ഗച്ഛധ്വം പാമരാ യൂയം പാതാലം വാ ജലാര്ണവമ് । ജീവിതാശാം സ്ഥിരാം കൃത്വാ ത്യക്ത്വാത്രൈവായുധാനി ച
"നിങ്ങൾ പാപികൾ പാതാളത്തിലോ സമുദ്രത്തിലോ പോകൂ. ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രതീക്ഷ ഉറപ്പാക്കൂ. ഇവിടെ തന്നെ ആയുധങ്ങൾ വച്ച് വിട്ട് പോകൂ."
അഥവാ മച്ഛരാഘാതഹതപ്രാണാ രണാജിരേ । പ്രാപ്യ സ്വര്ഗസുഖം സര്വേ ക്രീഡന്തു വിഗതജ്വരാഃ
"അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ദുഃഖം വിട്ട് സ്വർഗ്ഗസുഖം പ്രാപിച്ച് അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കട്ടെ."
കാതരത്വം ച ശൂരത്വം ന ഭവത്യേവ സര്വഥാ । ദദാമ്യഭയദാനം വൈ യാന്തു സര്വേ യഥാസുഖമ്
"ഭയക്കവും വീരത്വവും എല്ലായ്പ്പോഴും ഉണ്ടാവില്ല. ഞാൻ നിങ്ങളെ ഭയരഹിതരാക്കുന്ന അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു. എല്ലാവരും ഇഷ്ടം പോലെ പോകട്ടെ."
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യാ നിശുമ്ഭോ മദഗര്വിതഃ । നിശിതം ഖഡ്ഗമാദായ ചര്മ ചൈവാഷ്ടചന്ദ്രകമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട നിശുംബൻ അഹങ്കാരത്തോടെ锋ായ കത്തിയും എട്ട് ചന്ദ്രന്മാർ അണിഞ്ഞ കവചവും എടുത്തു.
ധാവമാനസ്തു തരസാസിനാ സിംഹം മദോത്കടമ് । ജഘാനാതിബലാന്മൂര്ധ്നി ഭ്രാമയഞ്ജഗദമ്ബികാമ്
വേഗത്തിൽ കത്തിയുമായി ഓടിയെത്തി, അതിക്രമമായ അഹങ്കാരമുള്ള സിംഹത്തെ തലയിൽ വെട്ടി, ലോകമാതാവിനെ നേരിട്ട് ഭ്രമിച്ചു.
തതോ ദേവീ സ്വഗദയാ വഞ്ചയിത്വാസിപാതനമ് । താഡയാമാസ തം ബാഹോര്മൂലേ പരശുനാ തദാ
അപ്പോൾ ദേവി, തന്റെ ഗദയാൽ കത്തിയുടെ പ്രഹരം ഒഴിവാക്കി, പരശുവാൽ അവനെ ഭുജത്തിന്റെ അടിയിൽ അടിച്ചു.
ഖഡ്ഗേന നിഹതഃ സോഽപി ബാഹുമൂലേ മഹാമദഃ । സംസ്തഭ്യ വേദനാം ഭൂയോ ജഘാന ചണ്ഡികാം തദാ
കത്തിയാൽ ഭുജത്തിന്റെ അടിയിൽ വെട്ടിയിട്ടിട്ടും, അത്യധികം അഹങ്കാരമുള്ളവൻ വേദന സഹിച്ചു, വീണ്ടും ചണ്ഡികയെ ആക്രമിച്ചു.
സാപി ഘണ്ടാസ്വനം ഘോരം ചകാര ഭയദം നൃണാമ് । പപൌ പുനഃ പുനഃ പാനം നിശുമ്ഭം ഹന്തുമിച്ഛതീ
അവൾ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഘന്റാരവം ഉണ്ടാക്കി, മനുഷ്യരെ ഭയപ്പെടുത്തിച്ചു. നിശുംബനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും പാനം ചെയ്തു.
ഏവം പരസ്പരം യുദ്ധം ബഭൂവാതിഭയപ്രദമ് । ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച പരസ്പരജയൈഷിണാമ്
ഇങ്ങനെ, പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഭയാനകമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
പലാദാഃ പക്ഷിണഃ ക്രൂരാഃ സാരമേയാശ്ച ജമ്ബുകാഃ । നനൃതുശ്ചാതിസന്തുഷ്ടാ ഗൃധ്രാഃ കങ്കാശ്ച വായസാഃ
മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷികൾ, ക്രൂരമായ നായ്ക്കൾ, കാട്ടുപട്ടികൾ, കഴുകൻമാർ, കാക്കകൾ, കുരുവികൾ—all സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.
