ത്വം വൈ തദാജ്ഞയാ പ്രാപ്തസ്തസ്യ കാര്യാര്ഥസിദ്ധയേ । സംഗ്രാമം കുരു പാതാലം ഗച്ഛ വാ പതിനാ സഹ
നീ അവരുടെ കല്പനപ്രകാരം ഇവിടെയെത്തിയതല്ലേ? അവരുടെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റാൻ. അതിനാൽ യുദ്ധം ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ നായകനോടൊപ്പം പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുക.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം ദേവ്യാഃ സ ദൈത്യോഽമര്ഷപൂരിതഃ । മുമോച തരസാ ബാണാന്സിംഹസ്യോപരി ദാരുണാന്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ അസുരൻ കോപത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, സിംഹത്തിന്മേൽ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ വേഗത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചു.
അമ്ബികാ താച്ഛരാന്വീക്ഷ്യ ഗഗനേ പന്നഗോപമാന് । ചിച്ഛേദ സായകൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ലഘുഹസ്തതയാ ക്ഷണാത്
അംബികാ ആ അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് പാമ്പുപോലെയെന്ന് കണ്ടു, ഉടനടി തന്റെ കയ്യിലെ സൂക്ഷ്മമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവയെ വെട്ടി തകർത്തു.
അന്യൈര്ജഘാന വിശിഖൈ രക്തബീജം മഹാസുരമ് । അമ്ബികാചാപനിര്മുക്തൈഃ കര്ണാകൃഷ്ടൈഃ ശിലാശിതൈഃ
മറ്റു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അംബികാ തന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് കാതിലേക്കു വലിച്ചെടുത്ത കല്ലുകൾ ചേർത്ത അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രക്തബീജൻ എന്ന മഹാസുരനെ ആക്രമിച്ചു.
ദേവീബാണഹതഃ പാപോ മൂര്ച്ഛാമാപ രഥോപരി । പതിതേ രക്തബീജേ തു ഹാഹാകാരോ മഹാനഭൂത്
ദേവിയുടെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അടിയേറ്റ ദുഷ്ടൻ രഥത്തിൽ തന്നെ ബോധംകെട്ടുവീണു. രക്തബീജൻ വീണപ്പോൾ വലിയ ആഹ്ലാദവും നിലവിളിയും ഉയർന്നു.
സൈനികാശ്ചുക്രുശുഃ സര്വേ ഹതാഃ സ്മ ഇതി ചാബ്രുവന് । തതോ ബുമ്ബാരവം ശ്രുത്വാ ശുമ്ഭഃ പരമദാരുണമ്
എല്ലാ സൈനികരും 'ഞങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു' എന്ന് നിലവിളിച്ചു. അതിനുശേഷം ആ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം കേട്ട് ശുംബൻ—
ഉദ്യോഗം സര്വസൈന്യാനാം ദൈത്യാനാമാദിദേശ ഹ । ശുമ്ഭ ഉവാച നിര്യാന്തു ദാനവാഃ സര്വേ കാമ്ബോജാഃ സ്വബലൈര്വൃതാഃ
എല്ലാ അസുരസൈന്യങ്ങളെയും സജ്ജമാക്കാൻ കല്പിച്ചു. ശുംബൻ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ ദാനവരും, കാംബോജന്മാർ തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളുമായി പുറപ്പെടട്ടെ.'
അന്യേഽപ്യതിബലാഃ ശൂരാഃ കാലകേയാ വിശേഷതഃ । വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാജ്ഞപ്തം ബലം സര്വം ശുമ്ഭേന ച ചതുര്വിധമ്
'മറ്റു അതിവിശേഷ ശക്തരും വീരരുമായ കാലകേയന്മാരും പുറപ്പെടട്ടെ.' വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ശുംബൻ തന്റെ നാലു വിഭാഗങ്ങളിലായുള്ള മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും കല്പിച്ചു.
നിര്ജഗാമ മദാഽഽവിഷ്ടം ദേവീസമരമണ്ഡലേ । തമാഗതം സമാലോക്യ ചണ്ഡികാ ദാനവം ബലമ്
ദേവതകളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ അഹങ്കാരത്തിൽ മുഴുകിയ ദാനവൻ പുറത്ത് വന്നു; അവൻ അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടു ചണ്ഡികാ ദാനവസേനയെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി.
ഘണ്ടാനാദം ചകാരാശു ഭീഷണം ഭയദം മുഹുഃ । ജ്യാസ്വനം ശങ്ഖനാദഞ്ച ചകാര ജഗദമ്ബികാ
അമ്മയാകുന്ന ദേവി തന്റെ മണി ഭയങ്കരമായി പലതവണ മുഴക്കി; അവൾ തന്റെ വില്ലിന്റെ നാദവും ശംഖത്തിന്റെ മുഴക്കവും മുഴുവൻ ലോകത്തും പടർന്നു കേൾക്കിച്ചു.
തേന നാദേന സാ ജാതാ കാലീ വിസ്താരിതാനനാ । ശ്രുത്വാ തന്നിനദം ഘോരം സിംഹോ ദേവ്യാശ്ച വാഹനമ്
ആ ശബ്ദം കേട്ടു കാലി ദേഹത്ത് വലിയ വായോടെ പ്രത്യക്ഷമായി; ആ ഭയങ്കരമായ മുഴക്കം കേട്ട് ദേവിയുടെ സിംഹം,
ജഗര്ജ സോഽപി ബലവാഞ്ജനയന്ഭയമദ്ഭുതമ് । തന്നിനാദമുപശ്രുത്യ ദാനവാഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതാഃ
അത് പോലും ശക്തിയായി കർജ്ജിച്ചു, അത്ഭുതകരമായ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ ഗർജ്ജനം കേട്ട് ദാനവർ കോപത്തിൽ കത്തിയുപോയി.
സര്വേ ചിക്ഷിപുരസ്ത്രാണി ദേവീം പ്രതി മഹാബലാഃ । തസ്മിന്നേവായതേ യുദ്ധേ ദാരുണേ ലോമഹര്ഷണേ
അവിടെ ഉണ്ടായ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ ആ മഹാശക്തിമാന്മാർ എല്ലാവരും ദേവിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാദീനാഞ്ച ദേവാനാം ശക്തയശ്ചണ്ഡികാം യയുഃ । യസ്യ ദേവസ്യ യദ്രൂപം യഥാ ഭൂഷണവാഹനമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദേവന്മാരുടെ ശക്തികൾ ചണ്ഡികയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഓരോ ദേവിയും തങ്ങളുടെ ദേവതയുടെ രൂപവും അലങ്കാരവും വാഹനവും സ്വീകരിച്ചു.
താദൃഗ്രൂപാസ്തദാ ദേവ്യഃ പ്രയയുഃ സമരാങ്ഗണേ । ബ്രഹ്മാണീ വരടാരൂഢാ സാക്ഷസൂത്രകമണ്ഡലുഃ
അങ്ങനെ ആ രൂപങ്ങളിൽ ആ ദേവികൾ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; ബ്രഹ്മാണി ഹംസയിൽ കയറി, ജപമാലയും കമണ്ഡലും കൈവശം വന്നു.
ആഗതാ ബ്രഹ്മണഃ ശക്തിര്ബ്രഹ്മാണീതി പ്രതിശ്രുതാ । വൈഷ്ണവീ ഗരുഡാരൂഢാ ശങ്ഖചക്രഗദാധരാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയായ ബ്രഹ്മാണി അങ്ങനെ എത്തി; വൈഷ്ണവി കരടുവിൽ കയറി, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വന്നു.
പദ്മഹസ്താ സമായാതാ പീതാമ്ബരവിഭൂഷിതാ । ശാങ്കരീ തു വൃഷാരൂഢാ ത്രിശൂലവരധാരിണീ
അവൾ കയ്യിൽ താമരയും ധരിച്ചിട്ടു, മഞ്ഞ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞു; ശാംകരി കാളയിൽ കയറി, ത്രിശൂലവും അനുഗ്രഹഹസ്തവും കൈവശം വന്നു.
അര്ധചന്ദ്രധരാ ദേവീ തഥാഹിവലയാ ശിവാ । കൌമാരീ ശിഖിസംരൂഢാ ശക്തിഹസ്താ വരാനനാ
അർദ്ധചന്ദ്രവും പാമ്പ് വളകളും അണിഞ്ഞ ദേവി, ശിവസ്വഭാവം; കൗമാരി മയിൽവണ്ടിയിൽ കയറി, ശക്തി കൈവശം, മനോഹരമായ മുഖം.
യുദ്ധകാമാ സമായാതാ കാര്തികേയസ്വരൂപിണീ । ഇന്ദ്രാണീ സുഷ്ഠുവദനാ സുശ്വേതഗജവാഹനാ
യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് കാർത്തികേയന്റെ രൂപത്തിൽ അവൾ എത്തി; ഇന്ദ്രാണി മനോഹരമായ മുഖം, വെളുത്തയാനിൽ കയറി,
വജ്രഹസ്താതിരോഷാഢ്യാ സംഗ്രാമാഭിമുഖീ യയൌ । വാരാഹീ ശൂകരാകാരാ പ്രൌഢപ്രേതാസനാ മതാ
വജ്രം കൈവശം, അത്യന്തം കോപത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് നീങ്ങി; വരാഹി പന്നിയുടെ രൂപത്തിൽ, ശക്തമായ പ്രേതത്തിൽ ഇരുന്നു.
