തേന നാദേന സാ ജാതാ കാലീ വിസ്താരിതാനനാ । ശ്രുത്വാ തന്നിനദം ഘോരം സിംഹോ ദേവ്യാശ്ച വാഹനമ്
ആ ശബ്ദം കേട്ടു കാലി ദേഹത്ത് വലിയ വായോടെ പ്രത്യക്ഷമായി; ആ ഭയങ്കരമായ മുഴക്കം കേട്ട് ദേവിയുടെ സിംഹം,
ജഗര്ജ സോഽപി ബലവാഞ്ജനയന്ഭയമദ്ഭുതമ് । തന്നിനാദമുപശ്രുത്യ ദാനവാഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതാഃ
അത് പോലും ശക്തിയായി കർജ്ജിച്ചു, അത്ഭുതകരമായ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ ഗർജ്ജനം കേട്ട് ദാനവർ കോപത്തിൽ കത്തിയുപോയി.
സര്വേ ചിക്ഷിപുരസ്ത്രാണി ദേവീം പ്രതി മഹാബലാഃ । തസ്മിന്നേവായതേ യുദ്ധേ ദാരുണേ ലോമഹര്ഷണേ
അവിടെ ഉണ്ടായ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ ആ മഹാശക്തിമാന്മാർ എല്ലാവരും ദേവിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാദീനാഞ്ച ദേവാനാം ശക്തയശ്ചണ്ഡികാം യയുഃ । യസ്യ ദേവസ്യ യദ്രൂപം യഥാ ഭൂഷണവാഹനമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദേവന്മാരുടെ ശക്തികൾ ചണ്ഡികയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഓരോ ദേവിയും തങ്ങളുടെ ദേവതയുടെ രൂപവും അലങ്കാരവും വാഹനവും സ്വീകരിച്ചു.
താദൃഗ്രൂപാസ്തദാ ദേവ്യഃ പ്രയയുഃ സമരാങ്ഗണേ । ബ്രഹ്മാണീ വരടാരൂഢാ സാക്ഷസൂത്രകമണ്ഡലുഃ
അങ്ങനെ ആ രൂപങ്ങളിൽ ആ ദേവികൾ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; ബ്രഹ്മാണി ഹംസയിൽ കയറി, ജപമാലയും കമണ്ഡലും കൈവശം വന്നു.
ആഗതാ ബ്രഹ്മണഃ ശക്തിര്ബ്രഹ്മാണീതി പ്രതിശ്രുതാ । വൈഷ്ണവീ ഗരുഡാരൂഢാ ശങ്ഖചക്രഗദാധരാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയായ ബ്രഹ്മാണി അങ്ങനെ എത്തി; വൈഷ്ണവി കരടുവിൽ കയറി, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വന്നു.
പദ്മഹസ്താ സമായാതാ പീതാമ്ബരവിഭൂഷിതാ । ശാങ്കരീ തു വൃഷാരൂഢാ ത്രിശൂലവരധാരിണീ
അവൾ കയ്യിൽ താമരയും ധരിച്ചിട്ടു, മഞ്ഞ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞു; ശാംകരി കാളയിൽ കയറി, ത്രിശൂലവും അനുഗ്രഹഹസ്തവും കൈവശം വന്നു.
അര്ധചന്ദ്രധരാ ദേവീ തഥാഹിവലയാ ശിവാ । കൌമാരീ ശിഖിസംരൂഢാ ശക്തിഹസ്താ വരാനനാ
അർദ്ധചന്ദ്രവും പാമ്പ് വളകളും അണിഞ്ഞ ദേവി, ശിവസ്വഭാവം; കൗമാരി മയിൽവണ്ടിയിൽ കയറി, ശക്തി കൈവശം, മനോഹരമായ മുഖം.
യുദ്ധകാമാ സമായാതാ കാര്തികേയസ്വരൂപിണീ । ഇന്ദ്രാണീ സുഷ്ഠുവദനാ സുശ്വേതഗജവാഹനാ
യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് കാർത്തികേയന്റെ രൂപത്തിൽ അവൾ എത്തി; ഇന്ദ്രാണി മനോഹരമായ മുഖം, വെളുത്തയാനിൽ കയറി,
വജ്രഹസ്താതിരോഷാഢ്യാ സംഗ്രാമാഭിമുഖീ യയൌ । വാരാഹീ ശൂകരാകാരാ പ്രൌഢപ്രേതാസനാ മതാ
വജ്രം കൈവശം, അത്യന്തം കോപത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് നീങ്ങി; വരാഹി പന്നിയുടെ രൂപത്തിൽ, ശക്തമായ പ്രേതത്തിൽ ഇരുന്നു.
നാരസിംഹീ നൃസിംഹസ്യ ബിഭ്രതീ സദൃശം വപുഃ । യാമ്യാ ച മഹിഷാരൂഢാ ദണ്ഡഹസ്താ ഭയപ്രദാ
നരസിംഹിയെപ്പോലെയുള്ള രൂപം ധരിച്ച് നരസിംഹി എത്തി; യാമി മഹിഷത്തിൽ കയറി, ദണ്ഡം കൈവശം, ഭയം പകരുന്നവൾ.
സമായാതാഥ സംഗ്രാമേ യമരൂപാ ശുചിസ്മിതാ । തഥൈവ വാരുണീ ശക്തിഃ കൌബേരീ ച മദോത്കടാ
ശുഭ്രമായ പുഞ്ചിരിയോടെ യമന്റെ രൂപത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് അവൾ എത്തി; അതുപോലെ വരുണനും കുബേരനും ശക്തികൾ, മദത്തിൽ ഉന്മാദം നിറഞ്ഞവൾ.
ഏവംവിധാസ്തഥാഽഽകാരാ യയുഃ സ്വസ്വബലൈര്വൃതാഃ । ആഗതാസ്താഃ സമാലോക്യ ദേവീ മുദമവാപ ച
അങ്ങനെ ആ രൂപങ്ങളിലായ ദേവികൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സേനകളുമായി എത്തി; അവരെ കണ്ടു ദേവി അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സ്വസ്ഥാ മുമുദിരേ ദേവാ ദൈത്യാശ്ച ഭയമായയുഃ । താഭിഃ പരിവൃതസ്തത്ര ശങ്കരോ ലോകശങ്കരഃ
ദേവന്മാർ മനസ്സിലൊരു ശാന്തിയും സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചു; ദാനവർ ഭയത്തിൽ ആകുലരായി; ആ ദേവികൾ ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ ലോകക്ഷേമദായകൻ ശംകരൻ,
സമാഗമ്യ ച സംഗ്രാമേ ചണ്ഡികാമിത്യുവാച ഹ । ഹന്യന്താമസുരാഃ ശീഘ്രം ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധയേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചണ്ഡികയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരുടെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ദാനവരെ ഉടൻ സംഹരിക്കണം.'
നിശുമ്ഭം ചൈവ ശുമ്ഭം ച യേ ചാന്യേ ദാനവാഃ സ്ഥിതാഃ । ഹത്വാ ദൈത്യബലം സര്വം കൃത്വാ ച നിര്ഭയം ജഗത്
'നിശുംബനും ശുംബനും കൂടാതെ അവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്ന എല്ലാ ദാനവരും, അവരെ മുഴുവനും സംഹരിച്ച് ലോകം ഭയരഹിതമാക്കണം.'
സ്വാനി സ്വാനി ച ധിഷ്ണ്യാനി സമാഗച്ഛന്തു ശക്തയഃ । ദേവാ യജ്ഞഭുജഃ സന്തു ബ്രാഹ്മണാ യജനേ രതാഃ
ഓരോ ശക്തിയും തങ്ങളുടെ താങ്ങളിലേയ്ക്ക് തിരികെ പോകട്ടെ. ദേവന്മാർ യജ്ഞഭാഗം ആസ്വദിക്കട്ടെ. ബ്രാഹ്മണന്മാർ യജ്ഞത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഏർപ്പെടട്ടെ.
പ്രാണിനഃ സന്തു സന്തുഷ്ടാഃ സര്വേ സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । ശമം യാന്തു തഥോത്പാതാ ഈതയശ്ച തഥാ പുനഃ
എല്ലാ ജീവികളും—ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളും—സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ. എല്ലാ കലഹങ്ങളും ദുരന്തങ്ങളും സമാധാനത്തിലേക്ക് മാറട്ടെ.
ഘനാഃ കാലേ പ്രവര്ഷന്തു കൃഷിര്ബഹുഫലാ തഥാ । വ്യാസ ഉവാച ഏവം ബ്രുവതി ദേവേശേ ശങ്കരേ ലോകശങ്കരേ
മേഘങ്ങൾ സമയത്ത് മഴ പെയ്യട്ടെ, വിളകൾ സമൃദ്ധിയായി ഫലം തരട്ടെ. വ്യാസൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ശങ്കരൻ, ലോകങ്ങൾക്ക് ഉപകാരിയായവൻ, പറഞ്ഞു—
ചണ്ഡികായാ ശരീരാത്തു നിര്ഗതാ ശക്തിരദ്ഭുതാ । ഭീഷണാതിപ്രചണ്ഡാ ച ശിവാശതനിനാദിനീ
ചണ്ഡികയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു അത്ഭുതകരമായ ശക്തി പുറത്ത് വന്നു; അതി ഭയാനകവും അത്യന്തം ക്രൂരവുമായിരുന്നു, നൂറ് ഇടിമുഴക്കങ്ങൾ പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു.