രണഭൂര്ഭാതി ഭൂയിഷ്ഠപതിതാസുരവര്ഷ്മകൈഃ । രുധിരസ്രാവസംയുക്തൈര്ഗജാശ്വദേഹസംകുലാ
യുദ്ധഭൂമി, വീണുപോയ അസുരരുടെ ശരീരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു. രക്തം ഒഴുകി, ആനകളും കുതിരകളുടെയും മൃതദേഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞു.
പതിതാന്ദാനവാന്ദൃഷ്ട്വാ നിശുമ്ഭോഽതിരുഷാന്വിതഃ । പ്രയയൌ ചണ്ഡികാം തൂര്ണം ഗദാമാദായ ദാരുണാമ്
വീണുപോയ ദാനവരെ കണ്ട നിശുംബൻ അത്യധികം കോപത്തോടെ ഭയാനകമായ ഗദ എടുത്ത് ചണ്ഡികയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ മുന്നേറി.
സിംഹം ജഘാന ഗദയാ മസ്തകേ മദഗര്വിതഃ । പ്രഹൃത്യ ച സ്മിതം കൃത്വാ പുനര്ദേവീമതാഡയത്
അഹങ്കാരത്തിൽ മുങ്ങിയ അവൻ തന്റെ ഗദയാൽ സിംഹത്തിന്റെ തലയിൽ അടിച്ചു, പിന്നെ ചിരിച്ച് ദേവിയെ വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു.
സാപി തം കുപിതാതീവ നിശുമ്ഭം പുരതഃ സ്ഥിതമ് । പ്രഹരന്തം സമീക്ഷ്യാഥ ദേവീ വചനമബ്രവീത്
അതി ക്രുദ്ധനായ നിശുംബൻ മുന്നിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കുന്നത് കണ്ട ദേവി അവനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ദേവ്യുവാച തിഷ്ഠ മന്ദമതേ താവദ്യാവത്ഖഡ്ഗമിദം തവ । ഗ്രീവായാം പ്രേരയാമ്യസ്മാദ് ഗന്താസി യമസാദനമ്
ദേവി പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ കഴുത്തിൽ ഈ വാൾ കുത്തി നീ യമന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നത് വരെ, നീ നിന്നു കാത്തിരിക്കുക, മണ്ടനായവനേ.'
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ തരസാ ദേവീ കൃപാണേന സമാഹിതാ । ചിച്ഛേദ മസ്തകം തസ്യ നിശുമ്ഭസ്യാഥ ചണ്ഡികാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ദേവി, ഉറച്ച മനസ്സോടെ വാൾ എടുക്കുകയും, അതിവേഗം നിശുംബന്റെ തല വെട്ടി അകറ്റുകയും ചെയ്തു.
സച്ഛിന്നമസ്തകോ ദേവ്യാ കബന്ധോഽതീവ ദാരുണഃ । ബഭ്രാമ ച ഗദാപാണിസ്ത്രാസയന്ദേവതാഗണാന്
ദേവി തല വെട്ടിയിട്ടും, ഭയാനകമായ തലകെട്ട ശരീരം ഗദയുമായി ദേവതകളെ ഭയപ്പെടുത്തി ചുറ്റി നടന്നു.
ദേവീ തസ്യ ശിതൈര്ബാണൈശ്ചിച്ഛേദ ചരണൌ കരൌ । പപാതോര്വ്യാം തതഃ പാപീ ഗതാസുഃ പര്വതോപമഃ
ദേവി കൂരായ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അവന്റെ കൈകളും കാലുകളും വെട്ടി കളഞ്ഞു; പിന്നെ ആ ദുഷ്ടൻ, ജീവൻ വിട്ട്, പർവ്വതംപോലെ നിലത്ത് വീണു.
തസ്മിന്നിപതിതേ ദൈത്യേ നിശുമ്ഭേ ഭീമവിക്രമേ । ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത്തത്സൈന്യേ ഭയകമ്പിതേ
ശക്തനായ നിശുംബൻ എന്ന അസുരൻ വീണപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ വിറയുന്ന അവന്റെ സൈന്യത്തിൽ വലിയ വിലാപം ഉയർന്നു.
ത്യക്ത്വാഽഽയുധാനി സര്വാണി സൈനികാഃ ക്ഷതജാപ്ലുതാഃ । ജഗ്മുര്ബുമ്ബാരവം സര്വേ കുര്വാണാ രാജമന്ദിരമ്
രക്തത്തിൽ കുളിച്ച സൈനികർ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ രാജധാനിയിലേക്ക് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
താനാഗതാന്സുസമ്പ്രേക്ഷ്യ ശുമ്ഭഃ ശത്രുനിഷൂദനഃ । പപ്രച്ഛ ക്വ നിശുമ്ഭോഽസൌ കഥം ഭഗ്നാഃ പലായിതാഃ ॥ ൪൨ തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജ്ഞസ്തേ പ്രോചുഃ പ്രണതാ ഭൃശമ് । രാജംസ്തേ നിഹതോ ഭ്രാതാ ശേതേ സമരമൂര്ധനി
അവർ എത്തിയതുകണ്ട് ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ശുംബൻ ചോദിച്ചു: 'നിശുംബൻ എവിടെയാണ്? നിങ്ങൾ എങ്ങനെ തോറ്റു ഓടി?'
തയാ നിപാതിതാഃ ശൂരാ യേ ച തേഽപ്യനുജാനുഗാഃ । വയം ത്വാം കഥിതും സര്വം വൃത്താന്തം സമുപാഗതാഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, അവർ മുഴുവൻ നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ സഹോദരൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.'
നിശുമ്ഭോ നിഹതസ്തത്ര തയാ ചണ്ഡികയാധുനാ । ന ഹി യുദ്ധസ്യ കാലോഽദ്യ തവ രാജന് രണാങ്ഗണേ
അവനെ അനുഗമിച്ച വീരന്മാരെയും അവൾ സംഹരിച്ചു; സംഭവിച്ചതെല്ലാം അറിയിക്കാനാണ് ഞങ്ങൾ വന്നത്.
ദേവകാര്യം സമുദ്ദിശ്യ കാപീയം പരമാങ്ഗനാ । ഹന്തും ദൈത്യകുലം നൂനം പ്രാപ്തേതി പരിചിന്തയ
നിശുംബനെ ഇപ്പോൾ തന്നെ ചണ്ഡിക കൊല്ലിച്ചു; രാജാവേ, ഇന്നാണ് യുദ്ധത്തിന് യോജിച്ച സമയം അല്ല.
നൈഷാ പ്രാകൃതയോഷൈവ ദേവീ ശക്തിരനുത്തമാ । അചിന്ത്യചരിതാ ക്വാപി ദുര്ജ്ഞേയാ ദൈവതൈരപി
ദേവതകളുടെ കാര്യം നിറവേറ്റാൻ, ദാനവകുലം നശിപ്പിക്കാൻ പരമശക്തിയായ ദേവി തന്നെ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്ന് ആലോചിക്കുക.
നാനാരൂപധരാതീവ മായാമൂലവിശാരദാ । വിചിത്രഭൂഷണാ ദേവീ സര്വായുധധരാ ശുഭാ
അവൾ സാധാരണ സ്ത്രീയല്ല; ദേവി പരമശക്തിയാണ്, അവളുടെ പ്രവർത്തികൾ ദേവന്മാർക്കുപോലും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തതും അത്ഭുതകരവുമാണ്.
ഗഹനാ ഗൂഢചരിതാ കാലരാത്രിരിവാപരാ । അപാരപാരഗാ പൂര്ണാ സര്വലക്ഷണസംയുതാ
അവൾ പല രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുകയും, മായയിൽ പ്രാവീണ്യം പുലർത്തുകയും, അത്ഭുതകരമായ ഭൂഷണങ്ങൾ അണിയുകയും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശം വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശുഭയുള്ളവളാണ്.
അന്തരിക്ഷസ്ഥിതാ ദേവാസ്താം സ്തുവന്ത്യകുതോഭയാഃ । ദേവകാര്യഞ്ച കുര്വാണാം ശ്രീദേവീം പരമാദ്ഭുതാമ്
അവളുടെ പ്രവർത്തികൾ ഗഹനവും രഹസ്യവുമാണ്; അവൾ മറ്റൊരു കാലരാത്രിപോലെയാണ്, അതിരില്ലാത്തതും പൂർണ്ണതയും എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവളുമാണ്.
പലായനം പരോ ധര്മഃ സര്വഥാ ദേഹരക്ഷണമ് । രക്ഷിതേ കില ദേഹേസ്മിന്കാലേഽസ്മത്സുഖതാങ്ഗതേ
ആകാശത്ത് നില്ക്കുന്ന ദേവിയെ ഭയമില്ലാതെ ദേവന്മാർ സ്തുതിക്കുന്നു; ദേവതകളുടെ കാര്യം നിർവഹിക്കുന്ന അത്ഭുതകരിയായ ദേവിയെയാണ് അവർ പുകഴുന്നത്.
സംഗ്രാമേ വിജയോ രാജന് ഭവിതാ തേ ന സംശയഃ । കാലഃ കരോതി ബലിനം സമയേ നിര്ബലം ക്വചിത്
ദേഹത്തെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മമാണ്; ദേഹം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ നമുക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകൂ.