യത്ര ഭീഷ്മശ്ച ദ്രോണശ്ച കൃപഃ കര്ണശ്ച ബാഹ്ലികഃ । ഭീമസേനോ ധര്ഭപുത്രസ്തഥൈവാര്ജുനകേശവൌ
അവിടെ ഭീഷ്മനും ദ്രോണമാരും കൃപനും കർണ്ണനും ബാഹ്ലികനും, ഭീമസേനനും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനും അർജുനനും കേശവനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഥാപി യുദ്ധമത്യുഗ്രം കൃതം തൈശ്ച പരസ്പരമ് । കുടുമ്ബകദനം ഭൂരി കൃതം ലോഭാതുരൈരിഹ
എന്നിരുന്നാലും, അവരൊക്കെ തമ്മിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തി; ലാലസകൊണ്ട് ആകുലരായവർ അനേകം കുടുംബങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു.
ഹതോ ദ്രോണോ ഹതോ ഭീഷ്മസ്തഥൈവ പാണ്ഡവാത്മജാഃ । ഭ്രാതരഃ പിതരഃ പുത്രാഃ സര്വേ വൈ നിഹതാ രണേ
ദ്രോണമാരും ഭീഷ്മനും കൊല്ലപ്പെട്ടു, പാണ്ഡവരുടെ പുത്രന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ. സഹോദരന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, പുത്രന്മാർ—എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ വീണു.
തസ്മാല്ലോഭാഭിഭൂതസ്തു കിം ന കുര്യാന്നരഃ കില । ഹൈഹയൈര്നിഹതാഃ സര്വേ ഭൃഗവഃ പാപബുദ്ധിഭിഃ
അതിനാൽ, ലാലസയാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടാൽ മനുഷ്യൻ ചെയ്യാത്തത് എന്താണ്? ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ഹൈഹയന്മാർ ഭൃഗുവംശക്കാരെ മുഴുവൻ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ഹൈഹയാനാമുത്പത്തിപ്രസങ്ഗേ രമാവിഷ്ണുസംവാദവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച കഥം താശ്ച സ്ത്രിയഃ സര്വാ ഭൃഗൂണാം ദുഃഖസാഗരാത് । മുക്താ വംശഃ പുനസ്തേഷാം ബ്രാഹ്മണാനാം സ്ഥിരോഽഭവത്
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ഭൃഗുവംശത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ആ ദു:ഖസാഗരത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ മോചിതരായി? അവരുടെ വംശം വീണ്ടും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാൻ സാധിച്ചു?
ഹൈഹയൈഃ കിം കൃതം കാര്യം ഹത്വാ താന്ബ്രാഹ്മണാനപി । ക്ഷത്രിയൈര്ലോഭസംയുക്തൈഃ പാപാചാരൈര്വദസ്വ തത്
ഹൈഹയന്മാർ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊല്ലുന്നതിന് ശേഷം എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ. ലാലസയും ദുഷ്ടതയും നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ ക്ഷത്രിയർ എന്തെല്ലാം പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന് ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
ന തൃപ്തിരസ്തി മേ ബ്രഹ്മന് പിബതസ്തേ കഥാമൃതമ് । പാവനം സുഖദം നൄണാം പരലോകേ ഫലപ്രദമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, നിന്റെ കഥാസരിതം ഞാൻ കുടിച്ചാലും എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല. അവ കഥകൾ മനുഷ്യരെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും സന്തോഷം നൽകുകയും പരലോകത്തിൽ ഫലം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി കഥാം പാപപ്രണാശിനീമ് । യഥാ സ്ത്രിയസ്തു താ മുക്താ ദുഃഖാത്തസ്മാദ്ദുരത്യയാത്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കഥ ഞാൻ പറയാം; ആ സ്ത്രീകൾ എങ്ങനെ ആ അതികഠിനമായ ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി എന്ന് കേൾക്കൂ.
ഭൃഗുപത്ന്യോ യദാ രാജന് ഹിമവന്തം ഗിരിം ഗതാഃ । ഭയത്രസ്താ വിഭഗ്നാശാ ഹൈഹയൈഃ പീഡിതാ ഭൃശമ്
ഭൃഗുവംശത്തിലെ ഭാര്യമാർ, ഹൈഹയന്മാരാൽ ഭയപ്പെടുത്തി, ആശയറ്റവരായി, അതിയായി പീഡിതരായി, ഹിമവാന്റെ പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗൌരീം തത്ര തു സംസ്ഥാപ്യ മൃണ്മയീം സരിതസ്തടേ । ഉപോഷണപരാശ്ചക്രുര്നിശ്ചയം മരണം പ്രതി
അവിടെ, നദീതീരത്ത്, അവർ മണ്ണുകൊണ്ടൊരു ഗൗരീപ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു; ഉപവാസത്തിൽ മുഴുകി, മരിക്കാനുള്ള ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തു.
