നിശുമ്ഭ ഉവാച ന വാ പലായനം യുക്തം ന ദുര്ഗഗ്രഹണം തഥാ । യുദ്ധമേവ പരം ശ്രേയഃ സര്വഥൈവാനയാനഘ
നിശുംബൻ പറഞ്ഞു: പലയിടുന്നതും കോട്ട പിടിക്കുന്നതും ശരിയല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും യുദ്ധം തന്നെ ഏറ്റവും ഉത്തമം, പാപരഹിതനേ.
സസൈന്യോഽഹം ഗമിഷ്യാമി രണേ തു പ്രവരാശ്രിതഃ । ഹത്വാ താമാഗമിഷ്യാമി തരസാ ത്വബലാമിമാമ്
ഞാൻ എന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനുപോകും, മികച്ച യോദ്ധാക്കളെ ആശ്രയിച്ച്; അവളെ തോൽപ്പിച്ചശേഷം വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു വരാം, അവൾ ദുർബലയല്ലേ.
അഥവാ ബലവദ്ദൈവാദന്യഥാ ചേദ്ഭവിഷ്യതി । മൃതേ മയി ത്വയാ കാര്യം വിമൃശ്യ ച പുനഃ പുനഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടം മൂലം എങ്കിൽ എതിരായി സംഭവിച്ചാൽ ഞാൻ മരിച്ചാൽ, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യണം.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ശുമ്ഭഃ പ്രോവാച ചാനുജമ് । തിഷ്ഠ ത്വം ചണ്ഡമുണ്ഡൌ ദ്വൌ ഗച്ഛേതാം ബലസംയുതൌ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശുംബൻ തന്റെ ഇളയാനോട് പറഞ്ഞു: നീ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കൂ, ചണ്ടനും മുന്ഡനും സൈന്യത്തോടെ പുറപ്പെടട്ടെ.
ശശകഗ്രഹണായാത്ര ന യുക്തം ഗജമോചനമ് । ചണ്ഡമുണ്ഡൌ മഹാവീരൌ താം ഹന്തും സര്വഥാ ക്ഷമൌ
മുയലിനെ പിടിക്കാൻ ആനയെ വിട്ടയക്കുന്നത് ശരിയല്ല. ചണ്ഡനും മുന്ഡനും മഹാശക്തിയുള്ള വീരന്മാരാണ്; അവളെ കൊല്ലാൻ ഇവർക്ക് പൂർണമായും കഴിയും.
ഇത്യുക്ത്വാ ഭ്രാതരം ശുമ്ഭഃ സമ്ഭാഷ്യ ച മഹാബലൌ । ഉവാച വചനം രാജാ ചണ്ഡമുണ്ഡൌ പുരഃസ്ഥിതൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശുംബൻ തന്റെ സഹോദരനോടു സംസാരിച്ചു. ശേഷം, മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന മഹാബലശാലികളായ ചണ്ഡനും മുന്ഡനും രാജാവായ ശുംബൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛതം ചണ്ഡമുണ്ഡൌ ദ്വൌ സ്വസൈന്യപരിവാരിതൌ । ഹന്തും താമബലാം ശീഘ്രം നിര്ലജ്ജാം മദഗര്വിതാമ്
ചണ്ഡനും മുന്ഡനും, നിങ്ങളിരുവരും നിങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളുമായി ചേർന്ന് വേഗത്തിൽ പോയി, ആ ലജ്ജയില്ലാത്ത, അഹങ്കാരമുള്ള സ്ത്രീയെ കൊല്ലൂ.
ഗൃഹീത്വാഥ നിഹത്യാജൌ കാലികാം പിങ്ഗലോചനാമ് । ആഗമ്യതാം മഹാഭാഗൌ കൃത്വാ കാര്യം മഹത്തരമ്
യുദ്ധത്തിൽ പിടിച്ചു കൊല്ലി, കവിളുകൾ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള കാളിയെ കൊണ്ടുവന്നു, ഈ വലിയ ജോലി പൂർത്തിയാക്കി തിരികെ വരൂ, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ.
സാ നായാതി ഗൃഹീതാപി ഗര്വിതാ ചാമ്ബികാ യദി । തദാ ബാണൈര്മഹാതീക്ഷ്ണൈര്ഹന്തവ്യാഹവമണ്ഡിതാ
അവളെ പിടിച്ചിട്ടും ആ അഹങ്കാരമുള്ള അംബികാ വരില്ലെങ്കിൽ, അപ്പോൾ അതിവേഗവും കഠിനവുമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവളെ കൊല്ലണം.
ചണ്ഡമുണ്ഡവധേന ദേവ്യാശ്ചാമുണ്ഡേതിനാമവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച ഇത്യാജ്ഞപ്തൌ തദാ വീരൌ ചണ്ഡമുണ്ഡൌ മഹാബലൌ । ജഗ്മതുസ്തരസൈവാജൌ സൈന്യേന മഹതാന്വിതൌ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആജ്ഞാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാശക്തിയുള്ള വീരന്മാരായ ചണ്ഡനും മുന്ഡനും വലിയൊരു സൈന്യവുമായി ഉടൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ തത്ര സ്ഥിതാം ദേവീം ദേവാനാം ഹിതകാരിണീമ് । ഊചതുസ്തൌ മഹാവീര്യൌ തദാ സാമാന്വിതം വചഃ
അവിടെ ദേവതകളെ രക്ഷിക്കുന്ന ദേവിയെ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു, ആ മഹാവീരന്മാർ അവളോടു സാവധാനമായും നയമുള്ളവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ബാലേ ത്വം കിം ന ജാനാസി ശുമ്ഭം സുരബലാര്ദനമ് । നിശുമ്ഭഞ്ച മഹാവീര്യം തുരാഷാഡ്വിജയോദ്ധതമ്
ബാലേ, നീ അറിയുന്നില്ലേ ദേവതകളുടെ ശക്തിയെ നശിപ്പിച്ച ശുംബനെയും, മഹാശക്തിയുള്ള, തുരസ്കന്മാരെ ജയിച്ച് അഹങ്കരിക്കുന്ന നിശുംബനെയും?
ത്വമേകാസി വരാരോഹേ കാലികാസിംഹസംയുതാ । ജേതുമിച്ഛസി ദുര്ബുദ്ധേ ശുമ്ഭം സര്വബലാന്വിതമ്
നീ ഒരുത്തിയാണ്, മനോഹരിയായവളേ, കാളിയെയും സിംഹത്തെയും കൂടെക്കൊണ്ടു മാത്രം. നീ ദുർബുദ്ധിയുള്ളവളായി, എല്ലാ ശക്തിയും ഉള്ള ശുംബനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ?
മതിദഃ കോഽപി തേ നാസ്തി നാരീ വാപി നരോഽപി വാ । ദേവാസ്ത്വാം പ്രേരയന്ത്യേവ വിനാശായ തവൈവ തേ
നിനക്ക് ഉപദേശം പറയാൻ ആരുമില്ല — സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ. ദേവതകൾ നിന്നെ നിന്റെ തന്നെ നാശത്തിനായി അയക്കുകയാണ്.
വിമൃശ്യ കുരു തന്വങ്ഗി കാര്യം സ്വപരയോര്ബലമ് । അഷ്ടാദശഭുജത്വാത്ത്വം ഗര്വഞ്ച കുരുഷേ മൃഷാ
ക്ഷീണമായ ശരീരമുള്ളവളേ, ഇരുവശത്തെയും ശക്തി പരിഗണിച്ച് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യണം. പതിനെട്ടു കൈകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട് നീ അനാവശ്യമായി അഹങ്കരിക്കുകയാണ്.
കിം ഭുജൈര്ബഹുഭിര്വ്യര്ഥൈരായുധൈഃ കിം ശ്രമപ്രദൈഃ । ശുമ്ഭസ്യാഗ്രേ സുരാണാം വൈ ജേതുഃ സമരശാലിനഃ
അവസാനത്തിൽ, അനവധി കൈകളും ആയുധങ്ങളും വെറുതെ കഷ്ടം മാത്രം നൽകും; ദേവതകളെ ജയിച്ച യുദ്ധവിദഗ്ധനായ ശുംബന്റെ മുന്നിൽ അതൊന്നും പ്രയോജനപ്പെടില്ല.
ഐരാവതകരച്ഛേത്തുര്ദന്തിദാരണകാരിണഃ । ജയിനഃ സുരസങ്ഘാനാം കാര്യം കുരു മനോഗതമ്
ഏരാവതത്തിന്റെ തുമ്പ് വെട്ടിയതും, ആനകളെ കീറിത്തുറന്നതും, ദേവസമൂഹങ്ങളെ ജയിച്ചതും അവനാണ്. അതിനാൽ, മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ചതു ചെയ്യുക.
വൃഥാ ഗര്വായസേ കാന്തേ കുരു മേ വചനം പ്രിയമ് । ഹിതം തവ വിശാലാക്ഷി സുഖദം ദുഃഖനാശനമ്
പ്രിയവളേ, നീ വെറുതെ അഹങ്കരിക്കുന്നത് എന്തിന്? വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഞാൻ പറയുന്ന നല്ല ഉപദേശം കേൾക്കൂ; അതു നിനക്ക് ഉപകാരവും സന്തോഷവും നൽകും, ദുഃഖം അകറ്റും.
ദുഃഖദാനി ച കാര്യാണി ത്യാജ്യാനി ദൂരതോ ബുധൈഃ । സുഖദാനി ച സേവ്യാനി ശാസ്ത്രതത്ത്വവിശാരദൈഃ
ദുഃഖം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ ദൂരെയായി ഒഴിവാക്കണം; സന്തോഷം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരാംശം അറിയുന്നവർ സ്വീകരിക്കണം.
ചതുരാസി പികാലാപേ പശ്യ ശുമ്ഭബലം മഹത് । പ്രത്യക്ഷം സുരസങ്ഘാനാം മര്ദനേന മഹോദയമ്
നീ വാക്കിൽ ബുദ്ധിമാനാണ്, പക്ഷേ ദേവതകളെ നേരെക്കണ്ടു തകർത്തു മഹത്വം നേടിയ ശുംബന്റെ വലിയ ശക്തി കാണുക.
പ്രത്യക്ഷഞ്ച പരിത്യജ്യ വൃഥൈവാനുമിതിഃ കില । സന്ദേഹസഹിതേ കാര്യേ ന വിപശ്ചിത്പ്രവര്തതേ
നേരിട്ട് കാണുന്ന സത്യം ഉപേക്ഷിച്ച് വെറുതെ അനുമാനത്തിൽ ആശ്രയിക്കരുത്; സംശയമുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ജ്ഞാനികൾ പ്രവർത്തിക്കാറില്ല.
ശത്രുഃ സുരാണാം പരമഃ ശുമ്ഭഃ സമരദുര്ജയഃ । തസ്മാത്ത്വാം പ്രേരയന്ത്യത്ര ദേവാ ദൈത്യേശപീഡിതാഃ
ദേവതകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുവും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനുമാണ് ശുംബൻ. അതുകൊണ്ട്, ദാനവാധിപതിയുടെ പീഡനത്തിൽ നിന്നു രക്ഷപ്പെടാൻ ദേവതകൾ നിന്നെ ഇവിടെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മാത്തദ്വചനൈഃ സ്നിഗ്ധൈര്വഞ്ചിതാസി ശുചിസ്മിതേ । ദുഃഖായ തവ ദേവാനാം ശിക്ഷാ സ്വാര്ഥസ്യ സാധികാ
അതിനാല്, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, അവരുടെ മധുരമായ വാക്കുകള് കേട്ട് നീ വഞ്ചിതയാകുന്നു. അവരുടെ ഉപദേശം തങ്ങളുടെ സ്വാര്ഥത്തിനായാണ്, അതിനാല് നിനക്കും ദേവന്മാര്ക്കും ദു:ഖം മാത്രമേ ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.
കാര്യമിത്രം പരിക്ഷിപ്യ ധര്മമിത്രം സമാശ്രയേത് । ദേവാഃ സ്വാര്ഥപരാഃ കാമം ത്വാമഹം സത്യമബ്രുവമ്
പ്രയോജനത്തിനായി മാത്രം സുഹൃത്തായവരെ വിട്ട്, സത്യധര്മ്മത്തില് ഉറച്ചവരെ ആശ്രയിക്കണം. ദേവന്മാര് സ്വാര്ഥപരരാണ്, ഞാന് നിന്നോട് സത്യം പറഞ്ഞതാണ്.
ഭജ ശുമ്ഭം സുരേശാനം ജേതാരം ഭുവനേശ്വരമ് । ചതുരം സുന്ദരം ശൂരം കാമശാസ്ത്രവിശാരദമ് ॥ ൧൬ ഐശ്വര്യം സര്വലോകാനാം പ്രാപ്സ്യസേ ശുമ്ഭശാസനാത് । നിശ്ചയം പരമം കൃത്വാ ഭര്താരം ഭജ ശോഭനമ്
ശുഭമയുള്ള ഭര്ത്താവായി ശുംഭനെ സ്വീകരിക്കൂ; അവന് ദേവന്മാരുടെ നായകനും ലോകത്തിന്റെ അധിപനുമാണ്. അവന് ബുദ്ധിമാനും സുന്ദരനും വീരനുമാണ്, പ്രേമകലകളില് നിപുണനുമാണ്.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ചണ്ഡസ്യ ജഗദമ്ബികാ । മേഘഗമ്ഭീരനിനദം ജഗര്ജ പുനരബ്രവീത്
ശുംഭന്റെ ആജ്ഞയാല് നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഐശ്വര്യം നേടും; ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഈ ഉത്തമനായ ഭര്ത്താവിനെ സ്വീകരിക്കൂ.
ഗച്ഛ ജാല്മ മൃഷാ കിം ത്വം ഭാഷസേ വഞ്ചകം വചഃ । ത്യക്ത്വാ ഹരിഹരാദീംശ്ച ശുമ്ഭം കസ്മാദ്ഭജേ പതിമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: ചണ്ഡന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ജഗദംബിക ദീപ്തമായ ഒരു ഇടിമുഴക്കുപോലെയുള്ള ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചു, പിന്നെയും പറഞ്ഞു.
ന മേ കശ്ചിത്പതിഃ കാര്യോ ന കാര്യം പതിനാ സഹ । സ്വാമിനീ സര്വഭൂതാനാമഹമേവ നിശാമയ
പോകൂ, ദുഷ്ടനേ! നീ എന്തിനാണ് ഈ കപടവാക്കുകള് പറയുന്നത്? ഹരി, ഹരന് എന്നിവരെ വിട്ട് ശുംഭനെ എങ്ങനെ ഭര്ത്താവായി സ്വീകരിക്കും?
ശുമ്ഭാ മേ ബഹവോ ദൃഷ്ടാ നിശുമ്ഭാശ്ച സഹസ്രശഃ । ഘാതിതാശ്ച മയാ പൂര്വം ശതശോ ദൈത്യദാനവാഃ
എനിക്ക് ഒരു ഭര്ത്താവിനെയും ആവശ്യമില്ല, ഭര്ത്താവിനൊപ്പം എനിക്ക് ചെയ്യാനൊന്നുമില്ല; എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും യജമാനി ഞാനാണ്, ഇതു മനസ്സിലാക്കൂ.
മമാഗ്രേ ദേവവൃന്ദാനി വിനഷ്ടാനി യുഗേ യുഗേ । നാശം യാസ്യന്തി ദൈത്യാനാം യൂഥാനി പുനരദ്യ വൈ
നാനവധി ശുംഭന്മാരെയും ആയിരക്കണക്കിന് നിശുംഭന്മാരെയും ഞാന് കണ്ടിട്ടുണ്ട്; നൂറുകണക്കിന് ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും മുമ്പ് ഞാന് സംഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്.