ദൃഷ്ട്വാ തത്ര സ്ഥിതാം ദേവീം ദേവാനാം ഹിതകാരിണീമ് । ഊചതുസ്തൌ മഹാവീര്യൌ തദാ സാമാന്വിതം വചഃ
അവിടെ ദേവതകളെ രക്ഷിക്കുന്ന ദേവിയെ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു, ആ മഹാവീരന്മാർ അവളോടു സാവധാനമായും നയമുള്ളവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ബാലേ ത്വം കിം ന ജാനാസി ശുമ്ഭം സുരബലാര്ദനമ് । നിശുമ്ഭഞ്ച മഹാവീര്യം തുരാഷാഡ്വിജയോദ്ധതമ്
ബാലേ, നീ അറിയുന്നില്ലേ ദേവതകളുടെ ശക്തിയെ നശിപ്പിച്ച ശുംബനെയും, മഹാശക്തിയുള്ള, തുരസ്കന്മാരെ ജയിച്ച് അഹങ്കരിക്കുന്ന നിശുംബനെയും?
ത്വമേകാസി വരാരോഹേ കാലികാസിംഹസംയുതാ । ജേതുമിച്ഛസി ദുര്ബുദ്ധേ ശുമ്ഭം സര്വബലാന്വിതമ്
നീ ഒരുത്തിയാണ്, മനോഹരിയായവളേ, കാളിയെയും സിംഹത്തെയും കൂടെക്കൊണ്ടു മാത്രം. നീ ദുർബുദ്ധിയുള്ളവളായി, എല്ലാ ശക്തിയും ഉള്ള ശുംബനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ?
മതിദഃ കോഽപി തേ നാസ്തി നാരീ വാപി നരോഽപി വാ । ദേവാസ്ത്വാം പ്രേരയന്ത്യേവ വിനാശായ തവൈവ തേ
നിനക്ക് ഉപദേശം പറയാൻ ആരുമില്ല — സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ. ദേവതകൾ നിന്നെ നിന്റെ തന്നെ നാശത്തിനായി അയക്കുകയാണ്.
വിമൃശ്യ കുരു തന്വങ്ഗി കാര്യം സ്വപരയോര്ബലമ് । അഷ്ടാദശഭുജത്വാത്ത്വം ഗര്വഞ്ച കുരുഷേ മൃഷാ
ക്ഷീണമായ ശരീരമുള്ളവളേ, ഇരുവശത്തെയും ശക്തി പരിഗണിച്ച് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യണം. പതിനെട്ടു കൈകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട് നീ അനാവശ്യമായി അഹങ്കരിക്കുകയാണ്.
കിം ഭുജൈര്ബഹുഭിര്വ്യര്ഥൈരായുധൈഃ കിം ശ്രമപ്രദൈഃ । ശുമ്ഭസ്യാഗ്രേ സുരാണാം വൈ ജേതുഃ സമരശാലിനഃ
അവസാനത്തിൽ, അനവധി കൈകളും ആയുധങ്ങളും വെറുതെ കഷ്ടം മാത്രം നൽകും; ദേവതകളെ ജയിച്ച യുദ്ധവിദഗ്ധനായ ശുംബന്റെ മുന്നിൽ അതൊന്നും പ്രയോജനപ്പെടില്ല.
ഐരാവതകരച്ഛേത്തുര്ദന്തിദാരണകാരിണഃ । ജയിനഃ സുരസങ്ഘാനാം കാര്യം കുരു മനോഗതമ്
ഏരാവതത്തിന്റെ തുമ്പ് വെട്ടിയതും, ആനകളെ കീറിത്തുറന്നതും, ദേവസമൂഹങ്ങളെ ജയിച്ചതും അവനാണ്. അതിനാൽ, മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ചതു ചെയ്യുക.
വൃഥാ ഗര്വായസേ കാന്തേ കുരു മേ വചനം പ്രിയമ് । ഹിതം തവ വിശാലാക്ഷി സുഖദം ദുഃഖനാശനമ്
പ്രിയവളേ, നീ വെറുതെ അഹങ്കരിക്കുന്നത് എന്തിന്? വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഞാൻ പറയുന്ന നല്ല ഉപദേശം കേൾക്കൂ; അതു നിനക്ക് ഉപകാരവും സന്തോഷവും നൽകും, ദുഃഖം അകറ്റും.
ദുഃഖദാനി ച കാര്യാണി ത്യാജ്യാനി ദൂരതോ ബുധൈഃ । സുഖദാനി ച സേവ്യാനി ശാസ്ത്രതത്ത്വവിശാരദൈഃ
ദുഃഖം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ ദൂരെയായി ഒഴിവാക്കണം; സന്തോഷം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരാംശം അറിയുന്നവർ സ്വീകരിക്കണം.
ചതുരാസി പികാലാപേ പശ്യ ശുമ്ഭബലം മഹത് । പ്രത്യക്ഷം സുരസങ്ഘാനാം മര്ദനേന മഹോദയമ്
നീ വാക്കിൽ ബുദ്ധിമാനാണ്, പക്ഷേ ദേവതകളെ നേരെക്കണ്ടു തകർത്തു മഹത്വം നേടിയ ശുംബന്റെ വലിയ ശക്തി കാണുക.
പ്രത്യക്ഷഞ്ച പരിത്യജ്യ വൃഥൈവാനുമിതിഃ കില । സന്ദേഹസഹിതേ കാര്യേ ന വിപശ്ചിത്പ്രവര്തതേ
നേരിട്ട് കാണുന്ന സത്യം ഉപേക്ഷിച്ച് വെറുതെ അനുമാനത്തിൽ ആശ്രയിക്കരുത്; സംശയമുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ജ്ഞാനികൾ പ്രവർത്തിക്കാറില്ല.
ശത്രുഃ സുരാണാം പരമഃ ശുമ്ഭഃ സമരദുര്ജയഃ । തസ്മാത്ത്വാം പ്രേരയന്ത്യത്ര ദേവാ ദൈത്യേശപീഡിതാഃ
ദേവതകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുവും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനുമാണ് ശുംബൻ. അതുകൊണ്ട്, ദാനവാധിപതിയുടെ പീഡനത്തിൽ നിന്നു രക്ഷപ്പെടാൻ ദേവതകൾ നിന്നെ ഇവിടെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മാത്തദ്വചനൈഃ സ്നിഗ്ധൈര്വഞ്ചിതാസി ശുചിസ്മിതേ । ദുഃഖായ തവ ദേവാനാം ശിക്ഷാ സ്വാര്ഥസ്യ സാധികാ
അതിനാല്, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, അവരുടെ മധുരമായ വാക്കുകള് കേട്ട് നീ വഞ്ചിതയാകുന്നു. അവരുടെ ഉപദേശം തങ്ങളുടെ സ്വാര്ഥത്തിനായാണ്, അതിനാല് നിനക്കും ദേവന്മാര്ക്കും ദു:ഖം മാത്രമേ ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.
കാര്യമിത്രം പരിക്ഷിപ്യ ധര്മമിത്രം സമാശ്രയേത് । ദേവാഃ സ്വാര്ഥപരാഃ കാമം ത്വാമഹം സത്യമബ്രുവമ്
പ്രയോജനത്തിനായി മാത്രം സുഹൃത്തായവരെ വിട്ട്, സത്യധര്മ്മത്തില് ഉറച്ചവരെ ആശ്രയിക്കണം. ദേവന്മാര് സ്വാര്ഥപരരാണ്, ഞാന് നിന്നോട് സത്യം പറഞ്ഞതാണ്.
ഭജ ശുമ്ഭം സുരേശാനം ജേതാരം ഭുവനേശ്വരമ് । ചതുരം സുന്ദരം ശൂരം കാമശാസ്ത്രവിശാരദമ് ॥ ൧൬ ഐശ്വര്യം സര്വലോകാനാം പ്രാപ്സ്യസേ ശുമ്ഭശാസനാത് । നിശ്ചയം പരമം കൃത്വാ ഭര്താരം ഭജ ശോഭനമ്
ശുഭമയുള്ള ഭര്ത്താവായി ശുംഭനെ സ്വീകരിക്കൂ; അവന് ദേവന്മാരുടെ നായകനും ലോകത്തിന്റെ അധിപനുമാണ്. അവന് ബുദ്ധിമാനും സുന്ദരനും വീരനുമാണ്, പ്രേമകലകളില് നിപുണനുമാണ്.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ചണ്ഡസ്യ ജഗദമ്ബികാ । മേഘഗമ്ഭീരനിനദം ജഗര്ജ പുനരബ്രവീത്
ശുംഭന്റെ ആജ്ഞയാല് നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഐശ്വര്യം നേടും; ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഈ ഉത്തമനായ ഭര്ത്താവിനെ സ്വീകരിക്കൂ.
ഗച്ഛ ജാല്മ മൃഷാ കിം ത്വം ഭാഷസേ വഞ്ചകം വചഃ । ത്യക്ത്വാ ഹരിഹരാദീംശ്ച ശുമ്ഭം കസ്മാദ്ഭജേ പതിമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ചണ്ഡന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ജഗദംബിക ദീപ്തമായ ഒരു ഇടിമുഴക്കുപോലെയുള്ള ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചു, പിന്നെയും പറഞ്ഞു.
ന മേ കശ്ചിത്പതിഃ കാര്യോ ന കാര്യം പതിനാ സഹ । സ്വാമിനീ സര്വഭൂതാനാമഹമേവ നിശാമയ
പോകൂ, ദുഷ്ടനേ! നീ എന്തിനാണ് ഈ കപടവാക്കുകള് പറയുന്നത്? ഹരി, ഹരന് എന്നിവരെ വിട്ട് ശുംഭനെ എങ്ങനെ ഭര്ത്താവായി സ്വീകരിക്കും?
ശുമ്ഭാ മേ ബഹവോ ദൃഷ്ടാ നിശുമ്ഭാശ്ച സഹസ്രശഃ । ഘാതിതാശ്ച മയാ പൂര്വം ശതശോ ദൈത്യദാനവാഃ
എനിക്ക് ഒരു ഭര്ത്താവിനെയും ആവശ്യമില്ല, ഭര്ത്താവിനൊപ്പം എനിക്ക് ചെയ്യാനൊന്നുമില്ല; എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും യജമാനി ഞാനാണ്, ഇതു മനസ്സിലാക്കൂ.
മമാഗ്രേ ദേവവൃന്ദാനി വിനഷ്ടാനി യുഗേ യുഗേ । നാശം യാസ്യന്തി ദൈത്യാനാം യൂഥാനി പുനരദ്യ വൈ
നാനവധി ശുംഭന്മാരെയും ആയിരക്കണക്കിന് നിശുംഭന്മാരെയും ഞാന് കണ്ടിട്ടുണ്ട്; നൂറുകണക്കിന് ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും മുമ്പ് ഞാന് സംഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കാല ഏവാഗതോഽസ്ത്യത്ര ദൈത്യസംഹാരകാരകഃ । വൃഥാ ത്വം കുരുഷേ യത്നം രക്ഷണായാത്മസന്തതേഃ
എല്ലാ യുഗങ്ങളിലും എന്റെ മുമ്പില് ദേവഗണങ്ങള് നശിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇന്നും വീണ്ടും ദൈത്യരുടെ കൂട്ടങ്ങള് നാശത്തിലേക്ക് പോകും.
കുരു യുദ്ധം വീരധര്മരക്ഷായൈ ത്വം മഹാമതേ । മരണം ഭാവി ദുസ്ത്യാജ്യം യശോ രക്ഷ്യം മഹാത്മഭിഃ
ഇവിടെ ദൈത്യസംഹാരത്തിനുള്ള സമയമാണ് എത്തിയിരിക്കുന്നത്; നിന്റെ കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാന് നീ ചെയ്യുന്ന ശ്രമം വെറുതെയായിരിക്കും.
