ആദിദേവം ജഗന്നാഥം ശരണാഗതവത്സലമ് । ഊചുശ്ചൈനം സമുദ്വിഗ്നാ വാക്യം വാക്യവിശാരദാഃ
ലോകത്തിന്റെയും ആദിദേവനായ, അഭയം തേടുന്നവരെ കരുണയോടെ കാണുന്ന ഭഗവാനെ അവർ വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായി, വിഷമത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ദേവദേവ സുരപതിര്ബ്രഹ്മഹത്യാപ്രപീഡിതഃ । അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ക്വാപി തിഷ്ഠതി വാസവഃ
ദേവദേവനേ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ പെടുകയും എല്ലാവർക്കും അദൃശ്യനായി എവിടെയോ ഒളിച്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ത്വദ്ധിയാ നിഹതേ വിപ്രേ ബ്രഹ്മഹത്യാ കുതഃ പ്രഭോ । ത്വം ഗതിസ്തസ്യ ഭഗവന്നസ്മാകം ച തഥൈവ ഹി
നിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ബ്രാഹ്മണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ എങ്ങനെയാണ് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം ഉണ്ടാകുന്നത്, പ്രഭോ? ഭഗവാനേ, നീയാണ് അവന്റെയും ഞങ്ങളുടേയും അഭയം.
ത്രാഹി നഃ പരമാപന്നാന്മോക്ഷം തസ്യ വിനിര്ദിശ । ദേവാനാം വചനം ശ്രുത്വാ കാതരം വിഷ്ണുരബ്രവീത്
നാം വലിയ കഷ്ടത്തിൽ ആണല്ലോ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം, അവന് മോക്ഷത്തിന്റെ വഴി കാണിച്ചു തരിക. ദേവന്മാരുടെ ഈ ഭയഭീതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
യജതാമശ്വമേധേന ശക്രപാപനിവൃത്തയേ । പുണ്യേന ഹയമേധേന പാവിതഃ പാകശാസനഃ
ഇന്ദ്രന്റെ പാപം നീക്കാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തണം. അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ പുണ്യഫലത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ശുദ്ധിയാകും.
പുനരേഷ്യതി ദേവാനാമിന്ദ്രത്വമകുതോഭയഃ । ഹയമേധേന സന്തുഷ്ടാ ദേവീ ശ്രീജഗദമ്ബികാ
അവൻ വീണ്ടും ദേവന്മാരുടെ രാജത്വം ഭയമില്ലാതെ നേടും. അശ്വമേധയാഗം കൊണ്ട് ജഗദംബികാദേവി സന്തോഷിക്കും.
ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപാനി നാശയിഷ്യത്യസംശയമ് । യസ്യാഃ സ്മരണമാത്രേണ പാപജാലം വിനശ്യതി
ബ്രഹ്മഹത്യപാപം പോലുള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളും അവൾ നിർവ്യാജമായി നശിപ്പിക്കും. അവളെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താലും പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും.
കിം പുനര്വാജിമേധേന തത്പ്രീത്യര്ഥം കൃതേന ച । ഇന്ദ്രാണീ കുരുതാന്നിത്യം ഭഗവത്യാഃ പ്രപൂജനമ്
അവളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തിയാൽ എത്ര വലിയ ഫലമുണ്ടാകും! ഇന്ദ്രാണി, ഭഗവതിയെ എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
ആരാധനം ശിവായാസ്തു സുഖകാരി ഭവിഷ്യതി । നഹുഷോഽപി ജഗന്മാതുര്മായയാ മോഹിതഃ കില
ശിവയുടെ ആരാധന സന്തോഷം നൽകും. ലോകമാതാവിന്റെ മായയിൽ പോലും നഹുഷൻ ഭ്രമിച്ചു പോയിരുന്നു.
വിനാശം സ്വകൃതേനാശു ഗമിഷ്യത്യേനസാ സുരാഃ । പാവിതശ്ചാശ്വമേധേന തുരാഷാഡപി വൈഭവമ്
അവൻ തന്റെ തെറ്റിന്റെ ഫലമായി ഉടൻ തന്നെ നാശം കാണും, ദേവന്മാരേ. തുരാഷാട് അശ്വമേധയാഗം കൊണ്ട് ശുദ്ധി നേടി മഹത്വം പ്രാപിക്കും.
പ്രാപ്സ്യത്യചിരകാലേന സ്വമാസനമനുത്തമമ് । തേ തു ശ്രുത്വാ ശുഭാം വാണീം വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ
അവൻ വളരെ വേഗത്തിൽ തന്നെ തന്റെ ഉത്തമമായ സ്ഥാനം വീണ്ടും നേടും. അതീവതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ ശുഭവാക്യങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ,
ജഗ്മുസ്തം ദേശമനിശം യത്രാസ്തേ പാകശാസനഃ । തമാശ്വാസ്യ സുരാഃ ശക്രം ബൃഹസ്പതിപുരോഗമാഃ
അവർ രാത്രിയും പകലും ഇന്ദ്രൻ താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ബൃഹസ്പതി മുന്നിൽ നിന്നു ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
കാരയാമാസുരഖിലം ഹയമേധം മഹാക്രതുമ് । വിഭജ്യ ബ്രഹ്മഹത്യാം തു വൃക്ഷേഷു ച നദീഷു ച
അവർ അശ്വമേധം എന്ന മഹായാഗം പൂർണ്ണമായി നടത്തി. ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം മരങ്ങളിൽക്കും നദികളിലും പങ്കിട്ടു.
പര്വതേഷു പൃഥിവ്യാം ച സ്ത്രീഷു ചൈവാക്ഷിപദ്വിഭുഃ । താം വിസൃജ്യ ച ഭൂതേഷു വിപാപഃ പാകശാസനഃ
പർവതങ്ങളിലും ഭൂമിയിലും സ്ത്രീകളിലും ഭഗവാൻ ആ പാപം വിതറി. അങ്ങനെ എല്ലാ ജീവികളിലും പാപം വിട്ടു ഇന്ദ്രൻ പാപരഹിതനായി.
വിജ്വരഃ സമഭൂദ്ഭൂയഃ കാലാകാങ്ക്ഷീ സ്ഥിതോ ജലേ । അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം പദ്മനാലേ വ്യതിഷ്ഠത
അവന് രോഗം മാറി, വെള്ളത്തില് തന്നെ കാത്ത്, സമയമെത്താന് ആഗ്രഹിച്ച്, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, താമരയുടെ തണ്ടിനുള്ളില് ഒളിച്ചിരുന്നതായി.
ദേവാസ്തു നിര്ഗതാഃ സ്ഥാനേ കൃത്വാ കാര്യം തദദ്ഭുതമ് । പൌലോമീ തു ഗുരും പ്രാഹ ദുഃഖിതാ വിരഹാകുലാ
ദേവന്മാര് അത്ഭുതകരമായ കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാക്കി അവിടം വിട്ടുപോയി. പക്ഷേ, പോളോമി, ദുഃഖത്തിലും വേര്പാടിന്റെ വേദനയിലും മുങ്ങി, ഗുരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
കൃതയജ്ഞോഽപി മേ ഭര്താ കിമദൃശ്യഃ പുരന്ദരഃ । കഥം ദ്രക്ഷ്യേ പ്രിയം സ്വാമിംസ്തമുപായം വദസ്വ മേ
"എന്റെ ഭര്ത്താവ് പുരന്ദരന് യജ്ഞം ചെയ്തിട്ടും എനിക്ക് കാണാനാവുന്നില്ലേ? സ്വാമിയെ എങ്ങനെ കാണാം എന്ന വഴി ദയവായി പറയൂ."
ബൃഹസ്പതിരുവാച ത്വമാരാധയ പൌലോമി ദേവീം ഭഗവതീം ശിവാമ് । ദര്ശയിഷ്യതി തേ നാഥം ദേവീ വിഗതകല്മഷമ്
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: "പോളോമി, നീ ഭഗവതിയായ ശിവാദേവിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം. പാപരഹിതയായ ദേവി നിന്റെ ഭര്ത്താവിനെ കാണിച്ചുതരും."
ആരാധിതാ ജഗദ്ധാത്രീ നഹുഷം വാരയിഷ്യതി । മോഹയിത്വാ നൃപം സ്ഥാനാത്പാതയിഷ്യതി ചാമ്ബികാ
"ലോകമാതാവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാല് നഹുഷനെ അവള് തടയും; അംബികാ രാജാവിനെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് സ്ഥാനത്തില് നിന്ന് താഴെ വീഴ്ത്തും."
ഇത്യുക്താ സാ തദാ തേന പുലോമതനയാ നൃപ । ജഗ്രാഹ മന്ത്രം വിധിവദ്ഗുരോര്ദേവ്യാഃ സസാധനമ്
അങ്ങനെ ഗുരു പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, പുലോമയുടെ മകള് ദേവിയെ ആരാധിക്കാന് വേണ്ട മന്ത്രവും വിധിപരമായ ഉപകരണങ്ങളും ഗുരുവില് നിന്ന് സ്വീകരിച്ചു.
