സ്വര്യാതേ നൃപശാര്ദൂലേ കാര്തവീര്യാര്ജുനേ പുനഃ । ഹൈഹയാ നിര്ധനാ ജാതാഃ കാലേന മഹതാ നൃപ
കാർതവീര്യാർജുനൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഹൈഹയന്മാർ വലിയ കാലം കഴിഞ്ഞ് ദരിദ്രരായി.
ധനകാര്യം സമുത്പന്നം ഹൈഹയാനാം കദാചന । യാചിഷ്ണവോഽഭിജഗ്മുസ്താന്ഭൂഗൂംസ്തേ ഹൈഹയാ നൃപ
ഒരു ദിവസം ഹൈഹയന്മാർക്ക് ധനാവശ്യമായപ്പോൾ, അവർ ഭൃഗുക്കളെ സമീപിച്ചു, ഭൂമി യാചിച്ചു.
വിനയം ക്ഷത്രിയാഃ കൃത്വാപ്യയാചന്ത ധനം ബഹു । ന ദദുസ്തേഽതിലോഭാര്താ നാസ്തി നാസ്തീതിവാദിനഃ
ക്ഷത്രിയർ വിനയം കാണിച്ചിട്ടും, ധനം ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അത്യന്തം ലോഭികളും 'ഒന്നുമില്ല, ഒന്നുമില്ല' എന്നു പറയുന്നവരും ഒന്നും കൊടുത്തില്ല.
ഭൂമൌ ച നിദധുഃ കേചിദ്ഭൃഗവോ ധനമുത്തമമ് । ദദുഃ കേചിദ്ദ്വിജാതിഭ്യോ ജ്ഞാത്വാ ക്ഷത്രിയതോ ഭയമ്
ചില ഭൃഗുക്കാർ തങ്ങളുടെ വിലയേറിയ ധനം ഭൂമിയിൽ മറച്ചു. ചിലർ ക്ഷത്രിയന്മാരെ ഭയന്ന്, ആ ധനം മറ്റ് ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി.
കൃത്വാ സ്ഥാനാന്തരേ ദ്രവ്യം ബ്രാഹ്മണാ ഭയവിഹ്വലാഃ । ത്യക്ത്വാഽഽശ്രമാന്യയുഃ സര്വേ ഭൃഗവസ്തൃഷ്ണയാന്വിതാഃ
ഭയത്തിൽ വിറങ്ങലിച്ച ബ്രാഹ്മണർ തങ്ങളുടെ വസ്തുക്കൾ മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റി. എല്ലാ ഭൃഗുക്കാരും തപോവനങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആഗ്രഹത്തിൽ പിടപ്പെട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
യാജ്യാംശ്ച ദുഃഖിതാന്ദൃഷ്ട്വാ ന ദദുര്ലോഭമോഹിതാഃ । പലായിത്വാ ഗതാഃ സര്വേ ഗിരിദുര്ഗാനുപാശ്രിതാഃ
യജ്ഞികന്മാർ ദുഃഖിതരാണെന്ന് കണ്ടിട്ടും, ലാഭത്തിൽ അകപ്പെട്ടവർ ഒന്നും കൊടുത്തില്ല. എല്ലാവരും ഓടി പോയി, പർവ്വതകോട്ടകളിൽ അഭയം തേടി.
തതസ്തേ ഹൈഹയാസ്താത ദുഃഖിതാഃ കാര്യഗൌരവാത് । ഭൃഗൂണാമാശ്രമാഞ്ജഗ്മുര്ദ്രവ്യാര്ഥം ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ
അപ്പോൾ, ഹൈഹയന്മാർ ദുഃഖിതരായിട്ടും, കടമയുടെ ഭാരം കൊണ്ട്, ഭൃഗുക്കാരുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് ധനം തേടി പോയി.
ഭൃഗൂംസ്തു നിര്ഗതാന്വീക്ഷ്യ ശൂന്യാംസ്ത്യക്ത്യാ ഗൃഹാനഥ । ചഖനുര്ഭൂതലം തത്ര ദ്രവ്യാര്ഥം ഹൈഹയാ ഭൃശമ്
ഭൃഗുക്കാർ പോയതും വീടുകൾ ശൂന്യമാണെന്നും കണ്ട ഹൈഹയന്മാർ, ധനം കണ്ടെത്താൻ ഭൂമി കുഴിച്ചു തിരഞ്ഞു.
ഖനതാധിഗതം വിത്തം കേനചിദ്ഭൃഗുവേശ്മനി । ദദൃശുഃ ക്ഷത്രിയാഃ സര്വേ തദ്വിത്തം ശ്രമകര്ശിതാഃ
ഒരു ഭൃഗുവിന്റെ വീട്ടിൽ കുഴിച്ചപ്പോൾ, അവർക്കു ധനം കണ്ടെത്താനായി. എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും അത്രേം പരിശ്രമിച്ച ശേഷം ആ ധനം കണ്ടു.
യത്ര യത്ര സമുത്പന്നം ഭൂരി ദ്രവ്യം മഹീതലാത് । തദാ തേ പാര്ശ്വഭാഗസ്ഥബ്രാഹ്മണാനാം ഗൃഹാണ്യപി
ഭൂമിയിൽ എവിടെയെങ്കിലും ധനം ലഭിച്ചാൽ, അവിടെ അടുത്ത് താമസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകളിലും അവർ കയറി.
നിര്ഭിദ്യ ഹൈഹയാ ദ്രവ്യം ദദൃശുര്ധനലിപ്സയാ । ബ്രാഹ്മണാശ്ചുകുശഃ സര്വേ ഭീതാശ്ച ശരണം ഗതാഃ
ഹൈഹയന്മാർ ധനലോഭത്തിൽ വീടുകൾ പൊളിച്ച് ധനം കണ്ടു. എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും ഭയന്ന് ഓടി അഭയം തേടി.
അതിചിന്വത്സു വിപ്രാണാം ഭവനാന്നിഃസൃതം ബഹു । നിജഘ്നുസ്താഞ്ഛരൈഃ കോപാദ്വാഡവാഞ്ഛരണാഗതാന്
ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് ധനം കിട്ടുമ്പോൾ, കോപത്തിൽ, അഭയം തേടിയവരെ കുതിരകളെപ്പോലെ അമ്പുകൊണ്ട് വധിച്ചു.
യയുസ്തേ ഗിരിദുര്ഗാംശ്ച യത്ര വൈ ഭൃഗവഃ സ്ഥിതാഃ । ആഗര്ഭാദനുകൃന്തന്തശ്ചേരുശ്ചൈവ മഹീമിമാമ്
അവർ ഭൃഗുക്കാർ അഭയം തേടിയ പർവ്വതകോട്ടകളിലേക്കും പോയി, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ വെട്ടി, ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
പ്രാപ്താന്പ്രാപ്താന്ഭൃഗൂന്സര്വാന്നിജഘ്നുര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ । ആബാലവൃദ്ധാനപരാനവമന്യ ച പാതകമ്
കണ്ടെത്തിയ എല്ലാ ഭൃഗുക്കാരെയും, ചെറുപ്പവും വയസ്സുമൊക്കെ നോക്കാതെ, കൂർച്ച അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുകയും, അതിനെ പാപം എന്നു കണക്കാക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഏവമുത്പാട്യമാനേഷു ഭാര്ഗവേഷു യതസ്തതഃ । ഹന്യുര്ഗര്ഭാംശ്ച നാരീണാം ഗൃഹീത്വാ ഹൈഹയാ ഭൃശമ്
ഭൃഗുക്കാർ എല്ലായിടത്തും നശിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഹൈഹയന്മാർ സ്ത്രീകളെ പിടിച്ചു, അവരുടെ ഗർഭസ്ഥശിശുക്കളെയും കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
രുരുദുസ്താഃ സ്ത്രിയഃ കാമം കുരര്യ ഇവ ദുഃഖിതാഃ । ഗര്ഭാശ്ച കൃന്തിതാ യാസാം ക്ഷത്രിയൈഃ പാപനിശ്ചയൈഃ
ആ സ്ത്രീകൾ ദുഃഖത്തിൽ കുരരികൾ പോലെ കരഞ്ഞു; അവരുടെ ഗർഭങ്ങൾ ക്ഷത്രിയന്മാർ പാപബുദ്ധിയിൽ വെട്ടി കളഞ്ഞു.
