നിര്ജനേ ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ വചനം വചനാന്മമ । ത്വാം ജ്ഞാത്വാ ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠം സുന്ദരാണാം ച സുന്ദരമ്
നിരാലംബമായിടത്ത്, മൃദുലമായ വാക്കുകളിൽ, എന്റെ സന്ദേശം നീ പറയണം: ശക്തരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, സുന്ദരന്മാരിൽ ഏറ്റവും സുന്ദരനുമാണ് നീ എന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞു.
ദാതാരം ഗുണിനം ശൂരം സര്വവിദ്യാവിശാരദമ് । ജേതാരം സര്വദേവാനാം ദക്ഷം ചോഗ്രം കുലോത്തരമ്
ദാനശീലനും, ഗുണവാനും, വീരനും, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ചവനും, കൃത്യനിഷ്ഠനും, ഭയങ്കരനും, കുടുംബത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനുമാണ് നീ.
ഭോക്താരം സര്വരത്നാനാം സ്വാധീനം സ്വബലോന്നതമ് । പതികാമാസ്മ്യഹം സത്യം തവ യോഗ്യാ നരാധിപ
എല്ലാ രത്നങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നവനും, സ്വതന്ത്രനും, സ്വന്തം ശക്തിയിൽ ഉയർന്നവനും, സത്യമായി ഞാൻ നിന്നെ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു, രാജാവേ, ഞാൻ നിനക്കു യോഗ്യയുമാണ്.
സ്വേച്ഛയാ നഗരേ തേഽത്ര സമായാതാ മഹാമതേ । മമാസ്തി കാരണം കിഞ്ചിദ്വിവാഹേ രാക്ഷസോത്തമ
എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഞാൻ ഈ നഗരത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു, മഹാമതിയുള്ളവനേ; എങ്കിലും, രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ വിവാഹത്തിന് ഒരു കാരണമുണ്ട്.
ബാലഭാവാദ്വ്രതം കിഞ്ചിത്കൃതം രാജന്മയാ പുരാ । ക്രീഡന്ത്യാ ച വയസ്യാഭിഃ സഹൈകാന്തേ യദൃച്ഛയാ
എന്റെ ബാല്യത്തിൽ, രാജാവേ, ഞാൻ ഒരിക്കൽ സഖികളോടൊപ്പം ഒറ്റക്കായി കളിക്കുമ്പോൾ, യാദൃശ്ചികമായി ഒരു വ്രതം എടുത്തിരുന്നു.
സ്വദേഹബലദര്പേണ സഖീനാം പുരതോ രഹഃ । മത്സമാനബലഃ ശൂരോ രണേ മാം ജേഷ്യതി സ്ഫുടമ്
സ്വന്തം ശരീരശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച്, സഖികളുടെ മുമ്പിൽ രഹസ്യമായി ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു: 'എന്നെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ള ഒരു വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ തുറന്നുപോലെ ജയിക്കണം.'
തം വരിഷ്യാമ്യഹം കാമം ജ്ഞാത്വാ തസ്യ ബലാബലമ് । ജഹസുര്വചനം ശ്രുത്വാ സഖ്യോ വിസ്മിതമാനസാഃ
'അവന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും അറിയുമ്പോൾ, ഞാൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം അവനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തു വിവാഹം കഴിക്കും.' എന്നെങ്ങനെ ഞാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സഖികൾ അത്ഭുതത്തോടെ ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
കിമേതയാ കൃതം ക്രൂരം വ്രതമദ്ഭുതമാശു വൈ । തസ്മാത്ത്വമപി രാജേന്ദ്ര ജ്ഞാത്വാ മേ ഹീദൃശം ബലമ്
'ഇവൾ എത്ര വേഗത്തിൽ ക്രൂരവും അത്ഭുതകരവുമായ ഒരു വ്രതം എടുത്തു!' അതുകൊണ്ടു തന്നെ, രാജാവേ, നീയും എന്റെ ശക്തി ഇങ്ങനെയാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്—
ജിത്വാ മാം സ്വബലേനാത്ര വാഞ്ഛിതം കുരു ചാത്മനഃ । ത്വം വാ തവാനുജോ ഭ്രാതാ സമേത്യ സമരാങ്ഗണേ । ജിത്വാ മാം സമരേണാത്ര വിവാഹം കുരു സുന്ദര
നിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയിൽ എന്നെ ജയിച്ച്, നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റണം; നീയോ, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ സഹോദരൻ ചേർന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ എന്നെ ജയിച്ചാൽ, സുന്ദരനേ, വിവാഹം നടത്താം.
ദേവീമാഹാത്മ്യേ ദേവീപാര്ശ്വേ ധൂമ്രലോചനദൂതപ്രേഷണമ് വ്യാസ ഉവാച ദേവ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സ ദൂതഃ പ്രാഹ വിസ്മിതഃ । കിം ബ്രൂഷേ രുചിരാപാങ്ഗി സ്ത്രീസ്വഭാവാദ്ധി സാഹസാത്
ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിൽ: ദൂമ്രലോചനനെ ദൂതനായി ദേവിയുടെ അടുക്കൽ അയക്കുന്നത്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ദൂതൻ അത്ഭുതത്തോടെ ചോദിച്ചു: 'സുന്ദരിയായ കണ്ണുള്ളവളേ, നീ എന്താണ് പറയുന്നത്? സ്ത്രീകൾക്ക് ഇങ്ങനെ ധൈര്യമായി സംസാരിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.'
ഇന്ദ്രാദ്യാ നിര്ജിതാ യേന ദേവാ ദൈത്യാസ്തഥാപരേ । തം കഥം സമരേ ദേവി ജേതുമിച്ഛസി ഭാമിനി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും, ദൈത്യന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ജയിച്ചവനാണ് അവൻ; ഭാവിനിയായ ദേവിയേ, നീ എങ്ങനെ അവനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ത്രൈലോക്യേ താദൃശോ നാസ്തി യഃ ശുമ്ഭം സമരേ ജയേത് । കാ ത്വം കമലപത്രാക്ഷി തസ്യാഗ്രേ യുധി സാമ്പ്രതമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശുംഭനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ ആരുമില്ല. കമലദളനയനിയായവളേ, ഇപ്പോൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ യുദ്ധത്തിനായി നീ ആരാണ്?
അവിചാര്യ ന വക്തവ്യം വചനം ചാപി സുന്ദരി । ബലം സ്വപരയോര്ജ്ഞാത്വാ വക്തവ്യം സമയോചിതമ്
ആലോചിക്കാതെ ഇങ്ങനെ പറയാൻ പാടില്ല, സുന്ദരിയേ; സ്വന്തം ശക്തിയും എതിരാളിയുടെ ശക്തിയും അറിഞ്ഞ്, സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി സംസാരിക്കണം.
ത്രൈലോക്യാധിപതിഃ ശുമ്ഭസ്തവ രൂപേണ മോഹിതഃ । ത്വാഞ്ച പ്രാര്ഥയതേ രാജാ കുരു തസ്യേപ്സിതം പ്രിയേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ശുംഭൻ നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകർഷിതനായി; രാജാവിന് നിന്നെ വേണം—പ്രിയതമേ, അവന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റൂ.
ത്യക്ത്വാ മൂര്ഖസ്വഭാവം ത്വം സമ്മാന്യ വചനം മമ । ഭജ ശുമ്ഭം നിശുമ്ഭം വാ ഹിതമേതദ് ബ്രവീമി തേ
മൂഢത്വം ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്റെ വാക്കുകൾ മാനിച്ച് കേൾക്കൂ; ശുംഭനെയോ നിശുംഭനെയോ സ്വീകരിക്കൂ—ഇത് നിന്റെ ഭാവി നന്മയ്ക്കാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.
ശൃങ്ഗാരഃ സര്വഥാ സര്വൈഃ പ്രാണിഭിഃ പരയാ മുദാ । സേവനീയോ ബുദ്ധിമദ്ഭിര്നവാനാമുത്തമോ യതഃ
പ്രേമം എല്ലാപ്രാണികളും പരമാനന്ദത്തോടെ ആസ്വദിക്കേണ്ടതാണ്; ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് അത് എപ്പോഴും പുതുമയും ഉന്നതതയും ആണ്.
നാഗമിഷ്യസി ചേദ് ബാലേ സംക്രുദ്ധഃ പൃഥിവീപതിഃ । അന്യാനാജ്ഞാകരാന്പ്രേഷ്യ ബലാന്നേഷ്യതി സാമ്പ്രതമ്
കുഞ്ഞേ, നീ വരാതിരിക്കുകയാണെങ്കില്, കോപിതനായ ഭൂമിയുടെ രാജാവു തന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നവരെ അയച്ചു നിന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകും.
കേശേഷ്വാകൃഷ്യ തേ നൂനം ദാനവാ ബലദര്പിതാഃ । ത്വാം നയിഷ്യന്തി വാമോരു തരസാ ശുമ്ഭസന്തിധൌ
ശക്തിയില് അഹങ്കരിക്കുന്ന ആ ദാനവന്മാര് നിശ്ചയമായും നിന്റെ മുടിയില് പിടിച്ചു വലിച്ച്, നീളുള്ള തോളുള്ളവളേ, നിന്നെ വേഗത്തില് ശുംബന്റെ സന്നിധിയില് എത്തിക്കും.
സ്വലജ്ജാം രക്ഷ തന്വങ്ഗി സാഹസം സര്വഥാ ത്യജ । മാനിതാ ഗച്ഛ തത്പാര്ശ്വേ മാനപാത്രം യതോഽസി വൈ
സുന്ദരിയായവളേ, നീ നിന്റെ ലജ്ജയെ സംരക്ഷിക്കണം, എല്ലാ അവിവേകവും ഉപേക്ഷിക്കണം. നീ മാന്യമായവളായതിനാല് ആദരത്തോടെ അവന്റെ അടുക്കല് പോകൂ.
ക്വ യുദ്ധം നിശിതൈര്ബാണൈഃ ക്വ സുഖം രതിസങ്ഗജമ് । സാരാസാരം പരിച്ഛേദ്യ കുരു മേ വചനം പടു
തീവ്രമായ അമ്പുകളുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിന് എന്ത് വിലയുണ്ട്, ഐക്യത്തില് നിന്നുള്ള ആനന്ദത്തോടു താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോള്? എന്താണ് മൂല്യവത്തതും മൂല്യമില്ലാത്തതും എന്ന് തിരിച്ചറിയൂ, എന്റെ ഉപദേശം ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഭജ ശുമ്ഭം നിശുമ്ഭം വാ ലബ്ധാസി പരമം സുഖമ് । ദേവ്യുവാച സത്യം ദൂത മഹാഭാഗ പ്രവക്തും നിപുണോ ഹ്യസി
നീ ശുംബനെയോ നിശുംബനെയോ സ്വീകരിച്ചാല് പരമാനന്ദം ലഭിക്കും. ദേവി പറഞ്ഞു: ദൂതാ, നീ സത്യമായും സംസാരത്തില് നിപുണനാണ്.
നിശുമ്ഭശുമ്ഭൌ ജാനാമി ബലവന്താവിതി ധ്രുവമ് । പ്രതിജ്ഞാ മേ കൃതാ ബാല്യാദന്യഥാ സാ കഥം ഭവേത്
നിശുംബനും ശുംബനും ശക്തരാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം. പക്ഷേ, ബാല്യത്തില് ഞാൻ ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തിരുന്നു — അതിന് എങ്ങനെ മാറ്റം വരും?
തസ്മാദ് ബ്രൂഹി നിശുമ്ഭഞ്ച ശുമ്ഭം വാ ബലവത്തരമ് । വിനാ യുദ്ധം ന മേ ഭര്താ ഭവിതാ കോഽപി സൌഷ്ഠവാത്
അതിനാല് നിശുംബനോ ശുംബനോ ആര് കൂടുതല് ശക്തനാണെന്ന് പറയൂ. യുദ്ധം കൂടാതെ എന്റെ ഭര്ത്താവായി ആരും വരില്ല, കാരണം അതാണ് എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം.
ജിത്വാ മാം തരസാ കാമം കരം ഗൃഹ്ണാതു സാമ്പ്രതമ് । യുദ്ധേച്ഛയാ സമായാതാം വിദ്ധി മാമബലാം നൃപ
ആര്ക്കെങ്കിലും കഴിയുമെങ്കില് എന്നെ ബലമായി ജയിച്ച് എന്റെ കൈ പിടിക്കട്ടെ. രാജാവേ, ഞാൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചാണ് ഇവിടെ വന്നത്, ഞാൻ ദുർബലയല്ലെന്ന് അറിയൂ.
യുദ്ധം ദേഹി സമര്ഥോഽസി വീരധര്മം സമാചര । ബിഭേഷി മമ ശൂലാച്ചേത്പാതാലം ഗച്ഛ മാ ചിരമ്
നിനക്ക് കഴിയുമെങ്കില് എന്നോട് യുദ്ധം ചെയ്യൂ, വീരധര്മം പാലിക്കൂ. എന്റെ കുന്തം ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കില് വൈകാതെ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ത്രിദിവം ച ധരാം ത്യക്ത്വാ ജീവിതേച്ഛാ യദസ്തി തേ । ഇതി ദൂത വദാശു ത്വം ഗത്വാ സ്വപതിമാദരാത്
നിനക്ക് ജീവന് പ്രിയമാണെങ്കില് സ്വര്ഗ്ഗവും ഭൂമിയും ഉപേക്ഷിക്കൂ. ദൂതാ, നീ ഉടനെ പോയി ആദരത്തോടെ നിന്റെ യജമാനനോട് ഇതു പറയൂ.
സ വിചാര്യ യഥായുക്തം കരിഷ്യതി മഹാബലഃ । സംസാരേ ദൂതധര്മോഽയം യത്സത്യം ഭാഷണം കില
അവന് വലിയ ശക്തിയുള്ളവനാണ്, യുക്തിയോടെ ആലോചിച്ച് ശരിയായത് ചെയ്യും. ഈ ലോകത്ത് ദൂതന്റെ കര്ത്തവ്യം സത്യം സംസാരിക്കുകയാണ്.
ശത്രൌ പത്യൌ ച ധര്മജ്ഞ തഥാ ത്വം കുരു മാ ചിരമ് । വ്യാസ ഉവാച അഥ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നീതിമദ്ബലസംയുതമ്
ശത്രുവിനെയും ഭര്ത്താവിനെയും കുറിച്ചുള്ള ധര്മം അറിയുന്നവനായി നീ വൈകാതെ അങ്ങനെ ചെയ്യണം. വ്യാസന് പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം ആ നയവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ടു,
ഹേതുയുക്തം പ്രഗല്പഞ്ച വിസ്മിതഃ പ്രയയൌ തദാ । ഗത്വാ ദൈത്യപതിം ദൂതോ വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ
യുക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞതായ ആ വാക്കുകള് കേട്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ട് ദൂതന് പുറപ്പെട്ടു. ദാനവാധിപന്റെ അടുക്കല് ചെന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
പ്രണമ്യ പാദയോഃ പ്രഹ്വഃ പ്രത്യുവാച നൃപഞ്ജ തമ് । രാജനീതികരം വാക്യം മൃദുപൂര്വം പ്രിയം വചഃ
കുമ്പിട്ട് അവന്റെ കാല്പാദങ്ങളില് വണങ്ങി, ദൂതന് ദാനവരാജാവിനോട് രാജനീതിയുള്ള, മൃദുവും പ്രിയവുമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.