മോചയാമാസ പിതരൌ ബന്ധനാദ്ഭൃശദുഃഖിതൌ । ഉഗ്രസേനം ച രാജാനഞ്ചകാര മധുരാപുരേ
കഠിനമായ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്ന തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ കൃഷ്ണൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു. പിന്നെ മധുരാനഗരിയിൽ ഉഗ്രസേനനെ രാജാവാക്കി.
ജഗാമ ദ്വാരവത്യാം സ മ്ലേച്ഛരാജഭയാത്പുനഃ । സര്വം ഭാവിവശാത്കൃഷ്ണഃ കൃതവാന്പൌരുഷം മഹത്
അന്യദേശരാജാക്കന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ കൃഷ്ണൻ വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി. ഈ എല്ലാം സംഭവിച്ചത് വിധിയുടെ പ്രകാരമായിരുന്നു; കൃഷ്ണൻ മഹത്തായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു.
കൃത്വാ കാര്യാണ്യനേകാനി ദ്വാരവത്യാം ജനാര്ദനഃ । ദേഹം ത്യക്ത്വാ പ്രഭാസേ തു സകുടുമ്ബോ ദിവം ഗതഃ
ദ്വാരകയിൽ അനേകം കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ജനാർദ്ദനൻ കുടുംബത്തോടൊപ്പം പ്രഭാസയിൽ ശരീരം വിട്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ചേർന്നു.
പുത്രാഃ പൌത്രാശ്ച സുഹൃദോ ഭ്രാതരോ ജാമയസ്തഥാ । പ്രഭാസേ യാദവാഃ സര്വേ വിപ്രശാപാത്ക്ഷയം ഗതാഃ
മക്കൾ, മുമ്മക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ, സഹോദരങ്ങൾ, മരുമക്കൾ—പ്രഭാസയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ യാദവരും ബ്രാഹ്മണരുടെ ശാപം മൂലം നശിച്ചു.
ഏവം തേ കഥിതാ രാജന് കര്മണോ ഗഹനാ ഗതിഃ । വാസുദേവോഽപി വ്യാധസ്യ ബാണേന നിധനം ഗതഃ
രാജാവേ, ഇതുപോലെ കര്മ്മത്തിന്റെ ഗഹനമായ വഴി നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വാസുദേവനും最后 ഒരു വെടിയേറ്റ് വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പിൽ മരിച്ചു.
യുഗധര്മവ്യവസ്ഥാവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച ഭാരാവതാരണാര്ഥായ കഥിതം ജന്മ കൃഷ്ണയോഃ । സംശയോഽയം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ഹൃദയേ മമ തിഷ്ഠതി
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ കൃഷ്ണന്റെ ജനനം നടന്നതായി നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു. എങ്കിലും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ മനസ്സിൽ ഇപ്പോഴും സംശയം ഉണ്ട്.
പൃഥിവീ ഗോസ്വരൂപേണ ബ്രഹ്മാണം ശരണം ഗതാ । ദ്വാപരാന്തേഽതിദീനാര്താ ഗുരുഭാരപ്രപീഡിതാ
ഭൂമി പശുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അവസാനം വളരെ ദുഃഖിതയായി, ഭാരത്തിൽ തളർന്ന് ബ്രഹ്മാവിനോടു അഭയം തേടി.
വേധസാ പ്രാര്ഥിതോ വിഷ്ണുഃ കമലാപതിരീശ്വരഃ । ഭൂഭാരോത്താരണാര്ഥായ സാധൂനാം രക്ഷണായ ച
സൃഷ്ടാവിന്റെ അപേക്ഷയിൽ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ വിഷ്ണു ഭൂഭാരം കുറയ്ക്കാനും സത്പുരുഷന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും സമ്മതിച്ചു.
ഭഗവന് ഭാരതേ ഖണ്ഡേ ദേവൈഃ സഹ ജനാര്ദന । അവതാരം ഗൃഹാണാശു വസുദേവഗൃഹേ വിഭോ
ഭാരതഭൂമിയിൽ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ജനാർദ്ദനാ, വാസുദേവന്റെ വീട്ടിൽ ദയവായി ഉടൻ അവതരിക്കണമേ.
ഏവം സമ്പ്രാര്ഥിതോ ധാത്രാ ഭഗവാന്ദേവകീസുതഃ । ബഭൂവ സഹ രാമേണ ഭൂഭാരോത്താരണായ വൈ
ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടാവിന്റെ അപേക്ഷയോടെ, ദേവകിയുടെ പുത്രനായ ഭഗവാൻ രാമനോടൊപ്പം ഭൂഭാരം കുറയ്ക്കാൻ ജനിച്ചു.
കിയാനുത്താരിതോ ഭാരോ ഹത്വാ ദുഷ്ടാനനേകശഃ । ജ്ഞാത്വാ സര്വാന്ദുരാചാരാന്പാപബുദ്ധിനൃപാനിഹ
കൃഷ്ണൻ അനേകം ദുഷ്ടരെ കൊല്ലുകയും എല്ലാ പാപകരമായ രാജാക്കന്മാരെയും തിരിച്ചറിഞ്ഞു ഭാരം എത്രത്തോളം കുറച്ചു എന്നു അറിയാമോ?
ഹതോ ഭീഷ്മോ ഹതോ ദ്രോണോ വിരാടോ ദ്രുപദസ്തഥാ । ബാഹ്ലീകഃ സോമദത്തശ്ച കര്ണോ വൈകര്തനസ്തഥാ
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും, വിരാടും ദ്രുപദനും, ബാഹ്ലികനും സോമദത്തനും വികർതനന്റെ മകനായ കർണ്ണനും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യൈര്ലുണ്ഠിതം ധനം സര്വം ഹൃതാശ്ച ഹരിയോഷിതഃ । കഥം ന നാശിതാ ദുഷ്ടാ യേ സ്ഥിതാഃ പൃഥിവീതലേ
എല്ലാ ധനവും കവർന്നും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ പിടിച്ചും, ഭൂമിയിൽ ശേഷിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ദുഷ്ടന്മാരെ എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചില്ല?
ആഭീരാശ്ച ശകാ മ്ലേച്ഛാ നിഷാദാഃ കോടിശസ്തഥാ । ഭാരാവതരണം കിം തത്കൃതം കൃഷ്ണേന ധീമതാ
ആഭീരന്മാർ, ശകന്മാർ, മ്ലേച്ഛന്മാർ, നിഷാദന്മാർ—ലക്ഷക്കണക്കിന്—കൃഷ്ണൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭൂഭാരം കുറച്ചോ എന്നതിൽ സംശയമുണ്ട്.
സന്ദേഹോഽയം മഹാഭാഗ ന നിവര്തതി ചിത്തതഃ । കലാവസ്മിന്മജാഃ സര്വാഃ പശ്യതഃ പാപനിശ്ചയാഃ
മഹാഭാഗനേ, ഈ സംശയം എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് പോകുന്നില്ല; ഈ കലിയുഗത്തിൽ ജനിക്കുന്ന എല്ലാവരും പാപത്തിൽ മാത്രം മനസ്സാകുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച രാജന് യസ്മിന്യുഗേ യാദൃക്പ്രജാ ഭവതി കാലതഃ । നാന്യഥാ തദ്ഭവേന്നൂനം യുഗധര്മോഽത്ര കാരണമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഏത് യുഗത്തിൽ ആണോ, ആ കാലത്തിന്റെ സ്വഭാവംപോലെയാണ് ജനങ്ങൾ. അതിന് മാറ്റമില്ല; യുഗത്തിന്റെ നിയമം തന്നെയാണ് കാരണം.
യേ ധര്മരസികാ ജീവാസ്തേ വൈ സത്യയുഗേഽഭവന് । ധര്മാര്ഥരസികാ യേ തു തേ വൈ ത്രേതായുഗേഽഭവന്
ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്ന ജീവികൾ സത്യയുഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും ആസ്വാദനം കാണുന്നവർ ത്രേതായുഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമരസികാ ദ്വാപരേ ചാഭവന്യുഗേ । അര്ഥകാമപരാഃ സര്വേ കലാവസ്മിന്ഭവന്തി ഹി
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവർ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഈ കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും അർത്ഥത്തിലും കാമത്തിലും മാത്രം മനസ്സാകുന്നു.
യുഗധര്മസ്തു രാജേന്ദ്ര ന യാതി വ്യത്യയം പുനഃ । കാലഃ കര്താസ്തി ധര്മസ്യ ഹ്യധര്മസ്യ ച വൈ പുനഃ
രാജാവേ, ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും ധർമ്മം വീണ്ടും മാറാറില്ല. കാലം തന്നെയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിന്റെയും കാരണമായത്.
രാജോവാച യേ തു സത്യയുഗേ ജീവാ ഭവന്തി ധര്മതത്പരാഃ । കുത്ര തേഽദ്യ മഹാഭാഗ തിഷ്ഠന്തി പുണ്യഭാഗിനഃ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: മഹാഭാഗനേ, സത്യയുഗത്തിൽ ധർമ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന ആ ഭാഗ്യശാലികൾ ഇന്നെവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്?
ത്രേതായുഗേ ദ്വാപരേ വാ യേ ദാനവ്രതകാരകാഃ । വര്തന്തേ മുനയഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ കുത്ര ബ്രൂഹി പിതാമഹ
ത്രീതായുഗത്തിലും ദ്വാപരയുഗത്തിലും വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചവരും മഹർഷിമാരും ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ്, പിതാമഹനേ, ദയവായി പറയൂ.
കലാവദ്യ ദുരാചാരാ യേഽത്ര സന്തി ഗതത്രപാഃ । ആദ്യേ യുഗേ ക്വ യാസ്യന്തി പാപിഷ്ഠാ ദേവനിന്ദകാഃ
ഇപ്പോഴത്തെ കലിയുഗത്തിൽ ദുഷ്ടരും ലജ്ജയില്ലാത്തവരും ദേവന്മാരെ നിന്ദിക്കുന്നവരും ആദ്യയുഗത്തിൽ എവിടേക്ക് പോകും?
ഏതത്സര്വം സമാചക്ഷ്വ വിസ്തരേണ മഹാമതേ । സര്വഥാ ശ്രോതുകാമോഽസ്മി യദേതദ്ധര്മനിര്ണയമ്
മഹാമതിയായവനേ, ഇതൊക്കെയും വിശദമായി വിശദീകരിക്കണം. ഈ ധർമ്മനിർണ്ണയം മുഴുവനായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച യേ വൈ കൃതയുഗേ രാജന് സമ്ഭവന്തീഹ മാനവാഃ । കൃത്വാ തേ പുണ്യകര്മാണി ദേവലോകാന്വ്രജന്തി വൈ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കൃതയുഗത്തിൽ ജനിച്ച മനുഷ്യർ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താൽ അവർ ദേവലോകങ്ങളിൽ പോകുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ച നൃപസത്തമ । സ്വധര്മനിരതാ യാന്തി ലോകാന്കര്മജിതാന്കില
നല്ല രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ — ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കർമ്മഫലമായി വിവിധ ലോകങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.
സത്യം ദയാ തഥാ ദാനം സ്വദാരഗമനം തഥാ । അദ്രോഹഃ സര്വഭൂതേഷു സമതാ സര്വജന്തുഷു
സത്യവാക്ക്, കരുണ, ദാനം, ഭാര്യാപത്യത്തിൽ വിശ്വാസം, എല്ലാ ജീവികളോടും ദ്രോഹം ചെയ്യാതിരിക്കുക, എല്ലായ്പ്പോഴും സമദർശനം —
ഏതത്സാധാരണം ധര്മം കൃത്വാ സത്യയുഗേ പുനഃ । സ്വര്ഗം യാന്തീതരേ വര്ണാ ധര്മതോ രജകാദയഃ
സത്യയുഗത്തിൽ ഈ പൊതുധർമ്മങ്ങൾ പാലിച്ചാൽ, മറ്റ് വർഗ്ഗങ്ങൾ പോലും, ഉദാഹരണത്തിന് വസ്ത്രം കഴുകുന്നവരും, ധർമ്മം അനുസരിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
തഥാ ത്രേതായുഗേ രാജന് ദ്വാപരേഽഥ യുഗേ തഥാ । കലാവസ്മിന്യുഗേ പാപാ നരകം യാന്തി മാനവാഃ
അതു പോലെ തന്നെ, രാജാവേ, ത്രേതായുഗത്തിലും ദ്വാപരയുഗത്തിലും, എന്നാൽ ഈ കലിയുഗത്തിൽ പാപികൾ നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
താവത്തിഷ്ഠന്തി തേ തത്ര യാവത്സ്യാദ്യുഗപര്യയഃ । പുനശ്ച മാനുഷേ ലോകേ ഭവന്തി ഭുവി മാനവാഃ
അവർ അവിടെ യുഗം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ തുടരുന്നു; പിന്നെ വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരായി ജനിക്കുന്നു.
യദാ സത്യയുഗസ്യാദിഃ കലേരന്തശ്ച പാര്ഥിവ । തദാ സ്വര്ഗാത്പുണ്യകൃതോ ജായന്തേ കില മാനവാഃ
സത്യയുഗം തുടങ്ങുമ്പോഴും കലിയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോഴും, പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്തവർ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരായി ജനിക്കുന്നു.