ജനമേജയ ഉവാച ഹത്വാ ത്വാഷ്ട്രം സുരേശോഽഥ കാമവസ്ഥാമവാപ്തവാന് । സുഖം വാ ദുഃഖമേവാഗ്രേ തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
ജനമേജയന് ചോദിച്ചു: ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകനെ കൊല്ലിയശേഷം, ദേവേന്ദ്രന് സുഖം അനുഭവിച്ചോ, ദുഃഖം അനുഭവിച്ചോ? അതു് എനിക്കു് പറയണം, പിതാമഹാ.
വ്യാസ ഉവാച കിം പൃച്ഛസി മഹാഭാഗ സന്ദേഹഃ കീദൃശസ്തവ । അവശ്യമേവ ഭോക്തവ്യം കൃതം കര്മ ശുഭാശുഭമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗാ, നീ എന്തിനാണ് ചോദിക്കുന്നത്? എങ്ങനെയൊരു സംശയമാണത്? ചെയ്ത കര്മ്മം നല്ലതായാലും ചീത്തയായാലും അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ബലിഷ്ഠൈര്ദുര്ബലൈര്വാപി സ്വല്പം വാ ബഹു വാ കൃതമ് । സര്വഥൈവ ഹി ഭോക്തവ്യം സദേവാസുരമാനുഷൈഃ
ശക്തരായാലും ദുർബലരായാലും, ചെറിയതായാലും വലിയതായാലും, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ചെയ്ത എല്ലാ കര്മ്മഫലവും അനുഭവിക്കേണ്ടതുതന്നെ.
ശക്രായേത്ഥം മതിര്ദത്താ ഹരിണാ വൃത്രഘാതിനേ । പ്രവിഷ്ടോഽഥ പവിം വിഷ്ണുഃ സഹായഃ പ്രത്യപദ്യത
വൃത്രനെ കൊല്ലാന് ഹരിയാണു് ഇന്ദ്രനു് ഇങ്ങനെ ഉപദേശം നല്കിയതു്. പിന്നെ വിഷ്ണു വജ്രത്തില് പ്രവേശിച്ചു് അവനു് കൂട്ടുകാരനായി.
ന ചാപദി സഹായോഽഭൂദ്വാസുദേവഃ കഥഞ്ചന । സമയേ സ്വജനഃ സര്വഃ സംസാരേഽസ്മിന്നരാധിപ
കഷ്ടസമയത്തിൽ വാസുദേവനും ഒരിക്കലും സഹായിയായി നിന്നില്ല; രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് എല്ലാ ബന്ധുക്കളും സമയമാകുമ്പോൾ വിട്ടുപോകുന്നു.
ദൈവേ വിമുഖതാം പ്രാപ്തേ ന കോഽപ്യസ്തി സഹായവാന് । പിതാ മാതാ തഥാ ഭാര്യാ ഭ്രാതാ വാഥ സഹോദരഃ
വിധി വിരോധമായി മാറുമ്പോൾ, അപ്പൊഴ് അച്ഛൻ, അമ്മ, ഭാര്യ, സഹോദരൻ, മറ്റുള്ളവരും ആരും സഹായിക്കാൻ വരില്ല.
സേവകോ വാപി മിത്രം വാ പുത്രശ്ചൈവ തഥൌരസഃ । പ്രതികൂലേ ഗതേ ദൈവേ ന കോഽപ്യേതി സഹായതാമ്
ദാസൻ, സ്നേഹിതൻ, സ്വന്തം മകനും പോലും, വിധി വിരുദ്ധമായാൽ ആരും സഹായിക്കാനെത്താറില്ല.
ഭോക്താ പാപസ്യ പുണ്യസ്യ കര്താ ഭവതി സര്വഥാ । വൃത്രം ഹത്വാ ഗതാഃ സര്വേ നിസ്തേജസ്കഃ ശചീപതിഃ
പാപത്തിന്റെയും പുണ്യത്തിന്റെയും അനുഭവം ഓരോരുത്തർക്കും തന്നെ; ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾക്കും അതുപോലെ. വൃത്രനെ കൊന്നശേഷം എല്ലാവരും വിട്ടുപോയി, ശചീപതി ശക്തിയില്ലാതായി.
ശേപുസ്തം ത്രിദശാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മഹേത്യബ്രുവഞ്ഛനൈഃ । കോ നാമ ശപഥാന്കൃത്വാ സത്യം ദത്ത്വാ വചഃ പുനഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും അവനെ ശാന്തമായി ശപിച്ച് 'ബ്രാഹ്മണഹന്ത' എന്നു വിളിച്ചു; വിശ്വസിച്ചവനോട് വാക്ക് നൽകിയ ശേഷം ആരാണ് പിന്നെ കൊലചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക?
ജിഘാംസതി സുവിശ്വസ്തം മുനിം മിത്രത്വമാഗതമ് । ദേവഗോഷ്ഠ്യാം സുരോദ്യാനേ ഗന്ധര്വാണാം സമാഗമേ
സ്നേഹത്തോടെ വിശ്വസിച്ചെത്തിയ ഒരു മുനിയെ കൊല്ലാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചു; ദേവസഭയിലും സ്വർഗ്ഗോദ്യാനത്തിലും ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടത്തിലും അതു നടന്നു.
