ഏകാപി ദുഃസഹാ ദേവീ കിം പുനസ്താഭിരന്വിതാ । സിംഹോഽപി ഹന്തി സംഗ്രാമേ രാക്ഷസാനമിതപ്രഭഃ
ഒരു ദേവിയും സഹിക്കാനാവാത്തവളാണ്; പിന്നെ ഇവർ എല്ലാവരും ചേർന്നാൽ എങ്ങനെയാകും? അതുപോലെ അതിശയപ്രഭയുള്ള സിംഹവും യുദ്ധത്തിൽ ദാനവരെ സംഹരിക്കുന്നു.
അതോ വിചാര്യ സചിവൈര്യദ്യുക്തം തദ്വിധീയതാമ് । ന വൈരമനയാ യുക്തം സന്ധിരേവ സുഖപ്രദഃ
അതുകൊണ്ട്, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ച് യോജിച്ചതെന്താണോ അതു ചെയ്യണം. അവളോടു വൈരം വയ്ക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല; സമാധാനം മാത്രമാണ് സന്തോഷം നൽകുന്നത്.
ആശ്ചര്യമേതദഖിലം യന്നാരീ ഹന്തി രാക്ഷസാന് । രക്തബീജോഽപി നിഹതഃ പീതം തസ്യാപി ശോണിതമ്
സ്ത്രീ ദാനവരെ സംഹരിക്കുന്നതും, രക്തബീജനും കൊല്ലപ്പെട്ടതും, അവളുടെ രക്തം അവൾ തന്നെ കുടിച്ചതും എല്ലാം അത്ഭുതകരമാണ്.
അന്യേ നിപാതിതാ ദൈത്യാഃ സംഗ്രാമേഽമ്ബികയാ നൃപ । ചാമുണ്ഡയാ ച മാംസം വൈ ഭക്ഷിതം സകലം രണേ
മഹാരാജാവേ, അംബികയും യുദ്ധത്തിൽ മറ്റ് ദാനവരെ സംഹരിച്ചു; ചാമുണ്ഡയും അവരുടെ മാംസം മുഴുവനും യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്നെ തിന്നെടുത്തു.
വരം പാതാലഗമനം തസ്യാഃ സേവാഥവാ വരാ । ന തു യുദ്ധം മഹാരാജ കാര്യമമ്ബികയാ സഹ
അവളെ സേവിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുക എന്നത് നല്ലതാണ്, മഹാരാജാവേ; അംബികയോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് ഉചിതമല്ല.
ന നാരീ പ്രാകൃതാ ഹ്യേഷാ ദേവകാര്യാര്ഥസാധിനീ । മായേയം പ്രബലാ ദേവീ ക്ഷപയന്തീയമുത്ഥിതാ
ഇവൾ സാധാരണ സ്ത്രീയല്ല; ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നവളാണ്. ഈ ശക്തിയുള്ള ദേവി മായാവാണ്, എല്ലാം നശിപ്പിക്കാൻ ഇവിടെ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തേഷാം വചസ്തഥ്യം ശ്രുത്വാ കാലവിമോഹിതഃ । മുമൂര്ഷുഃ പ്രത്യുവാചേദം ശുമ്ഭഃ പ്രസ്ഫുരിതാധരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടേത് സത്യമായ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, കാലത്തിന്റെ മായയിൽ ആകൃഷ്ടനായി മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ച ശുംബൻ അധരം വിറയച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശുമ്ഭ ഉവാച യൂയം ഗച്ഛത പാതാലം ശരണം വാ ഭയാതുരാഃ । ഹനിഷ്യാമ്യഹമദ്യൈവ താഞ്ച താശ്ച സമുദ്യതഃ
ശുംബൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ട് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുകയോ മറ്റേതെങ്കിലും അഭയം തേടുകയോ ചെയ്യാം; പക്ഷേ ഞാൻ, തയ്യാറായി, ഇന്ന് തന്നെ അവരെയും ആ ദേവിമാരെയും സംഹരിക്കും.
ജിത്വാ സര്വാന്സുരാനാജൌ കൃത്വാ രാജ്യം സുപുഷ്കലമ് । കഥം നാരീഭയോദ്വിഗ്നഃ പാതാലം പ്രവിശാമ്യഹമ്
എല്ലാ ദേവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് വലിയ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച ഞാൻ, ഒരു സ്ത്രീയെ ഭയന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടതുണ്ടോ?
നിഹത്യ പാര്ഷദാന്സര്വാന് രക്തബീജമുഖാന് രണേ । പ്രാണത്രാണായ ഗച്ഛാമി ഹിത്വാ കിം വിപുലം യശഃ
രക്തബീജനെ തലവനാക്കി എല്ലാ അനുചിതരെയും യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ച ശേഷം, വെറും ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വലിയ പ്രശസ്തി ഉപേക്ഷിക്കണമോ?