അന്യേഽപ്യാഹുശ്ച താന്ദൃപ്താന്മുനയസ്തീര്ഥവാസിനഃ । മുഞ്ചന്തു ക്ഷത്രിയാഃ ക്രോധം ബ്രാഹ്മണേഷു ഭയാവഹമ്
മറ്റു തീർത്ഥവാസി മുനികൾ അവരെയ്പ്പറ്റി പറഞ്ഞു: 'ക്ഷത്രിയർ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള ഈ ക്രോധം ഉപേക്ഷിക്കണം; അതു ഭയമാണ്.'
അയുക്തമേതദാരബ്ധം ഭവദ്ഭിഃ കര്മ ഗര്ഹിതമ് । യദ്ഗര്ഭാന്ഭൃഗുപത്നീനാം നിഹന്യുഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ
'നിങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഈ പ്രവൃത്തി ശരിയല്ല, നിന്ദനീയമാണ്; ഭൃഗുപത്നിമാരുടെ ഗർഭസ്ഥശിശുക്കളെ കൊല്ലുന്നത് ക്ഷത്രിയന്മാർക്കു യോജിച്ച കാര്യമല്ല.'
അത്യുഗ്രപുണ്യപാപാനാമിഹൈവ ഫലമാപ്നുയാത് । തസ്മാജ്ജുഗുപ്സിതം കര്മ ത്യക്തവ്യം ഭൂതിമിച്ഛതാ
'ഇവിടെ അത്യന്തം പുണ്യവും പാപവും ഉടൻ ഫലം തരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഭാവി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇങ്ങനെയുള്ള ദുഷ്കർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കണം.'
താനാഹുര്ഹൈഹയാഃ ക്രുദ്ധാ മുനീനഥ ദയാപരാന് । ഭവന്തഃ സാധവഃ സര്വേ നാര്ഥജ്ഞാഃ പാപകര്മണാമ്
അപ്പോൾ കോപിതരായ ഹൈഹയന്മാർ, ദയയുള്ള ആ മുനികൾക്ക് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എല്ലാം നല്ലവരാണ്, പക്ഷേ പാപികളുടെ വഴികൾ അറിയുന്നില്ല.'
ഏഭിര്ഹൃതം ധനം സര്വം പൂര്വജാനാം മഹാത്മനാമ് । വഞ്ചയിത്വാ ഛലാഭിജ്ഞൈര്മാര്ഗേ പാടച്ചരൈരിവ
ഇവരാണ് വലിയ പൂർവ്വികന്മാരുടെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ വഞ്ചനാപരമായ തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് തട്ടിയെടുത്തത്, വഴിയാത്രക്കാരെ കള്ളന്മാർ ചതിച്ചുപോലെ.
ഏതേ പ്രതാരകാ ദമ്ഭാസ്താദൃശാ ബകവൃത്തയഃ । ഉത്പന്നേ ച മഹാകാര്യേ പ്രാര്ഥിതാ വിനയേന തേ
ഇവരാണ് കപടതയും ബകപോലുള്ള നടപ്പും നിറഞ്ഞ വഞ്ചകർ. വലിയ ഒരു കാര്യത്തിൽ ആവശ്യം വന്നപ്പോൾ ഇവരെ വിനയപൂർവ്വം അപേക്ഷിച്ചു.
ന ദദുഃ പ്രാര്ഥിതം വിപ്രാഃ പാദവൃദ്ധ്യാപി യാചിതാഃ । നാസ്തീതിവാദിനഃ സ്തബ്ധാഃ ദുഃഖിതാന്വീക്ഷ്യ യാജ്യകാന്
പാദംകൂപ്പി അപേക്ഷിച്ചിട്ടും ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആവശ്യപ്പെട്ടത് കൊടുത്തില്ല; അവൻമാർ അഹങ്കാരത്തിലും നിഷേധത്തിലും ഉറച്ചവരും, കഷ്ടപ്പെടുന്ന യജമാനന്മാരെ നോക്കി മനസ്സില്ലാതെയും ആയിരുന്നു.