നാരസിംഹീ നൃസിംഹസ്യ ബിഭ്രതീ സദൃശം വപുഃ । യാമ്യാ ച മഹിഷാരൂഢാ ദണ്ഡഹസ്താ ഭയപ്രദാ
നരസിംഹിയെപ്പോലെയുള്ള രൂപം ധരിച്ച് നരസിംഹി എത്തി; യാമി മഹിഷത്തിൽ കയറി, ദണ്ഡം കൈവശം, ഭയം പകരുന്നവൾ.
സമായാതാഥ സംഗ്രാമേ യമരൂപാ ശുചിസ്മിതാ । തഥൈവ വാരുണീ ശക്തിഃ കൌബേരീ ച മദോത്കടാ
ശുഭ്രമായ പുഞ്ചിരിയോടെ യമന്റെ രൂപത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് അവൾ എത്തി; അതുപോലെ വരുണനും കുബേരനും ശക്തികൾ, മദത്തിൽ ഉന്മാദം നിറഞ്ഞവൾ.
ഏവംവിധാസ്തഥാഽഽകാരാ യയുഃ സ്വസ്വബലൈര്വൃതാഃ । ആഗതാസ്താഃ സമാലോക്യ ദേവീ മുദമവാപ ച
അങ്ങനെ ആ രൂപങ്ങളിലായ ദേവികൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സേനകളുമായി എത്തി; അവരെ കണ്ടു ദേവി അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സ്വസ്ഥാ മുമുദിരേ ദേവാ ദൈത്യാശ്ച ഭയമായയുഃ । താഭിഃ പരിവൃതസ്തത്ര ശങ്കരോ ലോകശങ്കരഃ
ദേവന്മാർ മനസ്സിലൊരു ശാന്തിയും സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചു; ദാനവർ ഭയത്തിൽ ആകുലരായി; ആ ദേവികൾ ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ ലോകക്ഷേമദായകൻ ശംകരൻ,
സമാഗമ്യ ച സംഗ്രാമേ ചണ്ഡികാമിത്യുവാച ഹ । ഹന്യന്താമസുരാഃ ശീഘ്രം ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധയേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചണ്ഡികയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരുടെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ദാനവരെ ഉടൻ സംഹരിക്കണം.'
നിശുമ്ഭം ചൈവ ശുമ്ഭം ച യേ ചാന്യേ ദാനവാഃ സ്ഥിതാഃ । ഹത്വാ ദൈത്യബലം സര്വം കൃത്വാ ച നിര്ഭയം ജഗത്
'നിശുംബനും ശുംബനും കൂടാതെ അവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്ന എല്ലാ ദാനവരും, അവരെ മുഴുവനും സംഹരിച്ച് ലോകം ഭയരഹിതമാക്കണം.'
സ്വാനി സ്വാനി ച ധിഷ്ണ്യാനി സമാഗച്ഛന്തു ശക്തയഃ । ദേവാ യജ്ഞഭുജഃ സന്തു ബ്രാഹ്മണാ യജനേ രതാഃ
ഓരോ ശക്തിയും തങ്ങളുടെ താങ്ങളിലേയ്ക്ക് തിരികെ പോകട്ടെ. ദേവന്മാർ യജ്ഞഭാഗം ആസ്വദിക്കട്ടെ. ബ്രാഹ്മണന്മാർ യജ്ഞത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഏർപ്പെടട്ടെ.
പ്രാണിനഃ സന്തു സന്തുഷ്ടാഃ സര്വേ സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । ശമം യാന്തു തഥോത്പാതാ ഈതയശ്ച തഥാ പുനഃ
എല്ലാ ജീവികളും—ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളും—സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ. എല്ലാ കലഹങ്ങളും ദുരന്തങ്ങളും സമാധാനത്തിലേക്ക് മാറട്ടെ.
ഘനാഃ കാലേ പ്രവര്ഷന്തു കൃഷിര്ബഹുഫലാ തഥാ । വ്യാസ ഉവാച ഏവം ബ്രുവതി ദേവേശേ ശങ്കരേ ലോകശങ്കരേ
മേഘങ്ങൾ സമയത്ത് മഴ പെയ്യട്ടെ, വിളകൾ സമൃദ്ധിയായി ഫലം തരട്ടെ. വ്യാസൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ശങ്കരൻ, ലോകങ്ങൾക്ക് ഉപകാരിയായവൻ, പറഞ്ഞു—
ചണ്ഡികായാ ശരീരാത്തു നിര്ഗതാ ശക്തിരദ്ഭുതാ । ഭീഷണാതിപ്രചണ്ഡാ ച ശിവാശതനിനാദിനീ
ചണ്ഡികയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു അത്ഭുതകരമായ ശക്തി പുറത്ത് വന്നു; അതി ഭയാനകവും അത്യന്തം ക്രൂരവുമായിരുന്നു, നൂറ് ഇടിമുഴക്കങ്ങൾ പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു.