നിര്ജലേ വിപുലേ ദേശേ ഹനസ്വ മധുസൂദന । വധ്യാവാവാം തു ഭവതഃ സത്യവാഗ്ഭവ മാധവ
'വലുതും കരയില്ലാത്തതുമായ സ്ഥലത്ത് ഞങ്ങളെ കൊല്ലൂ, മധുസൂദനാ; നാം നിന്റെ കൈയിൽ കൊല്ലപ്പെടട്ടെ, മാധവാ, നീ സത്യവാനാകണം.'
സ്മൃത്വാ ചക്രം തദാ വിഷ്ണുസ്താവുവാച ഹസന്ഹരിഃ । ഹന്മ്യദ്യ വാം മഹാഭാഗൌ നിര്ജലേ വിപുലേ സ്ഥലേ
അപ്പോൾ വിഷ്ണു ചക്രം ഓർത്ത്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന്, മഹാബലശാലികളേ, ഈ വിശാലവും കരയില്ലാത്തതുമായ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ നിങ്ങളെ കൊല്ലും.'
ഇത്യുക്ത്യാ ദേവദേവേശ ഊരൂ കൃത്വാതിവിസ്തരൌ । ദര്ശയാമാസ തൌ തത്ര നിര്ജലം ച ജലോപരി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവദേവൻ തന്റെ തൊണ്ടുകൾ വളരെ വലുതാക്കി, അവയെ വെള്ളത്തിന്മേൽ ഉണങ്ങിയ നിലയിൽ അവിടം കാണിച്ചു.
നാസ്ത്യത്ര ദാനവൌ വാരി ശിരസീ മുഞ്ചതാമിഹ । സത്യവാഗഹമദ്യൈവ ഭവിഷ്യാമി ച വാം തഥാ
ഇവിടെ വെള്ളം ഇല്ല, ദാനവരേ; നിങ്ങളുടെ തലകൾ എന്റെ തൊണ്ടുകളിൽ വയ്ക്കൂ. ഞാൻ സത്യം പറയുന്നവനാണ്, ഇന്നും നിങ്ങൾക്കായി അതുപോലെയാകും.
തദാകര്ണ്യ വചസ്തഥ്യം വിചിന്ത്യ മനസാ ച തൌ । വര്ധയാമാസതുര്ദേഹം യോജനാനാം സഹസ്രകമ്
അവരുടെ സത്യവാക്യം കേട്ട് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ആ രണ്ട് ദാനവർ തങ്ങളുടെ ശരീരം ആയിരം യോജന വലുപ്പമാക്കി.
ഭഗവാന്ദ്വിഗുണം ചക്രേ ജഘനം വിസ്മിതൌ തദാ । ശീര്ഷേ സന്ദധതാം തത്ര ജഘനേ പരമാദ്ഭുതേ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്റെ തൊണ്ടുകൾ ഇരട്ടിയായി വലുതാക്കി, അതു കണ്ട ദാനവർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; അവർ തങ്ങളുടെ വലിയ തലകൾ ആ അത്ഭുതകരമായ തൊണ്ടുകളിൽ വച്ചു.
രഥാംഗേന തദാ ഛിന്നേ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ജഘനോപരി വേഗേന പ്രകൃഷ്ടേ ശിരസീ തയോഃ
അപ്പോൾ ശക്തനായ വിഷ്ണു രഥത്തിന്റെ ചക്രം കൊണ്ടു അതിവേഗത്തിൽ അവരുടെ തലകൾ തൊണ്ടിന്മേൽ വെച്ച് മുറിച്ചു.
ഗതപ്രാണൌ തദാ ജാതൌ ദാനവൌ മധുകൈടഭൌ । സാഗരഃ സകലോ വ്യാപ്തസ്തദാ വൈ മേദസാ തയോഃ
അപ്പോൾ തന്നെ മധു, കൈടഭൻ എന്ന ദാനവർ ജീവൻ വിട്ടു; അവരുടെ കൊഴുപ്പാൽ സമുദ്രം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു.
മേദിനീതി തതോ ജാതം നാമ പൃഥ്വ്യാഃ സമന്തതഃ । അഭക്ഷ്യാ മൃത്തികാ തേന കാരണേന മുനീശ്വരാഃ
അവരുടെ കൊഴുപ്പിൽ നിന്നാണ് ഭൂമിക്ക് 'മേദിനി' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്; അതുകൊണ്ടാണ് മഹർഷിമാർ മണ്ണ് ഭക്ഷിക്കാൻ പാടില്ലെന്ന് പറഞ്ഞത്.
ഇതി വഃ കഥിതം സര്വം യത്പൃഷ്ടോഽസ്മി സുനിശ്ചിതമ് । മഹാവിദ്യാ മഹാമായാ സേവനീയാ സദാ ബുധൈഃ
നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ ഉറപ്പോടെ പറഞ്ഞുതന്നു; മഹാവിദ്യയും മഹാമായയും ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ആരാധിക്കണം.
ആരാധ്യാ പരമാ ശക്തിഃ സര്വൈരപി സുരാസുരൈഃ । നാതഃ പരതരം കിഞ്ചിദധികം ഭുവനത്രയേ
പരമശക്തി ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാവരും ആരാധിക്കേണ്ടതാണ്; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അതിനേക്കാൾ ഉയർന്നതോ വലിയതോ ഒന്നുമില്ല.
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം വേദശാസ്ത്രാര്ഥനിര്ണയഃ । പൂജനീയാ പരാ ശക്തിര്നിര്ഗുണാ സഗുണാഥവാ
സത്യം, സത്യം, വീണ്ടും സത്യം—വേദശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥനിർണ്ണയം ഇതാണ്; ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതായാലും ഗുണങ്ങളുള്ളതായാലും പരാശക്തി ആരാധിക്കപ്പെടണം.
ശിവവരദാനവര്ണനമ് ഋഷയ ഊചുഃ സൂത പൂര്വം ത്വയാ പ്രോക്തം വ്യാസേനാമിതതേജസാ । കൃത്വാ പുരാണമഖിലം ശുകായാധ്യാപിതം ശുഭമ്
ശിവൻ ദാനവർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകിയ കഥ. മഹർഷികൾ പറഞ്ഞു: സൂതാ, നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ മുഴുവൻ പുരാണവും രചിച്ച് ശുഭനായ ശുകനോട് പഠിപ്പിച്ചു.
വ്യാസേന തു തപസ്തപ്ത്വാ കഥമുത്പാദിതഃ ശുകഃ । വിസ്തരം ബ്രൂഹി സകലം യച്ഛ്രുതം കൃഷ്ണതസ്ത്വയാ
വ്യാസൻ തപസ്സു ചെയ്തു എങ്ങനെ ശുകനെ ജനിപ്പിച്ചു? നീ കൃഷ്ണനിൽ നിന്ന് കേട്ടതെല്ലാം വിശദമായി പറയണം.
സൂത ഉവാച പ്രവക്ഷ്യാമി ശുകോത്പത്തിം വ്യാസാത്സത്യവതീസുതാത് । യഥോത്പന്നഃ ശുകഃ സാക്ഷാദ്യോഗിനാം പ്രവരോ മുനിഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസനിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ശുകൻ, യോഗികളിൽ പ്രധാനനായ മഹർഷി, ജനിച്ചു എന്നത് ഞാൻ പറയാം.
മേരുശൃങ്ഗേ മഹാരമ്യേ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ । തപശ്ചചാര സോഽത്യുഗ്രം പുത്രാര്ഥം കൃതനിശ്ചയഃ
മേരു പർവതത്തിന്റെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തിൽ സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസൻ, ഒരു മകനുണ്ടാകണമെന്ന ഉറച്ച മനസ്സോടെ കടുത്ത തപസ്സു ചെയ്തു.
ജപന്നേകാക്ഷരം മന്ത്രം വാഗ്ബീജം നാരദാച്ഛ്രുതമ് । ധ്യായന്പരാം മഹാമായാം പുത്രകാമസ്തപോനിധിഃ
നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ട ഏകാക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ച്, മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, മഹാമായയെ ധ്യാനിച്ച്, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായവനായി.
അഗ്നേര്ഭൂമേസ്തഥാ വായോരന്തരിക്ഷസ്യ ചാപ്യയമ് । വീര്യേണ സമ്മിതഃ പുത്രോ മമ ഭൂയാദിതി സ്മ ഹ
എന്റെ മകൻ അഗ്നിയുടെയും ഭൂമിയുടെയും വായുവിന്റെയും ആകാശത്തിന്റെയും ശക്തിയിലൊത്തവനാകട്ടെ എന്ന് വ്യാസൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു.
അതിഷ്ഠത്സ ഗതാഹാരഃ ശതസംവത്സരം പ്രഭുഃ । ആരാധയന്മഹാദേവം തഥൈവ ച സദാശിവാമ്
ആയിരം വർഷം ആഹാരം കഴിക്കാതെയും, മഹാദേവനെയും സദാശിവനെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
ശക്തിഃ സര്വത്ര പൂജ്യേതി വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ । അശക്തോ നിന്ദ്യതേ ലോകേ ശക്തസ്തു പരിപൂജ്യതേ
ശക്തി എല്ലായിടത്തും ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടതാണെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച്, ശക്തിയില്ലാത്തവരെ ലോകം അവഹേളിക്കുന്നു, ശക്തിയുള്ളവരെ എല്ലാവരും ആദരിക്കുന്നു എന്നത് മനസ്സിലാക്കി.
യത്ര പര്വതശൃങ്ഗേ വൈ കര്ണികാരവനാദ്ഭുതേ । ക്രീഡന്തി ദേവതാഃ സര്വേ മുനയശ്ച തപോഽധികാഃ
അവിടെ, അത്ഭുതകരമായ കർണികാരവനങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന പർവതശൃംഗത്തിൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരും തപസ്സിൽ മികവുറ്റ മഹർഷിമാരും സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചും സുഖിച്ചു നടക്കുന്നു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ മരുതശ്ചാശ്വിനൌ തഥാ । വസന്തി മുനയോ യത്ര യേ ചാന്യേ ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ
അവിടെ ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ പ്രഗത്ഭരായ മഹർഷിമാർ എന്നിവരും വസിക്കുന്നു.
തത്ര ഹേമഗിരേഃ ശൃങ്ഗേ സംഗീതധ്വനിനാദിതേ । തപശ്ചചാര ധര്മാത്മാ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ
ആ സ്വർണ്ണപർവതത്തിന്റെ ശൃംഗത്തിൽ, സംഗീതത്തിന്റെ മധുരധ്വനികൾ മുഴങ്ങുന്നിടത്ത്, സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ ധാർമ്മികനായ വ്യാസൻ കഠിനതപസ് ചെയ്തു.
തതോഽസ്യ തേജസാ വ്യാപ്തം വിശ്വം സര്വം ചരാചരമ് । അഗ്നിവര്ണാ ജടാ ജാതാ പാരാശര്യസ്യ ധീമതഃ
അപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തേജസ്സിൽ മുഴുവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ ലോകം നിറഞ്ഞു; പാരാശരന്റെ ധീരനായ പുത്രന്റെ ജടകൾ അഗ്നിവർണ്ണമായി മാറി.
തതോഽസ്യ തേജ ആലക്ഷ്യ ഭയമാപ ശചീപതിഃ । തുരാസാഹം തദാ ദൃഷ്ട്വാ ഭയത്രസ്തം ശ്രമാതുരമ്
അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിതേജസ് കണ്ടു ശചീപതി ഭയപ്പെട്ടു; തുരാസാഹനെ ഭയത്തിൽ വിറയച്ചു ക്ഷീണിച്ച നിലയിൽ കണ്ടു.
ഉവാച ഭഗവാന് രുദ്രോ മഘവന്തം തഥാസ്ഥിതമ് । ശങ്കര ഉവാച കഥമിന്ദ്രാദ്യ ഭീതോഽസി കിം ദുഃഖം തേ സുരേശ്വര
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അങ്ങനെ നിലകൊണ്ട മഘവാനെ ചോദിച്ചു: 'ഇന്ദ്രാ, ഇപ്പോൾ നീ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടുന്നത്? ദേവേന്ദ്രാ, എന്താണ് നിന്നെ വിഷമിപ്പിക്കുന്നത്?'
അമര്ഷോ നൈവ കര്തവ്യസ്താപസേഷു കദാചന । തപശ്ചരന്തി മുനയോ ജ്ഞാത്വാ മാം ശക്തിസംയുതമ്
തപസ്സുകാരോടു ഒരിക്കലും ക്രോധം കാണിക്കരുത്; മഹർഷിമാർ എന്റെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കി തപസ് ചെയ്യുന്നു.
ന ത്വേതേഽഹിതമിച്ഛന്തി താപസാഃ സര്വഥൈവ ഹി । ഇത്യുക്തവചനഃ ശക്രസ്തമുവാച വൃഷധ്വജമ്
ഈ തപസ്സുകാർ ഒരിക്കലും ആരെയും ദോഷം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഇങ്ങനെ രുദ്രൻ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ശക്രൻ വൃഷധ്വജനോടു പറഞ്ഞു.
കസ്മാത്തപസ്യതി വ്യാസഃ കോഽര്ഥസ്തസ്യ മനോഗതഃ । ശിവ ഉവാച പാരാശര്യസ്തു പുത്രാര്ഥീ തപശ്ചരതി ദുശ്ചരമ്
'വ്യാസൻ എന്തിനാണ് തപസ് ചെയ്യുന്നത്? അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ എന്താണ് ആഗ്രഹം?' ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'പാരാശരന്റെ പുത്രൻ പുത്രലാഭത്തിനായി കഠിനതപസ് ചെയ്യുന്നു.'
പൂര്ണവര്ഷശതം ജാതം ദദാമ്യദ്യ സുതം ശുഭമ് । സൂത ഉവാച ഇത്യുക്ത്യാ വാസവം രുദ്രോ ദയയാ മുദിതാനനഃ
'നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും, ഇന്ന് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു ശുഭപുത്രനെ നൽകും.' സൂതൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കരുണയോടെ മുഖം പ്രകാശിച്ച രുദ്രൻ വാസവനോടു പറഞ്ഞു.