കിം തേ കാര്യം നിശുമ്ഭേന ശുമ്ഭേന ച ദുരാത്മനാ । വീരധര്മം പരം പ്രാപ്യ ഗച്ഛ സ്വര്ഗം സുരാലയമ്
വീരധര്മ്മം പാലിക്കാന് നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ; മരണത്തിന് വിധിക്കപ്പെട്ടാല് അതില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാന് കഴിയില്ല, മഹാത്മാക്കള് യശസ്സാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്.
ശുമ്ഭോ നിശുമ്ഭശ്ചൈവാന്യേ യേ ചാത്ര തവ ബാന്ധവാഃ । സര്വേ തവാനുഗാഃ പശ്ചാദാഗമിഷ്യന്തി സാമ്പ്രതമ്
നിനക്കും ദുഷ്ടനായ ശുംഭനും നിശുംഭനും തമ്മില് എന്താണ് വേണ്ടത്? പരമവീരധര്മ്മം പ്രാപിച്ച ശേഷം സ്വര്ഗത്തിലേക്ക്, ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ക്രമശഃ സര്വദൈത്യാനാം കരിഷ്യാമ്യദ്യ സംക്ഷയമ് । വിഷാദം ത്യജ മന്ദാത്മന് കുരു യുദ്ധം വിശാംപതേ
ശുംഭനും നിശുംഭനും ഇവിടെ നിന്നുള്ള നിന്റെ മറ്റു ബന്ധുക്കളും, അവരോടൊപ്പം ഉള്ള എല്ലാവരും ഉടന് നിന്നെ പിന്തുടരും.
ത്വാമഹം നിഹനിഷ്യാമി ഭ്രാതരം തവ സാമ്പ്രതമ് । തതഃ ശുമ്ഭം നിശുമ്ഭം ച രക്തബീജം മദോത്കടമ്
ഇന്ന് ഓരോ ദൈത്യരെയും തരംതോറായി ഞാന് സംഹരിക്കും; മനസ്സിലെ വിഷാദം ഉപേക്ഷിച്ച്, ബുദ്ധിഹീനനേ, നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
അന്യാംശ്ച ദാനവാന്സര്വാന്ഹത്വാഹം സമരാങ്ഗണേ । ഗമിഷ്യാമി യഥാസ്ഥാനം തിഷ്ഠ വാ ഗച്ഛ വാ ദ്രുതമ്
ഇപ്പോള് ഞാന് നിന്നെയും നിന്റെ സഹോദരനെയും കൊല്ലും; അതിന് ശേഷം ശുംഭനെയും നിശുംഭനെയും രക്തബീജനെയും സംഹരിക്കും.
ഗൃഹാണാസ്ത്രം വൃഥാപുഷ്ട കുരു യുദ്ധം മയാധുനാ । കിം ജല്പസി മൃഷാ വാക്യം സര്വഥാ കാതരപ്രിയമ്
യുദ്ധഭൂമിയില് മറ്റ് എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും കൊല്ലുമ്പോള് ഞാന് എന്റെ സ്ഥാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങും; നീ നിലകൊള്ളുകയോ അതവാ വേഗത്തില് ഓടിപ്പോകുകയോ ചെയ്യൂ.
വ്യാസ ഉവാച തയേത്ഥം പ്രേരിതൌ ദൈത്യൌ ചണ്ഡമുണ്ഡൌ ക്രുധാന്വിതൌ । ജ്യാശബ്ദം തരസാ ഘോരം ചക്രതുര്ബലദര്പിതൌ
നിന്റെ ശക്തി വെറുതെയാണെങ്കിലും ആയുധം എടുക്കൂ, ഇപ്പോള് എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യൂ; നീ എന്തിനാണ് ഈ പൊള്ളവാക്കുകള് പറയുന്നത്? ഭയക്കുന്നവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതല്ലേ അതു?
സാപി ശങ്ഖസ്വനം ചക്രേ പൂരയന്തീ ദിശോ ദശ । സിംഹോഽപി കുപിതസ്താവന്നാദം സമകരോദ്ബലീ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഉത്തേജിതരായ ചണ്ഡനും മുന്ഡനും, ദൈത്യന്മാര് രോഷത്തോടെയും ശക്തിയില് അഹങ്കാരത്തോടെയും, വേഗത്തില് ഭയാനകമായ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി.