വസുദേവ ഉവാച। ഭഗവന്കാ ഹി സാ ദേവീ കിംപ്രഭാവാ മഹേശ്വരീ । കഥമാരാധനം തസ്യാ ദേവര്ഷേ കൃപയാ വദ
വാസുദേവന് പറഞ്ഞു: "ഭഗവന്, ആ ദേവി ആര്? അവളുടെ ശക്തി എന്താണ്? ദേവര്ഷേ, അവളെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ."
നാരദ ഉവാച। വസുദേവ മഹാഭാഗ ശൃണു സംക്ഷേപതോ മമ । ദേവ്യാ മാഹാത്മ്യമതുലം കോ വക്തും വിസ്തരാത്ക്ഷമഃ
നാരദന് പറഞ്ഞു: "വാസുദേവാ, മഹാഭാഗാ, എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിച്ചു കേള്ക്കൂ. ദേവിയുടെ അതുല്യമായ മഹത്വം പൂര്ണമായി വിവരിക്കാന് ആര് കഴിയുമെന്നു പറയൂ."
യാ സാ ഭഗവതീ നിത്യാ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ । പരാത്പരതരാ ദേവീ യയാ വ്യാപ്തമിദം ജഗത്
ആ ദേവി ശാശ്വതിയും സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിയുമാണ്. പരമോന്നതയായ ദേവി, ഈ ലോകം മുഴുവന് അവളാല് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യദാരാധനതോ ബ്രഹ്മാ സൃജതീദം ചരാചരമ് । യാം ച സ്തുത്വാ വിനിര്മുക്തോ മധുകൈടഭജാദ്ഭയാത്
അവളെ ആരാധിച്ചതിനാലാണ് ബ്രഹ്മാവ് ഈ ചലനസ്ഥിരജഗത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. അവളെ സ്തുതിച്ചാണ് ബ്രഹ്മാവ് മധുകൈടഭന്മാരുടെ ഭയത്തില് നിന്ന് മോചിതനായത്.
വിഷ്ണുര്യത്കൃപയാ വിശ്വം ബിഭര്തി ഭഗവാനിദമ് । രുദ്രഃ സംഹരതേ യസ്യാഃ കൃപാപാംഗനിരീക്ഷണാത്
ഭഗവാന് വിഷ്ണു അവളുടെ കൃപകൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം സംരക്ഷിക്കുന്നത്; അവളുടെ കൃപാനിരീക്ഷണത്താല് രുദ്രന് സംഹാരവും നടത്തുന്നു.
സംതാരബംധഹേതുര്യാ സൈവ മുക്തിപ്രദായിനീ । സാ വിദ്യാ പരമാ ദേവീ സൈവ സര്വേശ്വരേശ്വരീ
അവളാണ് ബന്ധത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും കാരണവും മോക്ഷം നല്കുന്നവളും. അവളാണ് പരമവിദ്യ, പരമദേവി, എല്ലാം ഭരിക്കുന്നവളില് ഭരിക്കുന്നവളും.
നവരാത്രവിധാനേന സമ്പൂജ്യ ജഗദംബികാമ് । നവാഹോഭിഃ പുരാണം ച ദേവ്യാ ഭാഗവതം ശൃണു
നവരാത്രി ആചാരപ്രകാരം ജഗദംബികയെ ആരാധിച്ച്, ഒമ്പത് ദിവസം ദേവിയുടെ പുരാണമായ ഭാഗവതം ശ്രവിക്കുമ്പോള്,
യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ സദ്യഃ പുത്രമവാപ്സ്യസി । ഭുക്തിര്മുക്തിര്ന ദൂരസ്ഥാ പഠതാം ശൃണ്വതാം നൃണാമ്
അത് കേള്ക്കുന്നവന് ഉടന് മകനെ ലഭിക്കും; വായിക്കുന്നവർക്കും കേൾക്കുന്നവർക്കും ഭോഗവും മോക്ഷവും ദൂരമല്ല.
ഇത്യുക്തോ നാരദേനാസൌ വസുദേവഃ പ്രണമ്യ തമ് । ഉവാച പരയാ പ്രീത്യാ നാരദം മുനിസത്തമമ്
ഇങ്ങനെ നാരദന് പറഞ്ഞതിനു ശേഷം വാസുദേവന് അവനെ നമസ്കരിച്ച് അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ മഹാമുനിയായ നാരദനോടു പറഞ്ഞു.
വസുദേവ ഉവാച। ഭഗവംസ്തവ വാക്യേന സംസ്മൃതം വൃത്തമാത്മനഃ । ശ്രൂയതാം തച്ച വക്ഷ്യാമി ദേവീമാഹാത്മ്യസംഭവമ്
വാസുദേവന് പറഞ്ഞു: "ഭഗവന്, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് എന്റെ ജീവിതത്തിലെ സംഭവങ്ങള് ഓര്മ്മവന്നു. ദേവിയുടെ മഹത്വത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാന് ഇപ്പോള് പറയാം, കേള്ക്കൂ."
പുരാ നഭോഗിരാ കംസോ ദേവക്യഷ്ടമഗര്ഭതഃ । ജ്ഞാത്വാത്മമൃത്യും പാപോ മാം സഭാര്യാം ന്യരുണദ്ഭിയാ
പണ്ടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വാക്ക് കേട്ടു, ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ മകനിൽ നിന്നാണ് തനിക്കു മരണമുണ്ടാകുമെന്ന് കംസൻ അറിഞ്ഞു. ഭയത്താൽ, ആ പാപി എന്നെയും എന്റെ ഭാര്യയെയും തടവിൽ അടച്ചു വെച്ചു.
കാരാഗാരേഽഹമവസം ദേവക്യാ സഹ ഭാര്യയാ । ജാതം ജാതം സമവധീത്പുത്രം കംസോഽപി പാപകൃത്
ഞാനും എന്റെ ഭാര്യയായ ദേവകിയും ഒരുമിച്ച് കാറാഗൃഹത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ, പാപിയായ കംസൻ ജനിച്ച ഉടനെ ഓരോ മകനെയും കൊന്നു കളഞ്ഞു.
ഷട് പുത്രാ നിഹതാസ്തേന തദാ ശോകാകുലാ ഭൃശമ് । അതപ്യദ്ദേവകീ ദേവീ നക്തംദിവമനിന്ദിതാ
അങ്ങനെ ആറ് മക്കളെ കംസൻ കൊല്ലുകയും, അന്നത്തെ ദേവകി വളരെ ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, രാത്രിയും പകലും വേദനയോടെ കഴിയുകയും ചെയ്തു.
തദാഽഹം ഗര്ഗമാഹൂയ മുനിം നത്വാഽഭിപൂജ്യ ച । നിവേദ്യ ദേവകീദുഃഖമവോചം പുത്രകാമ്യയാ
അപ്പോൾ ഞാൻ ഗർഗ്ഗമുനിയെ വിളിച്ചു, ഭക്തിയോടെ വന്ദിച്ച് ആദരിക്കുകയും, മകനുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് ദേവകിയുടെ ദുഃഖം അവനോട് തുറന്നു പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്കരുണാസിന്ധോ യാദവാനാം ഗുരുര്ഭവാന് । ആയുഷ്മത്പുത്രസംപ്രാപ്തിസാധനം വദ മേ മുനേ
കരുണയുടെ സമുദ്രമായ ഭഗവൻ, യാദവരുടെ ഗുരുവായ മഹർഷേ, ദീർഘായുസ്സുള്ള മകൻ ലഭിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
തതോ ഗര്ഗഃ പ്രസന്നാത്മാ മാമുവാച ദയാനിധിഃ । വസുദേവ മഹാഭാഗ ശൃണു തത്സാധനം പരമ്
പിന്നീട് സന്തോഷത്തോടെ ഗർഗ്ഗമുനി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'വസുദേവാ, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, അതിനുള്ള ഉത്തമ മാർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.'
യാ സാ ഭഗവതീ ദുര്ഗാ ഭക്തദുര്ഗതിഹാരിണീ । താമാരാധയ കല്യാണീം സദ്യഃ ശ്രേയോ ഹ്യവാപ്സ്യസി
ഭക്തരുടെ ദുർഭാഗ്യം അകറ്റുന്ന ദുർഗ്ഗാദേവിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കൂ. അങ്ങിനെ ചെയ്താൽ ഉടൻ തന്നെ നന്മയും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും.
യദാരാധനതഃ സര്വേ സര്വാന്കാമാനവാപ്നുയുഃ । ന കിചിദ്ദുര്ലഭം ലോകേ ദുര്ഗാര്ചനവതാം നൃണാമ്
അവളെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഈടാകും; ദുർഗ്ഗയെ ഭജിക്കുന്നവർക്ക് ഈ ലോകത്ത് ഒന്നും പ്രയാസമല്ല.
ഇത്യുക്തോഽഹം മുദാ യുക്തഃ സഭാര്യോ മുനിപുങ്ഗവമ് । പ്രണമ്യ പരയാ ഭക്ത്യാ പ്രാവോചം വിഹിതാംജലിഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷി പറഞ്ഞതോടെ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആ മഹാനായ മുനിയെ പരമഭക്തിയോടെ വന്ദിച്ച്, കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
വസുദേവ ഉവാച। യദ്യസ്തി ഭഗവന്പ്രീതിര്മയി തേ കരുണാനിധേ । തദാ പുരാ മദര്ഥേ ത്വം സമാരാധയ ചണ്ഡികാമ്
വസുദേവൻ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവൻ, കരുണയുടെ സാഗരമായവനേ, എനിക്കു നേരെ സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, എന്റെ വേണ്ടി ദയവായി ചണ്ഡികയെ ആരാധിക്കണമേ.'
നിരുദ്ധഃ കംസഗേഹേഽഹം ന കിംചിത്കര്തുമുത്സഹേ । അതസ്ത്വമേവ ദുഃഖാബ്ധേര്മാമുദ്ധര മഹാമതേ
കംസന്റെ വീട്ടിൽ തടവിൽ കഴിയുന്ന ഞാൻ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല; അതിനാൽ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഈ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ നീയേ രക്ഷിക്കണം.
ഇത്യുക്തസ്തു മയാ പ്രീതഃ പ്രോവാച മുനിപുങ്ഗവഃ । വസുദേവ തവ പ്രീത്യാ കരിഷ്യാമി ഹിതം തവ
അങ്ങനെ ഞാൻ പറഞ്ഞതോടെ, ആ മഹർഷി സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'വസുദേവാ, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ നിനക്കു നല്ലത് ചെയ്യാം.'
അഥ ഗര്ഗമുനിഃ പ്രീത്യാ മയാ സംപ്രാര്ഥിതോഽഗമത് । ആരിരാധയിഷുര്ദുര്ഗാം വിംധ്യാദ്രിം ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
പിന്നീട് ഞാൻ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ഗർഗ്ഗമുനി സന്തോഷത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലേക്ക് ദുർഗ്ഗയെ ആരാധിക്കാൻ പോയി.
തത്ര ഗത്വാ ജഗദ്ധാത്രീം ഭക്താഭീഷ്ടപ്രദായിനീമ് । ആരാധയാമാസ മുനിര്ജപപാഠപരായണഃ
അവിടെ എത്തിച്ചേർന്ന ശേഷം, ജപവും പാരായണവും നിർഭാഗ്യമായി, ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്കുന്ന ലോകമാതാവിനെ ആ മുനി ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
യതഃ സമാപ്തേ നിയമേ വാഗുവാചാശരീരിണീ । പ്രസന്നാഽഹം മുനേ കാര്യസിദ്ധിസ്തവ ഭവിഷ്യതി
നിഷ്ഠാപൂർവ്വം വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം പറഞ്ഞു: 'മുനീ, ഞാൻ സന്തുഷ്ടയാകുന്നു; നിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം പൂർത്തിയാകും.'
ഭൂഭാരഹരണാര്ഥായ മയാ സംപ്രേഷിതോ ഹരിഃ । വസുദേവസ്യ ദേവക്യാം സ്വാംശേനാവതരിഷ്യതി
ഭൂഭാരമകറ്റാൻ ഞാൻ ഹരിയെ അയച്ചിരിക്കുന്നു; വസുദേവന്റെ ഭാര്യയായ ദേവകിയിൽ അവൻ തന്റെ അംശത്തോടെ അവതരിക്കും.
കംസഭീത്യാ തമാദായ ബാലമാനകദുംദുഭിഃ । പ്രാപയിഷ്യതി സദ്യസ്തു ഗോകുലേ നന്ദവേശ്മനി
കംസനെ ഭയന്ന് അനകദുണ്ടുഭി ആ കുഞ്ഞിനെ എടുത്ത് ഉടനെ തന്നെ ഗോക്കുലത്തിലെ നന്ദന്റെ വീട്ടിൽ എത്തിക്കും.
യശോദാതനയാം നീത്വാ സ്വഗൃഹേ കംസഭൂഭുജേ । ദാസ്യത്യഥ ച താം ഹംതും കംസ ആക്ഷേപ്സ്യതി ക്ഷിതൌ
യശോദയുടെ മകളെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയ കംസൻ, ഭൂമിയിലെ രാജാവായ അവൻ, അവളെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കും; പക്ഷേ, അവൾ രക്ഷപ്പെടും.
സാ തദ്ധസ്താദ്വിനിര്ഗത്യ സദ്യോ ദിവ്യവപുര്ദ്ധരാ । മദംശഭൂതാ വിംധ്യാദ്രൌ കരിഷ്യതി ജഗദ്ധിതമ്
അവൾ അവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ഉടൻ പുറത്തുവന്ന് ദൈവികമായ രൂപം ധരിച്ചു. മദത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായി, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ ലോകത്തിന് നല്ലത് ചെയ്യാൻ അവൾ സജ്ജമായി.
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രണമ്യ ജഗദമ്ബികാമ് । ഗര്ഗോ മുനിഃ പ്രസന്നാത്മാ മഥുരാമഗമത്പുരീമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഗർഗമഹർഷി മനസ്സിൽ സന്തോഷത്തോടെ ലോകമാതാവിന് നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ മഥുരാനഗരത്തിലേക്ക് പോയി.