സര്വത്രൈവ കഥാ തസ്യ വിസ്താരമഗമത്കില । കിം കൃതം ദുഷ്കൃതം കര്മ ശക്രേണാദ്യ ജിഘാംസതാ
അവന്റെ ഈ പ്രവർത്തിയുടെ കഥ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു; 'ഇന്ന് ശക്രൻ എന്ത് ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നു?' എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരും ചോദിച്ചത്.
വൃത്രം ഛലേന വിശ്വസ്തം മുനിഭിശ്ച പ്രതാരിതമ് । വേദപ്രമാണമുത്സൃജ്യ സ്വീകൃതം സൌഗതം മതമ്
വൃത്രൻ, മുനിമാരാൽ വഞ്ചിതനായി വിശ്വസിച്ച് ചതിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; വേദങ്ങളുടെ പ്രാമാണ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ബുദ്ധമതം സ്വീകരിച്ചു.
യദയം നിഹതഃ ശനുര്വഞ്ചയിത്വാതിസാഹസാത് । കോ നാമ വചനം ദത്ത്വാ വിപരീതമഥാചരേത്
ശക്രൻ വഞ്ചനയാൽ അതിക്രമിച്ച് കൊല്ലപ്പെട്ടു; വാക്ക് നൽകിയ ശേഷം ആരാണ് അതിന്റെ വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുക?
വിനാ ശക്രം ഹരിം വാപി യഥായം വിനിപാതിതഃ । ഏവംവിധാഃ കഥാശ്ചാന്യാഃ സമാജേഷ്വഭവന്ഭൃശമ്
ശക്രനോ ഹരിയോ കൂടാതെ അവൻ താഴെ വീണു; ഇത്തരത്തിലുള്ള കഥകൾ മറ്റും സഭകളിൽ വളരെ പറഞ്ഞുപോന്നു.
ശുശ്രാവേന്ദ്രോഽപി വിവിധാഃ സ്വകീര്തേര്ഹാനികാരകാഃ । യസ്യ കീര്തിര്ഹതാ ലോകേ ധിക്തസ്യൈവ കുജീവിതമ്
ഇന്ദ്രനും തന്റെ കീർത്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്ന പല കഥകളും കേട്ടു; ലോകത്ത് ആരുടേയും കീർത്തി നശിച്ചാൽ, അത്തരമൊരു ജീവിതം നിന്ദനീയമാണ്.
യം ദൃഷ്ട്വാ പഥി ഗച്ഛന്തം ശത്രുഃ സ്മേരമുഖോ ഭവേത് । ഇന്ദ്രദ്യുമ്നോഽപി രാജര്ഷിഃ പതിതഃ കീര്തിസംക്ഷയാത്
അവനെ വഴി നടക്കുന്നത് കണ്ടാൽ ശത്രുവും പോലും പുഞ്ചിരിക്കും; രാജർഷിയായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനും കീർത്തി നഷ്ടപ്പെട്ട് വീണുപോയി.
സ്വര്ഗാദകൃതപാപോഽസൌ പാപകൃത്കിം ന പാത്യതേ । സ്വല്പേഽപരാധേഽപി നൃപോ യയാതിഃ പതിതഃ കില
പാപം ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത രാജാവും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണു; പാപികൾക്ക് പിന്നെ എന്ത് രക്ഷ? ചെറിയ തെറ്റിനാലും രാജാവ് യയാതി വീണുവെന്നു പറയുന്നു.
നൃപഃ കര്കടതാം പ്രാപ്തോ യുഗാനഷ്ടാദശൈവ തു । ഭൃഗുപത്നീശിരശ്ഛേദാദ്ഭഗവാന്ഹരിരച്യുതഃ
ഒരു രാജാവ് പതിനെട്ടു യുഗങ്ങൾക്കു ശേഷം കള്ളയായി മാറി; ഭൃഗുപത്നിയുടെ തലവെട്ടിയതുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ ഹരിയും അതുപോലെ അനുഭവിച്ചു.
ബ്രഹ്മശാപാത്പശോര്യോനൌ സഞ്ജാതോ മകരാദിഷു । വിഷ്ണുശ്ച വാമനോ ഭൂത്വാ യാചനാര്ഥം ബലേര്ഗൃഹേ
ബ്രഹ്മയുടെ ശാപം മൂലം അവൻ മൃഗങ്ങളുടെ ഗർഭത്തിൽ, മകരാദികളിൽ ജനിച്ചു; വിഷ്ണു വാമനനായി ബലിയുടെ വീട്ടിൽ യാചിക്കാൻ പോയി.
ഗതഃ കിമപരം ദുഃഖം പ്രാപ്നോതി ദുഷ്കൃതീ നരഃ । രാമോഽപി വനവാസേഷു സീതാവിരഹജം ബഹു
ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവൻ ഏത് ദു:ഖവും അനുഭവിക്കാതിരിക്കുമോ? രാമനും വനവാസത്തിൽ സീതയെ വിട്ടു വേദന അനുഭവിച്ചു.
