ബഭ്രമുര്ഗിരിദുര്ഗേഷു ജന്മാന്ധാ ഇവ ക്ഷത്രിയാഃ । ചിന്തിതം മനസാ സര്വൈഃ കിമേതദിതി സാമ്പ്രതമ്
കഷ്ട്രീയന്മാർ പർവ്വതകോട്ടകളിൽ ജന്മം മുതൽ കുരുടന്മാരെപ്പോലെ അലയുന്നു; 'ഇത് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?' എന്ന ചിന്ത എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ ഉണർന്നു.
സര്വേ ചക്ഷുര്വിഹീനാ യജ്ജാതാ സ്മ ബാലദര്ശനാത് । ബ്രാഹ്മണ്യാസ്തു പ്രഭാവോഽയം സതീവ്രതബലം മഹത്
ബാലനെ കണ്ടതുകൊണ്ട് എല്ലാവരും കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടു; ഇതാണ് ആ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രിയുടെ ശക്തിയും, അവളുടെ സതീവ്രതയുടെ മഹത്തായ ബലം.
ക്ഷണാദ്വാമോഘസങ്കല്പാഃ കിം കരിഷ്യന്തിദുഃഖിതാഃ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ നേത്രഹീനാ നിരാശ്രയാഃ
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഫലമില്ലാതായി; ഈ ദു:ഖിതർ ഇനി എന്ത് ചെയ്യും? എന്ന ചിന്തയോടെ, കാഴ്ചയില്ലാതെ, ആശ്രയമില്ലാതെ അവർ നിന്നു.
ബ്രാഹ്മണീം ശരണം ജഗ്മുര്ഹൈഹയാ ഗതചേതസഃ । പ്രണേമുസ്താം ഭയത്രസ്താം കൃതാഞ്ജലിപുടാശ്ച തേ
ഹൈഹയന്മാർ മനസ്സുതെറ്റി, ആ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രിയിലേക്കു അഭയം തേടി; ഭയത്തിൽ വിറങ്ങി, അവർ അവളെ കുഴഞ്ഞു നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി നിന്നു.
ഊചുശ്ചൈനാം ഭയോദ്വിഗ്നാം ദൃഷ്ട്യര്ഥം ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ । പ്രസീദ സുഭഗേ മാതഃ സേവകാസ്തേ വയം കില
കാഴ്ച ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ, ഭയത്തിൽ വിറകുന്ന കഷ്ട്രീയപ്രമുഖർ അവളോടു പറഞ്ഞു: 'ദയവായി, ഭാഗ്യവതിയായ അമ്മേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ സേവകരാണ്.'
കൃതാപരാധാ രമ്ഭോരു ക്ഷത്രിയാഃ പാപബുദ്ധയഃ । ദര്ശനാത്തവ തന്വങ്ഗി ജാതാഃ സര്വേ വിലോചനാഃ
രമ്ഭോരു, പാപചിന്തയുള്ള കഷ്ട്രീയന്മാർ കുറ്റം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നീയെ കാണുന്നതുകൊണ്ടാണ്, സുന്ദരിയായവളേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കുരുടരായത്.
മുഖം തേ നൈവ പശ്യാമോ ജന്മാന്ധാ ഇവ ഭാമിനി । അദ്ഭുതം തേ തപോ വീര്യം കിം കുര്മഃ പാപകാരിണഃ
ഭാമിനി, നിന്റെ മുഖം ഞങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല, ജന്മം മുതൽ കുരുടന്മാരെപ്പോലെ; നിന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി അത്ഭുതകരമാണ്—പാപം ചെയ്ത ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും?
ശരണം തേ പ്രപന്നാഃ സ്മോ ദേഹി ചക്ഷൂംഷി മാനദേ । അന്ധത്വം മരണാദുഗ്രം കൃപാം കര്തും ത്വമര്ഹസി
ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ അഭയം തേടുന്നു; മാന്യയേ, കാഴ്ച ഞങ്ങൾക്ക് നൽകണം. ഈ കുരുടത്വം മരണത്തേക്കാൾ കഠിനമാണ്; ദയ കാണിക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
പുനര്ദൃഷ്ടിപ്രദാനേന സേവകാന്ക്ഷത്രിയാന്കുരു । ഉപരമ്യ ച ഗച്ഛേമ സഹിതാഃ പാപകര്മണഃ
കാഴ്ച തിരിച്ചുനൽകി, ഞങ്ങളെ കഷ്ട്രീയന്മാരെ നിന്റെ സേവകരാക്കണം; ഇനി പാപകൃത്യങ്ങൾ നിർത്തി, ഒരുമിച്ച് പോകാം.
അതഃ പരം ന കര്തവ്യമീദൃശം കര്മ കര്ഹിചിത് । ഭാര്ഗവാണാം തു സര്വേഷാം സേവകാഃ സ്മോ വയം കില
ഇനി മുതൽ ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭാർഗവന്മാരുടെ സേവകരാണ്.
അജ്ഞാനാദ്യത്കൃതം പാപം ക്ഷന്തവ്യം തത്ത്വയാധുനാ । വൈരം നാതഃ പരം ക്വാപി ഭൃഗുഭിഃ ക്ഷത്രിയൈഃ സഹ
അജ്ഞാനത്താൽ ചെയ്ത പാപം നീ ഇപ്പോൾ ക്ഷമിക്കണം; ഇനി മുതൽ ഭൃഗുക്കളും കഷ്ട്രീയരും എവിടെയും വൈരം പുലർത്തില്ല.
കര്തവ്യം ശപഥൈഃ സമ്യഗ്വര്തിതവ്യം തു ഹൈഹയൈഃ । സപുത്രാ ഭവ സുശ്രോണി പ്രണതാഃ സ്മോ വയം ച തേ
ശപഥം ചെയ്ത്, ഹൈഹയന്മാർ നന്നായി പെരുമാറണം; സുന്ദരിയായവളേ, നീ മകനോടൊപ്പം ഇരിക്കണം, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിനക്കു കീഴടങ്ങുന്നു.
പ്രസാദം കുരു കല്യാണി ന ദ്വിഷ്യാമഃ കദാചന । വ്യാസ ഉവാച ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണീ വിസ്മയാന്വിതാ
കല്ല്യാണിയേ, ദയ കാണിക്കണം, ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും വൈരം പുലർത്തില്ല; വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണസ്ത്രി അത്ഭുതത്തിൽ ആകുന്നു.
താനാഹ പ്രണതാന്ദുഃസ്ഥാനാശ്വാസ്യ ഗതലോചനാന് । ഗൃഹീതാ ന മയാ ദൃഷ്ടിര്യുഷ്മാകം ക്ഷത്രിയാഃ കില
കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ട് ദു:ഖിതരായി കുഴഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു അവൾ പറഞ്ഞു: 'കഷ്ട്രീയന്മാരേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ കാഴ്ച എടുത്തിട്ടില്ല.'
നാഹം രുഷാന്വിതാ സത്യം കാരണം ശൃണുതാദ്യ യത് । അയം ച ഭാര്ഗവോ നൂനമൂരുജഃ കുപിതോഽദ്യ വഃ
ഞാൻ സത്യത്തിൽ കോപിച്ചിട്ടില്ല; ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഇന്ന് നിങ്ങൾ കേൾക്കണം. ഈ ഭൃഗുവംശജൻ എന്റെ ഉരുവിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; ഇന്നു അവൻ നിങ്ങളോട് അതീവ കോപത്തിലാണ്.
ചക്ഷൂംഷി തേന യുഷ്മാകം സ്തമ്ഭിതാനി രുഷാവതാ । സ്വബന്ധൂന്നിഹതാഞ്ജ്ഞാത്വാ ഗര്ഭസ്ഥാനപി ക്ഷത്രിയൈഃ
അവൻ അതിയായ കോപത്തിൽ നിങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ അപ്രാപ്തമാക്കി. സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെ ക്ഷത്രിയർ കൊന്നെന്നറിഞ്ഞ്, ഗർഭസ്ഥരായിരുന്നവരെയും അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
അനാഗസോ ധര്മപരാംസ്താപസാന്ധനകാമ്യയാ । ഗര്ഭാനപി യദാ യൂയം ഭൃഗൂനഘ്നംസ്തു പുത്രകാഃ
കുറ്റമൊന്നുമില്ലാതെ ധർമ്മനിഷ്ഠരായിരുന്ന തപസ്സുകാരെയും, ഭൃഗുവംശത്തിലെ ഗർഭസ്ഥശിശുക്കളെയും നിങ്ങൾ സ്വർണ്ണലോഭത്തിൽ കൊന്നു, മക്കളേ.
തദായമൂരുണാ ഗര്ഭോ മയാ വര്ഷശതം ധൃതഃ । ഷഡങ്ഗശ്ചാഖിലോ വേദോ ഗൃഹീതോഽനേന ചാഞ്ജസാ
അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ ഉരുവിൽ ഈ കുഞ്ഞിനെ നൂറുവർഷം ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചു. അവൻ ആറ് അംശങ്ങളോടുകൂടിയ മുഴുവൻ വേദവും നേരിട്ട് കൈവശമാക്കി.
ഗര്ഭസ്ഥേനാപി ബാലേന ഭൃഗുവംശവിവൃദ്ധയേ । സോഽപി പിതൃവധാന്നൂനം ക്രോഥേദ്ധോ ഹന്തുമിച്ഛതി
ഗർഭസ്ഥശിശുവായിരിക്കുമ്പോഴും ഭൃഗുവംശം വളരാൻ വേണ്ടി, അവനും ഇപ്പോൾ പിതാവിനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ കോപംകൊണ്ടു നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന ജാതോഽയം മമ ബാലകഃ । തേജസാ യസ്യ ദിവ്യേന ചക്ഷൂംഷി മുഷിതാനി വഃ
ദേവിയുടെ കൃപയാൽ ഈ ബാലൻ എനിക്ക് ജനിച്ചു; അവന്റെ ദിവ്യമായ തേജസ്സുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങളുടെ കാഴ്ച നഷ്ടമായത്.
തസ്മാദൌര്വം സുതം മേഽദ്യ യാചധ്വം വിനയാന്വിതാഃ । പ്രണിപാതേന തുഷ്ടോഽസൌ ദൃഷ്ടിം വഃ പ്രതിമോക്ഷ്യതി
അതിനാൽ, ഇന്ന് വിനയത്തോടെ എന്റെ മകൻ ഔർവനോട് അപേക്ഷിക്കുക; നിങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചാൽ അവൻ നിങ്ങളുടെ കാഴ്ച തിരികെ നൽകും.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യാ ഹൈഹയാസ്തുഷ്ടുവുശ്ച തമ് । പ്രണേമുര്വിനയോപേതാ ഊരുജം മുനിസത്തമമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ഹൈഹയന്മാർ അവനെ സ്തുതിച്ചു, വിനയത്തോടെ ഉരുവിൽ ജനിച്ച മഹാമുനിക്ക് നമസ്കരിച്ചു.
സ സന്തുഷ്ടോ ബഭൂവാഥ താനുവാച വിചക്ഷുഷഃ । ഗച്ഛധ്വം സ്വഗൃഹാന്ഭൂപാ മമാഖ്യാനകൃതം വചഃ
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ നോക്കി പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ഓർത്ത് നിങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങൂ.
അവശ്യമ്ഭാവിഭാവാസ്തേ ഭവന്തി ദേവനിര്മിതാഃ । നാത്ര ശോകസ്തു കര്തവ്യഃ പുരുഷേണ വിജാനതാ
ദൈവങ്ങൾ നിർണ്ണയിച്ച കാര്യങ്ങൾ നിർബന്ധമായും സംഭവിക്കും; അതിനാൽ, ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ അതിൽ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
പൂര്വവദൃഷയഃ സര്വേ പ്രാപ്നുവന്തു യഥാസുഖമ് । വ്രജന്തു വിഗതക്രോധാ ഭവനാനി യഥാസുഖമ്
മുന്പ് പോലെ എല്ലാ ഋഷികളും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ; അവർ കോപം വിട്ട് ഇഷ്ടാനുസരണം വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ.
ഇതി തേന സമാദിഷ്ടാ ഹൈഹയാഃ പ്രാപ്തലോചനാഃ । ഔര്വമാമന്ത്ര്യ ജഗ്മുസ്തേ സദനാനി യഥാരുചി
അവന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് ഹൈഹയന്മാർ കാഴ്ച വീണ്ടെടുത്തു; അവർ ഔർവനോട് വിടപറഞ്ഞ് ഇഷ്ടാനുസരണം വീടുകളിലേക്ക് പോയി.
ബ്രാഹ്മണീ തം സുതം ദിവ്യം ഗൃഹീത്വാ സ്വാശ്രമം ഗതാ । പാലയാമാസ ഭൂപാല തേജസ്വിനമതന്ദ്രിതാ
ബ്രാഹ്മണിക്കാരി തന്റെ ദിവ്യപുത്രനെ എടുത്ത് സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; അവൾ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ ആ തേജസ്സുള്ള ബാലനെ വളർത്തി, രാജാവേ.
ഏവം തേ കഥിതം രാജന് ഭൃഗൂണാം തു വിനാശനമ് । ലോഭാവിഷ്ടൈഃ ക്ഷത്രിയൈശ്ച യത്കൃതം പാതകം കില
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, ഭൃഗുവംശത്തിന്റെ നാശവും, ലോഭം പിടിച്ച ക്ഷത്രിയർ ചെയ്ത പാപവും ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
ജനമേജയ ഉവാച ശ്രുതം മയാ മഹത്കര്മ ക്ഷത്രിയാണാഞ്ച ദാരുണമ് । കാരണം ലോഭ ഏവാത്ര ദുഃഖദശ്ചോഭയോസ്തു സഃ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ വലിയ കാര്യവും, ക്ഷത്രിയരുടെ ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തിയും കേട്ടു; ഇവിടെയെല്ലാം കാരണം ലോഭം തന്നെയാണ്, അതാണ് ഇരുവർക്കും ദുഃഖം വരുത്തിയത്.
കിഞ്ചിത്പ്രഷ്ടുമിഹേച്ഛാമി സംശയം വാസവീസുത । ഹൈഹയാസ്തേ കഥം നാമ്നാ ഖ്യാതാ ഭുവി നൃപാത്മജാഃ
വാസവിയുടെ പുത്രനേ, ഒരു സംശയം ചോദിക്കണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഹൈഹയന്മാർ രാജപുത്രന്മാർ എന്ന നിലയിൽ ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ ആ പേര് ലഭിച്ചു?