രക്തബീജോ മഹാശൂരഃ സോഽപി നാശം ഗതോ യദാ । തദാഹം കീര്തിമുത്സൃജ്യ ജീവിതാശാം കരോമി കിമ്
വലിയ വീരനായ രക്തബീജനും നശിച്ചുപോയി. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ പ്രശസ്തി ഉപേക്ഷിച്ച് ജീവൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?
പ്രാപ്തേ കാലേ സ്വയം ബ്രഹ്മാ പരാര്ധദ്വയസംമിതേ । നിധനം യാതി തരസാ ജഗത്കര്താ സ്വയം പ്രഭുഃ
സമയമെത്തുമ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന് പോലും, രണ്ടുപരാർദ്ധം ആയുസ്സുണ്ടെങ്കിലും, അതിവേഗം അന്ത്യം വരും.
ചതുര്യുഗസഹസ്രം തു ബ്രഹ്മണോ ദിവസേ കില । പതംതി ഭവനാത്പംച നവ ചേംദ്രാസ്തഥാ പുനഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം, അഥവാ ആയിരം ചതുര്യുഗങ്ങൾ, അതിൽ അഞ്ചു ഇന്ദ്രന്മാരും പിന്നെ ഒൻപത് ഇന്ദ്രന്മാരും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വീഴുന്നു.
തഥൈവ ത്രിഗുണേ വിഷ്ണുര്മരണായോപകല്പതേ । തഥൈവ ദ്വിഗുണേ കാലേ ശംകരഃ ശാംതിമേതി ച
അതു പോലെ, മൂന്നു ചക്രങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ വിഷ്ണുവിനും മരണം സംഭവിക്കും; രണ്ട് ചക്രങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ ശങ്കരനും ലയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും.
കാ ചിംതാ മരണേ മൂഢാ നിശ്വലേ ദൈവനിര്മിതേ । മഹീ മഹീധരാണാം ച നാശഃ സൂര്യശശാംകയോഃ
മരണത്തെക്കുറിച്ച് എന്തിനാണ് വിഷമം, ഭ്രമിതനായവളേ, അതെല്ലാം വിധിയാൽ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൂമി, പർവതങ്ങൾ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ ഇവയ്ക്കെല്ലാം നാശം വരും.
ജാതസ്യ ഹി ധ്രുവം മൃത്യുര്ധ്രുവം ജന്മ മൃതസ്യ ച । അധ്രുവേഽസ്മിഞ്ഛരീരേ തു രക്ഷണീയം യശഃ സ്ഥിരമ്
ജനിച്ചവർക്കു മരണം ഉറപ്പാണ്; മരിച്ചവർക്കു ജനനം ഉറപ്പാണ്. ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിൽ സ്ഥിരമായ പ്രശസ്തി സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്.
രഥോ മേ കല്പ്യതാം ശീഘ്രം ഗമിഷ്യാമി രണാജിരേ । ജയോ വാ മരണം വാപി ഭവത്വദ്യൈവ ദൈവതഃ
എന്റെ രഥം വേഗത്തിൽ ഒരുക്കൂ; ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇന്ന് വിധിയാൽ ജയമോ മരണമോ എനിക്കു സംഭവിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ സൈനികാഞ്ഛുംഭോ രഥമാസ്ഥായ സത്വരഃ । പ്രയയാവംബികാ യത്ര സംസ്ഥിതാ തു ഹിമാചലേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശുംബൻ ഉടൻ രഥത്തിൽ കയറി, ഹിമാലയത്തിൽ നില്ക്കുന്ന അംബികയുടെ സമീപത്തേക്ക് പോയി.
സൈന്യം പ്രചലിതം തസ്യ സംഗേ തത്ര ചതുര്വിധമ് । ഹസ്ത്യശ്വരഥപാദാതിസംയുതം സായുധം ബഹു
അവനോടൊപ്പം, ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, കാൽസേന എന്നിവയടങ്ങിയ നാലു വിഭാഗങ്ങളായ വലിയ ആയുധധാരികൾ നീങ്ങി.
തത്ര ഗത്വാഽചലേ ശുമ്ഭഃ സംസ്ഥിതാം ജഗദമ്ബികാമ് । ത്രൈലോക്യമോഹിനീ കാംതാമപശ്യത്സിംഹവാഹിനീമ്
അവിടെ പർവതത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, ശുംബൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും മയക്കുന്ന, സുന്ദരിയും സിംഹവാഹിനിയുമായ ജഗദംബികയെ കണ്ടു.
സര്വാഭരണഭൂഷാഢ്യാം സര്വലക്ഷണസംയുതാമ് । സ്തൂയമാനാം സുരൈഃ ഖസ്ഥൈര്ഗന്ധര്വയക്ഷകിന്നരൈഃ
അവൾ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും അവളിൽ കാണാം. ആകാശത്തിലെ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരും അവളെ സ്തുതിച്ചു.
