിതാമ് । പതിനാ സഹഗാമിന്യൌ ഭവിഷ്യാവോ ഹുതാശനേ
അവള് കരഞ്ഞ് ദു:ഖിതയായി ഇരുന്ന ശ്വശുരമ്മയോട് അവര് പറഞ്ഞു: "ഞങ്ങള് ഭര്ത്താവിനൊപ്പം അഗ്നിയില് ചാടും, അമ്മേ."
പുത്രേണ സഹ തേ ശ്വശ്രു സ്വര്ഗേ ഗത്വാഥ നന്ദനേ । സുഖേന വിഹരിഷ്യാവഃ പതിനാ സഹ സംയുതേ
"നിങ്ങളുടെ മകനോടൊപ്പം, അമ്മേ, ഞങ്ങള് സ്വര്ഗത്തിലേക്കും നന്ദനവനത്തിലേക്കും പോയി ഭര്ത്താവിനൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും."
നിവാരിതേ തദാ മാത്രാ വധ്വൌ തസ്മാന്മഹോദ്യമാത് । സ്നേഹഭാവം സമാശ്രിത്യ ഭീഷ്മസ്യ വചനാത്തദാ
അപ്പോള് അമ്മ അവരെ അത്ര വലിയ തീരുമാനത്തില് നിന്ന് സ്നേഹത്തോടെ, ഭീഷ്മന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
ഗാങ്ഗേയേന ച മാത്രാ മേ സമ്മന്ത്ര്യ ച പരസ്പരമ് । കൃത്വൌര്ധ്വദൈഹികം സര്വം സംസ്മൃതോഽഹം ഗജാഹ്വയേ
ഗംഗാപുത്രനും എന്റെ അമ്മയും തമ്മില് ആലോചിച്ച് എല്ലാ ശവസംസ്കാര കര്മങ്ങളും പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഗജാഹ്വയ എന്ന സ്ഥലത്ത് എന്നെ ഓര്മ്മിച്ചു.