വിഷ്ണും ത്രിഭുവനശ്രേഷ്ഠം പൂജയാമാസ വാസവഃ । തതോ ഹതേ മഹാവീര്യേ വൃത്രേ ദേവഭയങ്കരേ
ഇന്ദ്രന് മൂന്നു ലോകത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു; അതിനുശേഷം മഹാബലവാനായ, ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വൃത്രന് കൊല്ലപ്പെട്ടു—
പ്രവവൌ ച ശിവോ വായുര്ജഹൃഷുര്ദേവതാസ്തഥാ । ഹതേ തസ്മിന്സഗന്ധര്വാ യക്ഷരാക്ഷസകിന്നരാഃ
ശിവന്റെ കാറ്റ് വീശി തുടങ്ങി, ദേവന്മാര് സന്തോഷിച്ചു; വൃത്രന് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോള് ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, യക്ഷന്മാര്, രാക്ഷസന്മാര്, കിന്നരന്മാര് എല്ലാവരും ആനന്ദിച്ചു.
ഇത്ഥം വൃത്രഃ പരാശക്തിപ്രവേശയുതഫേനതഃ । തയാ കൃതവിമോഹാച്ച ശക്രേണ സഹസാ ഹതഃ
ഇങ്ങനെ, പരാശക്തിയുടെ പ്രവേശംകൊണ്ടു ശക്തിയേറിയ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് മൂലം, ദേവിയുടെ മായയാല് വൃത്രന് ഭ്രമിച്ചു, ശക്രന് അവനെ പെട്ടെന്ന് സംഹരിച്ചു.
തതോ വൃത്രനിഹന്ത്രീതി ദേവീ ലോകേഷു ഗീയതേ । ശക്രേണ നിഹതത്വാച്ച ശക്രേണ ഹത ഉച്യതേ
അതുകൊണ്ടാണ് ലോകങ്ങളില് ദേവിയെ വൃത്രസംഹാരിണി എന്ന് വാഴ്ത്തുന്നത്; ശക്രന് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചതിനാല് അവന് ശക്രനാല് കൊല്ലപ്പെട്ടവന് എന്നാണു പറയുന്നത്.
ഇന്ദ്രസ്യ പദ്മനാലപ്രവേശാനന്തരം നഹുഷസ്യ ദേവേന്ദ്രപദേഽഭിഷേകവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച അഥ തം പതിതം ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുപുരീം യയൌ । മനസാ ശങ്കമാനസ്തു തസ്യ ഹത്യാകൃതം ഭയമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് വൃത്രന് വീണതിനെ കണ്ട വിഷ്ണു, മനസ്സില് പാപഭയത്തോടെ വിഷ്ണുപുരിയിലേക്ക് പോയി.
ഇന്ദ്രോഽപി ഭയസംത്രസ്തോ യയാവിന്ദ്രപുരീം തതഃ । മുനയോ ഭയസംവിഗ്നാ ഹ്യഭവന്നിഹതേ രിപൌ
ഇന്ദ്രനും ഭയത്താല് വിറെച്ച് ഇന്ദ്രപുരിയിലേക്ക് പോയി; ശത്രു കൊല്ലപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് മുനിമാരും ഭയത്താല് വിഷമിച്ചു.
കിമസ്മാഭിഃ കൃതം പാപം യദസൌ വഞ്ചിതഃ കില । മുനിശബ്ദോ വൃഥാ ജാതഃ സുരേശസ്യ ച സങ്ഗമാത്
നാം എന്ത് പാപം ചെയ്തുവെന്നാണു് അവന് ഇങ്ങനെ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടത്? ദേവേന്ദ്രനോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് മുനി എന്ന പേര് വെറുതെയായി.
അസ്മാകം വചനാദ്വൃത്രോ വിശ്വാസമഗമത്കില । വിശ്വാസഘാതിനഃ സങ്ഗാദ്വയം വിശ്വാസഘാതകാഃ
നമ്മുടെ വാക്കുകള് കേട്ടു് വൃത്രന് വിശ്വാസം വെച്ചു. വിശ്വാസം തകര്ക്കുന്നവരോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് നാം തന്നെയും വിശ്വാസം തകര്ക്കുന്നവരായി.
ധിഗിയം മമതാ പാപമൂലമേവമനര്ഥകൃത് । യദസ്മാഭിശ്ഛലം കൃത്വാ ശപഥൈര്വഞ്ചിതോഽസുരഃ
ഈ സ്വാര്ത്ഥതയെ ശാപം; ഇതാണ് എല്ലാ ദോഷത്തിന്റെയും മൂലകാരണവും. നമ്മള് ചതിയും കള്ളശപഥവും ഉപയോഗിച്ചു് അസുരനെ വഞ്ചിച്ചു.
മന്ത്രകൃദ്ബുദ്ധിദാതാ ച പ്രേരകഃ പാപകാരിണാമ് । പാപഭാക്സ ഭവേന്നൂനം പക്ഷകര്താ തഥൈവ ച
മന്ത്രം ചൊല്ലുന്നവനും, ഉപദേശം പറയുന്നവനും, ദുഷ്ക്കര്മ്മങ്ങള്ക്കു് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും, അങ്ങനെ ദോഷം ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടുകാരനും, അവര് ചെയ്യുന്ന പാപത്തില് പങ്കാളികളാവും.
വിഷ്ണുനാപി കൃതം പാപം യത്സാഹായ്യമവാപ്തവാന് । വജ്രം പ്രവിശ്യ യേനാസൌ പാതിതഃ സത്ത്വമൂര്തിനാ
വിഷ്ണുവും ഈ പാപത്തില് പങ്കാളിയാണ്; അവന് സഹായം ചെയ്തതും, വജ്രത്തില് പ്രവേശിച്ചതും കൊണ്ടു് സത്യസ്വരൂപനായ വൃത്രന് അവന്റെ കൈകൊണ്ടു് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
നൂനം സ്വാര്ഥപരഃ പ്രാണീ ന പാപാത്ത്രാസമശ്നുതേ । ഹരിണാ ഹരിസങ്ഗേന സര്വഥാ ദുഷ്കൃതം കൃതമ്
സ്വാര്ത്ഥത മാത്രം നോക്കുന്ന ജീവിക്ക് പാപം ഭയമില്ല. ഹരിയോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് ഇന്ദ്രന് ഉറപ്പായും ദോഷം ചെയ്തു.
ദ്വാവേവ സ്തഃ പദാര്ഥാനാം ദ്വാവേവ നിധനം ഗതൌ । പ്രഥമശ്ച തുരീയശ്ച യൌ ത്രിലോക്യാം തു ദുര്ലഭൌ
സകല വസ്തുക്കളിലും രണ്ട് മാത്രം അവസാനിക്കുന്നു: ഒന്നാമത്തേത്, നാലാമത്തേത് — ഇവ രണ്ടും മൂന്നു ലോകത്തും വളരെ അപൂര്വ്വം.
അര്ഥകാമൌ പ്രശസ്തൌ ദ്വൌ സര്വേഷാം സമ്മതൌ പ്രിയൌ । ധര്മാധര്മേതി വാഗ്വാദോ ദമ്ഭോഽയം മഹതാമപി
സമ്പത്തും ഭോഗവും — ഈ രണ്ടും എല്ലാവര്ക്കും ഇഷ്ടവും പ്രശംസനീയവുമാണ്. ധര്മ്മം, അധര്മ്മം എന്നുള്ള വാദം വലിയവരിലും വെറും കപടമാണ്.
മുനയോഽപി മനസ്താപമേവം കൃത്വാ പുനഃ പുനഃ । ജഗ്മുഃ സ്വാനാശ്രമാനേവ വിമനസ്കാ ഹതോദ്യമാഃ
മുനികളും തങ്ങളാല് നടന്നതുകൊണ്ടു് മനസ്സില് വേദനയോടെ, ആവര്ത്തിച്ചു് വീണ്ടും വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു് മടങ്ങി, മനസ്സുതളര്ന്നും ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ടും പോയി.
ത്വഷ്ടാ തു നിഹതം ശ്രുത്വാ പുത്രമിന്ദ്രേണ ഭാരത । രുരോദ ദുഃഖസന്തപ്തോ നിര്വേദമഗമത്പുനഃ
ഇന്ദ്രന് തന്റെ മകനെ കൊന്നുവെന്നു് കേട്ടു് ത്വഷ്ടാവ് അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു് നിരാശയിലായി.
യത്രാസൌ പതിതസ്തത്ര ഗത്വാ വീക്ഷ്യ തഥാഗതമ് । സംസ്കാരം കാരയാമാസ വിധിവത്പാരലൌകികമ്
അവന് മകന് വീണിടത്തേക്കു് ചെന്നു് അവനെ അങ്ങനെ കിടക്കുന്നതു് കണ്ടു്, ആചാരപ്രകാരം ശരിയായ അന്തിമകര്മ്മങ്ങള് ചെയ്തു.
സ്നാത്വാസ്യ സലിലം ദത്ത്വാ കൃത്വാ ചൈവൌര്ധ്വദൈഹികമ് । ശശാപേന്ദ്രം സ ശോകാര്തഃ പാപിഷ്ഠം മിത്രഘാതകമ്
കുളിച്ചു് വെള്ളം അര്പ്പിച്ചു്, എല്ലാ അന്തിമകര്മ്മങ്ങളും പൂര്ത്തിയാക്കി, ത്വഷ്ടാവ് ദുഃഖഭാരത്തില് ഇന്ദ്രനെ — പാപികളില് ഏറ്റവും വലിയവനും സ്നേഹിതനു് വഞ്ചകനുമായവനെ — ശപിച്ചു.
യഥാ മേ നിഹതഃ പുത്രഃ പ്രലോഭ്യ ശപഥൈര്ഭൃശമ് । തഥേന്ദ്രോഽപി മഹദ്ദുഃഖം പ്രാപ്നോതു വിധിനിര്മിതമ്
എന്റെ മകന് കള്ളശപഥങ്ങളാല് വഞ്ചനകൊണ്ടു് കൊല്ലപ്പെട്ടതുപോലെ, ഇന്ദ്രനും വിധിയുടെ പ്രകാരം വലിയ ദുഃഖം അനുഭവിക്കട്ടെ.
ഇതി ശപ്ത്വാ സുരേശാനം ത്വഷ്ടാ താപസമന്വിതഃ । മേരോഃ ശിഖരമാസ്ഥായ തപസ്തേപേ സുദുഷ്കരമ്
ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രനെ ശപിച്ചശേഷം, ത്വഷ്ടാവ് തപസ്സിനുള്ള ഉത്സാഹത്തോടെ മേറു പര്വ്വതത്തിന്റെ ചൂഡിയില് കയറി കഠിനമായ തപസ്സു് ചെയ്തു.
ജനമേജയ ഉവാച ഹത്വാ ത്വാഷ്ട്രം സുരേശോഽഥ കാമവസ്ഥാമവാപ്തവാന് । സുഖം വാ ദുഃഖമേവാഗ്രേ തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
ജനമേജയന് ചോദിച്ചു: ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകനെ കൊല്ലിയശേഷം, ദേവേന്ദ്രന് സുഖം അനുഭവിച്ചോ, ദുഃഖം അനുഭവിച്ചോ? അതു് എനിക്കു് പറയണം, പിതാമഹാ.
വ്യാസ ഉവാച കിം പൃച്ഛസി മഹാഭാഗ സന്ദേഹഃ കീദൃശസ്തവ । അവശ്യമേവ ഭോക്തവ്യം കൃതം കര്മ ശുഭാശുഭമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗാ, നീ എന്തിനാണ് ചോദിക്കുന്നത്? എങ്ങനെയൊരു സംശയമാണത്? ചെയ്ത കര്മ്മം നല്ലതായാലും ചീത്തയായാലും അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ബലിഷ്ഠൈര്ദുര്ബലൈര്വാപി സ്വല്പം വാ ബഹു വാ കൃതമ് । സര്വഥൈവ ഹി ഭോക്തവ്യം സദേവാസുരമാനുഷൈഃ
ശക്തരായാലും ദുർബലരായാലും, ചെറിയതായാലും വലിയതായാലും, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ചെയ്ത എല്ലാ കര്മ്മഫലവും അനുഭവിക്കേണ്ടതുതന്നെ.
ശക്രായേത്ഥം മതിര്ദത്താ ഹരിണാ വൃത്രഘാതിനേ । പ്രവിഷ്ടോഽഥ പവിം വിഷ്ണുഃ സഹായഃ പ്രത്യപദ്യത
വൃത്രനെ കൊല്ലാന് ഹരിയാണു് ഇന്ദ്രനു് ഇങ്ങനെ ഉപദേശം നല്കിയതു്. പിന്നെ വിഷ്ണു വജ്രത്തില് പ്രവേശിച്ചു് അവനു് കൂട്ടുകാരനായി.
ന ചാപദി സഹായോഽഭൂദ്വാസുദേവഃ കഥഞ്ചന । സമയേ സ്വജനഃ സര്വഃ സംസാരേഽസ്മിന്നരാധിപ
കഷ്ടസമയത്തിൽ വാസുദേവനും ഒരിക്കലും സഹായിയായി നിന്നില്ല; രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് എല്ലാ ബന്ധുക്കളും സമയമാകുമ്പോൾ വിട്ടുപോകുന്നു.
ദൈവേ വിമുഖതാം പ്രാപ്തേ ന കോഽപ്യസ്തി സഹായവാന് । പിതാ മാതാ തഥാ ഭാര്യാ ഭ്രാതാ വാഥ സഹോദരഃ
വിധി വിരോധമായി മാറുമ്പോൾ, അപ്പൊഴ് അച്ഛൻ, അമ്മ, ഭാര്യ, സഹോദരൻ, മറ്റുള്ളവരും ആരും സഹായിക്കാൻ വരില്ല.
സേവകോ വാപി മിത്രം വാ പുത്രശ്ചൈവ തഥൌരസഃ । പ്രതികൂലേ ഗതേ ദൈവേ ന കോഽപ്യേതി സഹായതാമ്
ദാസൻ, സ്നേഹിതൻ, സ്വന്തം മകനും പോലും, വിധി വിരുദ്ധമായാൽ ആരും സഹായിക്കാനെത്താറില്ല.
ഭോക്താ പാപസ്യ പുണ്യസ്യ കര്താ ഭവതി സര്വഥാ । വൃത്രം ഹത്വാ ഗതാഃ സര്വേ നിസ്തേജസ്കഃ ശചീപതിഃ
പാപത്തിന്റെയും പുണ്യത്തിന്റെയും അനുഭവം ഓരോരുത്തർക്കും തന്നെ; ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾക്കും അതുപോലെ. വൃത്രനെ കൊന്നശേഷം എല്ലാവരും വിട്ടുപോയി, ശചീപതി ശക്തിയില്ലാതായി.
ശേപുസ്തം ത്രിദശാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മഹേത്യബ്രുവഞ്ഛനൈഃ । കോ നാമ ശപഥാന്കൃത്വാ സത്യം ദത്ത്വാ വചഃ പുനഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും അവനെ ശാന്തമായി ശപിച്ച് 'ബ്രാഹ്മണഹന്ത' എന്നു വിളിച്ചു; വിശ്വസിച്ചവനോട് വാക്ക് നൽകിയ ശേഷം ആരാണ് പിന്നെ കൊലചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക?
ജിഘാംസതി സുവിശ്വസ്തം മുനിം മിത്രത്വമാഗതമ് । ദേവഗോഷ്ഠ്യാം സുരോദ്യാനേ ഗന്ധര്വാണാം സമാഗമേ
സ്നേഹത്തോടെ വിശ്വസിച്ചെത്തിയ ഒരു മുനിയെ കൊല്ലാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചു; ദേവസഭയിലും സ്വർഗ്ഗോദ്യാനത്തിലും ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടത്തിലും അതു നടന്നു.