ലോലാക്ഷി ദത്തഃ കമലാസമുത്ഥോ ജനാര്ദനാംശോഽയമഹീനസത്ത്വഃ । സാ തം ഗൃഹീത്വാ മുദമാപ രാജ്ഞീ രാജാ ചകാരോത്സവമദ്ഭുതം ച
'കണ്ണ് ചലിക്കുന്നവളേ, ഈ മകൻ ലക്ഷ്മിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചും ജനാർദ്ദനന്റെ ഭാഗമായും ഉത്ഭവിച്ചും ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.' രാജ്ഞി മകനെ കൈപ്പിടിച്ച് സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, രാജാവ് അത്ഭുതകരമായ ഉത്സവം നടത്തി.
ദദൌ ച ദാനം കില യാചകേഭ്യോ ഗീതാനി വാദ്യാനി ബഹൂനി നേദുഃ । കൃത്വോത്സവം ഭൂപതിരാത്മജസ്യ നാമൈകവീരേതി ചകാര വിശ്രുതമ്
അവൻ ഭിക്ഷക്കാരെ ധനസമൃദ്ധിയോടെ ദാനം നൽകി. പലവിധ പാട്ടുകളും വാദ്യങ്ങളും മുഴങ്ങി. രാജാവ് മകന്റെ പേരിൽ ഉത്സവം നടത്തി, അവനെ 'ഏകവീരൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാക്കി.
സുഖം ച സമ്പ്രാപ്യ മുദാന്വിതോഽസൌ നനന്ദ ദേവാധിപതുല്യവീര്യഃ । പുത്രം ഹരേ രൂപഗുണാനുരൂപം സമ്പ്രാപ്യ വംശസ്യ ഋണാച്ച മുക്തഃ
സുഖം ലഭിച്ച രാജാവ് ദേവേന്ദ്രനോട് സമമായ വീര്യത്തോടെ സന്തോഷിച്ചു. ഹരിയെപ്പോലെയുള്ള രൂപവും ഗുണവും ഉള്ള മകനെ ലഭിച്ച രാജാവ് വംശത്തിന്റെ കടം തീർത്ത് മോചിതനായി.
ഇതി സകലസുരാണാമീശ്വരേണാര്പിതം തം സകലഗുണഗണാഢ്യം പുത്രമാസാദ്യ രാജാ । വിവിധസുഖവിനോദൈര്ഭാര്യയാ സേവ്യമാനോ വ്യഹരത നിജഗേഹേ ശക്രതുല്യപ്രതാപഃ
എല്ലാ ദൈവങ്ങളുടെ ഇശ്വരൻ നൽകിയ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ മകനെ ലഭിച്ച രാജാവ്, ഭാര്യയുടെ വിവിധ സുഖസേവനങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, സ്വന്തം വീട്ടിൽ ഇന്ദ്രനോട് സമമായ മഹത്വത്തോടെ ജീവിച്ചു.
രാജപുത്ര്യാഃ ഏകാവല്യാഃ വര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ജാതകര്മാദിസംസ്കാരാംശ്ചകാര നൃപതിസ്തദാ । ദിനേ ദിനേ ജഗാമാശു വൃദ്ധിം ബാലഃ സുലാലിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ജനനം മുതലായ ചടങ്ങുകൾ രാജാവ് നിർവഹിച്ചു. ദിവസേന വളർത്തി, ആ ബാലൻ വേഗത്തിൽ വളർന്നു.
നൃപഃ സംസാരജം പ്രാപ്യ സുഖം പുത്രസഭുദ്ഭവമ് । ഋണത്രയവിമോക്ഷം ച മേനേ തേന മഹാത്മനാ
രാജാവിന് മകനെ 통해 ലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള സന്തോഷം ലഭിച്ചു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ കാരണത്താൽ താൻ മൂന്നു കടങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാണെന്ന് രാജാവ് കരുതി.
ഷഷ്ഠേഽന്നപ്രാശനം തസ്യ കൃത്വാ മാസി യഥാവിധി । തൃതീയേഽഥ തഥാ വര്ഷേ ചൂഡാകരണമുത്തമമ്
ആറാം മാസത്തിൽ ആ ബാലന് അന്നപ്രാശനവും, മൂന്നാം വർഷത്തിൽ ഉത്തമമായ ചൂഡാകർമ്മവും രാജാവ് നിർവഹിച്ചു.
ചകാര ബ്രാഹ്മണാന് ദ്രവ്യൈഃ സമ്പൂജ്യ വിവിധൈര്ധനൈഃ । ഗോഭിശ്ച വിവിധൈര്ദാനൈര്യാചകാനിതരാനപി
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിവിധ വസ്തുക്കളും ധനവും നൽകി ആദരിച്ചു. ഗോകൾ ഉൾപ്പെടെ പലവിധ ദാനങ്ങൾ ഭിക്ഷക്കാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും നൽകി.
വര്ഷേ ചൈകാദശേ തസ്യ മൌഞ്ജീബന്ധനകര്മ വൈ । കാരയിത്വാ ധനുര്വേദമധ്യാപയത പാര്ഥിവഃ
പതിനൊന്നാം വർഷത്തിൽ മൗഞ്ജീബന്ധന ചടങ്ങ് നടത്തി, പിന്നെ ധനുര്വേദം രാജാവ് മകനോട് പഠിപ്പിച്ചു.
അധീതവേദം പുത്രം തം രാജധര്മവിശാരദമ് । ദൃഷ്ട്വാ തസ്യാഭിഷേകായ മതിം ചക്രേ ജനാധിപഃ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ചും, രാജധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ മകനെ കണ്ട രാജാവ് അവന്റെ അഭിഷേകം നടത്താൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
പുഷ്യാര്കയോഗസംയുക്തേ ദിവസേ നൃപസത്തമഃ । കാരയാമാസ സമ്ഭാരാനഭിഷേകാര്ഥമാദരാത്
പുഷ്യനക്ഷത്രവും സൂര്യനും കൂടിയ ഒരു ശുഭദിനത്തിൽ, രാജാവ് വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിച്ചു.
ദ്വിജാനാഹൂയ വേദജ്ഞാന് സര്വശാസ്ത്രവിചക്ഷണാന് । അഭിഷേകം ചകാരാസൌ വിധിവത് സ്വാത്മജസ്യ ഹ
വേദജ്ഞരും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിപുണരുമായ ദ്വിജന്മാരെ വിളിച്ചു, രാജാവ് തന്റെ മകനു വേണ്ടിയുള്ള അഭിഷേകം വിധിപ്രകാരം നടത്തി.
ജലമാനീയ തീര്ഥേഭ്യഃ സാഗരേഭ്യശ്ച പാര്ഥിവഃ । സ്വയം ചകാര വിഥിവദഭിഷേകം ശുഭേ ദിനേ
പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിലും സമുദ്രങ്ങളിലും നിന്നുള്ള വെള്ളം രാജാവ് സ്വയം കൊണ്ടുവന്നു, ശുഭദിനത്തിൽ എല്ലാ ക്രമവും പാലിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തി.
ധനം ദത്ത്വാഥ വിപ്രേഭ്യോ രാജ്യം പുത്രേ നിവേശ്യ സഃ । ജഗാമ വനമേവാശു സ്വര്ഗകാമഃ സ ഭൂപതിഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സമ്പത്ത് നൽകി, മകനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിച്ച രാജാവ് വേഗത്തിൽ കാടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഏകവീരം നൃപം കൃത്വാ സമ്മാന്യ സചിവാനഥ । ഭാര്യയാ സഹ ഭൂപാലഃ പ്രവിവേശ വനം വശീ
മകനെ ഏകാധിപതിയായി നിയമിച്ച് മന്ത്രിമാരെ ആദരിച്ചു, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള രാജാവ് ഭാര്യയോടൊപ്പം കാട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
മൈനാകശിഖരേ രാജാ കൃത്വാ താര്തീയമാശ്രമമ് । നിത്യം പത്രഫലാഹാരശ്ചിന്തയാമാസ പാര്വതീമ്
മൈനാകശിഖരത്തിൽ മൂന്നാമത്തെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ച്, രാജാവ് എപ്പോഴും ഇലയും പഴവും മാത്രം ഭക്ഷിച്ച് പാർവതിയെ ധ്യാനിച്ചു.
ഏവം സ നൃപതിഃ കൃത്വാ ദിഷ്ടാന്തേ സഹ ഭാര്യയാ । മൃതോഽസൌ വാസവം ലോകം ഗതഃ പുണ്യേന കര്മണാ
ഇങ്ങനെ വിധിയുടെ അനുസരണയായി ഭാര്യയോടൊപ്പം ജീവിച്ച്, ആ രാജാവ് മരിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ പുണ്യഫലത്താൽ ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ചു.
ഇന്ദ്രലോകം പിതാ പ്രാപ്ത ഇതി ശ്രുത്വാഥ ഹൈഹയഃ । ചകാര വേദനിര്ദിഷ്ടം കര്മ ചൈവൌര്ധ്വദൈഹികമ്
തന്റെ അച്ഛൻ ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ചുവെന്ന് കേട്ട ഹൈഹയ രാജപുത്രൻ, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ പിതാവിന്റെ അന്ത്യമകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി.
കൃത്വോത്തരാഃ ക്രിയാഃ സര്വാഃ പിതുഃ പാര്ഥിവനന്ദനഃ । രാജ്യം ചകാര മേധാവീ പിത്രാ ദത്തം സുസമ്മതമ്
പിതാവിന് വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ അന്തിമകർമ്മങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, പിതാവിന്റെ സമ്മതത്തോടെയും അനുമതിയോടെയും രാജ്യം ഭരിക്കാൻ ബുദ്ധിമാൻ ആയ രാജപുത്രൻ തുടങ്ങി.
ഏകവീരോഽഥ ധര്മജ്ഞഃ പ്രാപ്യ രാജ്യമനുത്തമമ് । ബുഭുജേ വിവിധാന് ഭോഗാന്സചിവൈശ്ച സുമാനിതഃ
ഏകവീരനും ധർമ്മജ്ഞനുമായ രാജകുമാരൻ അതുല്യമായ രാജ്യം കൈവരിച്ച്, മന്ത്രിമാരുടെ വലിയ ആദരവോടെ വിവിധ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
ഏകസ്മിന് ദിവസേ രാജാ മന്ത്രിപുത്രൈഃ സമന്വിതഃ । ജഗാമ ജാഹ്നവീതീരേ ഹയാരൂഢഃ പ്രതാപവാന്
ഒരു ദിവസം, ശക്തനായ രാജാവ് മന്ത്രിമാരുടെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി, ജാഹ്നവീയുടെ തീരത്തേക്ക് പോയി.
സമ്പശ്യന് പാദപാന് രമ്യാന് കോകിലാലാപസംയുതാന് । പുഷ്പിതാന് ഫലസംയുക്താന് ഷട്പദാലിവിരാജിതാന്
അവൻ കോകിലകളുടെ മധുരഗാനത്തോടെ നിറഞ്ഞ, പൂക്കളും പഴങ്ങളും കായ്ക്കുന്ന, തേനീച്ചകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങൾ കണ്ടു.
മുനീനാമാശ്രമാന്ദിവ്യാന് വേദധ്വനിനിനാദിതാന് । ഹോമധൂമാവൃതാകാശാന് മൃഗശാവസമാവൃതാന്
വേദഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന, ഹോമധൂമം ആകാശത്ത് പടർന്ന, മൃഗശാവകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ദിവ്യമായ മുനിയാശ്രമങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു.
കേദാരാഞ്ഛാലിസമ്പക്വാന് ഗോപികാഭിഃ സുരക്ഷിതാന് । പ്രഫുല്ലപങ്കജാരാമാന്നികുഞ്ജാംശ്ച മനോരമാന്
കൃഷിയിടങ്ങളിൽ ചുരുണ്ട കതിരുകൾ, ഗോപികമാർ സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, പുഷ്പിച്ച താമരക്കുളങ്ങളും മനോഹരമായ കുഞ്ചങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
പ്രേക്ഷമാണഃ പ്രിയാലാംസ്തു ചമ്പകാന് പനസദ്രുമാന് । ബകുലാംസ്തിലകാന്നീപാന്മന്ദാരാംശ്ച പ്രഫുല്ലിതാന്
പ്രിയാല, ചമ്പക, പ്ലാവ്, ബകുല, തിലക, നീപ, പുഷ്പിച്ച മന്ദാരമരങ്ങൾ എന്നിവയെയും അവൻ ആസ്വദിച്ചു നോക്കി.
ശാലാംസ്താലാംസ്തമാലാംശ്ച ജമ്ബൂചൂതകദമ്ബകാന് । സ ഗച്ഛഞ്ജാഹ്നവീതോയേ പ്രഫുല്ലം ശതപത്രകമ്
ശാല, താല, തമാല, ഞാവൽ, മാവു, കടമ്പ എന്നിവയും, ജാഹ്നവീയുടെ വെള്ളത്തിൽ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന താമരയും അവൻ കണ്ടു.
പങ്കജം ചാതിഗന്ധാഢ്യമപശ്യദവനീപതിഃ । ദക്ഷിണേ ജലജസ്യാഥ പാര്ശ്വേ കമലലോചനാമ്
അവനീശ്വരൻ അതീവ സുഗന്ധമുള്ള താമരയും, അതിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് താമരപ്പൂക്കണ്ണുകളുള്ള ഒരു യുവതിയെയും കണ്ടു.
കനകാഭാം സുകേശീം ച കമ്ബുഗ്രീവാം കൃശോദരീമ് । ബിമ്ബോഷ്ഠീ സുന്ദരീം കിഞ്ചിത്സമുദ്യത്സുപയോധരാമ്
പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറം, മനോഹരമായ മുടി, ശംഖംപോലുള്ള കഴുത്ത്, സുലഭമായ അര, ബിംബഫലംപോലുള്ള അധരങ്ങൾ, അലങ്കാരമായ രൂപം, അല്പം ഉയർന്ന സുന്ദരമായ വക്ഷസ്സുകൾ — അങ്ങനെയായിരുന്നു അവളെ.
സുനാസാം ചാരുസര്വാങ്ഗീമപശ്യത് കന്യകാം നൃപഃ । രുദതീം താം സഖീം ത്യക്ത്വാ വിഹ്വലാം ദുഃഖപീഡിതാമ്
അവളുടെ മൂക്കും ശരീരവും അത്യന്തം മനോഹരമായ ഒരു യുവതിയെ രാജാവ് കണ്ടു. അവൾ കരയുകയായിരുന്നു, കൂട്ടുകാരി അവളെ വിട്ട് പോയി, ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയ അവൾ അകത്തുള്ള വേദനയിൽ വിറകുകയായിരുന്നു.
സാശ്രുനേത്രാം ക്രന്ദമാനാം വിജനേ കുരരീമിവ । സംവീക്ഷ്യ രാജാ പപ്രച്ഛ കന്യകാം ശോകകാരണമ്
കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ്, ഒരിടംപോലും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഒറ്റയായ കുരുവിയുടെ പോലെ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവളെ കണ്ട രാജാവ്, അവളോട് ദുഃഖത്തിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ചു.