ന പ്രാജ്ഞായത ദേവേന്ദ്രസ്ത്വഭിഭൂതശ്ച കല്മഷൈഃ । പ്രതിച്ഛന്നോ വസത്യപ്സു ചേഷ്ടമാന ഇവോരഗഃ
പാപങ്ങളിൽ അടിയറവായി ഇന്ദ്രനെ ആരും തിരിച്ചറിയാനാവാതെ, അവൻ വെള്ളത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്നതു, മറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ഒരു പാമ്പിനെപോലെയായിരുന്നു.
അസഹായസ്തുരാഷാഡൈച്ചിന്താര്തോ വികലേന്ദ്രിയഃ । തതഃ പ്രനഷ്ടേ ദേവേന്ദ്രേ ബ്രഹ്മഹത്യാഭയാര്ദിതേ
ആശ്രയമില്ലാതെ, ചിന്തയിൽ കുഴഞ്ഞ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അശാന്തനായ തുരശാടൻ അവിടെ തുടര്ന്നു. ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ ഭയത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ മറഞ്ഞതോടെ—
സുരാശ്ചിന്താതുരാശ്ചാസന്നുത്പാതാശ്ചാഭവന്നഥ । ഋഷയഃ സിദ്ധഗന്ധര്വാ ഭയാര്താശ്ചാഭവന്ഭൃശമ്
ദേവന്മാർ ഭയത്തിലും വിഷമത്തിലും ആകുലരായി, അനർത്ഥങ്ങൾ പടർന്നു. ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഗന്ധർവർ എന്നിവർ എല്ലാവരും അതീവ ഭയപ്പെട്ടു.
അരാജകം ജഗത്സര്വമഭിഭൂതമുപദ്രവൈഃ । അവര്ഷണം തദാ ജാതം പൃഥിവീ ക്ഷീണവൈഭവാ
രാജാവില്ലാതെ ലോകം മുഴുവൻ അനർത്ഥങ്ങളിൽ മുക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ മഴയില്ലാതായി, ഭൂമി സമ്പത്തൊക്കെ നഷ്ടപ്പെട്ടു.
വിച്ഛിന്നസ്രോതസോ നദ്യഃ സരാംസ്യനുദകാനി വൈ । ഏവം ത്വരാജകേ ജാതേ ദേവതാ മുനയസ്തഥാ
നദികൾക്ക് ഒഴുക്കൊന്നുമില്ലാതായി, തടാകങ്ങൾ ഉണങ്ങിയുപോയി. ഇങ്ങനെ, രാജാവില്ലാത്തപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും—
വിചാര്യ നഹുഷം ചക്രുഃ ശക്രം സര്വേ ദിവൌകസഃ । സമ്പ്രാപ്യ നഹുഷോ രാജാ ധര്മിഷ്ഠോഽപി രജോബലാത്
ചിന്തിച്ചു, സ്വർഗ്ഗവാസികൾ എല്ലാവരും നഹുഷനെ ഇന്ദ്രനായി നിയമിച്ചു. ധർമ്മനിഷ്ഠനായിരുന്നെങ്കിലും, രാഗത്തിന്റെ ബലത്തിൽ നഹുഷൻ ഭോഗങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമായി.
ബഭൂവ വിഷയാസക്തഃ പഞ്ചബാണശരാഹതഃ । അപ്സരോഭിര്വൃതഃ ക്രീഡന്ദേവോദ്യാനേഷു ഭാരത
കാമദേവന്റെ അമ്പുകളിൽ തളർന്നു, നഹുഷൻ ഭോഗങ്ങളിൽ മുഴുകി, അപ്പ്സരസുകൾ ചുറ്റും, ദേവവനങ്ങളിൽ ക്രീഡിച്ചു.
ശക്രപത്നീഗുണാഞ്ഛ്രുത്വാ ചകമേ താം സ പാര്ഥിവഃ । ഋഷീനാഹ കിമിന്ദ്രാണീ നോപഗച്ഛതി മാം കില
ഇന്ദ്രപത്നിയുടെ ഗുണങ്ങൾ കേട്ടു, ആ രാജാവ് അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു. അവൻ ഋഷിമാരോട് ചോദിച്ചു: 'ഇന്ദ്രാണി എനിക്ക് എങ്ങനെയാണു വരാത്തത്?'
ഭവദ്ഭിശ്ചാമരൈഃ സര്വൈഃ കൃതോഽഹം വാസവസ്ത്വിഹ । പ്രേഷയധ്വം സുരാഃ കാമം സേവാര്ഥം മമ വൈ ശചീമ്
'നിങ്ങളും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് എന്നെ ഇവിടെ ഇന്ദ്രനാക്കിയല്ലോ. ദേവന്മാരേ, എന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് ശചിയെ സേവനത്തിന് അയക്കൂ.'
പ്രിയം ചേന്മമ കര്തവ്യം സര്വഥാ മുനയോഽമരാഃ । അഹമിന്ദ്രോഽദ്യ ദേവാനാം ലോകാനാം ച തഥേശ്വരഃ
'മുനിമാരും ദേവന്മാരും, നിങ്ങൾക്ക് എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യണമെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഞാൻ ദേവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളുടെയും ഇന്ദ്രനാണ്.'
ആഗച്ഛതു ശചീ മഹ്യം ക്ഷിപ്രമദ്യ നിവേശനമ് । ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവാ ദേവര്ഷയസ്തഥാ
ഇന്ന് തന്നെ ശചി എനിക്ക് വന്നു വീട്ടിൽ എത്തണം എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവന്മാരും ദൈവമുനികളുമൊക്കെ—
ഗത്വാ ചിന്താതുരാഃ പ്രോചുഃ പൌലോമീം പ്രണതാസ്തതഃ । ഇന്ദ്രപത്നി ദുരാചാരോ നഹുഷസ്ത്വാമിഹേച്ഛതി
അവിടെ ചെന്നു, മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയോടെ അവർ പൗലോമിയോട് വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രപത്നിയായ ശചിയെ, ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ള നഹുഷൻ ഇവിടെ വരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കുപിതോഽസ്മാനുവാചേദം പ്രേഷയധ്വം ശചീമിഹ । കിം കുര്മസ്തദധീനാഃ സ്മോ യേനേന്ദ്രോഽയം കൃതഃ കില
അവൻ കോപത്തോടെ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു: ശചിയെ ഇവിടെ അയയ്ക്കൂ. ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും? ഇന്ദ്രനായത് കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ അവനിൽ ആശ്രിതരാണ്.
തച്ഛ്രുത്വാ ദുര്മനാ ദേവീ ബൃഹസ്പതിമുവാച ഹ । രക്ഷ മാം നഹുഷാദ്ബ്രഹ്മംസ്തവാസ്മി ശരണം ഗതാ
ഇത് കേട്ട് ദുഃഖിതയായ ദേവി ബൃഹസ്പതിയെ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മൻ, നഹുഷനിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണം; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശരണമായിരിക്കുന്നു.
ബൃഹസ്പതിരുവാച ന ഭേതവ്യം ത്വയാ ദേവി നഹുഷാത്പാപമോഹിതാത് । ന ത്വാം ദാസ്യാമ്യഹം വത്സേ ത്യക്ത്വാ ധര്മം സനാതനമ്
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ദേവി, പാപത്തിൽ മുങ്ങിയ നഹുഷനെ നീ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. പ്രിയതമേ, ശാശ്വതമായ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.
ശരണാഗതമാര്തം ച യോ ദദാതി നരാധമഃ । സ ഏവ നരകം യാതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് । സ്വസ്ഥാ ഭവ പൃഥുശ്രോണി ന ത്യക്ഷ്യേ ത്വാം കദാചന
ആശ്രയം തേടി ദുഃഖിതനായവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, അവൻ സൃഷ്ടി നശിക്കുംവരെ നരകത്തിലാകും. വിശാലനിതംബിനി, നീ മനസ്സു ശാന്തയാക്കൂ; ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
ഇന്ദ്രാണ്യാ ശക്രദര്ശനമ് വ്യാസ ഉവാച നഹുഷസ്ത്വഥ താം ശ്രുത്വാ ഗുരോസ്തു ശരണം ഗതാമ് । ചുക്രോധ സ്മരബാണാര്തസ്തമാങ്ഗിരസമാശു വൈ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ, ശചി തന്റെ ഗുരുവിന്റെ ശരണം തേടിയെന്ന് കേട്ട നഹുഷൻ, മനസ്സിൽ മോഹം നിറഞ്ഞ്, കോപത്തോടെ അംഗിരസിന്റെ വംശജനായ ബൃഹസ്പതിയുടെ അടുത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.
ദേവാനാഹാങ്ഗിരാസൂനുര്ഹന്തവ്യോഽയം മയാ കില । ഇതീന്ദ്രാണീം ഗൃഹേ മൂഢോ രക്ഷതീതി മയാ ശ്രുതമ്
അംഗിരസിന്റെ മകൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: ഈയാളെ ഞാൻ കൊല്ലണം. ഇന്ദ്രാണി വീട്ടിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഇതി തം കുപിതം ദൃഷ്ട്വാ ദേവാഃ സര്ഷിപുരോഗമാഃ । അബ്രുവന്നഹുഷം ഘോരം സാമപൂര്വം വചസ്തദാ
അവനെ കോപത്തോടെ കാണുമ്പോൾ, ദേവന്മാരും മുനിമാരും ചേർന്ന്, ഭയങ്കരനായ നഹുഷനോട് സമാധാനപൂർവം പറഞ്ഞു.
ക്രോധം സംഹര രാജേന്ദ്ര ത്യജ പാപമതിം പ്രഭോ । നിന്ദന്തി ധര്മശാസ്ത്രേഷു പരദാരാഭിമര്ശനമ്
രാജാധിരാജാ, കോപം നിയന്ത്രിക്കൂ; പാപചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കൂ. പരസ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ ശക്തമായി നിരോധിക്കുന്നു.
