കുലം രക്ഷ മഹാരാജ പാതാലം ഗച്ഛ സത്വരമ് । ക്രുദ്ധാ ദേവീ ക്ഷയം സദ്യഃ കരിഷ്യതി ന സംശയഃ
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കൂ, ഉടൻ പാതാളത്തിലേക്ക് പോവൂ. ദേവി കോപത്തോടെ ഉടൻ നാശം വരുത്തും, അതിൽ സംശയമില്ല.
സിംഹോഽപി ഭക്ഷയത്യാജൌ ദാനവാന്ദനുജേശ്വര । തഥൈവ കാലികാ ദേവീ ഹന്തി ബാണൈരനേകധാ
ദാനവരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ സിംഹവും ദാനവരെ തിന്നു തീർക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ കാലിക ദേവിയും അനേകം പേരെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുന്നു.
തസ്മാത്ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മരണായ മൃഷാ മതിമ് । കരോഷി സഹിതോ ഭ്രാത്രാ ശുമ്ഭേന കുപിതാശയഃ
അതുകൊണ്ട് മഹാരാജാവേ, നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ സഹോദരൻ ശുംഭനും ചേർന്ന്, കോപത്തോടെ മരണത്തിനായി മനസ്സൊരുക്കുകയാണ്.
കിം കരിഷ്യതി നാര്യേഷാ ക്രൂരാ കുലവിനാശിനീ । യസ്യാ ഹേതോര്മഹാരാജ ഹന്തുമിച്ഛസി ബാന്ധവാന്
ഈ ക്രൂരിയും കുടുംബനാശിനിയും എന്ത് ചെയ്യും? അവളെക്കൊണ്ട്, മഹാരാജാവേ, നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദൈവാധീനൌ മഹാരാജ ലോകേ ജയപരാജയൌ । അല്പാര്ഥായ മഹദ്ദുഃഖം ബുദ്ധിമാന്ന പ്രകല്പയേത്
മഹാരാജാവേ, ലോകത്തിൽ ജയവും പരാജയവും ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടം അനുസരിച്ചാണ്. ചെറിയ കാരണത്തിന് വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കാൻ ബുദ്ധിമാന്മാർ ശ്രമിക്കരുത്.
ചിത്രം പശ്യ വിധേഃ കര്മ യദധീനം ജഗത് പ്രഭോ । നിഹതാ രാക്ഷസാഃ സര്വേ സ്ത്രിയാ പശ്യൈകയാനയാ
പ്രഭുവേ, വിധിയുടെ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികൾ നോക്കൂ; ഈ ലോകം അതിനാണ് അധീനമായത്. ഒരു സ്ത്രീയുടെ കൈവശം എല്ലാ ദാനവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നത് കാണൂ.
ജേതാ ത്വം ലോകപാലാനാം സൈന്യയുക്തോ ഹി സാമ്പ്രതമ് । ഏകാ പ്രാര്ഥയതേ ബാലാ യുദ്ധായേതി സുസമ്ഭ്രമഃ
നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ലോകപാലകരെ ജയിച്ചവനാണ്, വലിയ സൈന്യങ്ങൾ കൂടെ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു ബാലിക മാത്രം യുദ്ധത്തിന് നിങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു, വലിയ കലഹം അവിടെ ഉണ്ട്.
പുരാ ത്വയാ തപസ്തപ്തം പുഷ്കരേ ദേവതായനേ । വരദാനായ സമ്പ്രാപ്തോ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
ഒരിക്കൽ നിങ്ങൾ പുഷ്കരത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലത്ത്, വലിയ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവു വരദാനത്തിനായി എത്തിയിരുന്നു.
ധാത്രോക്തസ്ത്വം മഹാരാജ വരം വരയ സുവ്രത । തദാ ത്വയാമരത്വം ച പ്രാര്ഥിതം ബ്രഹ്മണഃ കില
മഹാരാജാവേ, സ്രഷ്ടാവ് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ.' അപ്പോൾ നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിനോട് അമരത്വം വേണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
ദേവദൈത്യമനുഷ്യേഭ്യോ ന ഭവേന്മരണം മമ । സര്പകിന്നരയക്ഷേഭ്യഃ പുംല്ലിങ്ഗവാചകാദപി
ദേവന്മാരിൽ നിന്നോ, ദാനവന്മാരിൽ നിന്നോ, മനുഷ്യരിൽ നിന്നോ എനിക്ക് മരണമുണ്ടാകരുത്; പാമ്പുകളിൽ നിന്നോ, കിന്നരന്മാരിൽ നിന്നോ, യക്ഷന്മാരിൽ നിന്നോ, പുരുഷന്മാരിൽ നിന്നോ പോലും ഇല്ലാതിരിക്കട്ടെ എന്ന് നിങ്ങൾ ചോദിച്ചു.
തസ്മാത്ത്വാം ഹന്തുകാമൈഷാ പ്രാപ്താ യോഷിദ്വരാ പ്രഭോ । യുദ്ധം മാ കുരു രാജേന്ദ്ര വിചാര്യൈവം ധിയാധുനാ
അതിനാൽ, പ്രഭുവേ, നിങ്ങളെ കൊല്ലാൻ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ അവൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു. മഹാരാജാവേ, ഇപ്പോൾ മനസ്സോടെ ആലോചിച്ച്, യുദ്ധം ചെയ്യരുത്.
ദേവീ ഹ്യേഷാ മഹാമായാ പ്രകൃതിഃ പരമാ മതാ । കല്പാന്തകാലേ രാജേന്ദ്ര സര്വസംഹാരകാരിണീ
ഈ ദേവി മഹാമായയാണ്, പരമപ്രകൃതിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മഹാരാജാവേ, ലോകചക്രത്തിന്റെ അവസാനം എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നത് ഇവളാണ്.
ഉത്പാദയിത്രീ ലോകാനാം ദേവാനാമീശ്വരീ ശുഭാ । ത്രിഗുണാ താമസീ ദേവീ സര്വശക്തിസമന്വിതാ
ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടികർത്താവും, ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരിയുമാണ് അവൾ. മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടും, താമസികസ്വഭാവത്തോടും കൂടിയ ദേവി, എല്ലാശക്തികളും അവളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
അജയ്യാ ചാക്ഷയാ നിത്യാ സര്വജ്ഞാ ച സദോദിതാ । വേദമാതാ ച ഗായത്രീ സന്ധ്യാ സര്വസുരാലയാ
അവൾ ജയിക്കാനാകാത്തവളാണ്, ശാശ്വതവളാണ്, എല്ലാം അറിയുന്നവളാണ്, എപ്പോഴും പ്രസന്നവളാണ്. വേദങ്ങളുടെ മാതാവും, ഗായത്രിയും, സന്ധ്യയും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും വാസസ്ഥലവുമാണ് അവൾ.
നിര്ഗുണാ സഗുണാ സിദ്ധാ സര്വസിദ്ധിപ്രദാവ്യയാ । ആനന്ദാനന്ദദാ ഗൌരീ ദേവാനാമഭയപ്രദാ
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും ഗുണങ്ങളോടെയും, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന, അക്ഷയമായ, ആനന്ദവും സന്തോഷവും പകരുന്ന ഗൗരിയായ ദേവി, ദേവന്മാർക്ക് ഭയം അകറ്റി രക്ഷ നൽകുന്നവളാണ്.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ വൈരഭാവം ത്യജാനയാ । ശരണം വ്രജ രാജേന്ദ്ര ദേവീ ത്വാം പാലയിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ്, മഹാരാജാവേ, വൈരാഗ്യം വിട്ട് ദേവിയെ ആശ്രയിക്കൂ; രാജാധിരാജാ, ദേവി നിന്നെ രക്ഷിക്കും.
ആജ്ഞാകരോ ഭവൈതസ്യാഃ സഞ്ജീവയ നിജം കുലമ് । ഹതശേഷാശ്ച യേ ദൈത്യാസ്തേ ഭവന്തു ചിരായുഷഃ
അവളുടെ കല്പന അനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിച്ച്, നിന്റെ വംശം വീണ്ടും ഉയർത്തുക; യുദ്ധത്തിൽ രക്ഷപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അസുരന്മാർ ദീർഘായുസോടെ ജീവിക്കട്ടെ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ ശുമ്ഭഃ സുരബലാര്ദനഃ । ഉവാച വചനം തഥ്യം വീരവര്യഗുണാന്വിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ച ശുംഭൻ, വീര്യവും സത്യവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശുമ്ഭ ഉവാച മൌനം കുര്വന്തു ഭോ മന്ദാ യൂയം ഭഗ്നാ രണാജിരാത് । ശീഘ്രം ഗച്ഛത പാതാലം ജീവിതാശാ ബലീയസീ
ശുംഭൻ പറഞ്ഞു: അജ്ഞാനികളേ, നിങ്ങൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തോറ്റവരല്ലേ, മൗനം പാലിക്കൂ; ജീവിക്കാനുള്ള പ്രതീക്ഷയുണ്ടെങ്കിൽ ഉടൻ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ദൈവാധീനം ജഗത്സര്വം കാ ചിന്താത്ര ജയേ മമ । ദേവാസ്തഥൈവ ബ്രഹ്മാദ്യാ ദൈവാധീനാ വയം യഥാ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിധിയുടെ അധീനമാണ്; എനിക്ക് ജയത്തെക്കുറിച്ച് എന്തിനാണ് ആശങ്ക? ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാദികളും നമ്മെപോലെ തന്നെ വിധിയുടെ വശമാണ്.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രോഽയം യമോഽഗ്നിര്വരുണസ്തഥാ । സൂര്യശ്ചന്ദ്രസ്തഥാ ശക്രഃ സര്വേ ദൈവവശാഃ കില
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും യമനും അഗ്നിയും വരുണനും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഇന്ദ്രനും — ഇവർ എല്ലാവരും വിധിയുടെ കയ്യിലാണ്.
കാ ചിന്താ തര്ഹി മേ മന്ദാ യദ്ഭാവി തദ്ഭവിഷ്യതി । ഉദ്യമസ്താദൃശോ ഭൂയാദ്യാദൃശീ ഭവിതവ്യതാ
അപ്പോൾ എനിക്ക് എന്തിനാണ് ആശങ്ക, അജ്ഞാനികളേ? സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും; സംഭവിക്കേണ്ടതനുസരിച്ച് ഞാൻ ശ്രമം നടത്തട്ടെ.
സര്വഥൈവ വിചാര്യൈവ ന ശോചന്തി ബുധാഃ ക്വചിത് । സ്വധര്മം ന ത്യജന്തീഹ ജ്ഞാനിനോ മരണാദ്ഭയാത്
എല്ലാം ആലോചിച്ചശേഷം ജ്ഞാനികൾ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കാറില്ല; മരണം ഭയന്ന് ഇവിടത്തെ സ്വന്തം കർത്തവ്യം അവർ ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
സുഖം ദുഃഖം തഥൈവായുര്ജീവിതം മരണം നൃണാമ് । കാലേ ഭവതി സമ്പ്രാപ്തേ സര്വഥാ ദൈവനിര്മിതമ്
സുഖവും ദുഃഖവും, ആയുസും, ജീവനും, മരണവും — മനുഷ്യർക്കെല്ലാം നിശ്ചിത സമയത്ത് സംഭവിക്കുന്നതും, എല്ലാം വിധി നിർണ്ണയിച്ചതുമാണ്.
ബ്രഹ്മാ പതതി കാലേ സ്വേ വിഷ്ണുശ്ച പാര്വതീപതിഃ । നാശം ഗച്ഛന്ത്യായുഷോഽന്തേ സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ
ബ്രഹ്മാവും തന്റെ സമയത്ത് വീഴുന്നു, പാർവതീപതിയായ വിഷ്ണുവും അങ്ങനെ തന്നെ; ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും നശിക്കുന്നു.
തഥാഹമപി കാലസ്യ വശഗഃ സര്വഥാധുനാ । നാശം ജയം വാ ഗന്താസ്മി സ്വധര്മപരിപാലനാത്
അങ്ങനെ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ പോലും സമയത്തിന്റെ പൂർണ്ണ അധീനനാണ്; ഞാൻ നശിച്ചാലും ജയിച്ചാലും, എന്റെ കർത്തവ്യം ഞാൻ പാലിക്കും.
ആഹൂതോഽപ്യനയാ കാമം യുദ്ധായാബലയാ കില । കഥം പലായനപരോ ജീവേയം ശരദാം ശതമ്
ഈ ദേവി എന്നെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചിട്ടും, എനിക്ക് ശക്തിയില്ലെങ്കിലും, ഞാൻ ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചാൽ എങ്ങനെ നൂറുവർഷം ജീവിക്കാനാകും?
കരിഷ്യാമ്യദ്യ സംഗ്രാമം യദ്ഭാവി തദ്ഭവത്വിഹ । ജയോ വാ മരണം വാപി സ്വീകരോമി യഥാ തഥാ
ഇന്ന് ഞാൻ ഈ യുദ്ധം നടത്തും; സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കട്ടെ. ജയമോ മരണമോ വന്നാലും ഞാൻ അതിനെ സ്വീകരിക്കും.
ദൈവം മിഥ്യേതി വിദ്വാംസോ വദന്ത്യുദ്യമവാദിനഃ । യുക്തിയുക്തം വചസ്തേഷാം യേ ജാനന്ത്യഭിഭാഷിതമ്
ശ്രമം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പണ്ഡിതന്മാർ വിധി വ്യർത്ഥമാണെന്ന് പറയുന്നു; അവർ പറയുന്നത് യുക്തിയുള്ളതാണു, കാരണം അവർ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്നവരാണ്.
ഉദ്യമേന വിനാ കാമം ന സിധ്യന്തി മനോരഥാഃ । കാതരാ ഏവ ജല്പന്തി യദ്ഭാവ്യം തദ്ഭവിഷ്യതി
ശ്രമം ഇല്ലാതെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഒരിക്കലും സഫലമാവില്ല; ഭയക്കുന്നവരാണ് 'സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും' എന്ന് പറയുന്നത്.