പുഷ്പൈശ്ച പൂജ്യമാനാം ച മംദാരപാദപോദ്ഭവൈഃ । കുര്വാണാം ശംഖനിനദം ഘംടാനാദം മനോഹരമ്
മന്ദാരവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് അവളെ പൂജിച്ചു. ശംഖനാദവും മണിനാദവും അവൾ ഉണർത്തി, അതിന്റെ ശബ്ദം മനോഹരമായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ താം മോഹമഗമച്ഛുംഭഃ കാമവിമോഹിതഃ । പംചബാണാഹതഃ കാമം മനസാ സമചിംതയത്
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, ശുംബൻ മോഹത്തിൽ ആകയപ്പെട്ടു, കാമംകൊണ്ടു ഭ്രമിച്ചു, കാമദേവന്റെ അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തട്ടപ്പെട്ടതുപോലെ, മനസ്സിൽ അവളെ ചിന്തിച്ചു.
അഹോ രൂപമിദം സമ്യഗഹോ ചാതുര്യമദ്ഭുതമ് । സുകുമാരാഽതിതന്വംഗീ സദ്യഃ പ്രകടയൌവനാ । ചിത്രമേതദസൌ ബാലാ കാമഭാവവിവര്ജിതാ
അഹോ, ഈ രൂപം എത്ര മനോഹരമാണ്! ഈ ചതുരത്വം അത്ഭുതകരമാണ്. അത്യന്തം സുന്ദരിയും സുലഭയൗവനവതിയുമാണ് അവൾ, എന്നാൽ ബാലയായിട്ടും കാമനിറവില്ലാത്തവളാണ്.
കാമകാംതാസമാ രൂപേ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതാ । അമ്ബികേയം കിമേതത്തു ഹംതി സര്വാന്മഹാബലാന്
കാമദേവിയുടെ സൗന്ദര്യത്തോടു തുല്യമായ രൂപം, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും അവളിൽ കാണാം. ഇവളാണ് അംബികയോ, എല്ലാ മഹാബലന്മാരെയും സംഹരിക്കുന്നവളോ?
ഉപായഃ കോഽത്ര കര്തവ്യോ യേന മേ വശഗാ ഭവേത് । ന മംത്രാ വാ മരാലാക്ഷീസാധനേ സന്നിധൌ മമ
ഇവളെ എങ്ങനെ എന്റെ വശത്തിലാക്കാമെന്നു എന്തെങ്കിലും മാർഗ്ഗമുണ്ടോ? അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എനിക്ക് മന്ത്രങ്ങൾ ഒന്നും ഫലപ്രദമല്ല.
സര്വമംത്രമയീ ഹ്യേഷാ മോഹിനീ മദഗര്വിതാ। സുന്ദരീയം കഥം മേ സ്യാദ്വശഗാ വരവര്ണിനീ
സകല മന്ത്രങ്ങളുടെയും സാരമായ ഈ മോഹിനി, തന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവളാണ്. ഇങ്ങനെ അത്യന്തം ഭാസ്വരമായ ഈ സ്ത്രീ എങ്ങനെ എന്റെ വശത്തിലാകും?
പാതാലഗമനം മേഽത്ര ന യുക്തം സമരാംഗണാത് । സാമദാനവിഭേദൈശ്ച നേയം സാധ്യാ മഹാബലാ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് എനിക്ക് യുക്തിയില്ലാത്തതാണ്. സമം, ദാനം, ഭേദം എന്നിവകൊണ്ടു ഈ മഹാബലവതിയായവളെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കിം കര്തവ്യം ക്വ ഗംതവ്യം വിഷമേ സമുപസ്ഥിതേ । മരണം നോത്തമം ചാത്ര സ്ത്രീകൃതം തു യശോഽപഹൃത്
ഇങ്ങനെ കഠിനമായ പ്രശ്നം വന്നപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം? മരണമാണ് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല, കാരണം എന്റെ കീർത്തി ഒരു സ്ത്രീയാൽ എടുത്തുപോയി.
മരണം ഋഷിഭിഃ പ്രോക്തം സംഗരേ മംഗലാസ്പദമ് । യത്തത്സമാനബലയോര്യോധയോര്യുധ്യതോഃ കില
യുദ്ധത്തിൽ സമാനശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ തമ്മിൽ പോരാടുമ്പോൾ മരണം മംഗളകരമാണെന്ന് ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ അതാണ് യുക്തമായത്.
പ്രാപ്തേയം ദൈവരചിതാ നാരീ നരശതോത്തമാ । നാശായാസ്മത്കുലസ്യേഹ സര്വഥാഽതിബലാഽബലാ
ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം രൂപംകൊണ്ട ഈ സ്ത്രീ, നൂറുകണക്കിന് പുരുഷന്മാരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠയാണു. അവൾ അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവളോ അല്ലെങ്കിൽ ദുർബലയോ ആയിരിക്കട്ടെ, എങ്കിലും എങ്ങനെയും നമ്മുടെ വംശത്തിന് നാശം വരുത്താനാണ് അവൾ എത്തിയത്.
വൃഥാ കിം സാമവാക്യാനി മയാ യോജ്യാനി സാംപ്രതമ് । ഹനനായാഗതാ ഹ്യേഷാ കിം നു സാമ്നാ പ്രസീദതി
ഇപ്പോൾ ഞാൻ സമവാക്യങ്ങൾ പറഞ്ഞ് എന്ത് പ്രയോജനം? അവൾ യുദ്ധത്തിനാണ് വന്നത്; ഇങ്ങനെ സാന്ത്വനവാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവളെ ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമോ?
ന ദാനൈശ്ചാലിതും യോഗ്യാ നാനാശസ്ത്രവിഭൂഷിതാ । ഭേദസ്തു വിഫലഃ കാമം സര്വദേവവശാനുഗാ
നാനാ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അവളെ ദാനങ്ങൾകൊണ്ടു മനസ്സുമാറ്റാൻ കഴിയില്ല. ഭേദം ശ്രമിച്ചാലും ഫലമില്ല, കാരണം അവൾ എല്ലാ ദേവതകളുടെയും ഇഷ്ടം അനുസരിക്കുന്നു.
തസ്മാത്തു മരണം ശ്രേയോ ന സംഗ്രാമേ പലായനമ് । ജയോ വാ മരണം വാഽദ്യ ഭവത്വേവ യഥാവിധി
അതുകൊണ്ട്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുന്നതിനെക്കാൾ മരണമാണ് ശ്രേഷ്ഠം. ഇന്ന് വിജയം വരട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ മരണം വരട്ടെ, വിധി എങ്ങനെ നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുണ്ടോ അതുപോലെ.
വ്യാസ ഉവാച। ഇതി സംചിംത്യമാനഃ സ ശുമ്ഭഃ സത്ത്വാശ്രിതോഽഭവത് । യുദ്ധായ സുസ്ഥിരോ ഭൂത്വാ താമുവാച പുരഃ സ്ഥിതാമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം ശുംഭൻ ധൈര്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ഉറച്ച മനസ്സോടെ യുദ്ധത്തിനായി അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു പറഞ്ഞു.
ദേവി യുധ്യസ്വ കാന്തേഽദ്യ വൃഥാഽയം തേ പരിശ്രമഃ । മൂര്ഖാഽസി കില നാരീണാം നായം ധര്മഃ കദാചന
ദേവി, മനോഹരിയേ, ഇപ്പോൾ നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ; നിന്റെ പരിശ്രമം വൃഥയാണ്. സ്ത്രീകളിൽ നീ മന്ദബുദ്ധിയാണെന്ന് സത്യമാണ്; സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതാണ് യുക്തമായ മാർഗം അല്ല.
നാരീണാം ലോചനേ ബാണാ ഭ്രുവാവേവ ശരാസനമ് । ഹാവഭാവാസ്തു ശസ്ത്രാണി പുമാഁല്ലക്ഷ്യം വിചക്ഷണഃ
സ്ത്രീകളുടെ കണ്ണുകളാണ് അമ്പുകൾ, ക眉കൾ അമ്പെടുപ്പ്, അവളുടെ ഭാവങ്ങളാണ് ആയുധങ്ങൾ, വിവേകമുള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് ലക്ഷ്യം.
സന്നാഹശ്ചാംഗരാഗോഽത്ര രഥശ്ചാപി മനോരഥഃ । മന്ദപ്രജല്പിതം ഭേരീശബ്ദോ നാന്യഃ കദാചന
സ്ത്രീകൾക്കു അലങ്കാരങ്ങൾ ആയുധധാരണമാണ്, മനസ്സിലെ ആലോചനയാണ് രഥം, മൃദുവായ വാക്കുകളാണ് യുദ്ധത്തിന്റെ ഭേരി, ഇതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല.
അന്യാസ്ത്രധാരണം സ്ത്രീണാം സ്ത്രീണാം വിഡംബനമസംശയമ് । ലജ്ജൈവ ഭൂഷണം കാംതേ ന ച ധാര്ഷ്ട്യം കദാചന
സ്ത്രീകൾക്ക് മറ്റായുധങ്ങൾ ധരിക്കുന്നത് നിർബന്ധമായും പരിഹാസമാണ്. ലജ്ജയാണ് സ്ത്രീകളുടെ ഭൂഷണം, ധൈര്യം അല്ല, മനോഹരിയേ.
യുധ്യമാനാ വരാ നാരീ കര്കശേവാഭിദൃശ്യതേ । സ്തനൌ സംഗോപനീയൌ വാ ധനുഷഃ കര്ഷണേ കഥമ്
യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ കഠിനസ്വഭാവമുള്ളവളായി തോന്നുന്നു, മനോഹരിയല്ല. അവൾക്ക് തൻ്റെ സ്തനങ്ങൾ മറച്ചു വെച്ചുകൊണ്ട് എങ്ങനെ വില്ല് വലിക്കാൻ കഴിയും?