വിദ്യാം പ്രാപ്യ ഗുരോര്ദേവീ ദേവീം ശ്രീഭുവനേശ്വരീമ് । സമ്യഗാരാധയാമാസ ബലിപുഷ്പാര്ചനൈഃ ശുഭൈ
ഗുരുവില് നിന്ന് വിദ്യയുണ്ടാക്കി, അവള് ശ്രീഭുവനേശ്വരിദേവിയെ ശുദ്ധമായ പൂക്കളും ഹോമസാമഗ്രികളും ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിച്ചു.
ത്യക്താന്യഭോഗസമ്ഭാരാ താപസീവേഷധാരിണീ । ചകാര പൂജനം ദേവ്യാഃ പ്രിയദര്ശനലാലസാ
മറ്റെല്ലാ ആസ്വാദനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, തപസ്സുകാരിയുടെ വേഷം ധരിച്ച്, പ്രിയനെ കാണണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു.
കാലേന കിയതാ തുഷ്ടാ പ്രത്യക്ഷം ദര്ശനം ദദൌ । സൌമ്യരൂപധരാ ദേവീ വരദാ ഹംസവാഹിനീ
കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, സന്തോഷംകൊണ്ടു ദേവി നേരിട്ട് അവളുടെ മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷമായി; ഹംസം കയറിയും, മനോഹരമായ രൂപത്തില് അനുഗ്രഹം നല്കാന്.
സൂര്യകോടിപ്രതീകാശാ ചന്ദ്രകോടിസുശീതലാ । വിദ്യുത്കോടിസമാനാഭാ ചതുര്വേദസമന്വിതാ
അവള് പതിനായിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലും പ്രകാശവും, പതിനായിരം ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലും തണുപ്പും, പതിനായിരം മിന്നലുപോലും ദീപ്തിയും, നാലു വേദങ്ങളുടെയും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
പാശാംകുശാഭയവരാന്ദധതീ നിജബാഹുഭിഃ । ആപാദലമ്ബിനീം സ്വച്ഛാം മുക്താമാലാം ച ബിഭ്രതീ
തന്റെ കൈകളില് പാശം, അങ്കുശം, അഭയമുദ്ര, വരദാനമുദ്ര എന്നിവയും, കാലിന് വരെ എത്തുന്ന ശുദ്ധമായ മുത്തുമാലയും ധരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
പ്രസന്തസ്മേരവദനാ ലോചനത്രയഭൂഷിതാ । ആബ്രഹ്മകീടജനനീ കരുണാമൃതസാഗരാ
ശാന്തവും പുഞ്ചിരിയുള്ള മുഖം, മൂന്നു കണ്ണുകള് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവില് നിന്ന് ചെറു കീടം വരെ എല്ലാവര്ക്കും അമ്മ, കരുണാമൃതത്തിന്റെ സമുദ്രം.
അനന്തകോടിബ്രഹ്മാണ്ഡനായികാ പരമേശ്വരീ । സൌമ്യാനന്തരസൈര്യുക്തസ്തനദ്വയവിരാജിതാ
അനന്തമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ നാഥയും പരമേശ്വരിയും; അനേകം സൗമ്യഗുണങ്ങളാല് സമ്പന്നമായ, രണ്ട് മുലകള് ഭംഗിയായി തെളിഞ്ഞവളായിരുന്നു.
സര്വേശ്വരീ ച സര്വജ്ഞാ കൂടസ്ഥാക്ഷരരൂപിണീ । താമുവാച പ്രസന്നാ സാ ശക്രപത്നീം കൃതോദ്യമാമ്
സകലത്തിന്റെയും ഇശ്വരിയും, എല്ലാം അറിയുന്നവളും, മാറ്റം വരാത്തതിന്റെയും അക്ഷരത്വത്തിന്റെയും രൂപവും; ഭക്തിയോടെ ശ്രമിച്ച ശക്രപത്നിയോട് സന്തോഷത്തോടെ ദേവി പറഞ്ഞു.
മേഘഗമ്ഭീരശബ്ദേന മുദമാദദതീ ഭൃശമ് । ദേവ്യുവാച വരം വരയ സുശ്രോണി വാഞ്ഛിതം ശക്രവല്ലഭേ
മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തില്, വലിയ സന്തോഷം നല്കി ദേവി പറഞ്ഞു: "ശോഭയുള്ള കമരം, ശക്രന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ."
ദദാമ്യദ്യ പ്രസന്നാസ്മി പൂജിതാ സുഭൃശം ത്വയാ । വരദാഹം സമായാതാ ദര്ശനം സഹജം ന മേ
"ഇന്ന് നീ എന്നെ ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിച്ചതിനാല് ഞാൻ സന്തോഷവതിയാണ്; വരങ്ങള് നല്കുന്നവളായ ഞാൻ നിനക്കു മുന്നില് വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ ദര്ശനം എളുപ്പത്തില് ലഭിക്കാവുന്നതല്ല."