ദര്ശനം കാങ്ക്ഷമാണസ്തേ ശ്രുതരൂപഗുണസ്തവ । പശ്യ തം കുടിലാപാങ്ഗി മനോഭവസമം നൃപമ്
നിന്റെ സൗന്ദര്യവും ഗുണങ്ങളും കേട്ടതുകൊണ്ട്, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആ രാജാവിനെ, കുനിഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, മനോഭവനോടു തുല്യനായവനായി നീ കാണണം.
കഥിതാ ത്വം മയാ പൂര്വം തസ്യാഗ്രേ ജാഹ്നവീതടേ । പൂര്ണാനുരാഗഃ സഞ്ജാതസ്തേനാസൌ വിരഹാതുരഃ
ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്ത് ഞാൻ നേരത്തെ അവനോട് നിന്നെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആഴമായ സ്നേഹത്തിൽ അവൻ ഇപ്പോൾ വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നു.
വാഞ്ഛതി ത്വാം ചാരുരൂപാം ദ്രഷ്ടും നൃപതിനന്ദനഃ । സാ തസ്യാ വചനം ശ്രുത്വാ ഗമനായ മനോ ദധേ
സുന്ദരിയായ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് രാജകുമാരൻ നിന്നെ വേണം എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യശോവതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ മനസ്സിൽ പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ലജ്ജമാനാ ഭൃശം ഭീത്യാ കൌമാരം പ്രാപ്തയാ തയാ । കഥം തസ്യ മുഖം ദ്രക്ഷ്യേ കുമാരീ ഹ്യവശാ ഭൃശമ്
കൗമാരവയസ്സിലെത്തിയ അവൾ വലിയ ലജ്ജയിലും ഭയത്തിലും ആകുലയായി, 'കുമാരിയായ ഞാൻ എങ്ങനെ അവന്റെ മുഖം നോക്കും?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
സ മാം ഗൃഹ്ണാതി കാമാര്ത ഇതി ചിന്താകുലാ സതീ । യശോവത്യാ യുതാ തത്ര നരയാനസ്ഥിതാ യയൌ
'കാമം പിടിച്ചവൻ എന്നെ പിടിക്കും' എന്ന ആശങ്കയിൽ അലമുറയോടെ, യശോവതിയോടൊപ്പം അവൾ കാമ്പിൽ ചെന്നു നിന്നു.
സ്കന്ധാവാരേഽതിമലിനാ മലിനാമ്ബരധാരിണീ । താമാഗതാം വിശാലാക്ഷീം ദൃഷ്ട്വാ രാജസുതോഽബ്രവീത്
കാമ്പിൽ അത്യന്തം മലിനമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അലസമായ നിലയിൽ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവളെ വന്നതുകണ്ട് രാജകുമാരൻ പറഞ്ഞു:
ദര്ശനം ദേഹി തന്വങ്ഗി തൃഷിതേ നയനേ മമ । കാമാതുരം ച തം വീക്ഷ്യ താം ച ലജ്ജാഭരാവൃതാമ്
'സുന്ദരിയായവളേ, എന്റെ കണ്ണുകൾ渴ിച്ചിരിക്കുന്നു, ദയവായി എന്നെ കാണാൻ അനുവദിക്കൂ.' അവനെ കാമത്തിൽ മുഴകിയതും, അവളെ ലജ്ജയിൽ മുഴുകിയതും അവർ കണ്ടു.
നീതിജ്ഞാ ശിഷ്ടമാര്ഗജ്ഞാ തമുവാച യശോവതീ । രാജപുത്ര പിതാപ്യസ്യാസ്ത്വാമേനാം ദാതുമിച്ഛതി
നല്ല പെരുമാറ്റവും ശിഷ്ടമാർഗ്ഗവും അറിയുന്ന യശോവതി അവനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജകുമാരാ, അവളുടെ അച്ഛനും നിന്നോടു അവളെ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ഏഷാപി ത്വദ്വശാ നൂനം ഭവിതാ സങ്ഗമസ്തവ । കാലം പ്രതീക്ഷ്യ രാജേന്ദ്ര നയൈനാം പിതുരന്തികമ്
'അവളും തീർച്ചയായും നിന്റെവളാകും; നിങ്ങൾക്ക് സംഗമം സംഭവിക്കും. സമയത്തിന് കാത്തിരിക്കുക, രാജാധിരാജാ, അവളെ അച്ഛന്റെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ.'
സ വിവാഹവിധിം കൃത്വാ ദാസ്യതീതി വിനിശ്ചയഃ । സ തസ്യാ വചനം തഥ്യം മത്വാ സൈന്യസമന്വിതഃ
'വിവാഹവിധി നടത്തി അവളെ നിന്നോടു നൽകുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.' യശോവതിയുടെ വാക്കുകൾ സത്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച്, അവൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം
സമേതഃ കാമിനീഭ്യാം തു യയൌ തത്പിതുരാശ്രമമ് । രാജപുത്രീം തഥായാതാം ശ്രുത്വാ പ്രേമസമന്വിതഃ
സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം അവൻ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. രാജകുമാരി എത്തിയതായി കേട്ടപ്പോൾ അവൻ സ്നേഹത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
പ്രയയൌ സമ്മുഖസ്തൂര്ണം സചിവൈഃ പരിവേഷ്ടിതഃ । ബഹുഭിര്ദിവസൈര്ദൃഷ്ടാ പുത്രീ സാ മലിനാമ്ബരാ
തന്റെ മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവൻ ഉടൻ അവളെ നേരിൽ കാണാൻ പോയി. അനേകം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം, മലിനമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച തന്റെ മകളെ അവൻ കണ്ടു.
യശോവത്യാ തു വൃത്താന്തഃ കഥിതോ വിസ്തരാത്പുനഃ । ഏകവീരം മിലിത്വാസൌ ഗൃഹമാനീയ ചാദരാത്
യശോവതിയും സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞു. പിന്നെ, ഏകവീരനുമായി ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് അവളെ ആദരപൂർവ്വം വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
പുണ്യേഽഹ്നി കാരയാമാസ വിവാഹം വിധിപൂര്വകമ് । പാരിബര്ഹം തതോ ദത്ത്വാ സമ്പൂജ്യ വിധിവത്തദാ
ശുഭദിനത്തിൽ, എല്ലാ ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വിവാഹം നടത്തിച്ചു. അതിനുശേഷം ആവശ്യമായ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, അവരെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു.
പുത്രീം വിസര്ജയാമാസ യശോവത്യാ സമന്വിതാമ് । ഏവം വിവാഹേ സംവൃത്തേ രമാപുത്രോ മുദാന്വിതഃ
യശോവതിയോടൊപ്പം തന്റെ മകളെ അയച്ചു. ഇങ്ങനെ വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രമയുടെ മകൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഗൃഹം പ്രാപ്യ ബഹൂന്ഭോഗാമ്ബുഭുജേ പ്രിയയാ സമമ് । ബഭൂവ തസ്യാം പുത്രസ്തു കൃതവീര്യാഭിധഃ കില । തത്സുതഃ കാര്തവീര്യസ്തു വംശോഽയം കഥിതോ മയാ
വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷം, തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം അനേകം സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു. അവൾക്ക് കൃതവീര്യൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു മകൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ മകനാണ് കാർതവീര്യൻ. ഈ വംശമാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
; അമ്ബികായാഃ നിയോഗാത്പുത്രോത്പാദനായ ഗര്ഭധാരണവര്ണനമ് രാജോവാച ഭഗവംസ്ത്വന്മുഖാമ്ഭോജാച്ച്യുതം ദിവ്യകഥാരസമ് । ന തൃപ്തിമധിഗച്ഛാമി പിബംസ്തു സുധയാ സമമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, താങ്കളുടെ പുഷ്പംപോലെയുള്ള വായിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന ദിവ്യകഥകളുടെ അമൃതം ഞാൻ കുടിച്ചാലും, എനിക്ക് ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല.
വിചിത്രമിദമാഖ്യാനം കഥിതം ഭവതാ മമ । ഹൈഹയാനാം സമുത്പത്തിര്വിസ്തരാദ്വിസ്മയപ്രദാ
താങ്കൾ എനിക്ക് പറഞ്ഞ ഈ അത്ഭുതകരമായ കഥ, ഹൈഹയരുടെ ഉത്ഭവം വിശദമായി പറഞ്ഞത്, വളരെ വിസ്മയകരമാണ്.
പരം കൌതൂഹലം മേഽത്ര യദ്വിഷ്ണുഃ കമലാപതിഃ । ദേവദേവോ ജഗന്നാഥഃ സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരകഃ
എനിക്ക് വലിയ ആകാംക്ഷയുണ്ട്: ലക്ഷ്മിയുടെ നാഥനും, ദേവന്മാരുടെ ദൈവവും, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനും, സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, സംഹാരം ചെയ്യുന്നവനും ആയ വിഷ്ണു എങ്ങനെ—
സോഽപ്യശ്വഭാവമാപന്നോ ഭഗവാന്ഹരിരച്യുതഃ । പരതന്ത്രഃ കഥം ജാതഃ സ്വതന്ത്രഃ പുരുഷോത്തമഃ
—സ്വതന്ത്രനും മാറ്റമില്ലാത്തവനും ആയ ഹരിയും, അശ്വരൂപം സ്വീകരിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ അധീനനായി മാറി?
ഏതന്മേ സംശയം ബ്രഹ്മഞ്ഛേത്തുമര്ഹസി സാമ്പ്രതമ് । സര്വജ്ഞസ്ത്വം മുനിശ്രേഷ്ഠ ബ്രൂഹി വൃത്താന്തമദ്ഭുതമ്
ബ്രഹ്മനേ, എന്റെ ഈ സംശയം ഇപ്പോൾ ദയവായി നീക്കിക്കൊടുക്കണം. സകലവും അറിയുന്നവനും, മുനിശ്രേഷ്ഠനും ആയ താങ്കൾ ഈ അത്ഭുതമായ കഥ പറയണം.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി സന്ദേഹസ്യാസ്യ നിര്ണയമ് । യഥാ ശ്രുതം മയാ പൂര്വം നാരദാന്മുനിസത്തമാത്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ ഈ സംശയത്തിന് ഉത്തരം പറയാം. മുമ്പ് ഞാൻ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെയാണ് ഇത്.
ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ പുത്രോ നാരദോ നാമ താപസഃ । സര്വജ്ഞഃ സര്വഗഃ ശാന്തഃ സര്വലോകപ്രിയഃ കവിഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകനാണ് നാരദൻ. അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും എത്തുന്നവനും, ശാന്തനും, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും പ്രിയങ്കരനും, കവി കൂടിയാണ്.
സ ചൈകദാ മുനിശ്രേഷ്ഠോ വിചരന്പൃഥിവീമിമാമ് । വാദയന്മഹതീം വീണാം സ്വരതാനസമന്വിതാമ്
ഒരു ദിവസം ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച്, മനോഹരമായ സ്വരങ്ങളോടെ വലിയ വീണ വായിച്ചു.
ബൃഹദ്രഥന്തരാദീനാം സാമ്നാം ഭേദാനനേകശഃ । ഗായന്ഗായത്രമമൃതം സമ്പ്രാപ്തോഽഥ മമാശ്രമമ്
ബ്രിഹദ്, രഥന്തര തുടങ്ങിയ സാമവേദ ഗീതങ്ങളുടെ പല വകഭേദങ്ങളും പാടിക്കൊണ്ട്, അമൃതംപോലെയുള്ള ആ ഗാനത്തോടെ അവൻ എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി.
ശമ്യാപ്രാസം മഹാതീര്ഥം സരസ്വത്യാഃ സുപാവനമ് । നിവാസം മുനിമുഖ്യാനാം ശര്മദം ജ്ഞാനദം തഥാ
സരസ്വതീ നദിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, മഹാതീർത്ഥമായ ശമ്യാപ്രാസം, പ്രധാന മുനിമാരുടെ വാസസ്ഥലവും, സുഖവും ജ്ഞാനവും നൽകുന്ന സ്ഥലവുമാണ് അവൻ എത്തിയത്.
തമാഗതമഹം പ്രേക്ഷ്യ ബ്രഹ്മപുത്രം മഹാദ്യുതിമ് । അഭ്യുത്ഥാനാദികം സര്വം കൃതവാനര്ചനാദികമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ പ്രകാശമുള്ള അവനെ വരവേറ്റപ്പോൾ ഞാൻ എല്ലാ സ്വീകരണവും പൂജയും ചെയ്തു.
അര്ഘ്യപാദ്യവിധിം കൃത്വാ തസ്യാസനസ്ഥിതസ്യ ച । ഉപവിഷ്ടഃ സമീപേഽഹം മുനേരമിതതേജസഃ
അവനെ അർഘ്യവും പാദ്യവും നൽകി, ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി, അതിനുശേഷം അതിയായ തേജസ്സുള്ള ആ മുനിയുടെ അടുത്ത് ഞാൻ ഇരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ വിശ്രമിണം ശാന്തം നാരദം ജ്ഞാനപാരദമ് । തമപൃച്ഛമഹം രാജന് യത്പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാധുനാ
ശാന്തനും വിശ്രമിച്ചും അറിവിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള നാരദനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, നീ ഇപ്പോൾ എന്നോടു ചോദിച്ചതു പോലെ ഞാൻ അവനോട് ചോദിച്ചു.
അസാരേഽസ്മിംസ്തു സംസാരേ പ്രാണിനാം കിം സുഖം മുനേ । ന പശ്യാമി വിനിശ്ചിത്യ കദാചിത്കുത്രചിത്ക്വചിത്
ഈ ശാശ്വതത്വമില്ലാത്ത ലോകത്തിൽ, മഹർഷേ, ജീവികൾക്ക് യാതൊരു സന്തോഷവും ഉണ്ടോ? ഞാൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ചിട്ടും അതൊന്നും കാണുന്നില്ല.