ശക്രപത്നീ സദാ സാധ്വീ ജീവമാനേ പതൌ പുനഃ । കഥമന്യേ പതിം കുര്യാത്സുഭഗാതിപതിവ്രതാ
ശക്രപത്നി എപ്പോഴും സദാചാരവതിയാണ്; ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഭാഗ്യശാലിയും ഭർത്തിവ്രതയുമായ അവൾ എങ്ങനെ മറ്റൊരാളെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കും?
ത്രിലോകീശസ്ത്വമധുനാ ശാസ്താ ധര്മസ്യ വൈ വിഭോ । ത്വാദൃശോഽധര്മമാതിഷ്ഠേത്തദാ നശ്യേത്പ്രജാ ധ്രുവമ്
മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും അധിപതിയായിരിക്കുന്ന നീ, ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനാണ്. നിന്റെ പോലുള്ളവൻ അധർമ്മം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, ജനങ്ങൾ നിർഭാഗ്യവാന്മാരാകും.
സര്വഥാ പ്രഭുണാ കാര്യം ശിഷ്ടാചാരസ്യ രക്ഷണമ് । വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ വര്തന്തേഽത്ര ശചീസമാഃ
എല്ലാവിധത്തിലും ഭരണാധികാരി നല്ല ആചാരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണം. ശചിക്ക് സമമായ നൂറുകണക്കിന് പ്രധാന സ്ത്രീകൾ ഇവിടെ ഉണ്ട്.
രതിസ്തു കാരണം പ്രോക്തം ശൃങ്ഗാരസ്യ മഹാത്മഭിഃ । രസഹാനിര്ബലാത്കാരേ കൃതേ സതി തു ജായതേ
സുഖം തന്നെയാണ് ശ്രംഗാരത്തിന് കാരണമെന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. ബലമായി സുഖം നേടുമ്പോൾ, അതിന്റെ രസം നഷ്ടമാകും.
ഉഭയോഃ സദൃശം പ്രേമ യദി പാര്ഥിവസത്തമ । തദാ വൈ സുഖസമ്പത്തിരുഭയോരുപജായതേ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഇരുവരുടെയും മനസ്സിൽ ഒരുപോലെ പ്രേമം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആർക്കും സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും.
തസ്മാദ്ഭാവമിമം മുഞ്ച പരദാരാഭിമര്ശനേ । സദ്ഭാവം കുരു ദേവേന്ദ്ര പദം പ്രാപ്തോഽസ്യനുത്തമമ്
അതിനാൽ, പരസ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കണം. ദേവേന്ദ്രാ, നല്ല മനസ്സോടെ നീ ഈ ഉന്നത പദവി കൈവരിച്ചു.
ഋദ്ധിക്ഷയസ്തു പാപേന പുണ്യേനാതിവിവര്ധനമ് । തസ്മാത്പാപം പരിത്യജ്യ സന്മതിം കുരു പാര്ഥിവ
പാപം ചെയ്താൽ ഐശ്വര്യം നഷ്ടമാകും; പുണ്യം ചെയ്താൽ അതി വർദ്ധിക്കും. അതിനാൽ, പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് നല്ല ചിന്തകൾ പുലർത്തണം, രാജാവേ.
നഹുഷ ഉവാച ഗൌതമസ്യ യദാ ഭുക്താ ദാരാഃ ശക്രേണ ദേവതാഃ । വാചസ്പതേസ്തു സോമേന ക്വ യൂയം സംസ്ഥിതാസ്തദാ
നഹുഷൻ പറഞ്ഞു: ഗൗതമന്റെ ഭാര്യയെ ശക്രൻ സ്വന്തമാക്കിയപ്പോൾ, വാചസ്പതിയുടെ ഭാര്യയെ സോമൻ സ്വന്തമാക്കിയപ്പോൾ, ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എവിടെയായിരുന്നു?
പരോപദേശേ കുശലാ പ്രഭവന്തി നരാഃ കില । കര്താ ചൈവോപദേഷ്ടാ ച ദുര്ലഭഃ പുരുഷോ ഭവേത്
മറ്റുള്ളവരെ ഉപദേശിക്കുന്നതിൽ ആളുകൾക്ക് വലിയ കഴിവുണ്ട്. പക്ഷേ, സ്വയം ചെയ്യുകയും മറ്റുള്ളവരെ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ വളരെ അപൂർവനാണ്.
മാമാഗച്ഛതു സാ ദേവീ ഹിതം സ്യാദദ്ഭുതം ഹി വഃ । ഏതസ്യാഃ പരമം ദേവാഃ സുഖമേവ ഭവിഷ്യതി
ആ ദേവിയെ എന്റെ അടുക്കൽ വരുത്തട്ടെ; അതു നിങ്ങൾക്കു നല്ലതും അത്ഭുതകരവുമാകും. അവള്ക്ക്, ദേവന്മാരേ, പരമാനന്ദം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.