കിം കരോമി പിതഃ പ്രാപ്യം കഷ്ടം കായപ്രപാതജമ് । അന്യദേഹസമുത്പത്തൌ ജനകം വദ സാമ്പ്രതമ്
'അപ്പാ, ശരീരം വീഴുന്ന ഈ വലിയ ദുരിതം നേരിടുമ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഇനി മറ്റൊരു ശരീരം ലഭിക്കുമ്പോൾ എന്റെ പിതാവായി ആരായിരിക്കും എന്ന് ഇപ്പോൾ പറയൂ.'
തഥാ മേ ദേഹസംയോഗഃ പൂര്വവത്സമപദ്യതാമ് । യാദൃശം ജ്ഞാനമേതസ്മിന്ദേഹേ തത്രാസ്തു തത്പിതഃ
'എന്റെ ശരീരബന്ധം മുമ്പുപോലെ തന്നെ ആകട്ടെ; ഈ ശരീരത്തിൽ ഉള്ള ജ്ഞാനം എത്രയോ ഉണ്ടോ അതെല്ലാം അപ്പാ, പുതിയ ശരീരത്തിലും ഉണ്ടാകട്ടെ.'
സമര്ഥോഽസി മഹാരാജ പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി । വസിഷ്ഠസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച തം സുതമ്
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങൾക്ക് കഴിവുണ്ട്; ദയചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവു തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു.
മിത്രാവരുണയോസ്തേജസ്ത്വം പ്രവിശ്യ സ്ഥിരോ ഭവ । തസ്മാദയോനിജഃ കാലേ ഭവിതാ ത്വം ന സംശയഃ
മിത്രനും വരുണനും ഉള്ള ശക്തിയിൽ പ്രവേശിച്ച് സ്ഥിരനാവുക. അതിനാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഗർഭം ഇല്ലാതെ ശരീരം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പുനര്ദേഹം സമാസാദ്യ ധര്മയുക്തോ ഭവിഷ്യസി । ഭൂതാത്മാ വേദവിത്കാമം സര്വജ്ഞഃ സര്വപൂജിതഃ
പുനരായും ശരീരം ലഭിച്ച ശേഷം, നിങ്ങൾ ധർമ്മനിഷ്ഠനായി, എല്ലാ ജീവികളുടെ സാരവും അറിയുന്നവനായി, വേദം അറിയുന്നവനായി, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനായി, എല്ലാം അറിയുന്നവനായി, എല്ലാവരുടെയും ആദരമർഹിക്കുന്നവനായി മാറും.
ഏവമുക്തസ്തദാ പിത്രാ പ്രയയൌ വരുണാലയമ് । കൃത്വാ പ്രദക്ഷിണം പ്രീത്യാ പ്രണമ്യ ച പിതാമഹമ്
അപ്പന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ സന്തോഷത്തോടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് പിതാമഹനായി നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ വരുണന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
വിവേശ സ തയോര്ദേഹേ മിത്രാവരുണയോഃ കില । ജീവാംശേന വസിഷ്ഠോഽഥ ത്യക്ത്വാ ദേഹമനുത്തമമ്
അവൻ മിത്രനും വരുണനും ഉള്ള ശരീരങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. പിന്നെ വസിഷ്ഠൻ തന്റെ ജീവശക്തിയുടെ ഒരു ഭാഗം വിട്ട് അത്ഭുതകരമായ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു.
കദാചിത്തൂര്വശീ രാജന്നാഗതാ വരുണാലയമ് । യദൃച്ഛയാ വരാരോഹാ സഖീഗണസമാവൃതാ
ഒരു ദിവസം, മഹാരാജാവേ, ഉർവശി എന്ന മനോഹരിയായ അപ്സരസ് തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വരുണന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് അപ്രതീക്ഷിതമായി എത്തി.
ദൃഷ്ട്വാ താമപ്സരാം ദിവ്യാം രൂപയൌവനസംയുതാമ് । ജാതൌ കാമാതുരൌ ദേവൌ തദാ താമൂചതുര്നൃപ
ആ ദിവ്യമായ, സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ അപ്സരസിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ രണ്ട് ദേവന്മാർ കാമത്തിൽ അകപ്പെട്ടു, അവളോട് സംസാരിച്ചു.
വിവശൌ ചാരുസര്വാങ്ഗീം ദേവകന്യാം മനോരമാമ് । ആവാം ത്വമനവദ്യാങ്ഗി വരയസ്വ സമാകുലൌ
അവളെ കണ്ടു കാമവശരായ ആ രണ്ട് ദേവന്മാർ, മനോഹരിയായ ദേവകുമാരിയോട് പറഞ്ഞു: 'ദോഷമില്ലാത്തവളേ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നിന്നിൽ ആകുലരായി, ഞങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.'
