ജ്ഞാത്വാ ധര്മസ്യ വിജ്ഞാനം കഥമിക്ഷ്വാകുസമ്ഭവഃ । ക്രോധസ്യ വശമാപന്തഃ ശപ്തവാന്ബ്രാഹ്മണം ഗുരുമ്
ധര്മത്തിന്റെ ജ്ഞാനം അറിഞ്ഞിട്ടും ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശജന് എങ്ങനെ ക്രോധത്തിന് അടിമയായി ബ്രാഹ്മണ ഗുരുവിനെ ശപിച്ചു?
വ്യാസ ഉവാച ക്ഷമാതിദുര്ലഭാ രാജന്പ്രാണിഭിരജിതാത്മഭിഃ । ക്ഷമാവാന്ദുര്ലഭോ ലോകേ സുസമര്ഥോ വിശേഷതഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്ത ജീവികള്ക്കു ക്ഷമ വളരെ അപൂര്വമാണ്; ലോകത്ത് ക്ഷമയുള്ളവന് വളരെ അപൂര്വനും ശക്തനും ആണു.
സര്വസങ്ഗപരിത്യാഗീ മുനിര്ഭവതു താപസഃ । നിദ്രാക്ഷുധോര്വിജേതാ ച യോഗാഭ്യാസേ സുനിഷ്ഠിതഃ
സകലബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, തപസ്സില് നിലകൊള്ളുന്ന മുനിയും, ഉറക്കം വിശപ്പു എന്നിവയെ ജയിച്ചവനും, യോഗാഭ്യാസത്തില് ഉറച്ചവനും ആകണം.
കാമഃ ക്രോധസ്തഥാ ലോഭോ ഹ്യഹങ്കാരശ്ചതുര്ഥകഃ । ദുര്ജ്ഞേയാ ദേഹമധ്യസ്ഥാ രിപവസ്തേന സര്വഥാ
കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, അതിനൊപ്പം അഹങ്കാരം — ഇവ ശരീരത്തിനുള്ളില് വസിക്കുന്ന ശത്രുക്കളാണ്; ഇവയെ മനസ്സിലാക്കുന്നത് വളരെ ദുഷ്ക്കരമാണ്.
ന ഭൂതപൂര്വഃ സംസാരേ ന ചൈവ വര്തതേഽധുനാ । ഭവിതാ ന പുമാന്കശ്ചിദ്യോ ജയേത രിപൂനിമാന്
ഈ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവന് ലോകത്തില് മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇപ്പോഴും ഇല്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടായേക്കില്ല.
ന സ്വര്ഗേ ന ച ഭൂലോകേ ബ്രഹ്മലോകേ ഹരേഃ പദേ । കൈലാസേ നേദൃശഃ കശ്ചിദ്യോ ജയേത രിപൂനിമാന്
സ്വര്ഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും ബ്രഹ്മലോകത്തിലും ഹരിയുടെ സ്ഥാനത്തും കൈലാസത്തും പോലും ഈ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവന് ആരുമില്ല.
മുനയോ ബ്രഹ്മപുത്രാശ്ച തഥാന്യേ താപസോത്തമാഃ । തേഽപി ഗുണത്രയാവിദ്ധാഃ കിം പുനര്മാനവാ ഭുവി
മഹർഷിമാരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠമായ തപസ്വികളും ഗുണത്രയങ്ങളാൽ ബാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
കപിലഃ സാംഖ്യവേത്താ ച യോഗാഭ്യാസരതഃ ശുചിഃ । തേനാപി ദൈവയോഗാദ്ധി പ്രദഗ്ധാഃ സഗരാത്മജാഃ
സാംഖ്യശാസ്ത്രം അറിയുന്ന കപിലൻ, യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് ശുദ്ധനായവൻ, ദൈവികശക്തിയാൽ തന്നെ സഗരന്റെ പുത്രന്മാരെ അഗ്നിയാക്കി.
തസ്മാദ്രാജന്നഹങ്കാരാത്സഞ്ജാതം ഭുവനത്രയമ് । കാര്യകാരണഭാവാത്തു തദ്വിയുക്തം കഥം ഭവേത്
രാജാവേ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഉരുത്തിരിയുന്നത്. കാരണഫലബന്ധം കൊണ്ടാണ് അവയുടെ നിലനിൽപ്പ്; അതിൽ നിന്ന് വേറുപിരിയാൻ കഴിയുമോ?
ബ്രഹ്മാ ഗുണത്രയാവിഷ്ടോ വിഷ്ണുശ്ചൈവാഥ ശങ്കരഃ । പ്രഭവന്തി ശരീരേഷു തേഷാം ഭാവാഃ പൃഥക്പൃഥക്
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശങ്കരനും ഗുണത്രയങ്ങളാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ ആ ഗുണങ്ങൾ വേറിട്ടു പ്രകടമാകുന്നു.
മാനവാനാം ച കാ വാര്താ സത്ത്വൈകാന്തവ്യവസ്ഥിതൌ । ഗുണാനാം സങ്കരോ രാജന്സര്വത്ര സമവസ്ഥിതഃ
മനുഷ്യർക്ക് സത്ത്വഗുണത്തിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കാൻ കഴിയുമോ? രാജാവേ, ഗുണങ്ങളുടെ കലവറ എല്ലായിടത്തും കാണാം.
കദാചിത്സത്ത്വവൃദ്ധിഃ സ്യാത്കദാചിദ്രജസഃ കില । കദാചിത്തമസോ വൃദ്ധിഃ സമഭാവഃ കദാചന
ഒരിക്കൽ സത്ത്വം വളരും, മറ്റൊരു സമയത്ത് രാജസും, ചിലപ്പോൾ തമസും ശക്തിപ്രാപിക്കും. ചിലപ്പോൾ ഈ ഗുണങ്ങൾ സമതുലിതമാകും.
നിര്ഗുണഃ പരമാത്മാസൌ നിര്ലേപഃ പരമോഽവ്യയഃ । അലക്ഷ്യഃ സര്വസത്ത്വാനാമപ്രമേയഃ സനാതനഃ
ആ പരമാത്മാവ് ഗുണരഹിതനും അശുദ്ധിയില്ലാത്തവനും പരമമായവനും അക്ഷയനും എല്ലാ ജീവികൾക്കും അദൃശ്യനും അളക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ശാശ്വതനുമാണ്.
തഥൈവ പരമാ ശക്തിര്നിര്ഗുണാ ബ്രഹ്മസംസ്ഥിതാ । ദുര്ജ്ഞേയാ ചാല്പമതിഭിഃ സര്വഭൂതവ്യവസ്ഥിതിഃ
അതുപോലെ, പരമശക്തിയും ഗുണരഹിതയായി ബ്രഹ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. കുറച്ചു ബുദ്ധിയുള്ളവർക്ക് അവളെ അറിയാൻ കഴിയില്ല; അവൾ എല്ലാ ജീവികളുടെ അടിസ്ഥാനമാണ്.
പരാത്മനസ്തഥാ ശക്തേസ്തയോരൈക്യം സദൈവ ഹി । അഭിന്നം തദ്വപുര്ജ്ഞാത്വാ മുച്യതേ സര്വദോഷതഃ
പരമാത്മാവിനും ആ ശക്തിക്കും എപ്പോഴും ഏകത്വം ഉണ്ട്; അവയുടെ അഖണ്ഡസ്വഭാവം അറിഞ്ഞാൽ എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
തജ്ജ്ഞാനാദേവ മോക്ഷഃ സ്യാദിതി വേദാന്തഡിണ്ഡിമഃ । യോ വേദ സ വിമുക്തോഽസ്മിന്സംസാരേ ത്രിഗുണാത്മകേ
അത് അറിയുന്നതിലൂടെ മാത്രമാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് വേദാന്തം ഉറപ്പായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഇതറിയുന്നവൻ ഈ ഗുണത്രയമുള്ള ലോകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ജ്ഞാനം തു ദ്വിവിധം പ്രോക്തം ശാബ്ദികം പ്രഥമം സ്മൃതമ് । വേദശാസ്ത്രാര്ഥവിജ്ഞാനാത്തദ്ഭവേദ്ബുദ്ധിയോഗതഃ
ജ്ഞാനം രണ്ടുതരത്തിലാണെന്ന് പറയുന്നു. ഒന്നാമത്തേത് ശബ്ദജ്ഞാനം; വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ ബുദ്ധിയുടെ സഹായത്തോടെ ലഭിക്കുന്ന ജ്ഞാനം.
വികല്പാസ്തത്ര ബഹവോ ഭവന്തി മതികല്പിതാഃ । (കുതര്കകല്പിതാഃ കേചിത്സതര്കകല്പിതാഃ പരേ । വിതര്കൈര്വിഭ്രമോത്പത്തിര്വിഭ്രമാദ്ബുദ്ധിഭ്രംശതാ । ബുദ്ധിഭ്രംശാജ്ജ്ഞാനനാശഃ പ്രാണിനാം പരികീര്തിതഃ । ) അനുഭവാഖ്യം ദ്വിതീയം തു ജ്ഞാനം തദ്ദുര്ലഭം നൃപ
അവിടെ പലവിധ ചിന്തകളും മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകും; ചിലത് തെറ്റായ തർക്കത്തിൽ നിന്നുള്ളതും ചിലത് ശരിയായ തർക്കത്തിൽ നിന്നുള്ളതുമാണ്. ഇങ്ങനെ തർക്കങ്ങൾ കൊണ്ടു ഭ്രമം വരും, ഭ്രമം മൂലം ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെടും, അതിനാൽ ജ്ഞാനം നശിക്കും. രണ്ടാമത്തേത് അനുഭവജ്ഞാനം; അതു വളരെ അപൂർവമാണ്, രാജാവേ.
തത്തദാ പ്രാപ്യതേ തസ്യ വേത്തുഃ സങ്ഗോ യദാ ഭവേത് । ശബ്ദജ്ഞാനാന്ന കാര്യസ്യ സിദ്ധിര്ഭവതി ഭാരത
ജ്ഞാനാർത്ഥിയായവൻ ആശക്തി വിട്ടാൽ മാത്രമേ അതു ലഭിക്കൂ. ശബ്ദജ്ഞാനം മാത്രം കൊണ്ട് ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയില്ല, ഭാരതാ.
തസ്മാന്നാനുഭവജ്ഞാനം സമ്ഭവത്യതിമാനുഷമ് । അന്തര്ഗതം തമശ്ഛേത്തും ശാബ്ദബോധോ ഹി ന ക്ഷമഃ
അതിനാൽ അനുഭവജ്ഞാനം അത്യന്തം അപൂർവവും മനുഷ്യശക്തിക്കപ്പുറത്തുള്ളതുമാണ്. ഉള്ളിലെ അന്ധകാരത്തെ അകറ്റാൻ ശബ്ദബോധം മതിയാവില്ല.
യഥാ ന നശ്യതി തമഃ കൃതയാ ദീപവാര്തയാ । തത്കര്മ യന്ന ബന്ധായ സാ വിദ്യാ യാ വിമുക്തയേ
ദീപം ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നതുകൊണ്ട് അന്ധകാരം അകറ്റാൻ കഴിയില്ല. അങ്ങനെ ബന്ധിപ്പിക്കാത്തതും മോക്ഷം നൽകുന്നതുമായvidyയാണ് സത്യജ്ഞാനം.
ആയാസായാപരം കര്മ വിദ്യാന്യാ ശില്പനൈപുണമ് । ശീലം പരഹിതത്വം ച കോപാഭാവഃ ക്ഷമാ ധൃതിഃ
മറ്റുള്ള പ്രവർത്തികൾ എല്ലാം കഷ്ടപ്പാടിനായാണ്. മറ്റു വിദ്യകൾ കലകളിൽ പ്രാവീണ്യമാണ്. നല്ല സ്വഭാവം, മറ്റുള്ളവരുടെ ഉപകാരത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കൽ, കോപമില്ലായ്മ, ക്ഷമ, സ്ഥിരത—
സന്തോഷശ്ചേതി വിദ്യായാഃ പരിപാകോജ്ജ്വലം ഫലമ് । വിദ്യയാ തപസാ വാപി യോഗാഭ്യാസേന ഭൂപതേ
സന്തോഷം—ഇവയാണ് ജ്ഞാനത്തിന്റെ പാക്വതയാൽ ലഭിക്കുന്ന പ്രകാശമുള്ള ഫലങ്ങൾ. ജ്ഞാനത്തിലൂടെയോ, തപസ്സിലൂടെയോ, യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെയോ, രാജാവേ—
വിനാ കാമാദിശത്രൂണാം നൈവ നാശഃ കദാചന । (മനസ്തു ചഞ്ചലം രാസ്വഭാവാദതിദുര്ഗ്രഹമ് । തദ്വശഃ സര്വഥാ പ്രാണീ ത്രിവിധോ ഭുവനത്രയേ । ) കാമക്രോധാദയോ ഭാവാശ്ചിത്തജാഃ പരികീര്തിതാഃ
കാമം മുതലായ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാതെ മോക്ഷം ഒരിക്കലും സാധ്യമല്ല. മനസ്സ് സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ചഞ്ചലവും പിടികൂടാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും എല്ലാ ജീവികളും അതിന്റെ വശംവദരായിരിക്കുന്നു. കാമം, ക്രോധം തുടങ്ങിയവ മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.
തേ തദാ ന ഭവന്ത്യേവ യദാ വൈ നിര്ജിതം മനഃ । തസ്മാത്തു നിമിനാ രാജന്ന ക്ഷമാ വിഹിതാ മുനൌ
മനസ്സ് ജയിച്ചവർക്കു അങ്ങനെയൊന്നുമില്ല; അതുകൊണ്ടാണ്, രാജാവേ, നിമി ആ മുനിക്ക് ക്ഷമ കാണിച്ചില്ല.
യഥാ യയാതിനാ പൂര്വം കൃതാ ശുക്രേ കൃതാഗസി । ഭൃഗുപുത്രേണ ശപ്തോഽപി യയാതിര്നൃപസത്തമഃ
പണ്ടു യയാതി ശുക്രനെതിരെ പാപം ചെയ്തതുപോലെയും, ഭൃഗുവിന്റെ മകനാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടിട്ടും മഹാരാജാവായ യയാതി—
ന ശശാപ മുനിം ക്രോധാജ്ജരാം രാജാ ഗൃഹീതവാന് । കശ്ചിത്സൌമ്യോ ഭവേത്കശ്ചിത്ക്രൂരോ ഭവതി പാര്ഥിവഃ
കോപത്തിൽ ആ മുനിയെ ശപിച്ചില്ല; പകരം വൃദ്ധാവസ്ഥ സ്വീകരിച്ചു. ആരോ സൗമ്യനാകുന്നു, ആരോ ക്രൂരനാകുന്നു, രാജാവേ.
സ്വഭാവഭേദാന്നൃപതേ കസ്യ ദോഷോഽത്ര കല്പ്യതേ । ഹൈഹയാ ഭാര്ഗവാന്പൂര്വം ധനലോഭാത്പുരോഹിതാന്
സ്വഭാവ വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ്, രാജാവേ, ഇവിടെ ആരെയാണ് കുറ്റം പറയാൻ കഴിയുക? പണ്ടു ഹൈഹയന്മാർ ധനലോഭം കൊണ്ട്—
ബ്രാഹ്മണാന്മൂലതഃ സര്വാംശ്ചിച്ഛിദുഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതാഃ । പാതകം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ ബ്രഹ്മഹത്യാസമുദ്ഭവമ്
കോപം നിറഞ്ഞു, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ, അഥവാ തങ്ങളുടെ പുരോഹിതന്മാരെ, മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു; വലിയ പാപം ചെയ്തു, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ ദോഷം ഏറ്റെടുത്തു.
ഹൈഹയൈര്ധനാഹരണേന സഹ ഭൃഗൂണാം വധവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച കുലേ കസ്യ സമുത്പന്നാഃ ക്ഷത്രിയാ ഹൈഹയാശ്ച തേ । ബ്രഹ്മഹത്യാമനാദൃത്യ നിജഘ്നുര്ഭാര്ഗവാംശ്ച യേ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ആ ഹൈഹയന്മാർ ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ച ക്ഷത്രിയർ ആയിരുന്നു? ബ്രാഹ്മണഹത്യ എന്ന പാപം അവഗണിച്ച് ഭാർഗവന്മാരെ കൊല്ലാൻ ധൈര്യമായവർ ആരായിരുന്നു?