അജേയം സര്വഥാ സര്വദേവൈശ്ച ദാനവൈസ്തഥാ । യദി വൃത്രം ന ഹന്മ്യദ്യ വഞ്ചയിത്വാ മഹാബലമ്
'സകല ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാര്ക്കും ഈ വൃത്രന് ജയിക്കാനാവാത്തവനാണ്; ഈ മഹാബലവാനെ വഞ്ചിച്ച് ഇന്ന് ഞാന് കൊല്ലാതെ പോയാല്—'
ന ശ്രേയോ മമ നൂനം സ്യാത്സര്വഥാ രിപുരക്ഷണാത് । അപാം ഫേനം തദാപശ്യത്സമുദ്രേ പര്വതോപമമ്
'ശത്രുവിനെ രക്ഷിച്ചാല് എനിക്കൊന്നും നല്ലതുണ്ടാകില്ല.' അപ്പോള് സമുദ്രത്തില് ഒരു പര്വ്വതത്തോളം വലുപ്പമുള്ള വെള്ളപ്പൊങ്ങ് അവന് കണ്ടു.
നായം ശുഷ്കോ ന ചാര്ദ്രോഽയം ന ച ശസ്ത്രമിദം തഥാ । അപാം ഫേനം തദാ ശക്രോ ജഗ്രാഹ കില ലീലയാ
'ഇത് ഉണങ്ങിയതുമല്ല, ഈരമായതുമല്ല, ആയുധവുമല്ല.' അപ്പോള് ശക്രന് കളിയോടെ ആ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് എടുത്തു.
പരാം ശക്തിം ച സസ്മാര ഭക്ത്യാ പരമയാ യുതഃ । സ്മൃതമാത്രാ തദാ ദേവീ സ്വാംശം ഫേനേ ന്യധാപയത്
അവന് പരമഭക്തിയോടെ പരാശക്തിയെ ഓര്മ്മിച്ചു; ഓര്മ്മിച്ചയുടന് തന്നെ, ദേവി തന്റെ സ്വാംശം ആ പൊങ്ങിനകത്ത് സ്ഥാപിച്ചു.
വജ്രം തദാവൃതം തത്ര ചകാര ഹരിസംയുതമ് । ഫേനാവൃതം പവിം തത്ര ശക്രശ്ചിക്ഷേപ തം പ്രതി
അവിടെ, ഹരിയുടെ ശക്തിയാല് ആ വജ്രം പൊതിഞ്ഞു; ശക്രന് ആ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് പൊതിഞ്ഞ ആയുധം വൃത്രനിലേക്കെറിഞ്ഞു.
സഹസാ നിപപാതാശു വജ്രാഹത ഇവാചലഃ । വാസവസ്തു പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ ബഭൂവ നിഹതേ തദാ
വജ്രം കൊണ്ട് അടിയേറ്റ്, വൃത്രന് പെട്ടെന്ന് ഒരു പര്വ്വതംപോലെ വീണു; ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച ഇന്ദ്രന് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
ഋഷയശ്ച മഹേന്ദ്രം തമസ്തുവന്വിവിധൈഃ സ്തവൈഃ । ഹതശത്രുഃ പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ വാസവഃ സഹ ദൈവതൈഃ
മഹേന്ദ്രനെ ഋഷിമാര് വിവിധസ്തുതികളാല് വാഴ്ത്തി; ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച ഇന്ദ്രന് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.
ദേവീം സമ്പൂജയാമാസ യത്പ്രസാദാദ്ധതോ രിപുഃ । പ്രസാദയാമാസ തദാ സ്തോത്രൈര്നാനാവിധൈരപി
ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാന് അനുഗ്രഹം ചെയ്ത ദേവിയെ ഇന്ദ്രന് ആരാധിച്ചു; പലവിധസ്തുതികളാല് അവളെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
ദേവോദ്യാനേ പരാശക്തേഃ പ്രാസാദമകരോദ്ധരിഃ । പദ്മരാഗമയീം മൂര്തിം സ്ഥാപയാമാസ വാസവഃ
ദൈവതോട്ടത്തില് ഹരി പരാശക്തിക്കായി ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു; ഇന്ദ്രന് പദ്മരാഗംകൊണ്ടുള്ള പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു.
ത്രികാലം മഹതീം പൂജാം ചക്രുഃ സര്വേഽപി നിര്ജരാഃ । തദാപ്രഭൃതി ദേവാനാം ശ്രീദേവീ കുലദൈവതമ്
അന്നുമുതല് എല്ലാ അമരന്മാരും ദിവസത്തില് മൂന്നു പ്രാവശ്യം വലിയ പൂജ നടത്തി; അന്നുമുതല് ദേവിമഹത്മ്യം ദേവന്മാരുടെ കുടുംബദൈവമായി.
വിഷ്ണും ത്രിഭുവനശ്രേഷ്ഠം പൂജയാമാസ വാസവഃ । തതോ ഹതേ മഹാവീര്യേ വൃത്രേ ദേവഭയങ്കരേ
ഇന്ദ്രന് മൂന്നു ലോകത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു; അതിനുശേഷം മഹാബലവാനായ, ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വൃത്രന് കൊല്ലപ്പെട്ടു—
പ്രവവൌ ച ശിവോ വായുര്ജഹൃഷുര്ദേവതാസ്തഥാ । ഹതേ തസ്മിന്സഗന്ധര്വാ യക്ഷരാക്ഷസകിന്നരാഃ
ശിവന്റെ കാറ്റ് വീശി തുടങ്ങി, ദേവന്മാര് സന്തോഷിച്ചു; വൃത്രന് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോള് ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, യക്ഷന്മാര്, രാക്ഷസന്മാര്, കിന്നരന്മാര് എല്ലാവരും ആനന്ദിച്ചു.
ഇത്ഥം വൃത്രഃ പരാശക്തിപ്രവേശയുതഫേനതഃ । തയാ കൃതവിമോഹാച്ച ശക്രേണ സഹസാ ഹതഃ
ഇങ്ങനെ, പരാശക്തിയുടെ പ്രവേശംകൊണ്ടു ശക്തിയേറിയ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് മൂലം, ദേവിയുടെ മായയാല് വൃത്രന് ഭ്രമിച്ചു, ശക്രന് അവനെ പെട്ടെന്ന് സംഹരിച്ചു.
തതോ വൃത്രനിഹന്ത്രീതി ദേവീ ലോകേഷു ഗീയതേ । ശക്രേണ നിഹതത്വാച്ച ശക്രേണ ഹത ഉച്യതേ
അതുകൊണ്ടാണ് ലോകങ്ങളില് ദേവിയെ വൃത്രസംഹാരിണി എന്ന് വാഴ്ത്തുന്നത്; ശക്രന് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചതിനാല് അവന് ശക്രനാല് കൊല്ലപ്പെട്ടവന് എന്നാണു പറയുന്നത്.
ഇന്ദ്രസ്യ പദ്മനാലപ്രവേശാനന്തരം നഹുഷസ്യ ദേവേന്ദ്രപദേഽഭിഷേകവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച അഥ തം പതിതം ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുപുരീം യയൌ । മനസാ ശങ്കമാനസ്തു തസ്യ ഹത്യാകൃതം ഭയമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് വൃത്രന് വീണതിനെ കണ്ട വിഷ്ണു, മനസ്സില് പാപഭയത്തോടെ വിഷ്ണുപുരിയിലേക്ക് പോയി.
ഇന്ദ്രോഽപി ഭയസംത്രസ്തോ യയാവിന്ദ്രപുരീം തതഃ । മുനയോ ഭയസംവിഗ്നാ ഹ്യഭവന്നിഹതേ രിപൌ
ഇന്ദ്രനും ഭയത്താല് വിറെച്ച് ഇന്ദ്രപുരിയിലേക്ക് പോയി; ശത്രു കൊല്ലപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് മുനിമാരും ഭയത്താല് വിഷമിച്ചു.
കിമസ്മാഭിഃ കൃതം പാപം യദസൌ വഞ്ചിതഃ കില । മുനിശബ്ദോ വൃഥാ ജാതഃ സുരേശസ്യ ച സങ്ഗമാത്
നാം എന്ത് പാപം ചെയ്തുവെന്നാണു് അവന് ഇങ്ങനെ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടത്? ദേവേന്ദ്രനോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് മുനി എന്ന പേര് വെറുതെയായി.
അസ്മാകം വചനാദ്വൃത്രോ വിശ്വാസമഗമത്കില । വിശ്വാസഘാതിനഃ സങ്ഗാദ്വയം വിശ്വാസഘാതകാഃ
നമ്മുടെ വാക്കുകള് കേട്ടു് വൃത്രന് വിശ്വാസം വെച്ചു. വിശ്വാസം തകര്ക്കുന്നവരോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് നാം തന്നെയും വിശ്വാസം തകര്ക്കുന്നവരായി.
ധിഗിയം മമതാ പാപമൂലമേവമനര്ഥകൃത് । യദസ്മാഭിശ്ഛലം കൃത്വാ ശപഥൈര്വഞ്ചിതോഽസുരഃ
ഈ സ്വാര്ത്ഥതയെ ശാപം; ഇതാണ് എല്ലാ ദോഷത്തിന്റെയും മൂലകാരണവും. നമ്മള് ചതിയും കള്ളശപഥവും ഉപയോഗിച്ചു് അസുരനെ വഞ്ചിച്ചു.
മന്ത്രകൃദ്ബുദ്ധിദാതാ ച പ്രേരകഃ പാപകാരിണാമ് । പാപഭാക്സ ഭവേന്നൂനം പക്ഷകര്താ തഥൈവ ച
മന്ത്രം ചൊല്ലുന്നവനും, ഉപദേശം പറയുന്നവനും, ദുഷ്ക്കര്മ്മങ്ങള്ക്കു് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും, അങ്ങനെ ദോഷം ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടുകാരനും, അവര് ചെയ്യുന്ന പാപത്തില് പങ്കാളികളാവും.
വിഷ്ണുനാപി കൃതം പാപം യത്സാഹായ്യമവാപ്തവാന് । വജ്രം പ്രവിശ്യ യേനാസൌ പാതിതഃ സത്ത്വമൂര്തിനാ
വിഷ്ണുവും ഈ പാപത്തില് പങ്കാളിയാണ്; അവന് സഹായം ചെയ്തതും, വജ്രത്തില് പ്രവേശിച്ചതും കൊണ്ടു് സത്യസ്വരൂപനായ വൃത്രന് അവന്റെ കൈകൊണ്ടു് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
നൂനം സ്വാര്ഥപരഃ പ്രാണീ ന പാപാത്ത്രാസമശ്നുതേ । ഹരിണാ ഹരിസങ്ഗേന സര്വഥാ ദുഷ്കൃതം കൃതമ്
സ്വാര്ത്ഥത മാത്രം നോക്കുന്ന ജീവിക്ക് പാപം ഭയമില്ല. ഹരിയോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് ഇന്ദ്രന് ഉറപ്പായും ദോഷം ചെയ്തു.
ദ്വാവേവ സ്തഃ പദാര്ഥാനാം ദ്വാവേവ നിധനം ഗതൌ । പ്രഥമശ്ച തുരീയശ്ച യൌ ത്രിലോക്യാം തു ദുര്ലഭൌ
സകല വസ്തുക്കളിലും രണ്ട് മാത്രം അവസാനിക്കുന്നു: ഒന്നാമത്തേത്, നാലാമത്തേത് — ഇവ രണ്ടും മൂന്നു ലോകത്തും വളരെ അപൂര്വ്വം.
അര്ഥകാമൌ പ്രശസ്തൌ ദ്വൌ സര്വേഷാം സമ്മതൌ പ്രിയൌ । ധര്മാധര്മേതി വാഗ്വാദോ ദമ്ഭോഽയം മഹതാമപി
സമ്പത്തും ഭോഗവും — ഈ രണ്ടും എല്ലാവര്ക്കും ഇഷ്ടവും പ്രശംസനീയവുമാണ്. ധര്മ്മം, അധര്മ്മം എന്നുള്ള വാദം വലിയവരിലും വെറും കപടമാണ്.
മുനയോഽപി മനസ്താപമേവം കൃത്വാ പുനഃ പുനഃ । ജഗ്മുഃ സ്വാനാശ്രമാനേവ വിമനസ്കാ ഹതോദ്യമാഃ
മുനികളും തങ്ങളാല് നടന്നതുകൊണ്ടു് മനസ്സില് വേദനയോടെ, ആവര്ത്തിച്ചു് വീണ്ടും വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു് മടങ്ങി, മനസ്സുതളര്ന്നും ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ടും പോയി.
ത്വഷ്ടാ തു നിഹതം ശ്രുത്വാ പുത്രമിന്ദ്രേണ ഭാരത । രുരോദ ദുഃഖസന്തപ്തോ നിര്വേദമഗമത്പുനഃ
ഇന്ദ്രന് തന്റെ മകനെ കൊന്നുവെന്നു് കേട്ടു് ത്വഷ്ടാവ് അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു് നിരാശയിലായി.
യത്രാസൌ പതിതസ്തത്ര ഗത്വാ വീക്ഷ്യ തഥാഗതമ് । സംസ്കാരം കാരയാമാസ വിധിവത്പാരലൌകികമ്
അവന് മകന് വീണിടത്തേക്കു് ചെന്നു് അവനെ അങ്ങനെ കിടക്കുന്നതു് കണ്ടു്, ആചാരപ്രകാരം ശരിയായ അന്തിമകര്മ്മങ്ങള് ചെയ്തു.
സ്നാത്വാസ്യ സലിലം ദത്ത്വാ കൃത്വാ ചൈവൌര്ധ്വദൈഹികമ് । ശശാപേന്ദ്രം സ ശോകാര്തഃ പാപിഷ്ഠം മിത്രഘാതകമ്
കുളിച്ചു് വെള്ളം അര്പ്പിച്ചു്, എല്ലാ അന്തിമകര്മ്മങ്ങളും പൂര്ത്തിയാക്കി, ത്വഷ്ടാവ് ദുഃഖഭാരത്തില് ഇന്ദ്രനെ — പാപികളില് ഏറ്റവും വലിയവനും സ്നേഹിതനു് വഞ്ചകനുമായവനെ — ശപിച്ചു.
യഥാ മേ നിഹതഃ പുത്രഃ പ്രലോഭ്യ ശപഥൈര്ഭൃശമ് । തഥേന്ദ്രോഽപി മഹദ്ദുഃഖം പ്രാപ്നോതു വിധിനിര്മിതമ്
എന്റെ മകന് കള്ളശപഥങ്ങളാല് വഞ്ചനകൊണ്ടു് കൊല്ലപ്പെട്ടതുപോലെ, ഇന്ദ്രനും വിധിയുടെ പ്രകാരം വലിയ ദുഃഖം അനുഭവിക്കട്ടെ.
ഇതി ശപ്ത്വാ സുരേശാനം ത്വഷ്ടാ താപസമന്വിതഃ । മേരോഃ ശിഖരമാസ്ഥായ തപസ്തേപേ സുദുഷ്കരമ്
ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രനെ ശപിച്ചശേഷം, ത്വഷ്ടാവ് തപസ്സിനുള്ള ഉത്സാഹത്തോടെ മേറു പര്വ്വതത്തിന്റെ ചൂഡിയില് കയറി കഠിനമായ തപസ്സു് ചെയ്തു.