ഘോരരൂപാഥ പഞ്ചാസ്യമിത്യുവാച സ്മിതാനനാ । ദേവദേവ വ്രജാശു ത്വം ദൈത്യാനാമധിപം പ്രതി
ഭയങ്കരമായ രൂപവും അഞ്ചു മുഖങ്ങളും ഉള്ള ആ ശക്തി, പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, നീ ദൈത്യാധിപനോടു വേഗത്തിൽ പോകൂ.'
ദൂതത്വം കുരു കാമാരേ ബ്രൂഹി ശുമ്ഭം സ്മരാകുലമ് । നിശുമ്ഭഞ്ച മദോത്സിക്തം വചനാന്മമ ശങ്കര
'കാമശത്രുവേ, നീ ദൂതനാകൂ. സ്മരഭ്രാന്തനായ ശുംബനും അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചിരിക്കുന്ന നിശുംബനും എന്റെ വാക്കുകൾ ശങ്കരനായി അവരോട് പറക.'
മുക്ത്വാ ത്രിവിഷ്ടപം യാത യൂയം പാതാലമാശു വൈ । ദേവാഃ സ്വര്ഗേ സുഖം യാന്തു തുരാഷാട് സ്വാസനം ശഭമ്
'സ്വർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പെട്ടെന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകണം, അവിടെ ദൈത്യന്മാർ താമസിക്കുന്നു. ദേവന്മാർക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം, തുരാഷാട് തന്റെ ഭംഗിയുള്ള സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കട്ടെ.'
പ്രാപ്നോതു ത്രിദിവം സ്ഥാനം യജ്ഞഭാഗാംശ്ച ദേവതാഃ । ജീവിതേച്ഛാ ച യുഷ്മാകം യദി സ്യാത്തു മഹത്തരാ
'ദേവന്മാർക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിലെ സ്ഥാനംയും യജ്ഞഭാഗവും വീണ്ടും ലഭിക്കട്ടെ. നിങ്ങൾക്ക് ജീവിക്കാൻ വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ—'
തര്ഹി ഗച്ഛത പാതാലം തരസാ യത്ര ദാനവാഃ । അഥവാ ബലമാസ്ഥായ യുദ്ധേച്ഛാ മരണായ ചേത്
'അപ്പോൾ നിങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ, അവിടെ ദാനവന്മാർ ഉണ്ട്. അല്ലെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിനും മരണത്തിനും താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച്—'
തദാഽഽഗച്ഛന്തു തൃപ്യന്തു മച്ഛിവാഃ പിശിതേന വഃ । വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യാഃ ശൂലപാണിസ്ത്വരാന്വിതഃ
'അപ്പോൾ വരിക, എന്റെ ഭയങ്കര സേവകർ നിങ്ങളുടെ മാംസത്തിൽ തൃപ്തരാകട്ടെ.' വ്യാസൻ പറയുന്നു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ത്രിശൂലധാരി അതിവേഗം—
ഗത്വാഽഽഹ ദൈത്യരാജാനം ശുമ്ഭം സദസി സംസ്ഥിതമ് । ശിവ ഉവാച രാജന് ദൂതോഽഹമമ്ബായാസ്ത്രിപുരാന്തകരോ ഹരഃ
ദൈത്യരാജാവായ ശുംബൻ സഭയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ അവനോട് ചെന്നു പറഞ്ഞു. ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞാൻ അംബികയുടെ ദൂതനാണ്, ത്രിപുരാസുരനെ നശിപ്പിച്ച ഹരൻ.'
ത്വത്സകാശമിഹായാതോ ഹിതം കര്തും തവാഖിലമ് । ത്യക്ത്വാ സ്വര്ഗം തഥാ ഭൂമിം യൂയം ഗച്ഛത സത്വരമ്
'നിന്റെ നല്ലതിനായി ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഉടൻ പോകണം—'
പാതാലം യത്ര പ്രഹ്ലാദോ ബലിശ്ച ബലിനാം വരഃ । അഥവാ മരണേച്ഛാ ചേത്തര്ഹ്യാഗച്ഛത സത്വരമ്
'പാതാളത്തിലേക്ക്, അവിടെ പ്രഹ്ലാദനും ബലിയും, ശക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനരായവർ, താമസിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് മരണത്തിൽ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ഉടൻ വരിക.'
സംഗ്രാമേ വോ ഹനിഷ്യാമി സര്വാനേവാഹമാശു വൈ । ഇത്യുവാച മഹാരാജ്ഞീ യുഷ്മത്കല്യാണഹേതവേ
'യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും ഉടൻ സംഹരിക്കും.' നിങ്ങളുടെ ഭാവി നല്ലതാകാനായി മഹാരാണി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.