മരണം ത്വനിവാര്യം വൈ പ്രാണിനാം കാലകല്പിതമ് । തദ്ഭയം ജന്മനോപാത്തം ത്യജേത്കോ ദുര്ലഭം യശഃ
മരണം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഒഴിവാക്കാനാവാത്തതും കാലം നിർണ്ണയിച്ചതുമാണ്; ജനനത്തോടൊപ്പം വരുന്ന ഭയത്താൽ അപൂർവമായ പ്രശസ്തി ഉപേക്ഷിക്കുമോ ആരെങ്കിലും?
നിശുമ്ഭാഹം ഗമിഷ്യാമി രഥാരൂഢോ രണാജിരേ । ഹത്വാ താമാഗമിഷ്യാമി നാഗമിഷ്യാമി ചാന്യഥാ
ഞാൻ, നിശുംബൻ, രഥത്തിൽ കയറി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോകും; അവളെ സംഹരിച്ച ശേഷം തിരിച്ചു വരും, അല്ലെങ്കിൽ തിരികെ വരികയില്ല.
ത്വം തു സേനായുതോ വീര പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹോ ഭവസ്വ മേ । തരസാ താം ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്നാരീം നയ യമാലയേ
നീ, വീരനേ, സൈന്യത്തോടൊപ്പം എന്റെ പിൻരക്ഷകനാകണം; അതിവേഗം കൂർമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ സ്ത്രീയെ യമലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോക്.
നിശുമ്ഭ ഉവാച അഹമദ്യ ഹനിഷ്യാമി ഗത്വാ ദുഷ്ടാഞ്ച കാലികാമ് । ആഗമിഷ്യാമ്യഹം ശീഘ്രം ഗൃഹീത്വാ താമഥാമ്ബികാമ്
നിശുംബൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇന്ന് തന്നെ പോയി ദുഷ്ടയായ കാളികയെ സംഹരിക്കും; ആ അംബികയെ പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു വരും.
മാ ചിന്താം കുരു രാജേന്ദ്ര വരാകായാസ്തു കാരണേ । ക്വൈഷാ ബാലാ ക്വ മേ ബാഹുവീര്യം വിശ്വവശങ്കരമ്
മഹാരാജാവേ, ആ ദുർബലയായ സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കേണ്ട; അവൾ ഒരു ബാലിക മാത്രമല്ലേ, എന്റെ ലോകത്തെ കീഴടക്കുന്ന ബാഹുബലത്തിന് അവൾ എവിടെയാണ്?
ത്യക്ത്വാഽഽര്തിം വിപുലാം ഭ്രാതര്ഭുംക്ഷ ഭോഗാനനുത്തമാന് । ആനയിഷ്യാമ്യഹം കാമം മാനിനീം മാനസംയുതാമ്
സഹോദരാ, വലിയ ദുഃഖം വിട്ട് ഉത്തമമായ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ; ഞാൻ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ആ അഭിമാനമുള്ള മനസ്സുള്ള സ്ത്രീയെ കൊണ്ടുവരും.
മയി തിഷ്ഠതി തേ രാജന്ന യുക്തം ഗമനം രണേ । ഗത്വാഹമാനയിഷ്യാമി തവാര്ഥേ വൈ ജയശ്രിയമ്
രാജാവേ, ഞാൻ ഇവിടെ നില്ക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോകുന്നത് ശരിയല്ല. ഞാൻ തന്നെ പോയി, നിങ്ങളുടെ വിജയശ്രീയെ കൊണ്ടുവരാം.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ ഭ്രാതരം ജ്യേഷ്ഠം കനീയാന്ബലഗര്വിതഃ । രഥമാസ്ഥായ വിപുലം സന്നദ്ധഃ സ്വബലാവൃതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനോട് പറഞ്ഞ്, തന്റെ ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച ചെറുഭ്രാതാവ്, വലിയ രഥത്തിൽ കയറി, പൂർണ്ണമായും ആയുധധാരി ആയി, തന്റെ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
ജഗാമ തരസാ തൂര്ണം സങ്ഗരേ കൃതമങ്ഗലഃ । സംസ്തുതോ ബന്ദിസൂതൈശ്ച സായുധഃ സപരിഷ്കരഃ
അവൻ ശുഭകരമായ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, ഭടന്മാരുടെയും രഥസാരഥികളുടെയും സ്തുതികൾ കേട്ട്, ആയുധങ്ങളുമായി, പൂർണ്ണമായും ഒരുക്കത്തോടെ, വേഗത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോയി.
യുദ്ധാത്പ്രത്യാഗതാനാം രക്ഷസാം ശുമ്ഭായ വാര്താവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച നിശുമ്ഭോ നിശ്ചയം കൃത്വാ മരണായ ജയായ വാ । സോദ്യമഃ സബലഃ ശൂരോ രണേ ദേവീമുപായയൌ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: നിശുംബൻ, മരണമോ ജയമോ എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ, ധൈര്യത്തോടെയും സൈന്യത്തോടെയും യുദ്ധത്തിനായി ദേവിയോട് സമീപിച്ചു.
തമാജഗാമ ശുമ്ഭോഽപി സ്വബലേന സമാവൃതഃ । പ്രേക്ഷകോഽഭൂദ്രണേ രാജാ സംഗ്രാമരസപണ്ഡിതഃ
അപ്പോൾ ശുംബനും തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി; യുദ്ധത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നനായ രാജാവ് ആ യുദ്ധം കാണാനായി നിന്നു.
ഗഗനേ സംസ്ഥിതാ ദേവാസ്തദാഭ്രപടലാവൃതാഃ । ദിദൃക്ഷവസ്തു സംഗ്രാമേ സേന്ദ്രാ യക്ഷഗണാസ്തഥാ
അന്ന് ദേവന്മാർ ആകാശത്ത് മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ നിന്ന്, ഇന്ദ്രനും യക്ഷസംഘങ്ങളുമൊത്ത് ആ യുദ്ധം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
നിശുമ്ഭോഽഥ രണേ ഗത്വാ ധനുരാദായ ശാര്ങ്ഗകമ് । ചകാര ശരവൃഷ്ടിം സ ഭീഷയഞ്ജഗദമ്ബികാമ്
അപ്പോൾ നിശുംബൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചെന്നു, ഉത്തമമായ വില്ലെടുത്ത്, ലോകമാതാവിനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വിധത്തിൽ അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു.
മുഞ്ചന്തം ശരജാലാനി നിശുമ്ഭം ചണ്ഡികാ രണേ । വീക്ഷ്യാദായ ധനുഃ ശ്രേഷ്ഠം ജഹാസ സുസ്വരം മുഹുഃ
യുദ്ധത്തിൽ നിശുംബൻ അമ്പുകൾ മഴപെയ്യുന്നത് കണ്ടു, ചണ്ഡിക ദേവി തന്റെ മികച്ച വില്ലെടുത്ത്, മനോഹരമായി വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിച്ചു.
ഉവാച കാലികാം ദേവീ പശ്യ മൂര്ഖത്വമേതയോഃ । മരണായാഗതൌ കാലി മത്സമീപമിഹാധുനാ
ദേവി കാളിയോട് പറഞ്ഞു: കാളി, ഇവരുടെ മൂഢത്വം നോക്കു; അവർ ഇപ്പോൾ മരണത്തിനായി എന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ദൈത്യവധം ഘോരം രക്തബീജാത്യയം തഥാ । ജയാശാം കുരുതസ്ത്വേതൌ മോഹിതൌ മമ മായയാ
ദൈത്യന്മാരുടെ ഭയാനകമായ വധവും രക്തബീജന്റെ നാശവും കണ്ടിട്ടും, ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഇവർ എന്റെ മായയാൽ മോഹിതരായി തുടരുന്നു.
ആശാ ബലവതീ ഹ്യേഷാ ന ജഹാതി നരം ക്വചിത് । ഭഗ്നം ഹൃതബലം നഷ്ടം ഗതപക്ഷം വിചേതനമ്
ആശ എന്നത് വളരെ ശക്തമാണ്; ഒരിക്കലും മനുഷ്യനെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല—even അവൻ തകർന്നുപോയാലും, ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടാലും, എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടാലും, കൂട്ടുകാരില്ലാതായാലും, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടാലും.
ആശാപാശനിബദ്ധൌ ദ്വൌ യുദ്ധായ സമുപാഗതൌ । നിഹന്തവ്യൌ മയാ കാലി രണേ ശുമ്ഭനിശുമ്ഭകൌ
ആശയുടെ പാശത്തിൽ കുടുങ്ങി, ഇവർ ഇരുവരും യുദ്ധത്തിനായി എത്തിയിരിക്കുന്നു; കാളി, ശുംബനും നിശുംബനും യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ തന്നെ കൊല്ലേണ്ടവരാണ്.
ആസന്നമരണാവേതൌ സമ്പ്രാപ്തൌ ദൈവമോഹിതൌ । പശ്യതാം സര്വദേവാനാം ഹനിഷ്യാമ്യഹമദ്യ തൌ
ഇപ്പോൾ ഇവർ ഇരുവരും മരണത്തിന് അടുത്ത്, ദൈവത്തിന്റെ മായയിൽ മോഹിതരായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഇന്ന് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മുന്നിൽ ഞാൻ ഇവരെ കൊല്ലും.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ കാലികാം ചണ്ഡീ കര്ണാകൃഷ്ടശരോത്കരൈഃ । ഛാദയാമാസ തരസാ നിശുമ്ഭം പുരതഃ സ്ഥിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കാളിയോട് പറഞ്ഞ്, ചണ്ഡിക ദേവി കാതുവരെ വലിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, മുന്നിൽ നിന്ന നിശുംബനെ വേഗത്തിൽ മൂടി.