ലോഭാന്മത്തോ ദ്വേഷരതഃ പരദുഃഖോത്സവാന്വിതഃ । പരദാരലമ്പടഃ സ പാപബുദ്ധിഃ പ്രതാരകഃ
'ലാഭം കൊണ്ടും മദത്തിൽ മുങ്ങിയും, വെറുപ്പിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തിയും, മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖത്തിൽ സന്തോഷം കാണുകയും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരിൽ മോഹം കാണുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയും വഞ്ചകനുമാണ്.'
രന്ധ്രാന്വേഷീ ദ്രോഹപരോ മായാവീ മദഗര്വിതഃ । യഃ പ്രവിശ്യോദരേ മാതുര്ഗര്ഭച്ഛേദം ചകാര ഹ
'ദുർബലതകൾ അന്വേഷിക്കുന്നവൻ, ദ്രോഹത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവൻ, മായാവിയായവൻ, മദത്തിൽ അഹങ്കരിക്കുന്നവൻ—അവൻ അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ കയറി, അവിടെ തന്നെ ഗർഭം മുറിച്ചവനാണ്.'
സപ്തകൃത്വഃ സപ്തകൃത്വഃ ക്രന്ദമാനമനാതുരഃ । തസ്മാത്പുത്ര ന കര്തവ്യോ വിശ്വാസസ്തു കഥഞ്ചന
'ഏഴു പ്രാവശ്യം, ഏഴു പ്രാവശ്യം, വേദനയില്ലാതെ കരഞ്ഞവനാണ് അവൻ. അതിനാൽ, മകനേ, ഒരിക്കലും വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്.'
കൃതപാപസ്യ കാ ലജ്ജാ പുനഃ പുത്ര പ്രകുര്വതഃ । വ്യാസ ഉവാച ഏവം പ്രബോധിതഃ പിത്രാ വചനൈര്ഹേതുസംയുതൈഃ
'പാപം ചെയ്തവൻ വീണ്ടും അതേ പാപം ചെയ്യുമ്പോൾ, അവനു ലജ്ജയുണ്ടാകുമോ, മകനേ?' വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, കാരണങ്ങൾ സഹിതം പിതാവിന്റെ ഉപദേശം വൃത്രന് ലഭിച്ചു.
ന ബുബോധ തദാ വൃത്ര ആസന്നമരണഃ കില । സ കദാചിത്സമുദ്രാന്തേ തമപശ്യന്മഹാസുരമ്
പക്ഷേ, വൃത്രൻ അപ്പോൾ അത് മനസ്സിലാക്കിയില്ല, കാരണം അവന്റെ മരണം അടുത്തിരുന്നു. ഒരിക്കൽ സമുദ്രത്തീരത്ത് ആ മഹാസുരനെ കണ്ടു.
സന്ധ്യാകാല ഉപാവൃത്തേ മുഹൂര്തേഽതീവ ദാരുണേ । തതഃ സഞ്ചിന്ത്യ മഘവാ വരദാനം മഹാത്മനാമ്
സന്ധ്യാകാലം അടുത്തപ്പോൾ, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ഒരു സമയത്ത്, മഘവാൻ ആ മഹാത്മാവിന് നൽകിയ വരം ഓർത്തു ചിന്തിച്ചു.
സന്ധ്യേയം വര്തതേ രൌദ്രാ ന രാത്രിര്ദിവസോ ന ച । ഹന്തവ്യോഽയം മയാ ചാദ്യ ബലേനൈവ ന സംശയഃ
'ഇപ്പോൾ ഈ ഭയങ്കരമായ സന്ധ്യാകാലമാണ്; ഇത് രാത്രി അല്ല, പകലുമല്ല. ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ അവനെ ബലമായി കൊല്ലണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
ഏകാകീ വിജനേ ചാത്ര സമ്പ്രാപ്തഃ സമയോചിതഃ । ഏവം വിചാര്യ മനസാ സസ്മാര ഹരിമവ്യയമ്
'അവൻ ഇവിടെ ഒറ്റയ്ക്കും, ആളില്ലാത്ത സ്ഥലത്തും, ശരിയായ സമയത്തും എത്തിയിരിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, അവൻ അക്ഷരമായ ഹരിയെ സ്മരിച്ചു.
തത്രാജഗാമ ഭഗവാനദൃശ്യഃ പുരുഷോത്തമഃ । വജ്രമധ്യേ പ്രവിശ്യാസൌ സംസ്ഥിതോ ഭഗവാന്ഹരിഃ
അവിടെ, പരമപുരുഷനായ ഭഗവാന് അദൃശ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവന് വജ്രത്തിനുള്ളിലേക്ക് കടന്ന് അതിനകത്ത് നിലകൊണ്ടു.
ഇന്ദ്രോ ബുദ്ധിം ചകാരാശു തദാ വൃത്രവധം പ്രതി । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ കഥം ഹന്യാം രിപും രണേ
അപ്പോള് ഇന്ദ്രന് വൃത്രനെ കൊല്ലാനുള്ള വഴി വേഗത്തില് ചിന്തിച്ചു: 'യുദ്ധത്തില് എങ്ങനെ ഞാന് ശത്രുവിനെ കൊല്ലാം?' എന്നു മനസില് ആലോചിച്ചു.
അജേയം സര്വഥാ സര്വദേവൈശ്ച ദാനവൈസ്തഥാ । യദി വൃത്രം ന ഹന്മ്യദ്യ വഞ്ചയിത്വാ മഹാബലമ്
'സകല ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാര്ക്കും ഈ വൃത്രന് ജയിക്കാനാവാത്തവനാണ്; ഈ മഹാബലവാനെ വഞ്ചിച്ച് ഇന്ന് ഞാന് കൊല്ലാതെ പോയാല്—'
ന ശ്രേയോ മമ നൂനം സ്യാത്സര്വഥാ രിപുരക്ഷണാത് । അപാം ഫേനം തദാപശ്യത്സമുദ്രേ പര്വതോപമമ്
'ശത്രുവിനെ രക്ഷിച്ചാല് എനിക്കൊന്നും നല്ലതുണ്ടാകില്ല.' അപ്പോള് സമുദ്രത്തില് ഒരു പര്വ്വതത്തോളം വലുപ്പമുള്ള വെള്ളപ്പൊങ്ങ് അവന് കണ്ടു.
നായം ശുഷ്കോ ന ചാര്ദ്രോഽയം ന ച ശസ്ത്രമിദം തഥാ । അപാം ഫേനം തദാ ശക്രോ ജഗ്രാഹ കില ലീലയാ
'ഇത് ഉണങ്ങിയതുമല്ല, ഈരമായതുമല്ല, ആയുധവുമല്ല.' അപ്പോള് ശക്രന് കളിയോടെ ആ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് എടുത്തു.
പരാം ശക്തിം ച സസ്മാര ഭക്ത്യാ പരമയാ യുതഃ । സ്മൃതമാത്രാ തദാ ദേവീ സ്വാംശം ഫേനേ ന്യധാപയത്
അവന് പരമഭക്തിയോടെ പരാശക്തിയെ ഓര്മ്മിച്ചു; ഓര്മ്മിച്ചയുടന് തന്നെ, ദേവി തന്റെ സ്വാംശം ആ പൊങ്ങിനകത്ത് സ്ഥാപിച്ചു.
വജ്രം തദാവൃതം തത്ര ചകാര ഹരിസംയുതമ് । ഫേനാവൃതം പവിം തത്ര ശക്രശ്ചിക്ഷേപ തം പ്രതി
അവിടെ, ഹരിയുടെ ശക്തിയാല് ആ വജ്രം പൊതിഞ്ഞു; ശക്രന് ആ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് പൊതിഞ്ഞ ആയുധം വൃത്രനിലേക്കെറിഞ്ഞു.
സഹസാ നിപപാതാശു വജ്രാഹത ഇവാചലഃ । വാസവസ്തു പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ ബഭൂവ നിഹതേ തദാ
വജ്രം കൊണ്ട് അടിയേറ്റ്, വൃത്രന് പെട്ടെന്ന് ഒരു പര്വ്വതംപോലെ വീണു; ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച ഇന്ദ്രന് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
ഋഷയശ്ച മഹേന്ദ്രം തമസ്തുവന്വിവിധൈഃ സ്തവൈഃ । ഹതശത്രുഃ പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ വാസവഃ സഹ ദൈവതൈഃ
മഹേന്ദ്രനെ ഋഷിമാര് വിവിധസ്തുതികളാല് വാഴ്ത്തി; ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ച ഇന്ദ്രന് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.
ദേവീം സമ്പൂജയാമാസ യത്പ്രസാദാദ്ധതോ രിപുഃ । പ്രസാദയാമാസ തദാ സ്തോത്രൈര്നാനാവിധൈരപി
ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാന് അനുഗ്രഹം ചെയ്ത ദേവിയെ ഇന്ദ്രന് ആരാധിച്ചു; പലവിധസ്തുതികളാല് അവളെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
ദേവോദ്യാനേ പരാശക്തേഃ പ്രാസാദമകരോദ്ധരിഃ । പദ്മരാഗമയീം മൂര്തിം സ്ഥാപയാമാസ വാസവഃ
ദൈവതോട്ടത്തില് ഹരി പരാശക്തിക്കായി ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു; ഇന്ദ്രന് പദ്മരാഗംകൊണ്ടുള്ള പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു.
ത്രികാലം മഹതീം പൂജാം ചക്രുഃ സര്വേഽപി നിര്ജരാഃ । തദാപ്രഭൃതി ദേവാനാം ശ്രീദേവീ കുലദൈവതമ്
അന്നുമുതല് എല്ലാ അമരന്മാരും ദിവസത്തില് മൂന്നു പ്രാവശ്യം വലിയ പൂജ നടത്തി; അന്നുമുതല് ദേവിമഹത്മ്യം ദേവന്മാരുടെ കുടുംബദൈവമായി.
വിഷ്ണും ത്രിഭുവനശ്രേഷ്ഠം പൂജയാമാസ വാസവഃ । തതോ ഹതേ മഹാവീര്യേ വൃത്രേ ദേവഭയങ്കരേ
ഇന്ദ്രന് മൂന്നു ലോകത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു; അതിനുശേഷം മഹാബലവാനായ, ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വൃത്രന് കൊല്ലപ്പെട്ടു—
പ്രവവൌ ച ശിവോ വായുര്ജഹൃഷുര്ദേവതാസ്തഥാ । ഹതേ തസ്മിന്സഗന്ധര്വാ യക്ഷരാക്ഷസകിന്നരാഃ
ശിവന്റെ കാറ്റ് വീശി തുടങ്ങി, ദേവന്മാര് സന്തോഷിച്ചു; വൃത്രന് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോള് ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, യക്ഷന്മാര്, രാക്ഷസന്മാര്, കിന്നരന്മാര് എല്ലാവരും ആനന്ദിച്ചു.
ഇത്ഥം വൃത്രഃ പരാശക്തിപ്രവേശയുതഫേനതഃ । തയാ കൃതവിമോഹാച്ച ശക്രേണ സഹസാ ഹതഃ
ഇങ്ങനെ, പരാശക്തിയുടെ പ്രവേശംകൊണ്ടു ശക്തിയേറിയ വെള്ളപ്പൊങ്ങ് മൂലം, ദേവിയുടെ മായയാല് വൃത്രന് ഭ്രമിച്ചു, ശക്രന് അവനെ പെട്ടെന്ന് സംഹരിച്ചു.
തതോ വൃത്രനിഹന്ത്രീതി ദേവീ ലോകേഷു ഗീയതേ । ശക്രേണ നിഹതത്വാച്ച ശക്രേണ ഹത ഉച്യതേ
അതുകൊണ്ടാണ് ലോകങ്ങളില് ദേവിയെ വൃത്രസംഹാരിണി എന്ന് വാഴ്ത്തുന്നത്; ശക്രന് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചതിനാല് അവന് ശക്രനാല് കൊല്ലപ്പെട്ടവന് എന്നാണു പറയുന്നത്.
ഇന്ദ്രസ്യ പദ്മനാലപ്രവേശാനന്തരം നഹുഷസ്യ ദേവേന്ദ്രപദേഽഭിഷേകവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച അഥ തം പതിതം ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുപുരീം യയൌ । മനസാ ശങ്കമാനസ്തു തസ്യ ഹത്യാകൃതം ഭയമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് വൃത്രന് വീണതിനെ കണ്ട വിഷ്ണു, മനസ്സില് പാപഭയത്തോടെ വിഷ്ണുപുരിയിലേക്ക് പോയി.
ഇന്ദ്രോഽപി ഭയസംത്രസ്തോ യയാവിന്ദ്രപുരീം തതഃ । മുനയോ ഭയസംവിഗ്നാ ഹ്യഭവന്നിഹതേ രിപൌ
ഇന്ദ്രനും ഭയത്താല് വിറെച്ച് ഇന്ദ്രപുരിയിലേക്ക് പോയി; ശത്രു കൊല്ലപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് മുനിമാരും ഭയത്താല് വിഷമിച്ചു.
കിമസ്മാഭിഃ കൃതം പാപം യദസൌ വഞ്ചിതഃ കില । മുനിശബ്ദോ വൃഥാ ജാതഃ സുരേശസ്യ ച സങ്ഗമാത്
നാം എന്ത് പാപം ചെയ്തുവെന്നാണു് അവന് ഇങ്ങനെ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടത്? ദേവേന്ദ്രനോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് മുനി എന്ന പേര് വെറുതെയായി.
അസ്മാകം വചനാദ്വൃത്രോ വിശ്വാസമഗമത്കില । വിശ്വാസഘാതിനഃ സങ്ഗാദ്വയം വിശ്വാസഘാതകാഃ
നമ്മുടെ വാക്കുകള് കേട്ടു് വൃത്രന് വിശ്വാസം വെച്ചു. വിശ്വാസം തകര്ക്കുന്നവരോടു് കൂട്ടുകൂടിയതുകൊണ്ടു് നാം തന്നെയും വിശ്വാസം തകര്ക്കുന്നവരായി.
ധിഗിയം മമതാ പാപമൂലമേവമനര്ഥകൃത് । യദസ്മാഭിശ്ഛലം കൃത്വാ ശപഥൈര്വഞ്ചിതോഽസുരഃ
ഈ സ്വാര്ത്ഥതയെ ശാപം; ഇതാണ് എല്ലാ ദോഷത്തിന്റെയും മൂലകാരണവും. നമ്മള് ചതിയും കള്ളശപഥവും ഉപയോഗിച്ചു് അസുരനെ വഞ്ചിച്ചു.
മന്ത്രകൃദ്ബുദ്ധിദാതാ ച പ്രേരകഃ പാപകാരിണാമ് । പാപഭാക്സ ഭവേന്നൂനം പക്ഷകര്താ തഥൈവ ച
മന്ത്രം ചൊല്ലുന്നവനും, ഉപദേശം പറയുന്നവനും, ദുഷ്ക്കര്മ്മങ്ങള്ക്കു് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും, അങ്ങനെ ദോഷം ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടുകാരനും, അവര് ചെയ്യുന്ന പാപത്തില് പങ്കാളികളാവും.