ദുഃഖം ച പ്രാപ്തവാന്ഘോരം ഭൃഗുശാപേന ഭാരത । തഥേന്ദ്രോഽപി ബ്രഹ്മഹത്യാകൃതം പ്രാപ്യ മഹദ്ഭയമ്
ഭാരതാ, ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം മൂലം രാമനും ഭയങ്കരമായ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു; അങ്ങനെ തന്നെ, ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്ത ഇന്ദ്രനും വലിയ ഭയം അനുഭവിച്ചു.
ന സ്വാസ്ഥ്യം പ്രാപ ഗേഹേഽസൌ സര്വസിദ്ധിസമന്വിതേ । പൌലോമീ തം സഭാഹീനം ദൃഷ്ട്വാ പ്രോവാച വാസവമ്
എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളോടും കൂടിയിരുന്നിട്ടും അവൻ വീട്ടിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയില്ല; സഭയിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെട്ടവനായി കണ്ടപ്പോൾ, പോളോമി വാസവനോട് പറഞ്ഞു.
നിഃശ്വസന്തം ഭയത്രസ്തം നഷ്ടസംജ്ഞം വിചേതസമ് । കിം പ്രഭോഽദ്യ ഭയാര്തോഽസി മൃതസ്തേ ദാരുണോ രിപുഃ
നീ ഭയത്തിൽ വിറച്ച്, കഠിനമായി ശ്വസിച്ച്, മനസ്സും ബോധവും നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രഭോ, ഇന്ന് എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു? ഭയങ്കരമായൊരു ശത്രു നിന്നെ കൊല്ലിച്ചോ?
കാ ചിന്താ വര്തതേ കാന്ത തവ ശത്രുനിഷൂദന । കസ്മാച്ഛോചസി ലോകേശ നിഃശ്വസന്പ്രാകൃതോ യഥാ
പ്രിയനേ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി നിന്നെ എന്താണ് ഇങ്ങനെ വിഷമിപ്പിക്കുന്നത്? ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ നീ, സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ ശ്വാസം വിട്ട് ദുഃഖിക്കുന്നതെന്തിന്?
നാന്യോഽസ്തി ബലവാഞ്ഛത്രുര്യേന ചിന്താപരോ ഭവാന് । ഇന്ദ്ര ഉവാച നാരാതിര്ബലവാന്മേഽസ്തി ന ശാന്തിര്ന സുഖം തഥാ
നിനക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ട മറ്റൊരു ശക്തനായ ശത്രുവൊന്നുമില്ലല്ലോ.
ബ്രഹ്മഹത്യാഭയാദ്രാജ്ഞി ബിഭേമി സതതം ഗൃഹേ । ന നന്ദനം സുഖകരം നാമൃതം ന ഗൃഹം വനമ്
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: എനിക്കു തുല്യശക്തിയുള്ള ശത്രുവൊന്നുമില്ല. എങ്കിലും എനിക്ക് സമാധാനമോ സന്തോഷമോ ഇല്ല. രാജ്ഞിയേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ ഭയത്തിൽ എപ്പോഴും ഭയപ്പെട്ട് ഞാൻ വീട്ടിൽ കഴിയുന്നു. നന്ദനവനം, അമൃതം, വീടോ കാടോ ഒന്നും എനിക്ക് സന്തോഷം തരുന്നില്ല.
ഗന്ധര്വാണാം തഥാ ഗേയം നൃത്യമപ്സരസാം പുനഃ । ന ത്വം സുഖകരാ നാരീ നാനാ ച സുരയോഷിതഃ
ഗന്ധർവരുടെ ഗാനം, അപ്പ്സരസുകളുടെ നൃത്തം, പ്രിയയായ നീയോ, മറ്റു ദേവസ്ത്രീയോ, ഒന്നും എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല.
ന തഥാ കാമധേനുശ്ച ദേവവൃക്ഷഃ സുഖപ്രദഃ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ക്വ ശര്മ മമ ജായതേ
കാമധേനുവോ ദേവവൃക്ഷമോ എനിക്ക് സന്തോഷം തരുന്നില്ല. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടേക്ക് പോകണം, എവിടെയാണ് എനിക്ക് ആശ്വാസം കിട്ടുക?
ഇതി ചിന്താപരഃ കാന്തേ ന ലഭേ സുഖമാത്മനി । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ വചനം ശക്രഃ പ്രിയാം പരമകാതരാമ്
പ്രിയേ, ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി ഞാൻ എന്റെ ഉള്ളിൽ പോലും സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
നിര്ജഗാമ ഗൃഹാന്മന്ദോ മാനസം സര ഉത്തമമ് । പദ്മനാലേ പ്രവിഷ്ടോഽസൌ ഭയാര്തഃ ശോകകര്ഷിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അതീവ വിഷമത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ പ്രിയയെയും വീടിനെയും വിട്ട് പുറത്ത് പോയി. ഭയത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ആകുലനായി, അവൻ അത്യുത്തമമായ ഒരു താമരക്കുളത്തിൽ കയറി മറഞ്ഞു.