കിം കൃതം കില ശീതാംശോ കര്മ ധര്മവിഗര്ഹിതമ് । രക്ഷിതാ മമ ഭാര്യേയം സുന്ദരീ കേന ഹേതുനാ
"ചന്ദ്രനേ, നീ ചെയ്ത ഈ പ്രവൃത്തി ധർമ്മത്തിന് എതിരായതല്ലേ? ഞാൻ സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന എന്റെ ഭാര്യയെ നീ എന്തിനാണ് എടുത്തത്?"
തവ ദേവ ഗുരുശ്ചാഹം യജമാനോഽസി സര്വഥാ । ഗുരുഭാര്യാ കഥം മൂഢ ഭുക്താ കിം രക്ഷിതാഥവാ
"ദേവനേ, ഞാൻ നിന്റെ ഗുരുവാണ്, നീ എപ്പോഴും യജമാനനാണ്; ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിച്ചോ, അല്ലെങ്കിൽ ഭോജിച്ചോ, നീ ചെയ്തത് എങ്ങനെ?"
ബ്രഹ്മഹാ ഹേമഹാരീ ച സുരാപോ ഗുരുതല്പഗഃ । മഹാപാതകിനോ ഹ്യേതേ തത്സംസര്ഗീ ച പഞ്ചമഃ
"ബ്രാഹ്മണഹത്യ, പൊന്നു മോഷ്ടിക്കൽ, മദ്യം കുടിക്കൽ, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ സ്പർശിക്കൽ — ഇവ വലിയ പാപങ്ങളാണ്; ഇവരുമായി ഇടപെടുന്നവൻ അഞ്ചാമനാണ്."
മഹാപാതകയുക്തസ്ത്വം ദുരാചാരോഽതിഗര്ഹിതഃ । ന ദേവസദനാര്ഹോഽസി യദി ഭുക്തേയമങ്ഗനാ
"നീ വലിയ പാപത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, ദുഷ്ടനും, എല്ലാവരും കുറ്റം പറയുന്നവനുമാണ്; ഈ സ്ത്രീയെ ഭോജിച്ചാൽ, ദേവലോകത്തിന് അർഹനല്ല നീ."
മുഞ്ചേമാമസിതാപാങ്ഗീം നയാമി സദനം മമ । നോചേദ്വക്ഷ്യാമി ദുഷ്ടാത്മന് ഗുരുദാരാപഹാരിണമ്
"ഈ കറുത്ത കണ്ണുള്ള സ്ത്രീയെ വിട്ടുകൊടുപ്പിക്കൂ, ഞാൻ അവളെ എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാം; അല്ലെങ്കിൽ, ദുഷ്ടനായ ഗുരുദാര അപഹാരിയെന്നു ഞാൻ എല്ലാവർക്കും പറയും."
ഇത്യേവം ഭാഷമാണം തമുവാച രോഹിണീപതിഃ । ഗുരും ക്രോധസമായുക്തം കാന്താവിരഹദുഃഖിതമ്
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, രോഹിണിയുടെ ഭർത്താവ്, കോപത്തിലും പ്രിയയെ വിട്ടു ദുഃഖത്തിലും ആയ ഗുരുവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇന്ദുരുവാച ക്രോധാത്തേ തു ദുരാരാധ്യാ ബ്രാഹ്മണാഃ ക്രോധവര്ജിതാഃ । പൂജാര്ഹാ ധര്മശാസ്ത്രജ്ഞാ വര്ജനീയാസ്തതോഽന്യഥാ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ കോപം കാരണം, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; അവർ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹരും, ധർമ്മശാസ്ത്രം അറിയുന്നവരും, അല്ലാത്തപക്ഷം വിട്ടുനിൽക്കേണ്ടവരുമാണ്."
ആഗമിഷ്യതി സാ കാമം ഗൃഹം തേ വരവര്ണിനീ । അത്രൈവ സംസ്ഥിതാ ബാലാ കാ തേ ഹാനിരിഹാനഘ
"അവൾ, ആ സുന്ദരി, ഇഷ്ടം വന്നാൽ നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വരും; അവൾ ഇവിടെ വെറും കുട്ടിയായി നിൽക്കുകയാണ് — നീ എന്ത് നഷ്ടം കാണുന്നു, പാപമില്ലാത്തവനേ?"
ഇച്ഛയാ സംസ്ഥിതാ ചാത്ര സുഖകാമാര്ഥിനീ ഹി സാ । ദിനാനി കതിചിത്സ്ഥിത്വാ സ്വേച്ഛയാ ചാഗമിഷ്യതി
"അവൾ സ്വച്ഛന്ദമായി ഇവിടെ നിൽക്കുകയാണ്, സുഖം ആഗ്രഹിച്ചാണ്; കുറേ ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ താൻ ഇഷ്ടമുള്ളപ്പോൾ തിരികെ വരും."
ത്വയൈവോദാഹൃതം പൂര്വം ധര്മശാസ്ത്രമതം തഥാ । ന സ്ത്രീ ദുഷ്യതി ചാരേണ ന വിപ്രോ വേദകര്മണാ
"നീ തന്നെ മുമ്പ് പറഞ്ഞതല്ലേ — സ്ത്രീ യാത്രചെയ്താൽ ദോഷമില്ല, ബ്രാഹ്മണൻ വേദപാഠം ചെയ്താൽ പാപമില്ല എന്ന്?"
ഇത്യുക്തഃ ശശിനാ തത്ര ഗുരുരത്യന്തദുഃഖിതഃ । ജഗാമ സ്വഗൃഹം തൂര്ണം ചിന്താവിഷ്ടഃ സ്മരാതുരഃ
ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗുരു അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ, മനസ്സിൽ ചിന്തകളോടെ, തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വേഗത്തിൽ മടങ്ങി.
ദിനാനി കതിചിത്തത്ര സ്ഥിത്വാ ചിന്താതുരോ ഗുരുഃ । യയാവഥ ഗൃഹം തസ്യ ത്വരിതശ്ചൌഷധീപതേഃ
അവിടെ കുറേ ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, ഗുരു ചിന്തയിൽ പെടുകയും, ഔഷധികളുടെ അധിപന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോകുകയും ചെയ്തു.
സ്ഥിതഃ ക്ഷത്രാ നിഷിദ്ധോഽസൌ ദ്വാരദേശേ രുഷാന്വിതഃ । നാജഗാമ ശശീ തത്ര ചുകോപാതി ബൃഹസ്പതിഃ
അവൻ അവിടെ ക്ഷത്രിയന്മാർ തടഞ്ഞു, വാതിൽക്കൽ കോപത്തോടെ നിന്നു; ചന്ദ്രൻ പുറത്തുവന്നില്ല, ബൃഹസ്പതി കൂടുതൽ കോപിച്ചു.
അയം മേ ശിഷ്യതാം യാതോ ഗുരുപത്നീം തു മാതരമ് । ജഗ്രാഹ ബലതോഽധര്മീ ശിക്ഷണീയോ മയാധുനാ
"ഇവൻ എന്റെ ശിഷ്യനായി, എന്റെ ഗുരുപത്നിയായ അമ്മയെ ബലമായി പിടിച്ചെടുത്ത് അദ്ധർമ്മം ചെയ്തു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവനെ ശിക്ഷിക്കണം."
ഉവാച വാചം കോപാത്തു ദ്വാരദേശസ്ഥിതോ ബഹിഃ । കിം ശേഷേ ഭവനേ മന്ദ പാപാചാര സുരാധമ
വാതിലിന് പുറത്തു നിന്നുകൊണ്ട്, കോപത്തോടെ അവൻ പറഞ്ഞു: "എന്തിനാണ് നീ ഇതുവരെ വീട്ടിൽ ഇരിക്കുന്നത്, മണ്ടനേ, പാപം ചെയ്യുന്നവനേ, ദൈവങ്ങളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ?"
ദേഹി മേ കാമിനീം ശീഘ്രം നോചേച്ഛാപം ദദാമ്യഹമ് । കരോമി ഭസ്മസാന്നൂനം ന ദദാസി പ്രിയാം മമ
എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീയെ ഉടൻ തന്നേ എനിക്ക് കൊടു, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കാം. നീ എന്റെ പ്രിയയെ തരാതെ ഇരുന്നാൽ, ഞാൻ നിന്നെ തീയിൽ ചാരമാക്കും."
സൂത ഉവാച ക്രൂരാണി ചൈവമാദീനി ഭാഷണാനി ബൃഹസ്പതേഃ । ശ്രുത്വാ ദ്വിജപതിഃ ശീഘ്രം നിര്ഗതഃ സദനാദ്ബഹിഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബൃഹസ്പതിയുടെ ഈ ക്രൂരമായ വാക്കുകളും മറ്റും കേട്ടപ്പോൾ, ആ ദ്വിജപതി വേഗത്തിൽ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി.
തമുവാച ഹസന്സോമഃ കിമിദം ബഹു ഭാഷസേ । ന തേ യോഗ്യാസിതാപാങ്ഗീ സര്വലക്ഷണസംയുതാ
അപ്പോൾ ചന്ദ്രൻ ചിരിച്ചു കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ അധികം സംസാരിക്കുന്നത്? ആ കറുത്ത കണ്ണുള്ള, എല്ലാ ഗുണങ്ങളുമുള്ള സ്ത്രീ നിനക്കു യോജിച്ചവളല്ല."
കുരൂപാം ച സ്വസദൃശീം ഗൃഹാണാന്യാം സ്ത്രിയം ദ്വിജ । ഭിക്ഷുകസ്യ ഗൃഹേ യോഗ്യാ നേദൃശീ വരവര്ണിനീ
നിന്റെ പോലെയുള്ള, ഭംഗിയില്ലാത്ത മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ നീ സ്വീകരിക്കൂ, ദ്വിജനേ; ഇങ്ങനെയുള്ള സുന്ദരിയെ ഭിക്ഷാടകന്റെ വീട്ടിൽ വയ്ക്കാൻ പറ്റില്ല.
രതിഃ സ്വസദൃശേ കാന്തേ നാര്യാഃ കില നിഗദ്യതേ । ത്വം ന ജാനാസി മന്ദാത്മന് കാമശാസ്ത്രവിനിര്ണയമ്
പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ തുല്യനായവരോടാണ് സുഖം ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, ഭാമിനി; നീ, മണ്ടനായവളേ, കാമശാസ്ത്രത്തിന്റെ വിധി അറിയുന്നില്ല.
യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ ദുര്ബുദ്ധേ നാഹം ദാസ്യാമി കാമിനീമ് । യച്ഛക്യം കുരു തത്കാമം ന ദേയാ വരവര്ണിനീ
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോ, ദുർബുദ്ധിയേ; ഞാൻ നിന്റെ ആഗ്രഹമുള്ള സ്ത്രീയെ തരില്ല. നിനക്ക് കഴിയുന്നതെന്താണോ ചെയ്യൂ, ഈ സുന്ദരിയെ ഞാൻ നൽകില്ല.
കാമാര്തസ്യ ച തേ ശാപോ ന മാം ബാധിതുമര്ഹതി । നാഹം ദദേ ഗുരോ കാന്താം യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
നിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ശാപം എന്നെ ബാധിക്കില്ല; ഗുരുവേ, ഞാൻ എന്റെ പ്രിയയെ തരില്ല—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യൂ.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്തഃ ശശിനാ ചേജ്യശ്ചിന്താമാപ രുഷാന്വിതഃ । ജഗാമ തരസാ സദ്മ ക്രോധയുക്തഃ ശചീപതേഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതോടെ, ബൃഹസ്പതി കോപവും ചിന്തയും നിറഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ ശചീപതിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് കയറി.
ദൃഷ്ട്വാ ശതക്രതുസ്തത്ര ഗുരും ദുഃഖാതുരം സ്ഥിതമ് । പാദ്യാര്ഘ്യാചമനീയാദ്യൈഃ പൂജയിത്വാ സുസംസ്ഥിതഃ
അവിടെ ദുഃഖത്തിലും വിഷമത്തിലും ഇരിക്കുന്ന തന്റെ ഗുരുവിനെ കണ്ടശേഷം, ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) പാദ്യവും അർഘ്യവും ആചമനീയവും നൽകി ആദരവോടെ പൂജിച്ചു.
പപ്രച്ഛ പരമോദാരസ്തം തഥാവസ്ഥിതം ഗുരുമ് । കാ ചിന്താ തേ മഹാഭാഗ ശോകാര്തോഽസി മഹാമുനേ
അവിടെ അത്യന്തം ഉദാരനായ ഇന്ദ്രൻ, അങ്ങനെ ഇരിക്കുന്ന ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു: "എന്താണ് നിന്നെ വിഷമിപ്പിക്കുന്നത്, ഭാഗ്യവാനേ? മഹർഷിയേ, എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുന്നത്?"
കേനാപമാനിതോഽസി ത്വം മമ രാജ്യേ ഗുരുശ്ച മേ । ത്വദധീനമിദം സര്വം സൈന്യം ലോകാധിപൈഃ സഹ
"എന്റെ രാജ്യത്ത് ആരാണ് നിന്നെ അപമാനിച്ചത്, ഗുരുവേ, നീ എന്റെ അധ്യാപകനുമാണ്. ഈ സൈന്യവും ലോകപാലന്മാരുമൊക്കെയും നിന്റെ കീഴിലാണ്."
ബഹ്മാ വിഷ്ണുസ്തഥാ ശമ്ഭുര്യേ ചാന്യേ ദേവസത്തമാഃ । കരിഷ്യന്തി ച സാഹായ്യം കാ ചിന്താ വദ സാമ്പ്രതമ്
"ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റു ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരും നിനക്ക് സഹായം നൽകും. ഇപ്പോൾ എന്താണ് നിന്റെ ചിന്ത? പറയൂ."
ഗുരുരുവാച ശശിനാപഹൃതാ ഭാര്യാ താരാ മമ സുലോചനാ । ന ദദാതി സ ദുഷ്ടാത്മാ പ്രാര്ഥിതോഽപി പുനഃ പുനഃ
ഗുരു പറഞ്ഞു: "ചന്ദ്രൻ എന്റെ ഭാര്യയായ, മനോഹരമായ കണ്ണുള്ള താരയെ കൊണ്ടുപോയി. ഞാൻ പലതവണ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും ആ ദുഷ്ടൻ അവളെ തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ല."
കിം കരോമി സുരേശാന ത്വമേവ ശരണം മമ । സാഹായ്യം കുരു ദേവേശ ദുഃഖിതോഽസ്മി ശതക്രതോ
"ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? നീയാണ് എന്റെ ആശ്രയം. ദേവേശാ, ദയവായി എനിക്ക് സഹായം ചെയ്യൂ; ഞാൻ ദുഃഖിതനാണ്, ശതക്രതുവേ."
ഇന്ദ്ര ഉവാച മാ ശോകം കുരു ധര്മജ്ഞ ദാസോഽസ്മി തവ സുവ്രത । ആനയിഷ്യാമ്യഹം നൂനം ഭാര്യാം തവ മഹാമതേ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: "ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്, സത്യവ്രതനേ. മഹാമതിയേ, ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയെ തീർച്ചയായും തിരികെ കൊണ്ടുവരാം."