ചിംതയാമാസ മേധാവീ രാജാ നീതിവിചക്ഷണഃ । പ്രധാനാന്വിമനാ ദൃഷ്ട്വാ ശത്രുപക്ഷസമാശ്രിതാന്
രാജാവ്, നയത്തിൽ നിപുണനും ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു. പ്രധാനികൾ ശത്രുവിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്ന് മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവ് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സ്ഥാനം ഗൃഹീത്വാ വിപുലം പരിഖാദുര്ഗമംഡിതമ് । കാലപ്രതീക്ഷാ കര്തവ്യാ കിം വാ യുദ്ധം വരം മതമ്
വലിയ കിണറുകളും കനാലുകളും ചുറ്റിയ ഉറപ്പുള്ള സ്ഥലം പിടിച്ചുകഴിഞ്ഞു, ഞാൻ സമയത്തിന് കാത്തിരിക്കണോ, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധം തന്നെ നല്ലതാണോ എന്ന് രാജാവ് ചിന്തിച്ചു.
മംത്രിണഃ ശത്രുവശഗാ മംത്രയോഗ്യാ ന തേ കില । കിം കരോമീതി മനസാ ഭൂപതിഃ സമചിംതയത്
മന്ത്രിമാർ ഇനി ശത്രുവിന്റെ പിടിയിലായതിനാൽ, അവർക്ക് ഇനി ഉപദേശം നൽകാൻ യോഗ്യതയില്ല. 'ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന ചിന്ത രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ ഉയർന്നു.
കദാചിത്തേ ഗൃഹീത്വാ മാം പാപാചാരാഃ പരാശ്രിതാഃ । ശത്രുഭ്യോഽഥ പ്രദാസ്യംതി തദാ കിം വാ ഭവിഷ്യതി
ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും എന്നെ പിടിച്ച് ശത്രുക്കൾക്ക് ഏൽപ്പിച്ചാൽ, അപ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കും എന്നതായിരുന്നു രാജാവിന്റെ ആശങ്ക.
പാപബുദ്ധിഷു വിശ്വാസോ ന കര്തവ്യഃ കദാചന । കിം തേ വൈ പ്രകുര്വന്തി യേ ലോഭവശഗാ നരാഃ
ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവരെ ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കരുത്. ആഗ്രഹത്താൽ ആകൃഷ്ടരായ മനുഷ്യർ എന്താണ് സത്യത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്?
ഭ്രാതരം പിതരം മിത്രം സുഹൃദം ബാംധവം തഥാ । ഗുരും പൂജ്യം ദ്വിജം ദ്വേഷ്ടി ലോഭാവിഷ്ടഃ സദാ നരഃ
ലാഭലോഭം ഉള്ളവൻ തന്റെ സഹോദരനെയും പിതാവിനെയും സുഹൃത്തിനെയും കൂട്ടുകാരനെയും ബന്ധുവിനെയും ഗുരുവിനെയും ബ്രാഹ്മണനെയുമെല്ലാം എപ്പോഴും വെറുക്കുന്നു.
തസ്മാന്മയാ ന കര്തവ്യോ വിശ്വാസഃ സര്വഥാഽധുനാ । മംത്രിവര്ഗേഽതിപാപിഷ്ഠേ ശത്രുപക്ഷസമാശ്രിതേ
അതുകൊണ്ട്, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഈ അത്യന്തം ദുഷ്ടരും ശത്രുവിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്ന മന്ത്രിസഭയെ ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കരുതെന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
ഇതി സംചിംത്യ മനസാ രാജാ പരമദുര്മനാഃ । ഏകാകീ ഹയമാരുഹ്യ നിര്ജഗാമ പുരാത്തത്തഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച രാജാവ്, അതീവ ദുഃഖിതനായി, ഒറ്റയ്ക്കു കുതിര കയറി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടുപോയി.
അസഹായോഽഥ നിര്ഗത്യ ഗഹനം വനമാശ്രിതഃ । ചിന്തയാമാസ മേധാവീ ക്വ ഗംതവ്യം മയാ പുനഃ
ആരും കൂടെ ഇല്ലാതെ, രാജാവ് കാട്ടിൽ കടന്നു പോയി. 'ഇനി ഞാൻ എവിടേക്ക് പോകണം?' എന്ന ചിന്ത ബുദ്ധിമാനായ രാജാവിനെ അലമുറയാക്കി.
യോജനത്രയമാത്രേ തു മുനേരാശ്രമമുത്തമമ് । ജ്ഞാത്വാ ജഗാമ ഭൂപാലസ്താപസസ്യ സുമേധസഃ
മൂന്നു യോജന ദൂരത്തിൽ സുമേധസെന്ന തപസ്സിയുടെ ഉത്തമമായ ആശ്രമം ഉണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ് അവിടെത്താൻ യാത്രയായി.
ബഹുവൃക്ഷസമായുക്തം നദീ പുലിന സംശ്രിതമ് । നിര്വൈരശ്വാപദാകീര്ണം കോകിലാരാവമംഡിതമ്
അവിടം അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, നദീതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതും, ശത്രുതയില്ലാത്ത വന്യമൃഗങ്ങൾ മാത്രം ഉള്ളതും, കുയിലുകളുടെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്നതുമായിരിന്നു.
ശിഷ്യാധ്യയനശബ്ദാഢ്യം മൃഗയൂഥശതാവൃതമ് । നീവാരാന്നസുപക്വാഢ്യം സുപുഷ്പഫലപാദപമ്
അവിടം ശിഷ്യന്മാർ പഠിക്കുന്ന ശബ്ദം നിറഞ്ഞതും, അനേകം കാട്ടുമാൻ കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റിയതും, നന്നായി വേവിച്ച കാട്ടുഅരി ധാരാളം ലഭ്യമായതും, മനോഹരമായ പൂക്കളും പഴങ്ങളും കായുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായിരിന്നു.
ഹോമധൂമസുഗംധേന പ്രീതിദം പ്രാണിനാം സദാ । വേദധ്വനിസമാക്രാംതം സ്വര്ഗാദപി മനോഹരമ്
യാഗധൂമത്തിന്റെ സുഗന്ധം എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രാണികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നതും, വേദധ്വനി മുഴങ്ങുന്നതും, സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ മനോഹരമായതുമായിരിന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തമാശ്രമം രാജാ ബഭൂവാസൌ മുദാന്വിതഃ । ഭയം ത്യക്ത്വാ മതിം ചക്രേ വിശ്രാമായ ദ്വിജാശ്രമേ
ആ ആശ്രമം കണ്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു. ഭയം വിട്ട്, ബ്രാഹ്മണരുടെ ആശ്രമത്തിൽ വിശ്രമിക്കാമെന്ന് മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു.
ആസജ്യ പാദപേഽശ്വം തു ജഗാമ വിനയാന്വിതഃ । ദൃഷ്ട്വാ തം മുനിമാസീനം സാലച്ഛായാസു സംശ്രിതമ്
കുതിരയെ ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ കെട്ടി, വിനയത്തോടെ മുന്നോട്ട് ചെന്നു. അവിടെ സാലവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ ഇരുന്നിരുന്ന മുനിയെ കണ്ടു.
മൃഗാജിനാസനം ശാംതം തപസാഽതികൃശം ഋജുമ് । അധ്യാപയംതം ശിഷ്യാംശ്ച വേദശാസ്ത്രാര്ഥദര്ശിനമ്
മൃഗചർമ്മത്തിൽ ഇരുന്ന, തപസ്സുകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച, നേരായ, ശാന്തനായ, ശിഷ്യന്മാരെ വേദശാസ്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്ന, വേദാർത്ഥം ഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുനിയെ അവൻ കണ്ടു.
രഹിതം ക്രോധലോഭാദ്യൈര്ദ്വംദ്വാതീതം വിമത്സരമ് । ആത്മജ്ഞാനരതം സത്യവാദിനം ശമസംയുതമ്
കോപം, ലോഭം, ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങൾ, അസൂയ എന്നിവയൊന്നും ഇല്ലാത്ത, ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ ലീനനായ, സത്യവാദിയായ, ശമം ഉള്ള മുനിയെ അവൻ കണ്ടു.
തം വീക്ഷ്യ ഭൂപതിര്ഭൂമൌ പപാത ദണ്ഡവത്തദാ । തദഗ്രേ ഽശ്രുജലാപൂര്ണനയനഃ പ്രേമസംയുതഃ
അവനെ കണ്ട രാജാവ് ഭക്തിപൂർവ്വം നിലത്ത് വീണു. സ്നേഹത്താൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ മുനിയുടെ മുന്നിൽ അർപ്പിച്ചു.
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം തേ തമുവാച തദാ മുനിഃ । ശിഷ്യോ ദദൌ ബൃസീം തസ്മൈ ഗുരുണാ നോദിതസ്തദാ
അപ്പോള് ആ മഹര്ഷി അവനോട് പറഞ്ഞു: "എഴുന്നേല്ക്കു, എഴുന്നേല്ക്കു, നിനക്ക് എല്ലാ ആശംസകളും." ശിഷ്യന് ഗുരു പറയാതെ തന്നെ അവന് ഇരിപ്പിടം നല്കി.
ഉത്ഥായ നൃപതിസ്തസ്യാം സമാസീനസ്തദാജ്ഞയാ । അര്ഘ്യപാദ്യാര്ഹണം ചക്രേ സുമേധാ വിധിപൂര്വകമ്
രാജാവ് എഴുന്നേറ്റ് ആ മഹര്ഷിയുടെ അനുമതിയോടെ അവിടെ ഇരുന്നു; സുമേധന് വിധിപ്രകാരം അര്ഘ്യം, പാദ്യം, മറ്റ് ആദരങ്ങള് എല്ലാം ചെയ്തു.
പപ്രച്ഛാത്ര കുതഃ പ്രാപ്തഃ കസ്ത്വം ചിംതാപരഃ കഥമ് । കഥയസ്വ യഥാകാമം സംവൃത്തം കാരണം ത്വിഹ
അവന് ചോദിച്ചു: "നീ എവിടുനിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്? നീ ആരാണ്, ഇങ്ങനെ ആലോചനയില് മുഴുകി ഇരിക്കുന്നത്? നിനക്ക് ഇങ്ങോട്ട് വരാന് കാരണമെന്താണെന്ന് തുറന്ന് പറയൂ."
കിമാഗമനകൃത്യം തേ ബ്രൂഹി കാര്യം മനോഗതമ് । കരിഷ്യേ വാംഛിതം കാമമസാധ്യമപി യത്തവ
"നിന്റെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്താണ്? മനസ്സില് ഉള്ളത് തുറന്ന് പറയൂ. എത്രയും പ്രയാസമുള്ളതായാലും, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ഞാന് ചെയ്യാം."
രാജോവാച। സുരഥോ നാമ രാജാഽഹം ശത്രുഭിശ്ച പരാജിതഃ । ത്യക്ത്വാ രാജ്യം ഗൃഹം ഭാര്യാമഹം തേ ശരണം ഗതഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ഞാന് സുരഥന് എന്ന രാജാവാണ്. ശത്രുക്കളാല് തോറ്റു, രാജ്യം, വീട്, ഭാര്യ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചാണ് വന്നത്."
യദാജ്ഞാപയസേ ബ്രഹ്മംസ്തദഹം ഭക്തിതത്പരഃ । കരിഷ്യാമി ന മേ ത്രാതാ ത്വദന്യഃ പൃഥിവീതലേ
"നീ എന്ത് കല്പിച്ചാലും, ഭക്തിയോടെ ഞാന് ചെയ്യാം. ഭൂമിയില് നിന്നെക്കാള് എന്നെ രക്ഷിക്കാനാരുമില്ല."
ശത്രുഭ്യോ മേ ഭയം ഘോരം പ്രാപ്തോഽസ്മ്യദ്യ തവാംതികമ് । ത്രായസ്വ മുനിശാര്ദൂല ശരണാഗതവത്സല
"ശത്രുക്കളെ ഭയന്ന് ഞാന് ഇന്ന് നിന്നടുത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. അഭയാര്ത്ഥികളെ കരുണയോടെ സ്വീകരിക്കുന്ന മഹര്ഷേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണം."
ഋഷിരുവാച। നിര്ഭയം വസ രാജേംദ്ര നാത്ര തേ ശത്രവഃ കില । ആഗമിഷ്യംതി ബലിനോ നിശ്ചയം തപസോ ബലാത്
മഹര്ഷി പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ഭയമില്ലാതെ ഇവിടെ താമസിക്കൂ; നിന്റെ ശത്രുക്കള് ഇവിടെ ഇല്ല. ശക്തരായവര് തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ഇവിടെ വരും."
നാത്ര ഹിംസാ പ്രകര്തവ്യാ വനവൃത്ത്യാ നൃപോത്തമ । കര്തവ്യം ജീവനം ശസ്തൈര്നീവാരഫലമൂലകൈഃ
"ഇവിടെ ആരെയും വേദനിപ്പിക്കരുത്, രാജാവേ; കാടിന്റെ നിയമപ്രകാരം ജീവിക്കണം. നല്ല പഴങ്ങള്, ധാന്യങ്ങള്, കിഴങ്ങുകള് എന്നിവയാല് ജീവനം നയിക്കണം."
വ്യാസ ഉവാച। ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നിര്ഭയഃ സ നൃപസ്തദാ । ഉവാസാശ്രമ ഏവാസൌ ഫലമൂലാശനഃ ശുചിഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവ് ഭയമില്ലാതെ, ശുദ്ധനായി, പഴവും കിഴങ്ങും ഭക്ഷിച്ച് ആ ആശ്രമത്തില് തന്നെ താമസിച്ചു.
കദാചിത്സ നൃപസ്തത്ര വൃക്ഷച്ഛായാം സമാശ്രിതഃ । ചിന്തയാമാസ ചിംതാര്തോ ഗൃഹ ഏവ ഗതാശയഃ
ഒരു ദിവസം രാജാവ് ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലില് ഇരുന്നു, മനസ്സില് വലിയ ചിന്തയോടെ, വീട്ടിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹം വീണ്ടും തോന്നി.
രാജ്യം മേ ശത്രുഭിഃ പ്രാപ്തം മ്ലേച്ഛൈഃ പാപരതൈഃ സദാ । സംപീഡിതാഃ സ്യുര്ലോകാസ്തൈര്ദുരാചാരൈര്ഗതത്രപൈഃ
"എന്റെ രാജ്യം ശത്രുക്കളായ ദുഷ്ടരും അശുദ്ധരും കൈവശമാക്കി. അവര് ജനങ്ങളെ ദയവില്ലാതെ പീഡിപ്പിക്കും."