സകാമാ രിപവസ്തേഽദ്യ ദൃഷ്ട്വാ താം ദുഃഖിതാ ഭൃശമ് । ത്വാം വിയുക്തം ച രമയാ ഹസിഷ്യന്തി ദിവാനിശമ്
നിന്റെ ശത്രുക്കൾ, തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഇന്ന് അവളെ അതീവ ദുഃഖിതയായി കാണും. നീ രമയുമായി വേർപിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നതും അവർ കാണും. അവർ പകലും രാത്രിയും നിന്നെ പരിഹസിക്കും.
രമാം രമയ ദേവേശ ത്വദുത്സങ്ഗഗതാം കുരു । സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാം സുശീലാം ച സുരൂപിണീമ്
ദേവതകളുടെ പ്രഭുവേ, രമയെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ. എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയുമായ, നല്ല സ്വഭാവവും സൌന്ദര്യവും ഉള്ള അവളെ നിന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കൂ.
സുഖിതോ ഭവ താം പ്രാപ്യ വല്ലഭാം ചാരുഹാസിനീമ് । കാന്താവിരഹജം ദുഃഖം സ്മരാമ്യഹമനാതുരഃ
അരികിൽ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള പ്രിയയെ ലഭിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കൂ. എനിക്ക് എന്റെ പ്രിയയോടു വേർപിരിഞ്ഞതിൽ നിന്നുണ്ടായ ദുഃഖം ഓർക്കുമ്പോഴും, ഞാൻ അതിൽ വിഷമമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു.
മമ ഭാര്യാ മൃതാ വിഷ്ണോ ദക്ഷയജ്ഞേ സതീ യദാ । തദാഹം ദുഃസഹം ദുഃഖം ഭുക്തവാനമ്ബുജേക്ഷണ
എന്റെ ഭാര്യ സതീ ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിൽ മരിച്ചപ്പോൾ, കമലനയനനായ വിഷ്ണുവേ, അപ്പോൾ ഞാൻ അത്യന്തം സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു.
സംസാരേഽസ്മിന്നരഃ കോഽപി മാഭൂന്മത്സദൃശോഽപരഃ । മനസാകരവം ശോകം തസ്യാ വിരഹപീഡിതഃ
ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് തുല്യനായ മറ്റൊരു മനുഷ്യൻ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. അവളോടു വേർപിരിഞ്ഞതിന്റെ വേദന കൊണ്ട് ഞാൻ മനസ്സിൽ ദു:ഖം സഹിച്ചു.
കാലേന മഹതാ പ്രാപ്താ മയാ ഗിരിസുതാ പുനഃ । തപസ്തപ്ത്വാതിദുഃസാധ്യം യാ ദഗ്ധാ തു രുഷാധ്വരേ
നാളുകൾക്കു ശേഷം, അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ള തപസ്സു ചെയ്താണ് ഞാൻ വീണ്ടും പർവ്വതപുത്രിയെ ലഭിച്ചത്. യാഗത്തിൽ കോപത്തോടെ ദഹിച്ചവളെയാണ് ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടത്.
ഹരേ കിം സുഖമാപന്നം ത്വയാ സന്ത്യജ്യ കാമിനീമ് । ഏകാകീ തിഷ്ഠതാ കാലം സഹസ്രവത്സരാത്മകമ്
ഹരിയേ, പ്രിയയെ വിട്ട്, ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു തുല്യമായ കാലം ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുമ്പോൾ, നിനക്ക് എന്ത് സന്തോഷം ലഭിച്ചു?
ഗത്വാശ്വാസ്യ മഹാഭാഗാം സമാനയ നിജാലയമ് । മാഭൂത്കോഽപീഹ സംസാരേ വിമുക്തോ രമയാ തയാ
നീ പോയി, ഭാഗ്യശാലിയായ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക. ഈ ലോകത്ത് ആരും നിന്റെപോലെ രമയോട് വേർപിരിയേണ്ടതില്ല.
കൃത്വാ തുരഗരൂപം ത്വം ഭജ താം കമലാലയാമ് । ഉത്പാദ്യ പുത്രമായുഷ്മംസ്താമാനയ ശുചിസ്മിതാമ്
കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ചു, കമലത്തിൽ വസിക്കുന്ന അവളെ സമീപിക്കൂ. ദീർഘായുസുള്ള ഒരു മകനെ ജനിപ്പിച്ച്, പാവം പുഞ്ചിരിയോടെ അവളെ തിരികെ കൊണ്ടുവരൂ.
വ്യാസ ഉവാച ഹരിരാകര്ണ്യ തദ്വാക്യം ചിത്രരൂപസ്യ ഭാരത । തഥേത്യുക്ത്വാ തു തം ദൂതം പ്രേഷയാമാസ ശങ്കരമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അത്ഭുതരൂപിയായവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഹരി, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ആ ദൂതനെ ശങ്കരന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു.