ധനം പ്രാപ്തം കാര്തവീര്യാദ്രക്ഷിതം കേന ഹേതുനാ । ന കൃതാഃ ക്രതവഃ കിം തൈര്ദാനം ചാര്ഥിഷു ഭൂരിശഃ
കാർതവീര്യനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച സമ്പത്ത് എന്തിനാണ് സൂക്ഷിച്ചത്? അതുകൊണ്ടു യാഗങ്ങൾ നടത്തിയില്ല, ആവശ്യക്കാർക്ക് ധാരാളം ദാനം ചെയ്തതുമില്ല.
ന സഞ്ചിതവ്യം വിപ്രൈസ്തു ധനം ചാപി കദാചന । യഷ്ടവ്യം വിധിവദ്ദേയം ഭോക്തവ്യം ച യഥാസുഖമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഒരിക്കലും സമ്പത്ത് ശേഖരിക്കേണ്ടതില്ല; അതു യാഗങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കണം, ദാനം ചെയ്യണം, സന്തോഷത്തോടെ അനുഭവിക്കാനും വേണം.
ദ്രവ്യേ ചൌരഭയം പ്രോക്തം തഥാ രാജഭയം ദ്വിജാഃ । വഹ്നേര്ഭയം മഹാഘോരം തഥാ ധൂര്തഭയം മഹത്
സമ്പത്തിൽ കള്ളന്മാരുടെ ഭയം, രാജാവിന്റെ ഭയം, വലിയ തീയുടെ ഭയം, വഞ്ചകരുടെ വലിയ ഭയം — ഇതൊക്കെയാണ്, ദ്വിജന്മാരേ.
യേന കേനാപ്യുപായേന ധനം ത്യജതി രക്ഷകമ് । അഥവാസൌ മൃതോ യാതി ദ്രവ്യം ത്യക്ത്വാ ഹ്യസദ്ഗതിമ്
ഏതെങ്കിലും വഴിയിൽ സമ്പത്ത് സംരക്ഷകൻ ഉപേക്ഷിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചാൽ അവൻ സമ്പത്ത് വിട്ട് പോയി ദുർഗതിയിൽ എത്തും.
പാദവൃദ്ധ്യാ തഥാസ്മാഭിഃ പ്രാര്ഥിതം വിനയാന്വിതൈഃ । തഥാപി ലോഭസന്ദിഗ്ധൈര്ന ദത്തം നഃ പുരോഹിതൈഃ
നാംപോലും പാദംകൂപ്പി വിനയപൂർവ്വം അപേക്ഷിച്ചു; എങ്കിലും ലാഭം കൊണ്ട് അകപ്പിച്ച നമ്മുടെ പുരോഹിതന്മാർ ഒന്നും തന്നില്ല.
ദാനം ഭോഗസ്തഥാ നാശോ ധനസ്യ ഗതിരീദൃശീ । ദാനഭോഗൌ കൃതീനാം ച നാശഃ പാപാത്മനാം കില
സമ്പത്തിന്റെ വഴി മൂന്നു: ദാനം, അനുഭവം, നാശം. ധാർമ്മികർക്കു ദാനവും അനുഭവവും, പാപികൾക്ക് നാശം മാത്രം.
ന ദാതാ ന ച യോ ഭോക്താ കൃപണോ ഗുപ്തിതത്പരഃ । രാജ്ഞാസൌ സര്വഥാ ദണ്ഡ്യോ വഞ്ചകോ ദുഃഖഭാങ്നരഃ
ദാനം ചെയ്യാത്തവനും അനുഭവിക്കാത്തവനും, സമ്പത്ത് ശേഖരിക്കാൻ മാത്രം നോക്കുന്ന കഞ്ചനും, വഞ്ചകനും, ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവനും, രാജാവിനാൽ എപ്പോഴും ശിക്ഷിക്കപ്പെടണം.