തതസ്തുഷ്ടോ മഹാദേവോ വൃഷാരൂഢസ്ത്രിലോചനഃ । പ്രത്യക്ഷോഽഭൂന്മഹേശാനഃ പാര്വതീസഹിതഃ പ്രഭുഃ
അതിനുശേഷം, കാളിദേവൻ കാളയുടെ മേൽ കയറി, മൂന്നുകണ്ണോടെ, പാർവതിയോടൊപ്പം നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷമായി.
തത്രൈത്യ സഗണഃ ശമ്ഭുസ്താമാഹ ഹരിവല്ലഭാമ് । തപസ്യന്തീം മഹാഭാഗാമശ്വിനീരൂപധാരിണീമ്
അവിടേക്ക് തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം എത്തിയ ശംഭു, അശ്വിനിയായ രൂപം ധരിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ഹരിയുടെ പ്രിയയായ ലക്ഷ്മിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കിം തപസ്യസി കല്യാണി ജഗന്മാതര്വദസ്വ മേ । സര്വാര്ഥദഃ പതിസ്തേഽസ്തി സര്വലോകവിധായകഃ
സൗഭാഗ്യവതിയായ ലോകമാതാവേ, നീ എന്തിന് തപസ്സു ചെയ്യുന്നു? പറയൂ. നിന്റെ ഭർത്താവ് എല്ലാം നൽകുന്നവനും ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനുമാണ്.
ഹരിം ത്യക്ത്വാദ്യ മാം കസ്മാത്സ്തൌഷി ദേവി ജഗത്പതിമ് । വാസുദേവം ജഗന്നാഥം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
ദേവി, നീ ഇന്ന് ഹരിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ലോകനാഥനായ, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന വാസുദേവനെ വിട്ട് എന്നെ എന്തിന് സ്തുതിക്കുന്നു?
വേദോക്തം വചനം കാര്യം നാരീണാം ദേവതാ പതിഃ । നാന്യസ്മിന്സര്വഥാ ഭാവഃ കര്തവ്യഃ കര്ഹിചിത്ക്വചിത്
വേദങ്ങൾ പറയുന്നു, സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ദൈവം; ഒരിക്കലും വേറെയിടത്ത് ഭക്തി കാണിക്കരുത്.
പതിശുശ്രൂഷണം സ്ത്രീണാം ധര്മ ഏവ സനാതനഃ । യാദൃശസ്താദൃശഃ സേവ്യഃ സര്വഥാ ശുഭകാമ്യയാ
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുക എന്നതാണ് സ്ത്രീകളുടെ ശാശ്വതധർമ്മം; ഭർത്താവിന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയായാലും, സദാ നല്ലതിനു വേണ്ടി സേവിക്കണം.
നാരായണസ്തു സര്വേഷാം സേവ്യോ യോഗ്യഃ സദൈവ ഹി । തം ത്യക്ത്വാ ദേവദേവേശം കിം മാം ധ്യായസി സിന്ധുജേ
നാരായണൻ എല്ലാവർക്കും എപ്പോഴും സേവനയോഗ്യനാണ്; ദേവദേവനായ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സമുദ്രജാതയായ നീ എന്നെ എന്തിന് ധ്യാനിക്കുന്നു?
ലക്ഷ്മീരുവാച ആശുതോഷ മഹേശാന ശപ്താഹം പതിനാ ശിവ । മാം സമുദ്ധര ദേവേശ ശാപാദസ്മാദ്ദയാനിധേ
ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: മഹേശാനേ, ഞാൻ ഭർത്താവിന്റെ ശാപം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു; ദയാനിധിയായ ദേവേശാ, ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
തദോക്തം ഹരിണാ ശമ്ഭോ ശാപാനുഗ്രഹകാരണമ് । വിജ്ഞപ്തേന മയാ കാമം ദയായുക്തേന വിഷ്ണുനാ
ഹരിയാൽ പറഞ്ഞത് ശാപത്തിനും അനുഗ്രഹത്തിനും കാരണമായിരുന്നു; കൃപയുള്ള വിഷ്ണുവിനോട് ഞാൻ എന്റെ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
യദാ തേ ഭവിതാ പുത്രസ്തദാ ശാപസ്യ മോക്ഷണമ് । ഭവിഷ്യതി ച വൈകുണ്ഠവാസസ്തേ കമലാലയേ
നിനക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചാൽ ആ ശാപം നീങ്ങും; പിന്നെ നീ വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കും, കമലാലയേ.
ഇത്യുക്താഹം തപസ്തപ്തുമാഗതാസ്മി തപോവനേ । ആരാധിതോ മയാ ദേവ ത്വം സര്വാര്ഥപ്രദായകഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഈ തപോവനത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു; എല്ലാം നൽകുന്ന ദേവനേ, ഞാൻ നിന്നെ ആരാധിച്ചു.
പതിസങ്ഗം വിനാ പുത്രം ദേവദേവ ലഭേ കഥമ് । സ തു തിഷ്ഠതി വൈകുണ്ഠേ ത്യക്ത്വാ വാമാമനാഗസമ്
ദേവദേവനേ, ഭർത്താവിനൊപ്പം കൂടാതെ എനിക്ക് മകൻ എങ്ങനെ ലഭിക്കും? അവൻ കുറ്റമില്ലാത്ത എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് വൈകുണ്ഠത്തിൽ താമസിക്കുന്നു.
വരം മേ ദേഹി ദേവേശ യദി തുഷ്ടോഽസി ശങ്കര । തവ തസ്യ ദ്വിധാ ഭാവോ നാസ്തി നൂനം കദാചന
ശങ്കരാ, നീ സന്തോഷമുള്ളെങ്കിൽ ദേവേശാ, എനിക്ക് ഒരു വരം തരണമേ; നിന്നിലും അവനിലും ഒരിക്കലും വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി വിശ്വസിക്കുന്നു.
മയൈതദ്ഗിരിജാകാന്ത ജ്ഞാതം പത്യുഃ പുരോ ഹര । യസ്ത്വം യോഽസൌ പുനര്യോഽസൌ സ ത്വം നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ
ഗിരിജയുടെ പ്രിയനേ, ഞാൻ എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ മുമ്പിൽ തന്നെ ഇത് മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കുന്നു; നീയും അവനും ആരായാലും ഒരാളാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏകത്വം ച മയാ ജ്ഞാത്വാ മയാ തേ സ്മരണം കൃതമ് । അന്യഥാ മമ ദോഷസ്ത്വാമാശ്രയന്ത്യാ ഭവേച്ഛിവ
ഈ ഏകത്വം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി, അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്മരിച്ചിരിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ, ശിവാ, നിന്നിൽ ആശ്രയം തേടിയതുകൊണ്ട് എനിക്ക് പാപം വരുമായിരുന്നു.
ശിവ ഉവാച കഥം ജ്ഞാതസ്ത്വയാ ദേവി മമ തസ്യ ച സുന്ദരി । ഐക്യഭാവോ ഹരേര്നൂനം സത്യം മേ വദ സിന്ധുജേ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: സുന്ദരിയായ ദേവി, നീ എങ്ങനെ ഞാനും അവനും ഒരാളാണെന്നു അറിഞ്ഞു? ഹരിയുമായുള്ള ഈ ഏകത്വം സത്യമായിട്ടാണ് പറയേണ്ടത്, സമുദ്രജാതയേ.
ഏകത്വം ച ന ജാനന്തി ദേവാശ്ച മുനയസ്തഥാ । ജ്ഞാനിനോ വേദതത്ത്വജ്ഞാഃ കുതര്കോപഹതാഃ കില
ഏകത്വം ദേവന്മാരും മുനിമാരും പോലും അറിയുന്നില്ല. വേദസാരത്തെ അറിയുന്ന ജ്ഞാനികളും, തെറ്റായ തർക്കം കൊണ്ടു മറഞ്ഞുപോകുന്നു.
മദ്ഭക്താ വാസുദേവസ്യ നിന്ദകാ ബഹവസ്തഥാ । വിഷ്ണഭക്താസ്തു ബഹവോ മമ നിന്ദാപരായണാഃ
എന്റെ ഭക്തരും വാസുദേവനെ നിന്ദിക്കുന്നവരും പലരുണ്ട്. അതുപോലെ, വിഷ്ണുഭക്തരും എന്നെ നിന്ദിക്കാൻ മാത്രം ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരും അനേകമുണ്ട്.
ഭവന്തി കാലഭേദേന കലൌ ദേവി വിശേഷതഃ । കഥം ജ്ഞാതസ്ത്വയാ ഭദ്രേ ദുര്ജ്ഞേയോ ഹ്യകൃതാത്മഭിഃ
ഇവരുപോലുള്ളവർ കാലാനുസൃതമായി, പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ, ജനിക്കുന്നു. ഭദ്രേ, മനസ്സു ശുദ്ധിയില്ലാത്തവർക്ക് ഇതെങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും?
സര്വഥാ ത്വൈക്യഭാവസ്തു ഹരേര്മമ ച ദുര്ലഭഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇതി സാ ശമ്ഭുനാ പുഷ്ടാ തുഷ്ടേന ഹരിവല്ലഭാ
എന്തായാലും, ഹരിയും ഞാനും തമ്മിലുള്ള ഐക്യഭാവം വളരെ അപൂർവമാണ്. വ്യാസൻ പറയുന്നു: അങ്ങനെ, ഹരിയുടെ പ്രിയങ്കരിയായ അവളെ സന്തോഷത്തോടെ ശംഭു ഉജ്ജീവിപ്പിച്ചു.
വൃത്താന്തം തസ്യ വിജ്ഞാതം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ । ശിവം പ്രതി രമാ തത്ര പ്രസന്നവദനാ ഭൃശമ്
ആ സംഭവത്തിന്റെ സാരാംശം മനസ്സിലാക്കി, രമാ അതിനെ ശിവനോട് വളരെ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി.
ലക്ഷ്മീരുവാച ഏകദാ ദേവദേവേശ വിഷ്ണുര്ധ്യാനപരോ രഹഃ । ദൃഷ്ടോ മയാ തപഃ കുര്വന്പദ്മാസനഗതോ യദാ
ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ദേവദേവനേ, വിഷ്ണു ഏകാന്തതയിൽ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നപ്പോൾ, പദ്മത്തിൽ ഇരുന്നു തപസ്സ് ചെയ്യുന്ന ദൈവത്തെ ഞാൻ കണ്ടു.
തദാഹം വിസ്മിതാ ദേവം തമപൃച്ഛം പതിം കില । പ്രബുദ്ധം സുപ്രസന്നം ച ജ്ഞാത്വാ വിനയപൂര്വകമ്
അപ്പോൾ അത്ഭുതത്തോടെ, ഉണർന്നു സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്ന ഭർത്താവിനോടു വിനയപൂർവ്വം ഞാൻ ചോദിച്ചു.
ദേവദേവ ജഗന്നാഥ യദാഹം നിര്ഗതാര്ണവാത് । മഥ്യമാനാത്സുരൈര്ദൈത്യൈഃ സര്വൈര്ബ്രഹ്മാദിഭിഃ പ്രഭോ
ദേവദേവനേ, ലോകനാഥനേ, ബ്രഹ്മാദികൾ അടക്കം എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവിടെ നിന്നു പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ,
വീക്ഷിതാശ്ച മയാ സര്വേ പതികാമനയാ തദാ । വൃതസ്ത്വം സര്വദേവേഭ്യഃ ശ്രേഷ്ഠോഽസീതി വിനിശ്ചയാത്
എല്ലാവരെയും ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ഞാൻ നോക്കി. എന്നാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരിൽ നിന്നുമാണ് നിന്നെ ഏറ്റവും ഉത്തമനെന്ന് ഉറപ്പോടെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
ത്വം കം ധ്യായസി സര്വേശ സംശയോഽയം മഹാന്മമ । പ്രിയോഽസി കൈടഭാരേ മേ കഥയസ്വ മനോഗതമ്
സർവ്വേശ്വരാ, നീ ആരെയാണ് ധ്യാനിക്കുന്നത്? ഇതാണ് എനിക്ക് വലിയ സംശയം. മധുകൈടഭനെ സംഹരിച്ചവനേ, നീ എനിക്ക് പ്രിയനാണ്; മനസ്സിലുള്ളത് പറയൂ.
വിഷ്ണുരുവാച ശൃണു കാന്തേ പ്രവക്ഷ്യാമി യം ധ്യായാമി സുരോത്തമമ് । ആശുതോഷം മഹേശാനം ഗിരിജാവല്ലഭം ഹൃദി
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ഞാൻ ആരെയാണ് ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്നത് എന്ന് ഞാൻ പറയാം. ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമനായി, ഗിരിജയുടെ പ്രിയനായ, എളുപ്പത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്ന മഹേശ്വരനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്.
കദാചിദ്ദേവദേവോ മാം ധ്യായത്യമിതവിക്രമഃ । ധ്യായാമ്യഹം ച ദേവേശം ശങ്കരം ത്രിപുരാന്തകമ്
ഒരിക്കൽ ദേവദേവൻ, അതിയായ ശക്തിയുള്ളവൻ, എന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഞാൻ ദേവേശ്വരനായ, ത്രിപുരാസുരനെ സംഹരിച്ച ശങ്കരനെയും ധ്യാനിക്കുന്നു.
ശിവസ്യാഹം പ്രിയഃ പ്രാണഃ ശങ്കരസ്തു തഥാ മമ । ഉഭയോരന്തരം നാസ്തി മിഥഃ സംസക്തചേതസോഃ
ശിവന് ഞാൻ പ്രിയനാണ്, അവന്റെ ജീവൻപോലെയാണ് ഞാൻ; അതുപോലെ ശങ്കരനും എനിക്ക് അതുപോലെയാണ്. ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ തമ്മിൽ പൂർണ്ണ ഐക്യത്തിലാണ്, യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
നരകം യാന്തി തേ നൂനം യേ ദ്വിഷന്തി മഹേശ്വരമ് । ഭക്താ മമ വിശാലാക്ഷി സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
മഹേശ്വരനെ ദ്വേഷിക്കുന്ന എന്റെ ഭക്തർ ഉറപ്പായി നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; വിശാലനേത്രളേ, ഞാൻ സത്യമാണ് പറയുന്നത്.