പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യാമി ഗോവിന്ദ പശ്യതോഽദ്യ തവാഗ്രതഃ । കഥം ജീവേ ത്വയാ ഹീനാ വിരഹാനലതാപിതാ
ഗോവിന്ദാ, ഇന്നെന്റെ ജീവന് നിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നില് ഉപേക്ഷിക്കും. നിനക്ക് വിട്ടുപോയി, ഈ വേര്പാടിന്റെ ദാഹത്തില് കത്തുന്നെനിക്ക്, എങ്ങനെ ജീവിക്കാനാകും?
പ്രസാദം കുരു ദേവേശ ശാപാദസ്മാത്സുദാരുണാത് । കദാ മുക്താ സമീപം തേ പ്രാപ്നോമി സുഖദം വിഭൌ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഈ ഭയങ്കരമായ ശാപത്തില് നിന്നു എന്നെ രക്ഷിക്കാനായി ദയചെയ്യണം. എപ്പോഴാണ് ഞാന് മോചിതയായി നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലെ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുകയെന്ന് അറിയുമോ?
ഹരിരുവാച യദാ തേ ഭവിതാ പുത്രഃ പൃഥിവ്യാം മത്സമഃ പ്രിയേ । തദാ മാം പ്രാപ്യ തന്വങ്ഗി സുഖിതാ ത്വം ഭവിഷ്യസി
ഹരി പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ഭൂമിയില് നിന്റെ ഒരു മകന് എനിക്ക് തുല്യനായി ജനിക്കുമ്പോള്, അപ്പോള് നീ എന്നെ പ്രാപിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും, സുന്ദരിയായവളേ.
ശിവപ്രസാദേന ലക്ഷ്മീദ്വാരാ ഭഗവത്യാഃ സമാരാധനവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച ഇതി ശപ്താ ഭഗവതാ സിന്ധുജാ കോപയോഗതഃ । കഥം സാ വഡവാ ജാതാ രേവന്തേന ച കിം കൃതമ്
ജനമേജയന് ചോദിച്ചു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാന് കോപത്തോടെ ശപിച്ചപ്പോള് സിന്ധുജ എങ്ങനെ ഒരു കുതിരയായി മാറി? രേവന്തന് അവളോടു എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
കസ്മിന്ദേശേഽബ്ധിജാ ദേവീ വഡവാരൂപധാരിണീ । സംസ്ഥിതൈകാകിനീ ബാലാ പരോഷിത്പതികാ യഥാ
സമുദ്രത്തില് ജനിച്ച ദേവി കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഏത് ദേശത്താണ് ഭര്ത്താവില് നിന്ന് വേര്പെട്ട ഒരു യുവതിപോലെ ഒറ്റയ്ക്കു താമസിച്ചത്?
കാലം കിയന്തമായുഷ്മന് വിയുക്താ പതിനാ രമാ । സംസ്ഥിതാ വിജനേഽരണ്യേ കിം കൃതം ച തയാ പുനഃ
ആയുഷ്മാനേ, ഭര്ത്താവില് നിന്ന് വേര്പെട്ട രമാ എത്രകാലം ആ മരുഭൂമിയില് ഒറ്റയ്ക്കു കഴിഞ്ഞു? അവിടെ അവള് എന്താണ് ചെയ്തതെന്നും പറയൂ.
സമാഗമം കദാ പ്രാപ്താ വാസുദേവസ്യ സിന്ധുജാ । പുത്രഃ കഥം തയാ പ്രാപ്തോ നാരായണവിയുക്തയാ
സിന്ധുജ വാസുദേവനോടൊപ്പം എപ്പോഴാണ് ഒന്നായി? നാരായണനില് നിന്ന് വേര്പെട്ട അവള്ക്ക് മകന് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു?
ഏതദ്വൃത്താന്തമാര്യേശ കഥയസ്വ സവിസ്തരമ് । ശ്രോതുകാമോഽസ്മി വിപ്രേന്ദ്ര കഥാഖ്യാനമനുത്തമമ്
ആര്യേശാ, ഈ കഥ മുഴുവന് വിശദമായി പറയൂ. ഈ അതിമനോഹരമായ കഥ കേള്ക്കാന് എനിക്ക് അതിയായ ആഗ്രഹമുണ്ട്, മഹാമുനിയേ.
സൂത ഉവാച ഇതി പൃഷ്ടസ്തദാ വ്യാസഃ പരീക്ഷിത്തനയേന വൈ । കഥയാമാസ ഭോ വിപ്രാഃ കഥാമേതാം സുവിസ്തരാമ്
സൂതന് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പരീക്ഷിതിന്റെ മകനായവന് ചോദിച്ചപ്പോള്, വ്യാസന് ഈ കഥ വിശദമായി ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, വിശദീകരിച്ചു തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി കഥാം പൌരാണികീം ശുഭാമ് । പാവനീം സുഖദാം കര്ണേ വിശദാക്ഷരസംയുതാമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കേള്ക്കൂ, പുണ്യവും ആനന്ദം തരുന്നതുമായ, മനോഹരമായ വാക്കുകളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പുരാതനകഥ ഞാന് പറയാം.
രേവന്തസ്തു രമാം ദൃഷ്ട്വാ ശപ്താ ദേവേന കാമിനീമ് । ഭയാര്തഃ പ്രയയൌ ദൂരാത്പ്രണമ്യ ജഗതാം പതിമ്
ദേവന് ശപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, ആഗ്രഹഭരിതയായ രമയെ കണ്ട രേവന്തന് ഭയപ്പെട്ട് ദൂരത്ത് നിന്ന് ലോകങ്ങളുടെ നാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
പിതുഃ സകാശം ത്വരിതോ വീക്ഷ്യ കോപം ജഗത്പതേഃ । നിവേദയാമാസ കഥാം ഭാസ്കരായ സ ശാപജാമ്
ലോകപതിയുടെ കോപം കണ്ട രേവന്തന് വേഗത്തില് തന്റെ അച്ഛനോടു ചെന്നു, ശാപത്തിന്റെ കഥ ഭാസ്കരനോട് വിവരിച്ചു.
ദുഃഖിതാ സാ രമാ ദേവീ പ്രണമ്യ ജഗദീശ്വരമ് । ആജ്ഞപ്താ മാനുഷം ലോകം പ്രാപ്താ കമലലോചനാ
ദുഃഖിതയായ രമാദേവി ലോകനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു. അവള് കമലനയനിയായവള് ആജ്ഞപ്രകാരം മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് എത്തി.
സൂര്യപത്ന്യാ തപസ്തപ്തം യത്ര പൂര്വം സുദാരുണമ് । തത്രൈവ സാ യയാവാശു വഡവാരൂപധാരിണീ
സൂര്യന്റെ ഭാര്യ മുമ്പ് കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്ത സ്ഥലത്തേക്ക്, കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ച് അവള് വേഗത്തില് പോയി.
കാലിന്ദീതമസാസങ്ഗേ സുപര്ണാക്ഷസ്യ ചോത്തരേ । സര്വകാമപ്രദേ സ്ഥാനേ സുരമ്യവനമണ്ഡിതേ
സുപര്ണ്ണാക്ഷയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്ത്, കാലിന്ദിയും തമസയും ഒന്നിക്കുന്ന, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന മനോഹരമായ വനമാലയുള്ള സ്ഥലത്താണ്.
തത്ര സ്ഥിതാ മഹാദേവം ശങ്കരം വാഞ്ഛിതപ്രദമ് । ദധ്യൌ ചൈകേന മനസാ ശൂലിനം ചന്ദ്രശേഖരമ്
അവിടെ അവള് വാഞ്ഛിതങ്ങള് നല്കുന്ന, ശൂലം കൈവശമുള്ള, ചന്ദ്രനെ കിരീടമാക്കിയ മഹാദേവനായ ശങ്കരനെ ഏകാഗ്രതയോടെ ധ്യാനിച്ചു.
പഞ്ചാനനം ദശഭുജം ഗൌരീദേഹാര്ധധാരിണമ് । കര്പൂരഗൌരദേഹാഭം നീലകണ്ഠം ത്രിലോചനമ്
അവള് അഞ്ചു മുഖവും പത്ത് കൈകളും ഉള്ള, ഗൗരിയുടെ അര്ദ്ധശരീരം വഹിക്കുന്ന, കർപ്പൂരത്തിന്റെ നിറമുള്ള, നീലകണ്ഠനും മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനുമായ ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ചു.
വ്യാഘ്രാജിനധരം ദേവം ഗജചര്മോത്തരീയകമ് । കപാലമാലാകലിതം നാഗയജ്ഞോപവീതിനമ്
വ്യാഘ്രത്വക്ക് ധരിച്ച, ആനച്ചർമ്മം മേല് വസ്ത്രമായി ധരിച്ച, കപാലമാല അണിഞ്ഞ, പാമ്പ് യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ച ദേവനെയാണ് അവള് ധ്യാനിച്ചത്.
സാഗരസ്യ സുതാ കൃത്വാ ഹയീരൂപം മനോഹരമ് । തസ്മിംസ്തീര്ഥേ രമാദേവീ ചകാര ദുശ്ചരം തപഃ
സമുദ്രത്തിന്റെ മകളായ ലക്ഷ്മി, മനോഹരമായ കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ആ തിരുനദീതീരത്ത് കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
ധ്യായമാനാ പരം ദേവം വൈരാഗ്യം സമുപാശ്രിതാ । ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ഗതം തത്ര മഹീപതേ
പരമേശ്വരനിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ച ലക്ഷ്മി, അങ്ങോട്ട് ദൈവീയമായ ആയിരം വർഷങ്ങൾ തപസ്സിൽ കഴിച്ചു.
തതസ്തുഷ്ടോ മഹാദേവോ വൃഷാരൂഢസ്ത്രിലോചനഃ । പ്രത്യക്ഷോഽഭൂന്മഹേശാനഃ പാര്വതീസഹിതഃ പ്രഭുഃ
അതിനുശേഷം, കാളിദേവൻ കാളയുടെ മേൽ കയറി, മൂന്നുകണ്ണോടെ, പാർവതിയോടൊപ്പം നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷമായി.
തത്രൈത്യ സഗണഃ ശമ്ഭുസ്താമാഹ ഹരിവല്ലഭാമ് । തപസ്യന്തീം മഹാഭാഗാമശ്വിനീരൂപധാരിണീമ്
അവിടേക്ക് തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം എത്തിയ ശംഭു, അശ്വിനിയായ രൂപം ധരിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ഹരിയുടെ പ്രിയയായ ലക്ഷ്മിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കിം തപസ്യസി കല്യാണി ജഗന്മാതര്വദസ്വ മേ । സര്വാര്ഥദഃ പതിസ്തേഽസ്തി സര്വലോകവിധായകഃ
സൗഭാഗ്യവതിയായ ലോകമാതാവേ, നീ എന്തിന് തപസ്സു ചെയ്യുന്നു? പറയൂ. നിന്റെ ഭർത്താവ് എല്ലാം നൽകുന്നവനും ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനുമാണ്.
ഹരിം ത്യക്ത്വാദ്യ മാം കസ്മാത്സ്തൌഷി ദേവി ജഗത്പതിമ് । വാസുദേവം ജഗന്നാഥം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
ദേവി, നീ ഇന്ന് ഹരിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ലോകനാഥനായ, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന വാസുദേവനെ വിട്ട് എന്നെ എന്തിന് സ്തുതിക്കുന്നു?
വേദോക്തം വചനം കാര്യം നാരീണാം ദേവതാ പതിഃ । നാന്യസ്മിന്സര്വഥാ ഭാവഃ കര്തവ്യഃ കര്ഹിചിത്ക്വചിത്
വേദങ്ങൾ പറയുന്നു, സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ദൈവം; ഒരിക്കലും വേറെയിടത്ത് ഭക്തി കാണിക്കരുത്.
പതിശുശ്രൂഷണം സ്ത്രീണാം ധര്മ ഏവ സനാതനഃ । യാദൃശസ്താദൃശഃ സേവ്യഃ സര്വഥാ ശുഭകാമ്യയാ
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുക എന്നതാണ് സ്ത്രീകളുടെ ശാശ്വതധർമ്മം; ഭർത്താവിന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയായാലും, സദാ നല്ലതിനു വേണ്ടി സേവിക്കണം.
നാരായണസ്തു സര്വേഷാം സേവ്യോ യോഗ്യഃ സദൈവ ഹി । തം ത്യക്ത്വാ ദേവദേവേശം കിം മാം ധ്യായസി സിന്ധുജേ
നാരായണൻ എല്ലാവർക്കും എപ്പോഴും സേവനയോഗ്യനാണ്; ദേവദേവനായ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സമുദ്രജാതയായ നീ എന്നെ എന്തിന് ധ്യാനിക്കുന്നു?
ലക്ഷ്മീരുവാച ആശുതോഷ മഹേശാന ശപ്താഹം പതിനാ ശിവ । മാം സമുദ്ധര ദേവേശ ശാപാദസ്മാദ്ദയാനിധേ
ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: മഹേശാനേ, ഞാൻ ഭർത്താവിന്റെ ശാപം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു; ദയാനിധിയായ ദേവേശാ, ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
തദോക്തം ഹരിണാ ശമ്ഭോ ശാപാനുഗ്രഹകാരണമ് । വിജ്ഞപ്തേന മയാ കാമം ദയായുക്തേന വിഷ്ണുനാ
ഹരിയാൽ പറഞ്ഞത് ശാപത്തിനും അനുഗ്രഹത്തിനും കാരണമായിരുന്നു; കൃപയുള്ള വിഷ്ണുവിനോട് ഞാൻ എന്റെ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
യദാ തേ ഭവിതാ പുത്രസ്തദാ ശാപസ്യ മോക്ഷണമ് । ഭവിഷ്യതി ച വൈകുണ്ഠവാസസ്തേ കമലാലയേ
നിനക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചാൽ ആ ശാപം നീങ്ങും; പിന്നെ നീ വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കും, കമലാലയേ.