തസ്മാത്ത്വാം ഹന്തുകാമൈഷാ പ്രാപ്താ യോഷിദ്വരാ പ്രഭോ । യുദ്ധം മാ കുരു രാജേന്ദ്ര വിചാര്യൈവം ധിയാധുനാ
അതിനാൽ, പ്രഭുവേ, നിങ്ങളെ കൊല്ലാൻ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ അവൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു. മഹാരാജാവേ, ഇപ്പോൾ മനസ്സോടെ ആലോചിച്ച്, യുദ്ധം ചെയ്യരുത്.
ദേവീ ഹ്യേഷാ മഹാമായാ പ്രകൃതിഃ പരമാ മതാ । കല്പാന്തകാലേ രാജേന്ദ്ര സര്വസംഹാരകാരിണീ
ഈ ദേവി മഹാമായയാണ്, പരമപ്രകൃതിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മഹാരാജാവേ, ലോകചക്രത്തിന്റെ അവസാനം എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നത് ഇവളാണ്.
ഉത്പാദയിത്രീ ലോകാനാം ദേവാനാമീശ്വരീ ശുഭാ । ത്രിഗുണാ താമസീ ദേവീ സര്വശക്തിസമന്വിതാ
ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടികർത്താവും, ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരിയുമാണ് അവൾ. മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടും, താമസികസ്വഭാവത്തോടും കൂടിയ ദേവി, എല്ലാശക്തികളും അവളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
അജയ്യാ ചാക്ഷയാ നിത്യാ സര്വജ്ഞാ ച സദോദിതാ । വേദമാതാ ച ഗായത്രീ സന്ധ്യാ സര്വസുരാലയാ
അവൾ ജയിക്കാനാകാത്തവളാണ്, ശാശ്വതവളാണ്, എല്ലാം അറിയുന്നവളാണ്, എപ്പോഴും പ്രസന്നവളാണ്. വേദങ്ങളുടെ മാതാവും, ഗായത്രിയും, സന്ധ്യയും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും വാസസ്ഥലവുമാണ് അവൾ.
നിര്ഗുണാ സഗുണാ സിദ്ധാ സര്വസിദ്ധിപ്രദാവ്യയാ । ആനന്ദാനന്ദദാ ഗൌരീ ദേവാനാമഭയപ്രദാ
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും ഗുണങ്ങളോടെയും, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന, അക്ഷയമായ, ആനന്ദവും സന്തോഷവും പകരുന്ന ഗൗരിയായ ദേവി, ദേവന്മാർക്ക് ഭയം അകറ്റി രക്ഷ നൽകുന്നവളാണ്.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ വൈരഭാവം ത്യജാനയാ । ശരണം വ്രജ രാജേന്ദ്ര ദേവീ ത്വാം പാലയിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ്, മഹാരാജാവേ, വൈരാഗ്യം വിട്ട് ദേവിയെ ആശ്രയിക്കൂ; രാജാധിരാജാ, ദേവി നിന്നെ രക്ഷിക്കും.
ആജ്ഞാകരോ ഭവൈതസ്യാഃ സഞ്ജീവയ നിജം കുലമ് । ഹതശേഷാശ്ച യേ ദൈത്യാസ്തേ ഭവന്തു ചിരായുഷഃ
അവളുടെ കല്പന അനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിച്ച്, നിന്റെ വംശം വീണ്ടും ഉയർത്തുക; യുദ്ധത്തിൽ രക്ഷപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അസുരന്മാർ ദീർഘായുസോടെ ജീവിക്കട്ടെ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ ശുമ്ഭഃ സുരബലാര്ദനഃ । ഉവാച വചനം തഥ്യം വീരവര്യഗുണാന്വിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ച ശുംഭൻ, വീര്യവും സത്യവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശുമ്ഭ ഉവാച മൌനം കുര്വന്തു ഭോ മന്ദാ യൂയം ഭഗ്നാ രണാജിരാത് । ശീഘ്രം ഗച്ഛത പാതാലം ജീവിതാശാ ബലീയസീ
ശുംഭൻ പറഞ്ഞു: അജ്ഞാനികളേ, നിങ്ങൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തോറ്റവരല്ലേ, മൗനം പാലിക്കൂ; ജീവിക്കാനുള്ള പ്രതീക്ഷയുണ്ടെങ്കിൽ ഉടൻ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ദൈവാധീനം ജഗത്സര്വം കാ ചിന്താത്ര ജയേ മമ । ദേവാസ്തഥൈവ ബ്രഹ്മാദ്യാ ദൈവാധീനാ വയം യഥാ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിധിയുടെ അധീനമാണ്; എനിക്ക് ജയത്തെക്കുറിച്ച് എന്തിനാണ് ആശങ്ക? ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാദികളും നമ്മെപോലെ തന്നെ വിധിയുടെ വശമാണ്.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രോഽയം യമോഽഗ്നിര്വരുണസ്തഥാ । സൂര്യശ്ചന്ദ്രസ്തഥാ ശക്രഃ സര്വേ ദൈവവശാഃ കില
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും യമനും അഗ്നിയും വരുണനും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഇന്ദ്രനും — ഇവർ എല്ലാവരും വിധിയുടെ കയ്യിലാണ്.
കാ ചിന്താ തര്ഹി മേ മന്ദാ യദ്ഭാവി തദ്ഭവിഷ്യതി । ഉദ്യമസ്താദൃശോ ഭൂയാദ്യാദൃശീ ഭവിതവ്യതാ
അപ്പോൾ എനിക്ക് എന്തിനാണ് ആശങ്ക, അജ്ഞാനികളേ? സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും; സംഭവിക്കേണ്ടതനുസരിച്ച് ഞാൻ ശ്രമം നടത്തട്ടെ.
സര്വഥൈവ വിചാര്യൈവ ന ശോചന്തി ബുധാഃ ക്വചിത് । സ്വധര്മം ന ത്യജന്തീഹ ജ്ഞാനിനോ മരണാദ്ഭയാത്
എല്ലാം ആലോചിച്ചശേഷം ജ്ഞാനികൾ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കാറില്ല; മരണം ഭയന്ന് ഇവിടത്തെ സ്വന്തം കർത്തവ്യം അവർ ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
സുഖം ദുഃഖം തഥൈവായുര്ജീവിതം മരണം നൃണാമ് । കാലേ ഭവതി സമ്പ്രാപ്തേ സര്വഥാ ദൈവനിര്മിതമ്
സുഖവും ദുഃഖവും, ആയുസും, ജീവനും, മരണവും — മനുഷ്യർക്കെല്ലാം നിശ്ചിത സമയത്ത് സംഭവിക്കുന്നതും, എല്ലാം വിധി നിർണ്ണയിച്ചതുമാണ്.
ബ്രഹ്മാ പതതി കാലേ സ്വേ വിഷ്ണുശ്ച പാര്വതീപതിഃ । നാശം ഗച്ഛന്ത്യായുഷോഽന്തേ സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ
ബ്രഹ്മാവും തന്റെ സമയത്ത് വീഴുന്നു, പാർവതീപതിയായ വിഷ്ണുവും അങ്ങനെ തന്നെ; ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും നശിക്കുന്നു.
തഥാഹമപി കാലസ്യ വശഗഃ സര്വഥാധുനാ । നാശം ജയം വാ ഗന്താസ്മി സ്വധര്മപരിപാലനാത്
അങ്ങനെ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ പോലും സമയത്തിന്റെ പൂർണ്ണ അധീനനാണ്; ഞാൻ നശിച്ചാലും ജയിച്ചാലും, എന്റെ കർത്തവ്യം ഞാൻ പാലിക്കും.
ആഹൂതോഽപ്യനയാ കാമം യുദ്ധായാബലയാ കില । കഥം പലായനപരോ ജീവേയം ശരദാം ശതമ്
ഈ ദേവി എന്നെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചിട്ടും, എനിക്ക് ശക്തിയില്ലെങ്കിലും, ഞാൻ ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചാൽ എങ്ങനെ നൂറുവർഷം ജീവിക്കാനാകും?
കരിഷ്യാമ്യദ്യ സംഗ്രാമം യദ്ഭാവി തദ്ഭവത്വിഹ । ജയോ വാ മരണം വാപി സ്വീകരോമി യഥാ തഥാ
ഇന്ന് ഞാൻ ഈ യുദ്ധം നടത്തും; സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കട്ടെ. ജയമോ മരണമോ വന്നാലും ഞാൻ അതിനെ സ്വീകരിക്കും.
ദൈവം മിഥ്യേതി വിദ്വാംസോ വദന്ത്യുദ്യമവാദിനഃ । യുക്തിയുക്തം വചസ്തേഷാം യേ ജാനന്ത്യഭിഭാഷിതമ്
ശ്രമം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പണ്ഡിതന്മാർ വിധി വ്യർത്ഥമാണെന്ന് പറയുന്നു; അവർ പറയുന്നത് യുക്തിയുള്ളതാണു, കാരണം അവർ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്നവരാണ്.
ഉദ്യമേന വിനാ കാമം ന സിധ്യന്തി മനോരഥാഃ । കാതരാ ഏവ ജല്പന്തി യദ്ഭാവ്യം തദ്ഭവിഷ്യതി
ശ്രമം ഇല്ലാതെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഒരിക്കലും സഫലമാവില്ല; ഭയക്കുന്നവരാണ് 'സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും' എന്ന് പറയുന്നത്.
അദൃഷ്ടം ബലവന്മൂഢാഃ പ്രവദന്തി ന പണ്ഡിതാഃ । പ്രമാണം തസ്യ സത്ത്വേ കിമദൃശ്യം ദൃശ്യതേ കഥമ്
അദൃശ്യമാണ് ശക്തിയെന്ന് മൂഢന്മാർ പറയുന്നു, ജ്ഞാനികൾ അല്ല; അതിന്റെ സത്യത്തിന് എന്താണ് തെളിവ്? കാണാത്തത് എങ്ങനെ കാണാം?
അദൃഷ്ടം ക്ത്വാപി ദൃഷ്ടം സ്യാദേഷാ മൂര്ഖവിഭീഷികാ । അവലമ്ബം വിനൈവൈഷാ ദുഃഖേ ചിത്തസ്യ ധാരണാ
അദൃശ്യമായത് കാണാമെന്നു കരുതിയാലും, അത് അജ്ഞാനികളുടെ ഭയമാണ്; ആശ്രയമില്ലാതെ, ദുഃഖത്തിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങുന്നതു മാത്രമാണ്.
ചക്രീസമീപേ സംവിഷ്ടാ സംസ്ഥിതാ പിഷ്ടകാരിണീ । ഉദ്യമേന വിനാ പിഷ്ടം ന ഭവത്യേവ സര്വഥാ
ചക്കിരിയുടെ അടുത്ത് ഇരുന്ന്, അരി അരിയുന്നവൾ തയ്യാറായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പരിശ്രമം ഇല്ലാതെ അരി ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.
ഉദ്യമേ ച കൃതേ കാര്യം സിദ്ധിം യാത്യേവ സര്വഥാ । കദാചിത്തസ്യ ന്യൂനത്വേ കാര്യം നൈവ ഭവേദപി
ശ്രമം ചെയ്താൽ ജോലി തീർച്ചയായും പൂർത്തിയാകും; പക്ഷേ, ശ്രമത്തിൽ കുറവ് വന്നാൽ ജോലി തീരാതെ പോകും.
ദേശം കാലഞ്ച വിജ്ഞായ സ്വബലം ശത്രുജം ബലമ് । കൃതം കാര്യം ഭവത്യേവ ബൃഹസ്പതിവചോ യഥാ
സ്ഥലം, സമയം, സ്വന്തം ശക്തി, ശത്രുവിന്റെ ശക്തി എന്നിവ മനസ്സിലാക്കി പ്രവർത്തിച്ചാൽ ജോലി തീർച്ചയായും വിജയിക്കും, ബൃഹസ്പതിയുടെ വാക്കുപോലെ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി നിശ്ചിത്യ ദൈത്യേന്ദ്രോ രക്തബീജം മഹാസുരമ് । പ്രേഷയാമാസ സംഗ്രാമേ സൈന്യേന മഹതാഽഽവൃതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, അസുരരാജാവ് രക്തബീജനെന്ന മഹാസുരനെ വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി അയച്ചു.
ശുമ്ഭ ഉവാച രക്തബീജ മഹാബാഹോ ഗച്ഛ ത്വം സമരാങ്ഗണേ । കുരു യുദ്ധം മഹാഭാഗ യഥാ തേ ബലമാഹിതമ്
ശുംബൻ പറഞ്ഞു: രക്തബീജാ, മഹാബലശാലിയായ നീ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പോവുക; നിന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്യുക.
രക്തബീജ ഉവാച മഹാരാജ ന തേ കാര്യാ ചിന്താ സ്വല്പതരാപി വാ । അഹമേനാം ഹനിഷ്യാമി കരിഷ്യാമി വശേ തവ
രക്തബീജൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നിനക്ക് ചെറിയതെങ്കിലും ആശങ്ക വേണ്ട; ഞാൻ അവളെ കൊല്ലും, അവളെ നിന്റെ വശത്താക്കും.
പശ്യ മേ യുദ്ധചാതുര്യം ക്വേയം ബാലാ സുരപ്രിയാ । ദാസീം തേഽഹം കരിഷ്യാമി ജിത്വേമാം സമരേ ബലാത്
എന്റെ യുദ്ധകൗശലം നീ കാണുക! ദേവന്മാരുടെ പ്രിയയായ ഈ ബാലയെ ഞാൻ ശക്തിയാൽ ജയിച്ച്, അവളെ നിന്റെ ദാസിയാക്കും.
വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാഭാഷ്യ കുരുശ്രേഷ്ഠ രക്തബീജോ മഹാസുരഃ । ജഗാമ രഥമാരുഹ്യ സ്വസൈന്യപരിവാരിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, രക്തബീജൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടു.