ശക്രപത്നീ സദാ സാധ്വീ ജീവമാനേ പതൌ പുനഃ । കഥമന്യേ പതിം കുര്യാത്സുഭഗാതിപതിവ്രതാ
ശക്രപത്നി എപ്പോഴും സദാചാരവതിയാണ്; ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഭാഗ്യശാലിയും ഭർത്തിവ്രതയുമായ അവൾ എങ്ങനെ മറ്റൊരാളെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കും?
ത്രിലോകീശസ്ത്വമധുനാ ശാസ്താ ധര്മസ്യ വൈ വിഭോ । ത്വാദൃശോഽധര്മമാതിഷ്ഠേത്തദാ നശ്യേത്പ്രജാ ധ്രുവമ്
മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും അധിപതിയായിരിക്കുന്ന നീ, ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനാണ്. നിന്റെ പോലുള്ളവൻ അധർമ്മം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, ജനങ്ങൾ നിർഭാഗ്യവാന്മാരാകും.
സര്വഥാ പ്രഭുണാ കാര്യം ശിഷ്ടാചാരസ്യ രക്ഷണമ് । വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ വര്തന്തേഽത്ര ശചീസമാഃ
എല്ലാവിധത്തിലും ഭരണാധികാരി നല്ല ആചാരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണം. ശചിക്ക് സമമായ നൂറുകണക്കിന് പ്രധാന സ്ത്രീകൾ ഇവിടെ ഉണ്ട്.
രതിസ്തു കാരണം പ്രോക്തം ശൃങ്ഗാരസ്യ മഹാത്മഭിഃ । രസഹാനിര്ബലാത്കാരേ കൃതേ സതി തു ജായതേ
സുഖം തന്നെയാണ് ശ്രംഗാരത്തിന് കാരണമെന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. ബലമായി സുഖം നേടുമ്പോൾ, അതിന്റെ രസം നഷ്ടമാകും.
ഉഭയോഃ സദൃശം പ്രേമ യദി പാര്ഥിവസത്തമ । തദാ വൈ സുഖസമ്പത്തിരുഭയോരുപജായതേ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഇരുവരുടെയും മനസ്സിൽ ഒരുപോലെ പ്രേമം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആർക്കും സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും.
തസ്മാദ്ഭാവമിമം മുഞ്ച പരദാരാഭിമര്ശനേ । സദ്ഭാവം കുരു ദേവേന്ദ്ര പദം പ്രാപ്തോഽസ്യനുത്തമമ്
അതിനാൽ, പരസ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കണം. ദേവേന്ദ്രാ, നല്ല മനസ്സോടെ നീ ഈ ഉന്നത പദവി കൈവരിച്ചു.
ഋദ്ധിക്ഷയസ്തു പാപേന പുണ്യേനാതിവിവര്ധനമ് । തസ്മാത്പാപം പരിത്യജ്യ സന്മതിം കുരു പാര്ഥിവ
പാപം ചെയ്താൽ ഐശ്വര്യം നഷ്ടമാകും; പുണ്യം ചെയ്താൽ അതി വർദ്ധിക്കും. അതിനാൽ, പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് നല്ല ചിന്തകൾ പുലർത്തണം, രാജാവേ.
നഹുഷ ഉവാച ഗൌതമസ്യ യദാ ഭുക്താ ദാരാഃ ശക്രേണ ദേവതാഃ । വാചസ്പതേസ്തു സോമേന ക്വ യൂയം സംസ്ഥിതാസ്തദാ
നഹുഷൻ പറഞ്ഞു: ഗൗതമന്റെ ഭാര്യയെ ശക്രൻ സ്വന്തമാക്കിയപ്പോൾ, വാചസ്പതിയുടെ ഭാര്യയെ സോമൻ സ്വന്തമാക്കിയപ്പോൾ, ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എവിടെയായിരുന്നു?
പരോപദേശേ കുശലാ പ്രഭവന്തി നരാഃ കില । കര്താ ചൈവോപദേഷ്ടാ ച ദുര്ലഭഃ പുരുഷോ ഭവേത്
മറ്റുള്ളവരെ ഉപദേശിക്കുന്നതിൽ ആളുകൾക്ക് വലിയ കഴിവുണ്ട്. പക്ഷേ, സ്വയം ചെയ്യുകയും മറ്റുള്ളവരെ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ വളരെ അപൂർവനാണ്.
മാമാഗച്ഛതു സാ ദേവീ ഹിതം സ്യാദദ്ഭുതം ഹി വഃ । ഏതസ്യാഃ പരമം ദേവാഃ സുഖമേവ ഭവിഷ്യതി
ആ ദേവിയെ എന്റെ അടുക്കൽ വരുത്തട്ടെ; അതു നിങ്ങൾക്കു നല്ലതും അത്ഭുതകരവുമാകും. അവള്ക്ക്, ദേവന്മാരേ, പരമാനന്ദം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.
അന്യഥാ ന ഹി തുഷ്യേഽഹം സത്യമേതദ്ബ്രവീമി വഃ । വിനയാദ്വാ ബലാദ്വാപി താമാശു പ്രാപയന്ത്വിഹ
അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കില്ല—ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു. മനസ്സിലാക്കിച്ചൊല്ലുകയോ ബലമായി കൊണ്ടുവരികയോ ചെയ്ത് അവളെ ഉടൻ ഇവിടെ എത്തിക്കണം.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവാശ്ച മുനയസ്തഥാ । തമൂചുശ്ചാതിസന്ത്രസ്താ നഹുഷം മദനാതുരമ്
ഇങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവന്മാരും മുനിമാരും ഭയത്താൽ വിറെച്ചു, ആ മോഹത്തിൽ ആകുലനായ നഹുഷനോട് പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്രാണീമാനയിഷ്യാമഃ സാമപൂര്വം തവാന്തികമ് । ഇത്യുക്ത്വാ തേ തദാ ജഗ്മുര്ബൃഹസ്പതിനികേതനമ്
'നാം ആദ്യം സാന്ത്വനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് ഇന്ദ്രാണിയെ നിന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരാം.' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവർ ബ്രഹസ്പതിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
വ്യാസ ഉവാച തേ ഗത്വാങ്ഗിരസഃ പുത്രം പ്രോചുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സുരാഃ । ജാനീമഃ ശരണം പ്രാപ്താമിന്ദ്രാണീം തവ വേശ്മനി
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവർ അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ ദേവന്മാർ കൈകൂപ്പി അങ്ങിരസിന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇന്ദ്രാണി നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.'
സാ ദേയാ നഹുഷായാദ്യ വാസവോഽസൌ കൃതോ യതഃ । വൃണോത്വിയം വരാരോഹാ പതിത്വേ വരവര്ണിനീ
'ഇന്ന് അവളെ നഹുഷനു നൽകണം, കാരണം ഇപ്പോൾ അവൻ ദേവന്മാരുടെ രാജാവാണ്. ഈ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ അവനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കട്ടെ.'
ബൃഹസ്പതിഃ സുരാനാഹ തച്ഛ്രുത്വാ ദാരുണം വചഃ । നാഹം ത്യക്ഷ്യേ തു പൌലോമീം സതീം ച ശരണാഗതാമ്
ബ്രഹസ്പതി ആ കടുത്ത വാക്കുകൾ കേട്ടു ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'സതിയും അഭയം തേടിയ പോളോമിയെ ഞാൻ വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.'
ദേവാ ഊചുഃ ഉപായോഽന്യഃ പ്രകര്തവ്യോ യേന സോഽദ്യ പ്രസീദതി । അന്യഥാ കോപസംയുക്തോ ദുരാരാധ്യോ ഭവിഷ്യതി
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'അവനെ ഇന്ന് സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊരു മാർഗം കണ്ടെത്തണം. അല്ലെങ്കിൽ, അവൻ കോപത്തോടെ ഭയങ്കരനായി, ശാന്തിപ്പിക്കാൻ പ്രയാസമാകും.'
ഗുരുരുവാച തത്ര ഗത്വാ ശചീ ഭൂപം പ്രലോഭ്യ വചസാ ഭൃശമ് । കരോതു സമയം ബാലാ പതിം ജ്ഞാത്വാ മൃതം ഭജേ
ഗുരു പറഞ്ഞു: 'ശചി അവിടെ ചെന്നു, വാക്കുകൾ കൊണ്ട് രാജാവിനെ വശീകരിക്കട്ടെ. ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതായി അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവൾ ഒരു നിബന്ധന വെക്കട്ടെ.'
ഇന്ദ്രേ ജീവതി മേ കാന്തേ കഥമന്യം കരോമ്യഹമ് । അന്വേഷണാര്ഥം ഗന്തവ്യം മയാ തസ്യ മഹാത്മനഃ
'എന്റെ പ്രിയനായ ഇന്ദ്രൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെ മറ്റൊരാളെ സ്വീകരിക്കും? ആ മഹാത്മാവിനെ അന്വേഷിക്കാൻ ഞാൻ പോകണം.'