ഗതേ ദൂതേഽഥ ഭഗവാന്വൈകുണ്ഠാത്കാമസംയുതഃ । ജഗാമ ധൃത്വാ തത്രാശു വാജിരൂപം മനോഹരമ്
ദൂതൻ പോയതിനു ശേഷം, ഭഗവാൻ വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ്, മനോഹരമായ കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ചു അവിടെ പോയി.
യത്ര സാ വഡവാരൂപം കൃത്വാ തപതി സിന്ധുജാ । വിഷ്ണുസ്തം ദേശമാസാദ്യ താമപശ്യദ്ധയീം സ്ഥിതാമ്
അവിടെ, സമുദ്രപുത്രിയായ അവൾ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യുമ്പോൾ, വിഷ്ണു ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി, അവളെ കുതിരയായി നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു.
സാപി തം വീക്ഷ്യ ഗോവിന്ദം ഹയരൂപധരം പതിമ് । ജ്ഞാത്വാ വീക്ഷ്യ സ്ഥിതാ സാധ്വീ വിസ്മിതാ സാശ്രുലോചനാ
അവളും, കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ നിന്ന ഭർത്താവായ ഗോവിന്ദനെ കണ്ടു, അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അവൾ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ, അത്ഭുതത്തോടെ, അചഞ്ചലമായി നിന്നു.
തയോസ്തു സങ്ഗമസ്തത്ര പ്രവൃത്തോ മന്മഥാര്തയോഃ । കാലിന്ദീതമസാസങ്ഗേ പാവനേ ലോകവിശ്രുതേ
അവിടെ, ഇരുവരും പ്രണയവേദനയാൽ ആകുലരായി, യമുനയുടെ വിശുദ്ധമായ കറുത്ത ഇരുട്ടിൽ, തമ്മിൽ ഏകത്വം പ്രാപിച്ചു.
സഗര്ഭാ സാ തദാ ജാതാ വഡവാ ഹരിവല്ലഭാ । സുഷുവേ സുന്ദരം ബാലം തത്രൈവ സുഗുണോത്തരമ്
അപ്പോൾ ഹരിയുടെ പ്രിയയായ അവൾ ഗർഭിണിയായി, അവിടെയേ തന്നെ ഗുണങ്ങളിൽ ഉത്തമനായ മനോഹരമായ ഒരു കുഞ്ഞിനെ പ്രസവിച്ചു.
താമാഹ ഭഗവാന്വാക്യം പ്രഹസ്യ സമയാശ്രിതമ് । ത്യജാദ്യ വാഡവം ദേഹം പൂര്വദേഹാ ഭവാധുനാ
ഭഗവാൻ, ഹസിച്ചുകൊണ്ട്, ഉടമ്പടി അനുസരിച്ച് അവളോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ കുതിരയുടെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, പഴയ രൂപത്തിലേക്ക് മടങ്ങൂ.'
ഗമിഷ്യാവഃ സ്വവൈകുണ്ഠമാവാം കൃത്വാ നിജം വപുഃ । തിഷ്ഠത്വത്ര കുമാരോഽയം ത്വയാ ജാതഃ സുലോചനേ
'നാം നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, നമ്മുടെ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോകാം. നീ പ്രസവിച്ച ഈ മകൻ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ.'
ലക്ഷ്മീരുവാച സ്വദേഹസമ്ഭവം പുത്രം കഥം ഹിത്വാ വ്രജാമ്യഹമ് । സ്നേഹഃ സുദുസ്ത്യജഃ കാമം സ്വാത്മജസ്യ സുരര്ഷഭ
ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: 'സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകനെ വിട്ട് ഞാൻ എങ്ങനെ പോകും? സ്വന്തം മകനെപ്പറ്റിയുള്ള സ്നേഹം, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഉപേക്ഷിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്.'
കാ ഗതിഃ സ്യാദമേയാത്മന് ബാലസ്യാസ്യ നദീതടേ । അനാഥസ്യാസമര്ഥസ്യ വിജനേഽല്പതനോരിഹ
അറിയാനാകാത്തവളേ, ഈ പുഴക്കരയിൽ സഹായിയുമില്ലാതെ, ശക്തിയില്ലാതെ, ആരുമില്ലാതെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഈ കുഞ്ഞിന് എന്താണ് വിധി കാത്തിരിക്കുന്നത്?
അനാശ്രയം സുതം ത്യക്ത്വാ കഥം ഗന്തും മനോ മമ । സമര്ഥം സദയം സ്വാമിന് ഭവേദമ്ബുജലോചന
ആശ്രയമില്ലാത്ത ഈ മകനെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോകാൻ എന്റെ മനസിന് എങ്ങനെ കഴിയും? കമലനയനനേ, ദയയും ശക്തിയും ഉള്ളവനേ, നീ തന്നെ അവനെ രക്ഷിക്കണം.
ദിവ്യദേഹൌ തതോ ജാതൌ ലക്ഷ്മീനാരായണാവുഭൌ । വിമാനവരസംവിഷ്ടൌ സ്തൂയമാനൌ സുരൈര്ദിവി
അപ്പോൾ ദിവ്യരൂപങ്ങളോടെ ലക്ഷ്മിയും നാരായണനും ആകാശവിമാനത്തിൽ ഇരുന്നു, ദേവന്മാർ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഗന്തുകാമം പതിം പ്രാഹ കമലാ കമലാപതിമ് । ഗൃഹാണേമം സുതം നാഥ നാഹം ശക്താസ്മി ഹാപിതുമ്
പോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ച കമലാ, കമലാപതിയോടു പറഞ്ഞു: 'നാഥാ, ഈ മകനെ നീ ഏറ്റെടുക്കണം; ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.'
പ്രാണപ്രിയോഽസ്തി മേ പുത്രഃ കാന്ത്യാ ത്വത്സദൃശഃ പ്രഭോ । ഗൃഹീത്വൈനം ഗമിഷ്യാവോ വൈകുണ്ഠം മധുസൂദന
പ്രഭോ, ഈ മകൻ എനിക്ക് ജീവനിലും പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്, രൂപത്തിൽ നീയേപ്പോലെയാണ്. മധുസൂദനാ, നമുക്ക് അവനെ കൂട്ടി വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോകാം.
ഹരിരുവാച മാ വിഷാദം പ്രിയേ കര്തും ത്വമര്ഹസി വരാനനേ । തിഷ്ഠത്വയം സുഖേനാത്ര രക്ഷാ മേ വിഹിതാ ത്വിഹ
ഹരി പറഞ്ഞു: 'പ്രിയേ, മനോഹരമുഖിയേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട. ഈ കുട്ടി ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ; ഞാൻ അവന്റെ രക്ഷ ഇവിടെ തന്നെ ഉറപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.'
കാര്യം കിമപി വാമോരു വര്തതേ മഹദദ്ഭുതമ് । നിബോധ കഥയാമ്യദ്യ സുതസ്യാത്ര വിമോചനേ
നിന്റെ അരികിൽ വലിയ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാര്യം നടക്കാനിരിക്കുകയാണ്. ഈ കുട്ടിയുടെ മോചനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞുതരാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
തുര്വസുര്നാമ വിഖ്യാതോ യയാതിതനുജോ ഭുവി । ഹരിവര്മേതി പിത്രാസ്യ കൃതം നാമ സുവിശ്രുതമ്
ഭൂമിയിൽ യയാതിയുടെ മകനായ തുര്വസു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു രാജാവുണ്ട്; അവന്റെ അച്ഛൻ ഹരിവർമ്മ എന്ന പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
സ രാജാ പുത്രകാമോഽദ്യ തപസ്തപതി പാവനേ । തീര്ഥേ വര്ഷശതം ജാതം തസ്യ വൈ കുര്വതസ്തപഃ
ആ രാജാവ് മകനെ ആഗ്രഹിച്ച് ഇപ്പോൾ ഒരു തിരുത്തലിൽ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നൂറു വർഷം അതിൽ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തസ്യാര്ഥേ നിര്മിതഃ പുത്രോ മയായം കമലാലയേ । തത്ര ഗത്വാ നൃപം സുഭ്രു പ്രേരയിഷ്യാമി സാമ്പ്രതമ്
കമലാലയേ, അവനുവേണ്ടി ഞാൻ ഈ മകനെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവിടേക്ക് പോയി ആ രാജാവിനെ ഇവിടെ വരാൻ പ്രേരിപ്പിക്കും.
തസ്മൈ ദാസ്യാമ്യഹം പുത്രം പുത്രകാമായ കാമിനി । ഗൃഹീത്വാ സ്വഗൃഹം രാജാ പ്രാപയിഷ്യതി ബാലകമ്
സുന്ദരിയേ, മകനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ രാജാവിന് ഞാൻ ഈ മകനെ നൽകും. രാജാവ് അവനെ ഏറ്റെടുത്തു തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാശ്വാസ്യ പ്രിയാം പദ്മാം കൃത്വാ രക്ഷാം ച ബാലകേ । വിമാനവരമാരുഹ്യ പ്രയയൌ പ്രിയയാ സഹ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പത്നിയായ പദ്മയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, കുട്ടിയുടെ രക്ഷ ഉറപ്പാക്കി, അവർ ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറി ഒരുമിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.