സ്വപ്നേ ഗത്വാ തദാ ദേവീ പ്രാഹ താഃ പ്രമദോത്തമാഃ । യുഷ്മാസു മധ്യേ കസ്യാശ്ചിദ്ഭവിതാ ചോരുജഃ പുമാന്
അപ്പോൾ, സ്വപ്നത്തിൽ, ദേവി ആ മഹിളമാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളിൽ ഒരാൾക്ക് അതിവിശേഷമായ ശക്തിയുള്ള ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും.'
മദംശശക്തിസമ്ഭിന്നഃ സ വഃ കാര്യം വിധാസ്യതി । ഇത്യാദിശ്യ പരാമ്ബാ സാ പശ്ചാദന്തര്ഹിതാഭവത്
'എന്റെ ശക്തിയുടെ ഒരു ഭാഗം അവനിൽ ഉണ്ടാകും; അവൻ നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം സാധിപ്പിക്കും.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പരാമ്ബാ അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷയായി.
ജാഗൃതാസ്തു തതഃ സര്വാ മുദമാപുര്വരാങ്ഗനാഃ । കാചിത്താസാം ഭയോദ്വിഗ്നാ കാമിനീ ചതുരാ ഭൃശമ്
എല്ലാവരും ഉണർന്നപ്പോൾ ആ മഹിളമാർ സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു; എന്നാൽ അവരിൽ ഒരാൾ, അതിയായി ഭയത്തിലും ആസക്തിയിലും ആകുലയായി തുടരുകയായിരുന്നു.
ദധാര ചോരുണൈകേന ഗര്ഭം സാ കുലവൃദ്ധയേ । പലായനപരാ ദൃഷ്ടാ ക്ഷത്രിയൈര്ബ്രാഹ്മണീ യദാ
വംശം നിലനിൽക്കാൻ വേണ്ടി, അവൾ ഒരു ശക്തിമാനായ പുരുഷനിൽ നിന്ന് ഗർഭം ധരിച്ചു; ക്ഷത്രിയർ ആ ബ്രാഹ്മണീയെ ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അവർ പിന്തുടർന്നു.
വിഹ്വലാ തേജസാ യുക്താ തദാ തേ ദുദ്രുവുര്ഭൃശമ് । ഗൃഹ്യതാം വധ്യതാം നാരീ സഗര്ഭാ യാതി സത്വരാ
പ്രഭയാൽ വിറയച്ചു, അവൾ വേഗത്തിൽ ഓടി; ക്ഷത്രിയർ വിളിച്ചു: 'അവളെ പിടിക്കൂ! കൊല്ലൂ! ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ വേഗത്തിൽ ഓടുന്നു!'
ഇതി ബ്രുവന്തഃ സമ്പ്രാപ്താഃ കാമിനീം ഖഡ്ഗപാണയഃ । സാ ഭയാര്താ തു താന്ദൃഷ്ട്വാ രുരോദ സമുപാഗതാന്
അങ്ങനെ വിളിച്ചുകൊണ്ട്, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് അവർ ആ സ്ത്രീയോട് അടുത്തു; അവരെ അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഭയത്താൽ അവൾ കരയാൻ തുടങ്ങി.
ഗര്ഭസ്യ രക്ഷണാര്ഥം സാ ചുക്രോശാതിഭയാതുരാ । രുദതീം മാതരം ശ്രുത്വാ ദീനാം പ്രാണവിവര്ജിതാമ്
അവൾ അത്യന്തം ഭയത്തോടെ, ഗർഭത്തെ രക്ഷിക്കാനായി കരഞ്ഞു. അമ്മയുടെ ദു:ഖഭരിതമായ കരച്ചിൽ കേട്ട്, ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട അവളെ അവൾ അനുഭവിച്ചു.
നിരാധാരാം ക്രന്ദമാനാം ക്ഷത്രിയൈര്ഭൃശതാപിതാമ് । ഗൃഹീതാമിവ സിംഹേന സഗര്ഭാം ഹരിണീം യഥാ
ആശ്രയം ഇല്ലാതെ, കഷ്ട്രീയന്മാരാൽ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെട്ട്, ഒരു ഗർഭിണിയായ മാൻ സിംഹം പിടിച്ചുപറിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ അവളെ പിടിച്ചുപറ്റി.
സാശ്രുനേത്രാം വേപമാനാം സങ്ക്രുധ്യ ബാലകസ്തദാ । ഭിത്ത്വോരും നിര്ജഗാമാശു ഗര്ഭഃ സൂര്യ ഇവാപരഃ
കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ്, വിറയുന്ന അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ കുഞ്ഞ് കോപത്തോടെ, അമ്മയുടെ ഉരുവിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്നു പൊട്ടി പുറത്തുവന്നു, മറ്റൊരു സൂര്യനുപോലെ.
മുഷ്ണന്ദൃഷ്ടീഃ ക്ഷത്രിയാണാം തേജസാ ബാലകഃ ശുഭഃ । ദര്ശനാദ്ബാലകസ്യാശു സര്വേ ജാതാ വിലോചനാഃ
ആ ശുഭമായ കുഞ്ഞിന്റെ തേജസ്സിൽ കഷ്ട്രീയന്മാരുടെ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടു; ആ ബാലനെ കണ്ടയുടൻ എല്ലാവരും കുരുടരായി.
ബഭ്രമുര്ഗിരിദുര്ഗേഷു ജന്മാന്ധാ ഇവ ക്ഷത്രിയാഃ । ചിന്തിതം മനസാ സര്വൈഃ കിമേതദിതി സാമ്പ്രതമ്
കഷ്ട്രീയന്മാർ പർവ്വതകോട്ടകളിൽ ജന്മം മുതൽ കുരുടന്മാരെപ്പോലെ അലയുന്നു; 'ഇത് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?' എന്ന ചിന്ത എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ ഉണർന്നു.
സര്വേ ചക്ഷുര്വിഹീനാ യജ്ജാതാ സ്മ ബാലദര്ശനാത് । ബ്രാഹ്മണ്യാസ്തു പ്രഭാവോഽയം സതീവ്രതബലം മഹത്
ബാലനെ കണ്ടതുകൊണ്ട് എല്ലാവരും കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടു; ഇതാണ് ആ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രിയുടെ ശക്തിയും, അവളുടെ സതീവ്രതയുടെ മഹത്തായ ബലം.
ക്ഷണാദ്വാമോഘസങ്കല്പാഃ കിം കരിഷ്യന്തിദുഃഖിതാഃ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ നേത്രഹീനാ നിരാശ്രയാഃ
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഫലമില്ലാതായി; ഈ ദു:ഖിതർ ഇനി എന്ത് ചെയ്യും? എന്ന ചിന്തയോടെ, കാഴ്ചയില്ലാതെ, ആശ്രയമില്ലാതെ അവർ നിന്നു.
ബ്രാഹ്മണീം ശരണം ജഗ്മുര്ഹൈഹയാ ഗതചേതസഃ । പ്രണേമുസ്താം ഭയത്രസ്താം കൃതാഞ്ജലിപുടാശ്ച തേ
ഹൈഹയന്മാർ മനസ്സുതെറ്റി, ആ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രിയിലേക്കു അഭയം തേടി; ഭയത്തിൽ വിറങ്ങി, അവർ അവളെ കുഴഞ്ഞു നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി നിന്നു.
ഊചുശ്ചൈനാം ഭയോദ്വിഗ്നാം ദൃഷ്ട്യര്ഥം ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ । പ്രസീദ സുഭഗേ മാതഃ സേവകാസ്തേ വയം കില
കാഴ്ച ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ, ഭയത്തിൽ വിറകുന്ന കഷ്ട്രീയപ്രമുഖർ അവളോടു പറഞ്ഞു: 'ദയവായി, ഭാഗ്യവതിയായ അമ്മേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ സേവകരാണ്.'
കൃതാപരാധാ രമ്ഭോരു ക്ഷത്രിയാഃ പാപബുദ്ധയഃ । ദര്ശനാത്തവ തന്വങ്ഗി ജാതാഃ സര്വേ വിലോചനാഃ
രമ്ഭോരു, പാപചിന്തയുള്ള കഷ്ട്രീയന്മാർ കുറ്റം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നീയെ കാണുന്നതുകൊണ്ടാണ്, സുന്ദരിയായവളേ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കുരുടരായത്.
മുഖം തേ നൈവ പശ്യാമോ ജന്മാന്ധാ ഇവ ഭാമിനി । അദ്ഭുതം തേ തപോ വീര്യം കിം കുര്മഃ പാപകാരിണഃ
ഭാമിനി, നിന്റെ മുഖം ഞങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല, ജന്മം മുതൽ കുരുടന്മാരെപ്പോലെ; നിന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി അത്ഭുതകരമാണ്—പാപം ചെയ്ത ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും?
ശരണം തേ പ്രപന്നാഃ സ്മോ ദേഹി ചക്ഷൂംഷി മാനദേ । അന്ധത്വം മരണാദുഗ്രം കൃപാം കര്തും ത്വമര്ഹസി
ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ അഭയം തേടുന്നു; മാന്യയേ, കാഴ്ച ഞങ്ങൾക്ക് നൽകണം. ഈ കുരുടത്വം മരണത്തേക്കാൾ കഠിനമാണ്; ദയ കാണിക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
പുനര്ദൃഷ്ടിപ്രദാനേന സേവകാന്ക്ഷത്രിയാന്കുരു । ഉപരമ്യ ച ഗച്ഛേമ സഹിതാഃ പാപകര്മണഃ
കാഴ്ച തിരിച്ചുനൽകി, ഞങ്ങളെ കഷ്ട്രീയന്മാരെ നിന്റെ സേവകരാക്കണം; ഇനി പാപകൃത്യങ്ങൾ നിർത്തി, ഒരുമിച്ച് പോകാം.
അതഃ പരം ന കര്തവ്യമീദൃശം കര്മ കര്ഹിചിത് । ഭാര്ഗവാണാം തു സര്വേഷാം സേവകാഃ സ്മോ വയം കില
ഇനി മുതൽ ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭാർഗവന്മാരുടെ സേവകരാണ്.