ഇതി സാ സമയം കൃത്വാ വഞ്ചയിത്വാ ച ഭൂപതിമ് । ഭര്തുരാനയനേ യത്നം കരോതു മമ വാക്യതഃ
ഇങ്ങനെ ഒരു നിബന്ധന വെച്ച് രാജാവിനെ വഞ്ചിച്ച്, ഭർത്താവിനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് അവൾ ശ്രമിക്കണം.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മേ സര്വേ ബൃഹസ്പതിപുരോഗമാഃ । നഹുഷം സഹിതാ ജഗ്മുരിന്ദ്രപത്ന്യാ ദിവൌകസഃ
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, ബ്രഹസ്പതി മുന്നിൽ നിൽക്കെ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഇന്ദ്രപത്നിയോടൊപ്പം നഹുഷന്റെ അടുക്കൽ ചേർന്ന് പോയി.
താനാഗതാന്മമീക്ഷ്യാഹ തദാ കൃത്രിമവാസവഃ । ജഹര്ഷ ച മുദായുക്തസ്താം വീക്ഷ്യ മുദിതോഽബ്രവീത്
അവർ വന്നതുകണ്ട്, കൃത്രിമമായ ഇന്ദ്രൻ സന്തോഷത്തോടെ, ആഹ്ലാദത്തോടെ അവളെ നോക്കി സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു.
അദ്യാസ്മി വാസവഃ കാന്തേ ഭജ മാം ചാരുലോചനേ । പതിത്വേ സര്വലോകസ്യ പൂജ്യോഽഹം വിഹിതഃ സുരൈഃ
'ഇന്ന് ഞാൻ ഇന്ദ്രനാണ്, മനോഹരനേത്രളേ, നീ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം. ദേവന്മാർ എന്നെ ലോകങ്ങളുടെ രാജാവായി, ആരാധനാർഹനായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്.'
ഇത്യുക്താ സാ നൃപം പ്രാഹ വേപമാനാ ത്രപായുതാ । വരമിച്ഛാമ്യഹം രാജംസ്ത്വത്തഃ പ്രാപ്തം സുരേശ്വര
ഇങ്ങനെ രാജാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ ലജ്ജയോടെ വിറെച്ചു, 'ദേവരാജാവേ, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നു,' എന്ന് പറഞ്ഞു.
കിഞ്ചിത്കാലം പ്രതീക്ഷസ്വ യാവത്കുര്വേ വിനിര്ണയമ് । ഇന്ദ്രോഽസ്തീതി ന വാസ്തീതി സന്ദേഹോ മേ ഹൃദി സ്ഥിതഃ
'കുറെ നേരം കാത്തിരിക്കുക, ഞാൻ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് വരെ. ഇന്ദ്രൻ ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണോ ഇല്ലയോ എന്നതിൽ എന്റെ മനസ്സിൽ സംശയമുണ്ട്.'
തതസ്ത്വാം സമുപസ്ഥാസ്യേ കൃത്വാ നിശ്ചയമാത്മനി । താവത്ക്ഷമസ്വ രാജേന്ദ്ര സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
'എന്റെ മനസ്സിൽ തീർച്ചയായാൽ ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വരാം. അതുവരെ, രാജാധിരാജാവേ, ക്ഷമിക്കണം—ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.'
ന ഹി വിജ്ഞായതേ ശക്രോ നഷ്ടഃ കിം വാ ക്വ വാ ഗതഃ । ഏവമുക്തഃ സ ചേന്ദ്രാണ്യാ നഹുഷഃ പ്രീതിമാനഭൂത്
ഇന്ദ്രൻ എവിടെ പോയി, എന്ത് സംഭവിച്ചു എന്നൊന്നും ആര്ക്കും അറിയില്ല. ഇന്ദ്രാണിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ നഹുഷൻ അതിൽ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
വ്യസര്ജയത്സ താം ദേവീം തഥേത്യുക്ത്വാ മുദാന്വിതഃ । സാ വിസൃഷ്ടാ നൃപേണാശു ഗത്വാ പ്രാഹ സുരാന്സതീ
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞ് രാജാവ് ആ ദേവിയെ വിടുവിച്ചു. അവൾ ഉടൻ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഇന്ദ്രസ്യാഗമനേ യത്നം കുരുതാദ്യ കൃതോദ്യമാഃ । ശ്രുത്വാ തദ്വചനം ദേവാ ഇന്ദ്രാണ്യാ രസവച്ഛുചി
ഇന്ദ്രൻ തിരിച്ചുവരാൻ നിങ്ങൾ ഇന്ന് തന്നെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ പരിശ്രമിക്കണം. ഇന്ദ്രാണിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ ദേവന്മാർ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
മന്ത്രയാമാസുരേകാഗ്രാഃ ശക്രാര്ഥം നൃപസത്തമ । തേ ഗത്വാ വൈഷ്ണവം ധാമ തുഷ്ടുവുഃ പരമേശ്വരമ്
ഇന്ദ്രന്റെ കാര്യത്തിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച് അവർ ആലോചിച്ചു. അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് ചെന്നു പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.