പ്രാപ്സ്യത്യചിരകാലേന സ്വമാസനമനുത്തമമ് । തേ തു ശ്രുത്വാ ശുഭാം വാണീം വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ
അവൻ വളരെ വേഗത്തിൽ തന്നെ തന്റെ ഉത്തമമായ സ്ഥാനം വീണ്ടും നേടും. അതീവതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ ശുഭവാക്യങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ,
ജഗ്മുസ്തം ദേശമനിശം യത്രാസ്തേ പാകശാസനഃ । തമാശ്വാസ്യ സുരാഃ ശക്രം ബൃഹസ്പതിപുരോഗമാഃ
അവർ രാത്രിയും പകലും ഇന്ദ്രൻ താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ബൃഹസ്പതി മുന്നിൽ നിന്നു ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
കാരയാമാസുരഖിലം ഹയമേധം മഹാക്രതുമ് । വിഭജ്യ ബ്രഹ്മഹത്യാം തു വൃക്ഷേഷു ച നദീഷു ച
അവർ അശ്വമേധം എന്ന മഹായാഗം പൂർണ്ണമായി നടത്തി. ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം മരങ്ങളിൽക്കും നദികളിലും പങ്കിട്ടു.
പര്വതേഷു പൃഥിവ്യാം ച സ്ത്രീഷു ചൈവാക്ഷിപദ്വിഭുഃ । താം വിസൃജ്യ ച ഭൂതേഷു വിപാപഃ പാകശാസനഃ
പർവതങ്ങളിലും ഭൂമിയിലും സ്ത്രീകളിലും ഭഗവാൻ ആ പാപം വിതറി. അങ്ങനെ എല്ലാ ജീവികളിലും പാപം വിട്ടു ഇന്ദ്രൻ പാപരഹിതനായി.
വിജ്വരഃ സമഭൂദ്ഭൂയഃ കാലാകാങ്ക്ഷീ സ്ഥിതോ ജലേ । അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം പദ്മനാലേ വ്യതിഷ്ഠത
അവന് രോഗം മാറി, വെള്ളത്തില് തന്നെ കാത്ത്, സമയമെത്താന് ആഗ്രഹിച്ച്, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, താമരയുടെ തണ്ടിനുള്ളില് ഒളിച്ചിരുന്നതായി.
ദേവാസ്തു നിര്ഗതാഃ സ്ഥാനേ കൃത്വാ കാര്യം തദദ്ഭുതമ് । പൌലോമീ തു ഗുരും പ്രാഹ ദുഃഖിതാ വിരഹാകുലാ
ദേവന്മാര് അത്ഭുതകരമായ കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാക്കി അവിടം വിട്ടുപോയി. പക്ഷേ, പോളോമി, ദുഃഖത്തിലും വേര്പാടിന്റെ വേദനയിലും മുങ്ങി, ഗുരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
കൃതയജ്ഞോഽപി മേ ഭര്താ കിമദൃശ്യഃ പുരന്ദരഃ । കഥം ദ്രക്ഷ്യേ പ്രിയം സ്വാമിംസ്തമുപായം വദസ്വ മേ
"എന്റെ ഭര്ത്താവ് പുരന്ദരന് യജ്ഞം ചെയ്തിട്ടും എനിക്ക് കാണാനാവുന്നില്ലേ? സ്വാമിയെ എങ്ങനെ കാണാം എന്ന വഴി ദയവായി പറയൂ."
ബൃഹസ്പതിരുവാച ത്വമാരാധയ പൌലോമി ദേവീം ഭഗവതീം ശിവാമ് । ദര്ശയിഷ്യതി തേ നാഥം ദേവീ വിഗതകല്മഷമ്
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: "പോളോമി, നീ ഭഗവതിയായ ശിവാദേവിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം. പാപരഹിതയായ ദേവി നിന്റെ ഭര്ത്താവിനെ കാണിച്ചുതരും."
ആരാധിതാ ജഗദ്ധാത്രീ നഹുഷം വാരയിഷ്യതി । മോഹയിത്വാ നൃപം സ്ഥാനാത്പാതയിഷ്യതി ചാമ്ബികാ
"ലോകമാതാവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാല് നഹുഷനെ അവള് തടയും; അംബികാ രാജാവിനെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് സ്ഥാനത്തില് നിന്ന് താഴെ വീഴ്ത്തും."
ഇത്യുക്താ സാ തദാ തേന പുലോമതനയാ നൃപ । ജഗ്രാഹ മന്ത്രം വിധിവദ്ഗുരോര്ദേവ്യാഃ സസാധനമ്
അങ്ങനെ ഗുരു പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, പുലോമയുടെ മകള് ദേവിയെ ആരാധിക്കാന് വേണ്ട മന്ത്രവും വിധിപരമായ ഉപകരണങ്ങളും ഗുരുവില് നിന്ന് സ്വീകരിച്ചു.
വിദ്യാം പ്രാപ്യ ഗുരോര്ദേവീ ദേവീം ശ്രീഭുവനേശ്വരീമ് । സമ്യഗാരാധയാമാസ ബലിപുഷ്പാര്ചനൈഃ ശുഭൈ
ഗുരുവില് നിന്ന് വിദ്യയുണ്ടാക്കി, അവള് ശ്രീഭുവനേശ്വരിദേവിയെ ശുദ്ധമായ പൂക്കളും ഹോമസാമഗ്രികളും ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിച്ചു.
ത്യക്താന്യഭോഗസമ്ഭാരാ താപസീവേഷധാരിണീ । ചകാര പൂജനം ദേവ്യാഃ പ്രിയദര്ശനലാലസാ
മറ്റെല്ലാ ആസ്വാദനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, തപസ്സുകാരിയുടെ വേഷം ധരിച്ച്, പ്രിയനെ കാണണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു.
കാലേന കിയതാ തുഷ്ടാ പ്രത്യക്ഷം ദര്ശനം ദദൌ । സൌമ്യരൂപധരാ ദേവീ വരദാ ഹംസവാഹിനീ
കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, സന്തോഷംകൊണ്ടു ദേവി നേരിട്ട് അവളുടെ മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷമായി; ഹംസം കയറിയും, മനോഹരമായ രൂപത്തില് അനുഗ്രഹം നല്കാന്.
സൂര്യകോടിപ്രതീകാശാ ചന്ദ്രകോടിസുശീതലാ । വിദ്യുത്കോടിസമാനാഭാ ചതുര്വേദസമന്വിതാ
അവള് പതിനായിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലും പ്രകാശവും, പതിനായിരം ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലും തണുപ്പും, പതിനായിരം മിന്നലുപോലും ദീപ്തിയും, നാലു വേദങ്ങളുടെയും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
പാശാംകുശാഭയവരാന്ദധതീ നിജബാഹുഭിഃ । ആപാദലമ്ബിനീം സ്വച്ഛാം മുക്താമാലാം ച ബിഭ്രതീ
തന്റെ കൈകളില് പാശം, അങ്കുശം, അഭയമുദ്ര, വരദാനമുദ്ര എന്നിവയും, കാലിന് വരെ എത്തുന്ന ശുദ്ധമായ മുത്തുമാലയും ധരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
പ്രസന്തസ്മേരവദനാ ലോചനത്രയഭൂഷിതാ । ആബ്രഹ്മകീടജനനീ കരുണാമൃതസാഗരാ
ശാന്തവും പുഞ്ചിരിയുള്ള മുഖം, മൂന്നു കണ്ണുകള് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവില് നിന്ന് ചെറു കീടം വരെ എല്ലാവര്ക്കും അമ്മ, കരുണാമൃതത്തിന്റെ സമുദ്രം.
അനന്തകോടിബ്രഹ്മാണ്ഡനായികാ പരമേശ്വരീ । സൌമ്യാനന്തരസൈര്യുക്തസ്തനദ്വയവിരാജിതാ
അനന്തമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ നാഥയും പരമേശ്വരിയും; അനേകം സൗമ്യഗുണങ്ങളാല് സമ്പന്നമായ, രണ്ട് മുലകള് ഭംഗിയായി തെളിഞ്ഞവളായിരുന്നു.
സര്വേശ്വരീ ച സര്വജ്ഞാ കൂടസ്ഥാക്ഷരരൂപിണീ । താമുവാച പ്രസന്നാ സാ ശക്രപത്നീം കൃതോദ്യമാമ്
സകലത്തിന്റെയും ഇശ്വരിയും, എല്ലാം അറിയുന്നവളും, മാറ്റം വരാത്തതിന്റെയും അക്ഷരത്വത്തിന്റെയും രൂപവും; ഭക്തിയോടെ ശ്രമിച്ച ശക്രപത്നിയോട് സന്തോഷത്തോടെ ദേവി പറഞ്ഞു.
മേഘഗമ്ഭീരശബ്ദേന മുദമാദദതീ ഭൃശമ് । ദേവ്യുവാച വരം വരയ സുശ്രോണി വാഞ്ഛിതം ശക്രവല്ലഭേ
മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തില്, വലിയ സന്തോഷം നല്കി ദേവി പറഞ്ഞു: "ശോഭയുള്ള കമരം, ശക്രന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ."
ദദാമ്യദ്യ പ്രസന്നാസ്മി പൂജിതാ സുഭൃശം ത്വയാ । വരദാഹം സമായാതാ ദര്ശനം സഹജം ന മേ
"ഇന്ന് നീ എന്നെ ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിച്ചതിനാല് ഞാൻ സന്തോഷവതിയാണ്; വരങ്ങള് നല്കുന്നവളായ ഞാൻ നിനക്കു മുന്നില് വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ ദര്ശനം എളുപ്പത്തില് ലഭിക്കാവുന്നതല്ല."
അനേകകോടിജന്മോത്ഥപുണ്യപുഞ്ജൈര്ഹി ലഭ്യതേ । ഇത്യുക്താ സാ തദാ ദേവീ താമാഹ പ്രണതാ പുരഃ
"അനേകം ജന്മങ്ങളില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലങ്ങള് കൊണ്ടാണ് ഇതു ലഭിക്കുന്നത്." അങ്ങനെ ദേവി പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, അവളുടെ മുമ്പില് നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട് ദേവി വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ശക്രപത്നീ ഭഗവതീം പ്രസന്നാം പരമേശ്വരീമ് । വാഞ്ഛാമി ദര്ശനം മാതഃ പത്യുഃ പരമദുര്ലഭമ്
ശക്രന്റെ ഭാര്യ, പരമേശ്വരിയായ ദയാമയിയായ ദേവിയെ നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു: "അമ്മേ, എനിക്ക് വളരെ ദുർലഭമായ ഭര്ത്താവിന്റെ ദര്ശനം ലഭിക്കണമെന്നാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം."
നഹുഷാദ്ഭയനാശം ച സ്വപദപ്രാപണം തഥാ । ദേവ്യുവാച ഗച്ഛ ത്വമനയാ ദൂത്യാ സാര്ധം ശ്രീമാനസം സരഃ
നഹുഷനിൽ നിന്നുള്ള ഭയവും നീങ്ങി, നിന്റെ സ്വന്തം സ്ഥാനവും തിരിച്ചുപിടിക്കും.
യത്ര മേ മൂര്തിരചലാ വിശ്വകാമാഭിധാ മതാ । തത്ര പശ്യസി ശക്രം ത്വം ദുഃഖിതം ഭയവിഹ്വലമ്
ദേവി പറഞ്ഞു: നീ ഈ ദൂതിയോടൊപ്പം ശ്രീമാനസസരസ്സിലേക്ക് പോവുക. അവിടെ വിശ്വകാമ എന്ന പേരിൽ എന്റെ അചഞ്ചലമായ രൂപം നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ നീ ഭയത്താൽ വിറങ്ങലിച്ചും ദുഃഖിതനുമായ ഇന്ദ്രനെ കാണും.
മോഹയിഷ്യാമി രാജാനം കാലേന കിയതാ പുനഃ । സ്വസ്ഥാ ഭവ വിശാലാക്ഷി കരോമി തവ ചേപ്സിതമ്
കുറച്ച് സമയത്തിനകം ഞാൻ രാജാവിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കും. വിശാലനയനേ, നീ മനസ്സിൽ ആശ്വാസത്തോടെ ഇരിക്കൂ. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കായി ചെയ്യാം.
ഭ്രംശയിഷ്യാമി ഭൂപാലം മോഹിതം ത്രിദശാസനാത് । വ്യാസ ഉവാച ദേവീദൂതീ താം ഗൃഹീത്വാ ശക്രപത്നീം ത്വരാന്വിതാ
ഞാൻ ആ രാജാവിനെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് ദേവന്മാരുടെ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് താഴെയിറക്കിക്കും.
പ്രാപയാമാസ സാന്നിധ്യം സ്വപത്യുഃ പരമേശ്വരീമ് । സാ ദൃഷ്ട്വാ തം പതിം ബാലാ സുരേശം ഗുപ്തസംസ്ഥിതമ് । മുദിതാഭൂദ്വരം വീക്ഷ്യ ബഹുകാലാഭിവാഞ്ഛിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ദൂതി, ഇന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയെ വേഗത്തിൽ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അവളെ ഭർത്താവായ പരമേശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചു. ദേവരാജാവായ ഭർത്താവിനെ ഒളിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ കണ്ടപ്പോൾ, അനേകം കാലമായി ആഗ്രഹിച്ച പ്രിയനെ കണ്ടതിൽ അവൾ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
നഹുഷസ്വര്ഗച്യുതിവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച താം വീക്ഷ്യ വിപുലാപാങ്ഗീം രഹഃ ശോകസമന്വിതാമ് । ആഖണ്ഡലഃ പ്രിയാം ഭാര്യാം വിസ്മിതശ്ചാബ്രവീത്തദാ
നഹുഷൻ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണതിന്റെ വിവരണം. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവളെ ഒറ്റയ്ക്കും ദുഃഖത്തോടെ കാണുമ്പോൾ, അഖണ്ഡലൻ അത്ഭുതത്തോടെ തന്റെ പ്രിയഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു:
കഥമത്രാഗതാ കാന്തേ കഥം ജ്ഞാതസ്ത്വയാ ഹ്യഹമ് । ദുര്ജ്ഞേയഃ സര്വഭൂതാനാം സംസ്ഥിതോഽസ്മി ശുഭാനനേ
"പ്രിയേ, നീ ഇവിടെ എങ്ങനെ എത്തി? എങ്ങനെ എന്നെ കണ്ടെത്തി? ഞാൻ എല്ലാപ്രാണികളുടെയും കണ്ണിൽ മറഞ്ഞ്, അറിയാൻ കഴിയാത്തവനാണ്, ശുഭമുഖിയേ."
ശച്യുവാച ദേവ ദേവ്യാഃ പ്രസാദേന ജ്ഞാതോഽസ്യദ്യ ഭവാനിഹ । പുനസ്തസ്യാഃ പ്രസാദേന പ്രാപ്താസ്മി ത്വാം ദിവസ്പതേ
ശചി പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, ദേവിയുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ ഇന്നിവിടെ നിന്നെ കണ്ടെത്തി; വീണ്ടും അവളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ദിവസ്പതേ, ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു."