കലാവധര്മബഹുലേ നരാണാം കാ ഗതിര്ഭവേത് । യദ്യസ്തി തദുപായശ്ചേദ്ദയയാ തം വദസ്വ മേ
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ, കലിയുഗത്തിൽ അധർമ്മം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നപ്പോൾ മനുഷ്യരുടെ ഗതി എന്താണ്? എന്തെങ്കിലും മാർഗ്ഗമുണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി അതു പറയണം.
വ്യാസ ഉവാച ഏക ഏവ മഹാരാജ തത്രോപായോഽസ്തി നാപരഃ । സര്വദോഷനിരാസാര്ഥം ധ്യായേദ്ദേവീപദാമ്ബുജമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഇവിടെ ഒരു മാർഗ്ഗം മാത്രമേയുള്ളു, മറ്റൊന്നുമില്ല; എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും പരിഹാരമായി ദേവിയുടെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.
ന സന്ത്യഘാനി താവന്തി യാവതീ ശക്തിരസ്തി ഹി । നാസ്തി ദേവ്യാഃ പാപദാഹേ തസ്മാദ്ഭീതിഃ കുതോ നൃപ
ദേവിക്ക് ഉള്ള ശക്തിയേക്കാൾ അധികം പാപങ്ങൾ ഇല്ല; ദേവിയെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നവർക്ക് പാപഭയം വേണ്ട, അതിനാൽ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, രാജാവേ.
അവശേനാപി യന്നാമ ലീലയോച്ചാരിതം യദി । കിം കിം ദദാതി തജ്ജ്ഞാതും സമര്ഥാ ന ഹരാദയഃ
അവശനായി പോലും ദേവിയുടെ നാമം കളിയായി ഉച്ചരിച്ചാൽ പോലും, അവൾ എന്തെല്ലാം അനുഗ്രഹിക്കുമെന്ന് ആരും അറിയില്ല; ഹരനും മറ്റുള്ളവരും പോലും അതറിയാൻ കഴിയില്ല.
പ്രായശ്ചിത്തം തു പാപാനാം ശ്രീദേവീനാമസംസ്മൃതിഃ । തസ്മാത്കലിഭയാദ്രാജന് പുണ്യക്ഷേത്രേ വസേന്നരഃ
പാപങ്ങൾക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം ദേവിയുടെ നാമസ്മരണയാണ്; അതുകൊണ്ട്, കലിയുഗഭയത്തിൽ, മനുഷ്യൻ ഒരു പുണ്യസ്ഥലത്ത് വസിക്കണം, രാജാവേ.
നിരന്തരം പരാമ്ബായാ നാമസംസ്മരണം ചരേത് । ഛിത്ത്വാ ഭിത്ത്വാ ച ഭൂതാനി ഹത്വാ സര്വമിദം ജഗത്
സുപ്രീം അമ്മയുടെ നാമം നിരന്തരം സ്മരിക്കണം; ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളെയും നശിപ്പിച്ചാലും, തകർത്താലും, കൊല്ലുകയും ചെയ്താലും—
ദേവീം നമതി ഭക്ത്യാ യോ ന സ പാപൈര്വിലിപ്യതേ । രഹസ്യം സര്വശാസ്ത്രാണാം മയാ രാജന്നുദീരിതമ്
ദേവിയെ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ ആഴപ്പെടുന്നില്ല; രാജാവേ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും രഹസ്യം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വിമൃശ്യൈതദശേഷേണ ഭജ ദേവീപദാമ്ബുജമ് । അജപാം നാമ ഗായത്രീം ജപന്തി നിഖിലാ ജനാഃ
ഇത് മുഴുവൻ ആലോചിച്ച് ദേവിയുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ ഭജിക്കണം; എല്ലാവരും അജപാ എന്ന ഗായത്രി നാമം ജപിക്കുന്നു.
മഹിമാനം ന ജാനന്തി മായായാ വൈഭവം മഹത് । ഗായത്രീം ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ ജപന്തി ഹൃദയാന്തരേ
മഹത്തായ മായയുടെ മഹത്വവും ശക്തിയും അവർ അറിയുന്നില്ല; എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഹൃദയത്തിൽ ഗായത്രി ജപിക്കുന്നു.
മഹിമാനം ന ജാനന്തി മായായാ വൈഭവം മഹത് । ഏതത്സര്വം സമാഖ്യാതം യത്പൃഷ്ടം തത്ത്വയാ നൃപ । യുഗധര്മവ്യവസ്ഥായാം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
മഹത്തായ മായയുടെ മഹത്വവും ശക്തിയും അവർ അറിയുന്നില്ല; രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. യುಗധർമ്മങ്ങളുടെ ക്രമീകരണത്തിൽ ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ജലോദരവ്യാധിപീഡാവര്ണനമ് രാജോവാച തീര്ഥാനി ഭുവി പുണ്യാനി ബ്രൂഹി മേ മുനിസത്തമ । ഗമ്യാനി മാനവൈര്ദേവൈഃ ക്ഷേത്രാണി സരിതസ്തഥാ
ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ജലോദരരോഗം അനുഭവിച്ച കഥയുടെ വിവരണം.
ഫലം ച യാദൃശം യത്ര തീര്ഥേഷു സ്നാനദാനതഃ । വിധിം തു തീര്ഥയാത്രായാം നിയമാംശ്ച വിശേഷതഃ
രാജാവു ചോദിച്ചു: ഭൂമിയിലെ പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളും, മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും സന്ദർശിക്കേണ്ട ക്ഷേത്രങ്ങളും നദികളും, അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, തീർത്ഥയാത്രയുടെ നിയമങ്ങളും പ്രത്യേക ആചാരങ്ങളും ദയവായി പറയണം, മഹാമുനിവരേ.
വ്യാസ ഉവാച ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി തീര്ഥാനി വിവിധാനി ച । യേഷു തീര്ഥേഷു ദേവീനാം പ്രശസ്താന്യായനാനി ച
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ വിവിധമായ തിരുത്തലുകളും ആ തിരുത്തലുകളിൽ ദേവീഭഗവതിയുടെ ശ്രേഷ്ഠമായ ആചാരങ്ങളും നിനക്കു പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
നദീനാം ജാഹ്നവീ ശ്രേഷ്ഠാ യമുനാ ച സരസ്വതീ । നര്മദാ ഗണ്ഡകീ സിന്ധുര്ഗോമതീ തമസാ തഥാ
നദികളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം ഗംഗയാണ്, പിന്നെ യമുനയും സരസ്വതിയും, നർമദ, ഗണ്ഡകി, സിന്ധു, ഗോമതി, തമസാ എന്നിവയും ഉണ്ട്.
കാവേരീ ചന്ദ്രഭാഗാ ച പുണ്യാ വേത്രവതീ ശുഭാ । ചര്മണ്വതീ ച സരയൂസ്താപീ സാഭ്രമതീ തഥാ
കാവേരി, ചന്ദ്രഭാഗ, വിശുദ്ധമായ വേദ്രവതി, ശുഭമായ ചർമണ്വതി, ശരയു, താപി, സാഭ്രമതി എന്നിവയും പുണ്യനദികളാണ്.
ഏതാശ്ച കഥിതാ രാജന്നന്യാശ്ച ശതശഃ പുനഃ । താസാം സമുദ്രഗാഃ പുണ്യാഃ സ്വല്പപുണ്യാ ഹ്യനബ്ധിഗാഃ
ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞതും, ഇതിന് പുറമെ നൂറുകണക്കിന് മറ്റും ഉണ്ട് രാജാവേ. അവയിൽ സമുദ്രത്തിലേക്കൊഴുകുന്നവയാണ് ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളത്; സമുദ്രം കാണാത്തവയ്ക്ക് കുറച്ച് മാത്രം പുണ്യമുണ്ട്.
സമുദ്രഗാനാം താഃ പുണ്യാഃ സര്വദൌഘവഹാസ്തു യാഃ । മാസദ്വയം ശ്രാവണാദൌ താശ്ച സര്വാ രജസ്വലാഃ
സമുദ്രത്തിലേക്കൊഴുകുന്ന നദികളിൽ എല്ലാം ഒഴുക്കുകളും കൂട്ടിച്ചേർന്നവയാണ് ഏറ്റവും വിശുദ്ധം. എന്നാൽ ശ്രാവണ മാസം തുടങ്ങിയ രണ്ടു മാസങ്ങൾ അവയെല്ലാം അശുദ്ധമാകുന്നു.
ഭവന്തി വൃഷ്ടിയോഗേന ഗ്രാമ്യവാരിവഹാസ്തഥാ । പുഷ്കരം ച കുരുക്ഷേത്രം ധര്മാരണ്യം സുപാവനമ്
മഴവെള്ളം മൂലം അവ നദികൾ ഗ്രാമജലവും കൊണ്ടുപോകുന്നു. പുഷ്കരം, കുരുക്ഷേത്രം, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ ധർമ്മാരണ്യവും പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളാണ്.
പ്രഭാസം ച പ്രയാഗം ച നൈമിഷാരണ്യമേവ ച । വിശ്രുതം ചാര്ബുദാരണ്യം ശൈലാശ്ച പാവനാസ്തഥാ
പ്രഭാസം, പ്രയാഗം, നൈമിഷാരണ്യം, പ്രശസ്തമായ അർബുദാരണ്യം, വിശുദ്ധമായ പർവതങ്ങൾ എന്നിവയും പ്രശസ്തമാണ്.
ശ്രീശൈലശ്ച സുമേരുശ്ച പര്വതോ ഗന്ധമാദനഃ । സരാംസി ചൈവ പുണ്യാനി മാനസം സര്വവിശ്രുതമ്
ശ്രീശൈലം, സുമേരു, ഗന്ധമാദനപർവതം, വിശുദ്ധമായ തടാകങ്ങൾ, അതിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ മാനസസരസ്സും ഉണ്ട്.
തഥാ ബിന്ദുസരഃ ശ്രേഷ്ഠമച്ഛോദം നാമ പാവനമ് । ആശ്രമാസ്തു തഥാ പുണ്യാ മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്
അത് പോലെ തന്നെ ഉത്തമമായ ബിന്ദുസരസ്സും, അച്ഛോദം എന്ന വിശുദ്ധമായ തടാകവും, മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ള മുനികൾ താമസിച്ചിരുന്ന ആശ്രമങ്ങളും ഉണ്ട്.
വിശ്രുതസ്തു സദാ പുണ്യഃ ഖ്യാതോ ബദരികാശ്രമഃ । നരനാരായണൌ യത്ര തേപാതേ തൌ മുനീ തപഃ
എപ്പോഴും പ്രശസ്തവും പുണ്യമുള്ളതുമായ ബദരികാശ്രമം അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ തന്നെയാണ് നരനും നാരായണനും തപസ്സു ചെയ്തതെന്ന് പറയുന്നു.
വാമനാശ്രമ ആഖ്യാതഃ ശതയൂപാശ്രമസ്തഥാ । യേന യത്ര തപസ്തപ്തം തസ്യ നാമ്നാതിവിശ്രുതഃ
വാമനാശ്രമം, ശതയൂപാശ്രമം എന്നിവയും ഉണ്ട്. എവിടെയോ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതു ആ പേരിൽ തന്നെ പ്രശസ്തമാണ്.
ഏവം പുണ്യാനി സ്ഥാനാനി ഹ്യസംഖ്യാതാനി ഭൂതലേ । മുനിഭിഃ പരിഗീതാനി പാവനാനി മഹീപതേ
ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ എണ്ണമറ്റ വിശുദ്ധസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട് രാജാവേ; അവയെല്ലാം മുനികൾ പാടിപ്പറയുന്നവയും പാവനമാക്കുന്നവയുമാണ്.
ഏഷു സ്ഥാനേഷു സര്വത്ര ദേവീസ്ഥാനാനി ഭൂപതേ । ദര്ശനാത്പാപഹാരീണി വസന്തി നിയമേന ച
ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും ദേവിയുടെ സന്നിധികൾ ഉണ്ട് രാജാവേ; അവ കാണുമ്പോൾ പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടുന്നു, ദേവി എപ്പോഴും അവിടെ വസിക്കുന്നു.
കഥയിഷ്യാമി താന്യഗ്രേ പ്രസങ്ഗേന ച കാനിചിത് । തീര്ഥാനി നൃപ ദാനാനി വ്രതാനി ച മഖാസ്തഥാ
ഇവയിൽ ചിലത് ഞാൻ പിന്നീടങ്ങോട്ട് അവസരം വരുമ്പോൾ വിശദമായി പറയും രാജാവേ; തിരുത്തലുകൾ, ദാനം, വ്രതങ്ങൾ, യാഗങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച്.
തപാംസി പുണ്യകര്മാണി സാപേക്ഷാണി മഹീപതേ । ദ്രവ്യശുദ്ധിം ക്രിയാശുദ്ധിം മനഃശുദ്ധിമപേക്ഷ്യ ച
തപസ്സും പുണ്യപ്രവൃത്തികളും, രാജാവേ, എല്ലാം ദ്രവ്യത്തിന്റെ ശുദ്ധി, പ്രവർത്തിയുടെ ശുദ്ധി, മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി എന്നിവ ആവശ്യമാണ്.
പാവനാനി ഹി തീര്ഥാനി തപാംസി ച വ്രതാനി ച । കദാചിദ്ദ്രവ്യശുദ്ധിഃ സ്യാത്ക്രിയാശുദ്ധിഃ കദാചന
തിരുത്തലുകളും തപസ്സും വ്രതങ്ങളും പാവനമാക്കുന്നവയാണ്; ചിലപ്പോൾ ദ്രവ്യത്തിന്റെ ശുദ്ധി ഉണ്ടാകും, ചിലപ്പോൾ പ്രവർത്തിയുടെ ശുദ്ധി.
ദുര്ലഭാ മനസഃ ശുദ്ധിഃ സര്വേഷാം സര്വദാ നൃപ । മനസ്തു ചഞ്ചലം രാജന്നനേകവിഷയാശ്രിതമ്
എന്നാൽ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി എല്ലാർക്കും എപ്പോഴും പ്രാപ്യമല്ല, രാജാവേ; മനസ്സ് ചഞ്ചലവും പല കാര്യങ്ങളോടും ആസക്തിയുള്ളതുമാണ്.
കഥം ശുദ്ധം ഭവേദ്രാജന്നാനാഭാവസമാശ്രിതമ് । കാമക്രോധൌ തഥാ ലോഭോ ഹ്യഹങ്കാരോ മദസ്തഥാ
നാനാഭാവങ്ങളിൽ ആസക്തമായ മനസ്സ് എങ്ങനെ ശുദ്ധമാകും രാജാവേ? മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം, കോപം, ലോഭം, അഹങ്കാരം, മദം എന്നിവ എല്ലാം ഉണ്ടല്ലോ.