വ്യാസ ഉവാച അശ്വാസക്തമതിം വീക്ഷ്യ കാമിനീമതിമോഹിതാമ് । പശ്യന്തീം പരമപ്രേമ്ണാ ചഞ്ചലാക്ഷീം ച ചഞ്ചലാമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവളുടെ മനസ്സു കുതിരയിലേയ്ക്ക് ആകർഷിതമായതും, പ്രണയഭരിതയായ കണ്ണുകളിൽ ആഴമായ ആകർഷണത്തോടെ അവൾ നോക്കിയതും കണ്ടു.
താമാഹ ഭഗവാന്കുദ്ധഃ കിം പശ്യസി സുലോചനേ । മോഹിതാ ച ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ പൃഷ്ടാ നൈവാഭിഭാഷസേ
ഭഗവാൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: "സുന്ദരിയായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, നീ എന്താണ് ഇങ്ങനെ നോക്കുന്നത്? കുതിരയെ കണ്ടു മോഹിതയായതുകൊണ്ട് ചോദിച്ചിട്ടും നീ മറുപടി പറയുന്നില്ല."
സര്വത്ര രമസേ യസ്മാദ്രമാ തസ്മാദ്ഭവിഷ്യസി । ചഞ്ചലത്വാച്ചലേത്യേവം സര്വഥൈവ ന സംശയഃ
"രമേ, നീ എല്ലായിടത്തും ആനന്ദിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ട് നീ എപ്പോഴും ചഞ്ചലയായിരിക്കും; ഈ ചഞ്ചലത്വം കൊണ്ടു നിന്നെ എല്ലാവരും അസ്ഥിരയെന്നു വിളിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല."
പ്രാകൃതാ ച യഥാ നാരീ നൂനം ഭവതി ചഞ്ചലാ । തഥാ ത്വമപി കല്യാണി സ്ഥിരാ നൈവ കദാചന
"സാധാരണ സ്ത്രീകൾ എങ്ങനെ ചഞ്ചലരാണോ, അതുപോലെ നീയും, കല്യാണിയേ, ഒരിക്കലും സ്ഥിരമായിരിക്കില്ല."
ത്വം ഹയം മത്സമീപസ്ഥാ സമീക്ഷ്യ യദി മോഹിതാ । വഡവാ ഭവ വാമോരു മര്ത്യലോകേഽതിദാരുണേ
"വാമോരു, നീ എന്റെ അടുത്ത് കുതിരയെ കണ്ടു മോഹിതയായെങ്കിൽ, മനുഷ്യലോകത്തിലെ കഠിനമായ ലോകത്തിൽ നീ ഒരു കുതിരയായി ജനിക്കണം."
ഇതി ശപ്താ രമാ ദേവീ ഹരിണാ ദൈവയോഗതഃ । രുരോദ വേപമാനാ സാ ഭയഭീതാതിദുഃഖിതാ
ഇങ്ങനെ ഹരിയാൽ ദൈവികചൈതന്യത്താൽ ശപിക്കപ്പെട്ട രമാദേവി ഭയത്തിലും ദുഃഖത്തിലും വിറെച്ചു കരഞ്ഞു.
തമുവാച രമാനാഥ ശങ്കിതാ ചാരുഹാസിനീ । പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവം സ്വപതിം വിനയാന്വിതാ
സന്ദേഹത്തോടെ, സുന്ദരമായ ചിരിയുള്ള രമാ, വിനയത്തോടെ തലവാഴ്ത്തി ഭർത്താവായ ദേവനോട് പറഞ്ഞു.
ദേവദേവ ജഗന്നാഥ കരുണാകര കേശവ । സ്വല്പേഽപരാധേ ഗോവിന്ദ കസ്മാച്ഛാപം ദദാസി മേ
"ദേവദേവനേ, ലോകനാഥാ, കരുണാസാഗരനായ കേശവാ, ഇത്ര ചെറിയ ഒരു പിഴവിനായി, ഗോവിന്ദാ, നീ എനിക്കു ശാപം കൊടുക്കുന്നതെന്തിന്?"
ന കദാചിന്മയാ ദൃഷ്ടഃ ക്രോധസ്തേ ഹീദൃശഃ പ്രഭോ । ക്വ ഗതസ്തേ മയി സ്നേഹഃ സഹജോ ന തു നശ്വരഃ
"പ്രഭോ, ഞാൻ ഇതുവരെ നിന്നിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെയൊരു കോപം കണ്ടിട്ടില്ല; എനിക്ക് നേരെയുള്ള നിന്റെ സ്വാഭാവികവും സ്ഥിരവുമായ സ്നേഹം എവിടെ പോയി?"
വജ്രപാതസ്തു ശത്രൌ വൈ കര്തവ്യോ ന സുഹൃജ്ജനേ । സദാഹം വരയോഗ്യാ തേ ശാപയോഗ്യാ കഥം കൃതാ
"വൈരിക്ക് മാത്രമേ വജ്രം എറിയേണ്ടതുള്ളൂ, സുഹൃത്തിനല്ല; ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹയായിരുന്നു, എങ്ങനെ ഞാൻ ശാപത്തിന് അർഹയായി?"
പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യാമി ഗോവിന്ദ പശ്യതോഽദ്യ തവാഗ്രതഃ । കഥം ജീവേ ത്വയാ ഹീനാ വിരഹാനലതാപിതാ
ഗോവിന്ദാ, ഇന്നെന്റെ ജീവന് നിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നില് ഉപേക്ഷിക്കും. നിനക്ക് വിട്ടുപോയി, ഈ വേര്പാടിന്റെ ദാഹത്തില് കത്തുന്നെനിക്ക്, എങ്ങനെ ജീവിക്കാനാകും?
പ്രസാദം കുരു ദേവേശ ശാപാദസ്മാത്സുദാരുണാത് । കദാ മുക്താ സമീപം തേ പ്രാപ്നോമി സുഖദം വിഭൌ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഈ ഭയങ്കരമായ ശാപത്തില് നിന്നു എന്നെ രക്ഷിക്കാനായി ദയചെയ്യണം. എപ്പോഴാണ് ഞാന് മോചിതയായി നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലെ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുകയെന്ന് അറിയുമോ?
ഹരിരുവാച യദാ തേ ഭവിതാ പുത്രഃ പൃഥിവ്യാം മത്സമഃ പ്രിയേ । തദാ മാം പ്രാപ്യ തന്വങ്ഗി സുഖിതാ ത്വം ഭവിഷ്യസി
ഹരി പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ഭൂമിയില് നിന്റെ ഒരു മകന് എനിക്ക് തുല്യനായി ജനിക്കുമ്പോള്, അപ്പോള് നീ എന്നെ പ്രാപിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും, സുന്ദരിയായവളേ.
ശിവപ്രസാദേന ലക്ഷ്മീദ്വാരാ ഭഗവത്യാഃ സമാരാധനവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച ഇതി ശപ്താ ഭഗവതാ സിന്ധുജാ കോപയോഗതഃ । കഥം സാ വഡവാ ജാതാ രേവന്തേന ച കിം കൃതമ്
ജനമേജയന് ചോദിച്ചു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാന് കോപത്തോടെ ശപിച്ചപ്പോള് സിന്ധുജ എങ്ങനെ ഒരു കുതിരയായി മാറി? രേവന്തന് അവളോടു എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
കസ്മിന്ദേശേഽബ്ധിജാ ദേവീ വഡവാരൂപധാരിണീ । സംസ്ഥിതൈകാകിനീ ബാലാ പരോഷിത്പതികാ യഥാ
സമുദ്രത്തില് ജനിച്ച ദേവി കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഏത് ദേശത്താണ് ഭര്ത്താവില് നിന്ന് വേര്പെട്ട ഒരു യുവതിപോലെ ഒറ്റയ്ക്കു താമസിച്ചത്?
കാലം കിയന്തമായുഷ്മന് വിയുക്താ പതിനാ രമാ । സംസ്ഥിതാ വിജനേഽരണ്യേ കിം കൃതം ച തയാ പുനഃ
ആയുഷ്മാനേ, ഭര്ത്താവില് നിന്ന് വേര്പെട്ട രമാ എത്രകാലം ആ മരുഭൂമിയില് ഒറ്റയ്ക്കു കഴിഞ്ഞു? അവിടെ അവള് എന്താണ് ചെയ്തതെന്നും പറയൂ.
സമാഗമം കദാ പ്രാപ്താ വാസുദേവസ്യ സിന്ധുജാ । പുത്രഃ കഥം തയാ പ്രാപ്തോ നാരായണവിയുക്തയാ
സിന്ധുജ വാസുദേവനോടൊപ്പം എപ്പോഴാണ് ഒന്നായി? നാരായണനില് നിന്ന് വേര്പെട്ട അവള്ക്ക് മകന് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു?
ഏതദ്വൃത്താന്തമാര്യേശ കഥയസ്വ സവിസ്തരമ് । ശ്രോതുകാമോഽസ്മി വിപ്രേന്ദ്ര കഥാഖ്യാനമനുത്തമമ്
ആര്യേശാ, ഈ കഥ മുഴുവന് വിശദമായി പറയൂ. ഈ അതിമനോഹരമായ കഥ കേള്ക്കാന് എനിക്ക് അതിയായ ആഗ്രഹമുണ്ട്, മഹാമുനിയേ.
സൂത ഉവാച ഇതി പൃഷ്ടസ്തദാ വ്യാസഃ പരീക്ഷിത്തനയേന വൈ । കഥയാമാസ ഭോ വിപ്രാഃ കഥാമേതാം സുവിസ്തരാമ്
സൂതന് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പരീക്ഷിതിന്റെ മകനായവന് ചോദിച്ചപ്പോള്, വ്യാസന് ഈ കഥ വിശദമായി ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, വിശദീകരിച്ചു തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി കഥാം പൌരാണികീം ശുഭാമ് । പാവനീം സുഖദാം കര്ണേ വിശദാക്ഷരസംയുതാമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കേള്ക്കൂ, പുണ്യവും ആനന്ദം തരുന്നതുമായ, മനോഹരമായ വാക്കുകളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പുരാതനകഥ ഞാന് പറയാം.
രേവന്തസ്തു രമാം ദൃഷ്ട്വാ ശപ്താ ദേവേന കാമിനീമ് । ഭയാര്തഃ പ്രയയൌ ദൂരാത്പ്രണമ്യ ജഗതാം പതിമ്
ദേവന് ശപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, ആഗ്രഹഭരിതയായ രമയെ കണ്ട രേവന്തന് ഭയപ്പെട്ട് ദൂരത്ത് നിന്ന് ലോകങ്ങളുടെ നാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
പിതുഃ സകാശം ത്വരിതോ വീക്ഷ്യ കോപം ജഗത്പതേഃ । നിവേദയാമാസ കഥാം ഭാസ്കരായ സ ശാപജാമ്
ലോകപതിയുടെ കോപം കണ്ട രേവന്തന് വേഗത്തില് തന്റെ അച്ഛനോടു ചെന്നു, ശാപത്തിന്റെ കഥ ഭാസ്കരനോട് വിവരിച്ചു.
ദുഃഖിതാ സാ രമാ ദേവീ പ്രണമ്യ ജഗദീശ്വരമ് । ആജ്ഞപ്താ മാനുഷം ലോകം പ്രാപ്താ കമലലോചനാ
ദുഃഖിതയായ രമാദേവി ലോകനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു. അവള് കമലനയനിയായവള് ആജ്ഞപ്രകാരം മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് എത്തി.
സൂര്യപത്ന്യാ തപസ്തപ്തം യത്ര പൂര്വം സുദാരുണമ് । തത്രൈവ സാ യയാവാശു വഡവാരൂപധാരിണീ
സൂര്യന്റെ ഭാര്യ മുമ്പ് കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്ത സ്ഥലത്തേക്ക്, കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ച് അവള് വേഗത്തില് പോയി.
കാലിന്ദീതമസാസങ്ഗേ സുപര്ണാക്ഷസ്യ ചോത്തരേ । സര്വകാമപ്രദേ സ്ഥാനേ സുരമ്യവനമണ്ഡിതേ
സുപര്ണ്ണാക്ഷയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്ത്, കാലിന്ദിയും തമസയും ഒന്നിക്കുന്ന, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന മനോഹരമായ വനമാലയുള്ള സ്ഥലത്താണ്.
തത്ര സ്ഥിതാ മഹാദേവം ശങ്കരം വാഞ്ഛിതപ്രദമ് । ദധ്യൌ ചൈകേന മനസാ ശൂലിനം ചന്ദ്രശേഖരമ്
അവിടെ അവള് വാഞ്ഛിതങ്ങള് നല്കുന്ന, ശൂലം കൈവശമുള്ള, ചന്ദ്രനെ കിരീടമാക്കിയ മഹാദേവനായ ശങ്കരനെ ഏകാഗ്രതയോടെ ധ്യാനിച്ചു.
പഞ്ചാനനം ദശഭുജം ഗൌരീദേഹാര്ധധാരിണമ് । കര്പൂരഗൌരദേഹാഭം നീലകണ്ഠം ത്രിലോചനമ്
അവള് അഞ്ചു മുഖവും പത്ത് കൈകളും ഉള്ള, ഗൗരിയുടെ അര്ദ്ധശരീരം വഹിക്കുന്ന, കർപ്പൂരത്തിന്റെ നിറമുള്ള, നീലകണ്ഠനും മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനുമായ ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ചു.
വ്യാഘ്രാജിനധരം ദേവം ഗജചര്മോത്തരീയകമ് । കപാലമാലാകലിതം നാഗയജ്ഞോപവീതിനമ്
വ്യാഘ്രത്വക്ക് ധരിച്ച, ആനച്ചർമ്മം മേല് വസ്ത്രമായി ധരിച്ച, കപാലമാല അണിഞ്ഞ, പാമ്പ് യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ച ദേവനെയാണ് അവള് ധ്യാനിച്ചത്.
സാഗരസ്യ സുതാ കൃത്വാ ഹയീരൂപം മനോഹരമ് । തസ്മിംസ്തീര്ഥേ രമാദേവീ ചകാര ദുശ്ചരം തപഃ
സമുദ്രത്തിന്റെ മകളായ ലക്ഷ്മി, മനോഹരമായ കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ആ തിരുനദീതീരത്ത് കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
ധ്യായമാനാ പരം ദേവം വൈരാഗ്യം സമുപാശ്രിതാ । ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ഗതം തത്ര മഹീപതേ
പരമേശ്വരനിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ച ലക്ഷ്മി, അങ്ങോട്ട് ദൈവീയമായ ആയിരം വർഷങ്ങൾ തപസ്സിൽ കഴിച്ചു.