വിഹരസ്വ യഥാകാമം സ്ഥാനേഽസ്മിന്വരവര്ണിനി । തഥോക്താ സാ തതോ ദേവീ താഭ്യാം തത്ര സ്ഥിതാവശാ
'നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഈ സ്ഥലത്ത് സന്തോഷത്തോടെ വാസം ചെയ്യൂ, മനോഹരവർണ്ണയേ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവി അവിടെയെ അവരാൽ നിർബന്ധിതയായി തുടരാൻ സമ്മതിച്ചു.
കൃത്വാ ഭാവം സ്ഥിരം ദേവീ മിത്രാവരുണയോര്ഗൃഹേ । സാ ഗൃഹീത്വാ തയോര്ഭാവം സംസ്ഥിതാ ചാരുദര്ശനാ
ദേവി തന്റെ മനസ്സ് മിത്രനും വരുണനും ഉള്ള വീട്ടിൽ ഉറപ്പിച്ചു, അവരുടെ ആഗ്രഹം സ്വീകരിച്ചു, മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ അവിടെ തുടരാൻ തുടങ്ങി.
തയോസ്തു പതിതം വീര്യം കുമ്ഭേ ദൈവാദനാവൃതേ । തസ്മാജ്ജാതൌ മുനീ രാജന്ദ്വാവേവാതിമനോഹരൌ
ദൈവിക ഇച്ഛയാൽ, ആ ഇരുവരുടെയും വീര്യം തുറന്ന ഒരു കുമ്പത്തിൽ വീണു; അതിൽ നിന്ന്, മഹാരാജാവേ, അത്യന്തം മനോഹരമായ രണ്ട് മുനികൾ ജനിച്ചു.
അഗസ്തിഃ പ്രഥമസ്തത്ര വസിഷ്ഠശ്ചാപരസ്തഥാ । മിത്രാവരുണയോര്വീര്യാത്താപസാവൃഷിസത്തമൌ
അവരിൽ ആദ്യം അഗസ്ത്യൻ ജനിച്ചു, പിന്നെ വസിഷ്ഠൻ. മിത്രനും വരുണനും ഉള്ള ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഈ രണ്ട് തപസ്സുകാരും മഹാമുനികളും ജനിച്ചത്.
പ്രഥമസ്തു വനം പ്രാപ്തോ ബാല ഏവ മഹാതപാഃ । ഇക്ഷ്വാകുസ്തു വസിഷ്ഠം തം ബാലം വവ്രേ പുരോഹിതമ്
ആദ്യമായി ജനിച്ചവൻ ബാലനായി തന്നെ കാടിലേക്ക് പോയി, മഹാതപസ്സുകാരനായി. ഇക്ഷ്വാകു രാജാവ് ആ ബാലനായ വസിഷ്ഠനെ തന്റെ പുരോഹിതനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
വംശസ്യാസ്യ സുഖാര്ഥം തേ പാലയാമാസ പാര്ഥിവ । വിശേഷേണ മുനിം ജ്ഞാത്വാ പ്രീത്യാ യുക്തോ ബഭൂവ ഹ
തന്റെ വംശത്തിന് സന്തോഷം ഉണ്ടാകാൻ രാജാവ് വസിഷ്ഠനെ സംരക്ഷിച്ചു; പ്രത്യേകമായി അവനെ മഹാമുനിയെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, സ്നേഹപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ പെരുമാറി.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം വസിഷ്ഠസ്യ ച കാരണമ് । ശാപാദ്ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിര്മിത്രാവരുണയോഃ കുലേ
ഇതൊക്കെയും ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു; വസിഷ്ഠൻ ശാപം മൂലം മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ, മിത്രനും വരുണനും ഉള്ള കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച കാരണവും പറഞ്ഞു.
ദേവീമഹിമ്നി നാനാഭാവവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച ദേഹപ്രാപ്തിര്വസിഷ്ഠസ്യ കഥിതാ ഭവതാ കില । നിമിഃ കഥം പുനര്ദേഹം പ്രാപ്തവാനിതി മേ വദ
ദേവിയുടെ മഹത്വം, വിവിധ രൂപങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിവരണം. ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: 'വസിഷ്ഠന് ശരീരം ലഭിച്ചത് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞുതന്നു; എന്നാൽ നിമിക്ക് വീണ്ടും ശരീരം ലഭിച്ചത് എങ്ങനെ എന്നത് ദയവായി പറയൂ.'
വ്യാസ ഉവാച വസിഷ്ഠേന ച സമ്പ്രാപ്തഃ പുനര്ദേഹോ നരാധിപ । നിമിനാ ന തഥാ പ്രാപ്തോ ദേഹഃ ശാപാദനന്തരമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: 'വസിഷ്ഠന് വീണ്ടും ശരീരം ലഭിച്ചു, മഹാരാജാവേ; പക്ഷേ, നിമിക്ക് ശാപത്തിന് ശേഷം അങ്ങനെ ശരീരം ലഭിച്ചില്ല.'
യദാ ശപ്തോ വസിഷ്ഠേന തദാ തേ ബ്രാഹ്മണാഃ ക്രതൌ ഋത്വിജോ യേ വൃതാ രാജ്ഞാ തേ സര്വേ സമചിന്തയന്
വസിഷ്ഠൻ ശപിച്ചപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ നിയമിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ആലോചിച്ചു.
കിം കര്തവ്യമഹോഽസ്മാഭിഃ ശാപദഗ്ധോ മഹീപതിഃ । അസ്മിന്യജ്ഞേ ത്വസമ്പൂര്ണേ ദീക്ഷായുക്തശ്ച ധാര്മികഃ
ഇപ്പോൾ നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം? രാജാവ് ശാപം കൊണ്ടു ദഹിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ യാഗം ഇതുവരെ പൂർത്തിയായിട്ടില്ല, അദ്ദേഹം വ്രതത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു, ധാർമ്മികനുമാണ്.
കിം കര്തവ്യം കാര്യമേതദ്വിപരീതമഭൂത്കില । അവശ്യമ്ഭാവിഭാവത്വാദശക്താഃ സ്മ നിവാരണേ
ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയില്ല; സംഭവിച്ചത് പ്രതീക്ഷിച്ചതിന് വിപരീതമായി. സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നതുകൊണ്ടു നാം അതിനെ തടയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
മന്ത്രൈര്ബഹുവിധൈര്ദേഹം തദാ തസ്യ മഹാത്മനഃ । രക്ഷിതം ധാരയാമാസുഃ കിഞ്ചിച്ഛ്വസനസംയുതമ്
നാം പലവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരം സംരക്ഷിച്ചു, അല്പം ശ്വാസം മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു.
ഗന്ധൈര്മാല്യൈശ്ച വിവിധൈഃ പൂജ്യമാനം മുഹുര്മുഹുഃ । മന്ത്രശക്ത്യാ പ്രതിഷ്ടഭ്യ നിര്വികാരം സുപൂജിതമ്
വിവിധ സുഗന്ധങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും അർപ്പിച്ച്, മന്ത്രശക്തിയാൽ അദ്ദേഹത്തെ സ്ഥിരമായി ഉറ്റുനോക്കി, ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
സമാപ്തേ ച ക്രതൌ തത്ര ദേവാഃ സര്വേ സമാഗതാഃ । ഋത്വിഗ്ഭിസ്തു സ്തുതാഃ സര്വേ സുപ്രീതാശ്ചാഭവന്നൃപ
അവിടെ യാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവതകളും കൂടി, യാഗം നടത്തിപ്പുകാരുടെ സ്തുതികൾ കേട്ട്, വളരെ സന്തോഷത്തോടെ നിന്നു, രാജാവേ.
വിജ്ഞപ്താ മുനിഭിഃ സ്തോത്രൈര്നിര്വിണ്ണാത്മാനമബ്രുവന് । പ്രസന്നാഃ സ്മ മഹീപാല വരം വരയ സുവ്രത
മുനികൾ സ്തോത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തോട് ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: 'നാം സന്തുഷ്ടരാണ്, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, നീ ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ.'
യജ്ഞേനാനേന രാജര്ഷേ വരം ജന്മ വിധീയതേ । ദേവദേഹം നൃദേഹം വാ യത്തേ മനസി വാഞ്ഛിതമ്
ഈ യാഗം കൊണ്ടു, രാജർഷിയേ, ജന്മം എന്നൊരു വരം ലഭിക്കും; ദേവതയായാലും മനുഷ്യനായാലും, നിന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും.
ദൃപ്തഃ കാമം പുരോധാസ്തേ മൃത്യുലോകേ യഥാസുഖമ് । ഏവമുക്തോ നിമേരാത്മാ സന്തുഷ്ടസ്താനുവാച ഹ
നിന്റെ പുരോഹിതൻ അഭിമാനത്തോടെ മരണലോകത്ത് ഇഷ്ടം പോലെ ജീവിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെ ദേവതകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നിമിയുടെ ആത്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ന ദേഹേ മമ വാഞ്ഛാസ്തി സര്വദൈവ വിനശ്വരേ । വാസോ മേ സര്വസത്ത്വാനാം ദൃഷ്ടാവസ്തു സുരോത്തമാഃ
എനിക്ക് ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിൽ ആഗ്രഹമില്ല; ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണ്ണുകളിൽ വാസം ലഭിക്കണമെന്നതാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം.
നേത്രേഷു സര്വഭൂതാനാം വായുഭൂതശ്ചരാമ്യഹമ് । ഏവമുക്താഃ സുരാസ്തത്ര നിമേരാത്മാനമബ്രുവന്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണ്ണുകളിൽ വായുവുപോലെ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവതകൾ അവിടെ നിമിയുടെ ആത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.