കിം കര്തവ്യമഹോഽസ്മാഭിഃ ശാപദഗ്ധോ മഹീപതിഃ । അസ്മിന്യജ്ഞേ ത്വസമ്പൂര്ണേ ദീക്ഷായുക്തശ്ച ധാര്മികഃ
ഇപ്പോൾ നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം? രാജാവ് ശാപം കൊണ്ടു ദഹിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ യാഗം ഇതുവരെ പൂർത്തിയായിട്ടില്ല, അദ്ദേഹം വ്രതത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു, ധാർമ്മികനുമാണ്.
കിം കര്തവ്യം കാര്യമേതദ്വിപരീതമഭൂത്കില । അവശ്യമ്ഭാവിഭാവത്വാദശക്താഃ സ്മ നിവാരണേ
ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയില്ല; സംഭവിച്ചത് പ്രതീക്ഷിച്ചതിന് വിപരീതമായി. സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നതുകൊണ്ടു നാം അതിനെ തടയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
മന്ത്രൈര്ബഹുവിധൈര്ദേഹം തദാ തസ്യ മഹാത്മനഃ । രക്ഷിതം ധാരയാമാസുഃ കിഞ്ചിച്ഛ്വസനസംയുതമ്
നാം പലവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരം സംരക്ഷിച്ചു, അല്പം ശ്വാസം മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു.
ഗന്ധൈര്മാല്യൈശ്ച വിവിധൈഃ പൂജ്യമാനം മുഹുര്മുഹുഃ । മന്ത്രശക്ത്യാ പ്രതിഷ്ടഭ്യ നിര്വികാരം സുപൂജിതമ്
വിവിധ സുഗന്ധങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും അർപ്പിച്ച്, മന്ത്രശക്തിയാൽ അദ്ദേഹത്തെ സ്ഥിരമായി ഉറ്റുനോക്കി, ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
സമാപ്തേ ച ക്രതൌ തത്ര ദേവാഃ സര്വേ സമാഗതാഃ । ഋത്വിഗ്ഭിസ്തു സ്തുതാഃ സര്വേ സുപ്രീതാശ്ചാഭവന്നൃപ
അവിടെ യാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവതകളും കൂടി, യാഗം നടത്തിപ്പുകാരുടെ സ്തുതികൾ കേട്ട്, വളരെ സന്തോഷത്തോടെ നിന്നു, രാജാവേ.
വിജ്ഞപ്താ മുനിഭിഃ സ്തോത്രൈര്നിര്വിണ്ണാത്മാനമബ്രുവന് । പ്രസന്നാഃ സ്മ മഹീപാല വരം വരയ സുവ്രത
മുനികൾ സ്തോത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തോട് ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: 'നാം സന്തുഷ്ടരാണ്, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, നീ ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ.'
യജ്ഞേനാനേന രാജര്ഷേ വരം ജന്മ വിധീയതേ । ദേവദേഹം നൃദേഹം വാ യത്തേ മനസി വാഞ്ഛിതമ്
ഈ യാഗം കൊണ്ടു, രാജർഷിയേ, ജന്മം എന്നൊരു വരം ലഭിക്കും; ദേവതയായാലും മനുഷ്യനായാലും, നിന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും.
ദൃപ്തഃ കാമം പുരോധാസ്തേ മൃത്യുലോകേ യഥാസുഖമ് । ഏവമുക്തോ നിമേരാത്മാ സന്തുഷ്ടസ്താനുവാച ഹ
നിന്റെ പുരോഹിതൻ അഭിമാനത്തോടെ മരണലോകത്ത് ഇഷ്ടം പോലെ ജീവിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെ ദേവതകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നിമിയുടെ ആത്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ന ദേഹേ മമ വാഞ്ഛാസ്തി സര്വദൈവ വിനശ്വരേ । വാസോ മേ സര്വസത്ത്വാനാം ദൃഷ്ടാവസ്തു സുരോത്തമാഃ
എനിക്ക് ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിൽ ആഗ്രഹമില്ല; ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണ്ണുകളിൽ വാസം ലഭിക്കണമെന്നതാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം.
നേത്രേഷു സര്വഭൂതാനാം വായുഭൂതശ്ചരാമ്യഹമ് । ഏവമുക്താഃ സുരാസ്തത്ര നിമേരാത്മാനമബ്രുവന്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണ്ണുകളിൽ വായുവുപോലെ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവതകൾ അവിടെ നിമിയുടെ ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രാര്ഥയ ത്വം മഹാരാജ ദേവീം സര്വേശ്വരീം ശിവാമ് । മഖേനാനേന സന്തുഷ്ടാ സാ തേഽഭീഷ്ടം വിധാസ്യതി
മഹാരാജാവേ, നീ സർവ്വേശ്വരിയായ ദേവിയെ പ്രാർത്ഥിക്കൂ; ഈ യാഗത്തിൽ സന്തുഷ്ടയായ ദേവി നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് നൽകും.
സ ദേവൈരേവമുക്തസ്തു പ്രാര്ഥയാമാസ ദേവതാമ് । സ്തോത്രൈര്നാനാവിധൈര്ദിവ്യൈര്ഭക്ത്യാ ഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
ദേവതകൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ദേവിയെ വിവിധ ദിവ്യസ്തോത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, ഭക്തിയോടെ, കരളിൽ നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ പ്രാർത്ഥിച്ചു.
പ്രസന്നാ സാ തദാ ദേവീ പ്രത്യക്ഷം ദര്ശനം ദദൌ । കോടിസൂര്യപ്രതീകാശം രൂപം ലാവണ്യദീപിതമ് । ൧൬ ദൃഷ്ട്വാ പ്രമുദിതാഃ സര്വേ കൃതകൃത്യാശ്ച ചേതസി । പ്രസന്നായാം ദേവതായാം രാജാ വവ്രേ വരം നൃപ
അപ്പോൾ ദേവി സന്തുഷ്ടയായി, നേരിൽ പ്രത്യക്ഷമായി, കോടിസൂര്യപ്രഭയോടെ, സൗന്ദര്യത്തിൽ തിളങ്ങി. അവളെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവർക്കും മനസ്സിൽ ആനന്ദവും തൃപ്തിയും നിറഞ്ഞു. ദേവി സന്തുഷ്ടയായപ്പോൾ, രാജാവ് വരം ചോദിച്ചു, രാജാവേ.
ജ്ഞാനം തദ്വിമലം ദേഹി യേന മോക്ഷോ ഭവേദപി । നേത്രേഷു സര്വഭൂതാനാം നിവാസോ മേ ഭവേദിതി
മുക്തി ലഭിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനം ദയവായി തരണമേ; എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണ്ണുകളിൽ എനിക്ക് വാസം ലഭിക്കണമേ.
തതഃ പ്രസന്നാ ദേവേശീ പ്രോവാച ജഗദമ്ബികാ । ജ്ഞാനം തേ വിമലം ഭൂയാത്പ്രാരബ്ധസ്യാവശേഷതഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ, ലോകമാതാവായ ദേവി പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ശുദ്ധജ്ഞാനം ലഭിക്കട്ടെ; ഇനി ശേഷിക്കുന്ന വിധിയുടെ കാര്യത്തിൽ—'
നേത്രേഷു സര്വഭൂതാനാം നിവാസോഽപി ഭവിഷ്യതി । നിമിഷം യാന്തി ചക്ഷൂംഷി ത്വത്കൃതേനൈവ ദേഹിനാമ്
'എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണ്ണുകളിൽ നിന്നെ വസിപ്പിക്കും; നിന്റെ കാരണത്താൽ, ശരീരമുള്ളവരുടെ കണ്ണുകൾ നിമിഷം അടയ്ക്കും.'
തവ വാസാത്സനിമിഷാ മാനവാഃ പശവസ്തഥാ । പതങ്ഗാശ്ച ഭവിഷ്യന്തി പുനശ്ചാനിമിഷാഃ സുരാഃ
'നിന്റെ വാസം കൊണ്ടു മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും സനിമിഷൻ (കണ്ണടയ്ക്കുന്നവർ) എന്നറിയപ്പെടും; ദേവതകൾ വീണ്ടും അനിമിഷൻ (കണ്ണടയ്ക്കാത്തവർ) എന്നറിയപ്പെടും.'
ഇതി ദത്ത്വാ വരം തസ്മൈ തദാ ശ്രീവരദേവതാ । ആമന്ത്ര്യ ച മുനീന്സര്വാംസ്തത്രൈവാന്തര്ഹിതാഭവത്
ഇങ്ങനെ വരം നൽകി, ശ്രീദേവി എല്ലാ മുനികൾക്കും ആശംസകൾ പറഞ്ഞ് അവിടെ നിന്നു അപ്രത്യക്ഷയായി.
അന്തര്ഹിതായാം ദേവ്യാം തു മുനയസ്തത്ര സംസ്ഥിതാഃ । വിചിന്ത്യ വിഥിവത്സര്വേ നിമേര്ദേഹം സമാഹരന്
ദേവി അദൃശ്യമായപ്പോള് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന സകല ഋഷിമാരും ആലോചിച്ച്, നിമിയുടെ ശരീരം ഒന്നിച്ച് കൂട്ടി.
അരണിം തത്ര സംസ്ഥാപ്യ മമന്ധുര്മന്ത്രവത്തദാ । മന്ത്രഹോമൈര്മഹാത്മാനഃ പുത്രഹേതോര്നിമേരഥ
അവിടെ അരണി വെച്ച്, മന്ത്രങ്ങളോടെ അതു കയ്പിച്ച്, മഹാത്മാക്കളായ അവര് നിമിക്ക് മകന് ജനിക്കാനായി മന്ത്രഹോമം നടത്തി.
അരണ്യാം മഥ്യമാനായാം പുത്രഃ പ്രാദുരഭൂത്തദാ । സര്വലക്ഷണസമ്പന്നഃ സാക്ഷാന്നിമിരിവാപരഃ
അരണി കയ്പിക്കുന്ന സമയത്ത്, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുമുള്ള ഒരു മകന് അവിടെ ജനിച്ചു; അവന് മറ്റൊരു നിമിയെന്നപോലെയായിരുന്നു.
അരണ്യാ മഥനാജ്ജാതസ്തസ്മാന്മിഥിരിതി സ്മൃതഃ । യേനായം ജനകാജ്ജാതസ്തേനാസൌ ജനകോഽഭവത്
അരണി കയ്പിച്ചുണ്ടായതുകൊണ്ടു അവനെ മിഥി എന്നു വിളിച്ചു; ജനകന്റെ വംശത്തില് ജനിച്ചതിനാല് അവന് ജനക എന്ന പേരും ലഭിച്ചു.
വിദേഹസ്തു നിമിര്ജാതോ യസ്മാത്തസ്മാത്തദന്വയേ । സമുദ്ഭൂതാസ്തു രാജാനോ വിദേഹാ ഇതി കീര്തിതാഃ
നിമി ശരീരമില്ലാതെ ജനിച്ചതിനാല് അവന്റെ വംശത്തില് ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരെ വിദേഹര് എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏവം നിമിസുതോ രാജാ പ്രഥിതോ ജനകോഽഭവത് । നഗരീ നിര്മിതാ തേന ഗങ്ഗാതീരേ മനോഹരാ
ഇങ്ങനെ, നിമിയില് നിന്നു ജനിച്ച രാജാവ് ജനക എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനായി; അവന് ഗംഗയുടെ തീരത്ത് മനോഹരമായ ഒരു നഗരം പണിതു.
മിഥിലേതി സുവിഖ്യാതാ ഗോപുരാട്ടാലസംയുതാ । ധനധാന്യസമായുക്താ ഹട്ടശാലാവിരാജിതാ
മിഥില എന്ന പേരില് വിശാലമായി അറിയപ്പെട്ട ആ നഗരം ഗോപുരങ്ങളും ഗോപുരദ്വാരങ്ങളുംകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായിരുന്നു; വിപണികളും ശാലകളും അവിടെ തിളങ്ങി നിന്നു.
വംശേഽസ്മിന്യേഽപി രാജാനസ്തേ സര്വേ ജനകാസ്തഥാ । വിഖ്യാതാ ജ്ഞാനിനഃ സര്വേ വിദേഹാഃ പരികീര്തിതാഃ
ഈ വംശത്തില് ജനിച്ച എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും ജനകമാര് എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; അവര് എല്ലാവരും ജ്ഞാനികളായി പ്രശസ്തരാണ്, വിദേഹര് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏതത്തേ കഥിതം രാജന്നിമേരാഖ്യാനമുത്തമമ് । ശാപാദ്യസ്യ വിദേഹത്വം വിസ്തരാദുദിതം മയാ
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ നിമിയുടെ ഉത്തമമായ കഥയും, ശാപം മൂലം അവന് വിദേഹനായതും ഞാന് വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു.
രാജോവാച ഭഗവന്ഭവതാ പ്രോക്തം നിമിശാപസ്യ കാരണമ് । ശ്രുത്വാ സന്ദേഹമാപന്നം മനോ മേഽതീവ ചഞ്ചലമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, നിമിയുടെ ശാപത്തിന്റെ കാരണം ഭവാന് വിശദീകരിച്ചു; അതു കേട്ടപ്പോള് എന്റെ മനസ്സില് സംശയം ഉണര്ന്നു, അതിനാല് മനസ്സ് വളരെ അശാന്തമായി.
വസിഷ്ഠോ ബ്രാഹ്മണഃ ശ്രേഷ്ഠോ രാജ്ഞശ്ചൈവ പുരോഹിതഃ । പുത്രഃ പങ്കജയോനേസ്തു രാജ്ഞാ ശപ്തഃ കഥം മുനിഃ
വസിഷ്ഠന് എന്ന മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനും രാജാവിന്റെ പുരോഹിതനും, കമലത്തില് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനുമാണ്; അത്തരം ഒരു മുനിയെ രാജാവ് എങ്ങനെ ശപിച്ചു?
ഗുരും ച ബ്രാഹ്മണം ജ്ഞാത്വാ നിമിനാ ന കൃതാ ക്ഷമാ । യജ്ഞകര്മ ശുഭം കൃത്വാ കഥം ക്രോധമുപാഗതഃ
ബ്രാഹ്മണനും ഗുരുവും ആണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും നിമി എങ്ങനെ ക്ഷമ കാണിച്ചില്ല? നല്ല യാഗം നടത്തി കഴിഞ്ഞിട്ടും എങ്ങനെ ക്രോധം വരികയുണ്ടായി?