ഇത്യുക്ത്വാ സാ തദാ ദേവീ സിംഹാരൂഢാ മദോത്കടാ । കാലികാം പാര്ശ്വതഃ കൃത്വാ ജഗാമ നഗരേ രിപോഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദേവി ശക്തിയിൽ മദിച്ചവളായി സിംഹത്തിൽ കയറി, കാലികയെ തന്റെ പക്കൽ കൂട്ടി, ശത്രുവിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
സാ ഗത്വോപവനേ തസ്ഥാവമ്ബികാ കാലികാന്വിതാ । ജഗാവഥ കലം തത്ര ജഗന്മോഹനമോഹനമ്
അംബികയും കാലികയും ചേർന്ന് ഒരു വനത്തിൽ ചെന്നു നിന്നു; അവിടെ അവൾ ലോകത്തെ മുഴുവൻ ആകർഷിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഒരു പാട്ട് പാടി.
ശ്രുത്വാ തന്മധുരം ഗാനം മോഹമീയുഃ ഖഗാ മൃഗാഃ । മുദഞ്ച പരമാം പ്രാപുരമരാ ഗഗനേ സ്ഥിതാഃ
ആ മധുരമായ പാട്ട് കേട്ടപ്പോൾ പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും മയക്കത്തിലായി; ആകാശത്ത് നില്ക്കുന്ന ദേവന്മാർ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തസ്മിന്നവസരേ തത്ര ദാനവൌ ശുമ്ഭസേവകൌ । ചണ്ഡമുണ്ഡാഭിധൌ ഘോരൌ രമമാണൌ യദൃച്ഛയാ
അപ്പോഴാണ് ശുംബന്റെ സേവകരായ ഭയങ്കരരായ ചണ്ഡനും മുണ്ടനും അവിടെ എത്തിയത്; അവർ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
ആഗതൌ ദദൃശാതേ തു താം തദാ ദിവ്യരൂപിണീമ് । അമ്ബികാം ഗാനസംയുക്താം കാലികാം പുരതഃ സ്ഥിതാമ്
അവർ അവിടെ എത്തി, ദിവ്യരൂപമുള്ള അംബികയെ ഗാനത്തിൽ ലയിച്ചും, മുന്നിൽ കാലികയെ നില്ക്കുന്നതും കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ താം ദിവ്യരൂപാഞ്ച ദാനവൌ വിസ്മയാന്വിതൌ । ജഗ്മതുസ്തരസാ പാര്ശ്വം ശുമ്ഭസ്യ നൃപസത്തമ
അവളെ ആ ദിവ്യരൂപത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ ആ രണ്ടു അസുരന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ ഉടൻ തന്നെ ശുംബന്റെ അടുക്കൽ പോയി, രാജാവേ.
തൌ ഗത്വാ തം സമാസീനം ദൈത്യാനാമധിപം ഗൃഹേ । ഊചതുര്മധുരാം വാണീം പ്രണമ്യ ശിരസാ നൃപമ്
അവർ പോയി, അസുരന്മാരുടെ അധിപൻ വീട്ടിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു; തലകുനിഞ്ഞ് വന്ദിച്ച്, മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
രാജന് ഹിമാലയാത്കാമം കാമിനീ കാമമോഹിനീ । സമ്പ്രാപ്താ സിംഹമാരൂഢാ സര്വലക്ഷണസംയുതാ
'രാജാവേ, ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് ഒരു മനോഹരിയായ സ്ത്രീ വന്നിരിക്കുന്നു; സിംഹത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവളാണ് അവൾ.'
നേദൃശീ ദേവലോകേഽസ്തി ന ഗന്ധര്വപുരേ തഥാ । ന ദൃഷ്ടാ ന ശ്രുതാ ക്വാപി പൃഥിവ്യാം പ്രമദോത്തമാ
'ദേവലോകത്തോ ഗന്ധർവപുരിയിലോ പോലും ഇങ്ങനെയൊരു സ്ത്രീ ഇല്ല; ഭൂമിയിൽ എവിടെയും ഇത്തരമൊരു ഉത്തമസ്ത്രീയെ കണ്ടതോ കേട്ടതോ ഇല്ല.'
ഗാനഞ്ച താദൃശം രാജന് കരോതി ജനരഞ്ജനമ് । മൃഗാസ്തിഷ്ഠന്തി തത്പാര്ശ്വേ മഥുരസ്വരമോഹിതാഃ
'അവളുടെ പാട്ട് എല്ലാവരെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു, രാജാവേ; മൃഗങ്ങളും അവളുടെ പക്കൽ നില്ക്കുന്നു, ആ മധുരസ്വരത്തിൽ ആകർഷിതരായി.'
ജ്ഞായതാം കസ്യ പുത്രീയം കിമര്ഥമിഹ ചാഗതാ । ഗൃഹ്യതാം രാജശാര്ദൂല തവ യോഗ്യാസ്തി കാമിനീ
'അവൾ ആരുടെ മകളാണെന്നും എന്തിനാണ് ഇവിടെയെത്തിയതെന്നും അറിയണം; രാജശാർദൂള, അവളെ സ്വന്തമാക്കൂ, അവൾ നിങ്ങൾക്ക് യോജിച്ചവളാണ്.'
ജ്ഞാത്വാഽഽനയ ഗൃഹേ ഭാര്യാം കുരു കല്യാണലോചനാമ് । നിശ്ചിതം നാസ്തി സംസാരേ നാരീ ത്വേവംവിധാ കില
'അറിയിച്ച് അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ആ ശുഭദൃഷ്ടിയുള്ളവളെ ഭാര്യയാക്കൂ. ഈ ലോകത്ത് ഇങ്ങനെയൊരു സ്ത്രീ മറ്റൊന്നും ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്.'
ദേവാനാം സര്വരത്നാനി ഗൃഹീതാനി ത്വയാ നൃപ । കസ്മാന്നേമാം വരാരോഹാം പ്രഗഹ്ണാസി നൃപോത്തമ
രാജാവേ, ദേവന്മാരുടെ എല്ലാ രത്നങ്ങളും നീ സ്വന്തമാക്കി. എങ്കിൽ, ഈ മനോഹരിയായ സ്ത്രീയെ നീ എടുക്കാതിരിക്കാൻ എന്താണ് കാരണം?
ഇന്ദ്രസ്യൈരാവതഃ ശ്രീമാന്പാരിജാതതരുസ്തഥാ । ഗൃഹീതോഽശ്വഃ സപ്തമുഖസ്ത്വയാ നൃപ ബലാത്കില
ഇന്ദ്രന്റെ അതിമനോഹരമായ എയർാവതം, പാർിജാതവൃക്ഷം, ഏഴുമുഖമുള്ള കുതിര—allാം നീ ബലമായി സ്വന്തമാക്കി, രാജാവേ.
വിമാനം വൈധസം ദിവ്യം മരാലധ്വജസംയുതമ് । ത്വയാത്തം രത്നഭൂതം തദ്ബലേന നൃപ ചാദ്ഭുതമ്
ഹംസം പതാകയുള്ള, ദിവ്യമായ വൈധസവിമാനം നീ അത്ഭുതകരമായ ഒരു രത്നംപോലെ ബലപ്രയോഗം കൊണ്ട് സ്വന്തമാക്കി, രാജാവേ.
കുബേരസ്യ നിധിഃ പദ്മസ്ത്വയാ രാജന് സമാഹൃതഃ । ഛത്രം ജലപതേഃ ശുഭ്രം ഗൃഹീതം തത്ത്വയാ ബലാത്
കുബേരന്റെ ധനമായ പദ്മം നീ സമാഹരിച്ചു, രാജാവേ. ജലാധിപതിയുടെ വെളുത്ത കുടയും നീ ബലമായി സ്വന്തമാക്കി.
പാശശ്ചാപി നിശുമ്ഭേന ഭ്രാത്രാ തവ നൃപോത്തമ । ഗൃഹീതോഽസ്തി ഹഠാത്കാമം വരുണസ്യ ജിതസ്യ ച
രാജാവേ, നിന്റെ സഹോദരനായ നിശുംബൻ ബലപ്രയോഗം കൊണ്ട് ജയിച്ച ശേഷം വരുണന്റെ പാശം സ്വന്തമാക്കി.
അമ്ലാനപങ്കജാം തുഭ്യം മാലാം ജലനിധിര്ദദൌ । ഭയാത്തവ മഹാരാജ രത്നാനി വിവിധാനി ച
മഹാരാജാവേ, ഭയത്താൽ സമുദ്രം നിനക്ക് ഉണങ്ങാത്ത താമരകളുടെ മാലയും വിവിധ രത്നങ്ങളും നൽകി.
മൃത്യോഃ ശക്തിര്യമസ്യാപി ദണ്ഡഃ പരമദാരുണഃ । ത്വയാ ജിത്വാ ഹൃതഃ കാമം കിമന്യദ്വര്ണ്യതേ നൃപ
മരണത്തിന്റെ ശക്തിയും യമന്റെ ഭയാനകമായ ദണ്ഡും നീ ജയിച്ച് ഇഷ്ടപ്രകാരമായി എടുത്തു; ഇനി എന്ത് പറയാനുണ്ട്, രാജാവേ?
കാമധേനുര്ഗഹീതാദ്യ വര്തതേ സാഗരോദ്ഭവാ । മേനകാദ്യാ വശേ രാജംസ്തവ തിഷ്ഠന്തി ചാപ്സരാഃ
ഇന്ന് നീ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച കാമധേനുവിനെ സ്വന്തമാക്കി; മേനകയും മറ്റു അപ്സരസുകളും നിന്റെ വശത്തിലാണ്, രാജാവേ.
ഏവം സര്വാണി രത്നാനി ത്വയാത്താനി ബലാദപി । കസ്മാന്ന ഗൃഹ്യതേ കാന്താരത്നമേഷാ വരാങ്ഗനാ
ഇങ്ങനെ, നീ എല്ലാ രത്നങ്ങളും ബലമായി സ്വന്തമാക്കി; എങ്കിൽ, സ്ത്രീകളിൽ രത്നമായ ഈ ഉത്തമയാളെ നീ എടുക്കാതിരിക്കാൻ എന്താണ് കാരണം?
സര്വാണി തേ ഗൃഹസ്ഥാനി രത്നാനി വിശദാന്യഥ । അനയാ സമ്ഭവിഷ്യന്തി രത്നഭൂതാനി ഭൂപതേ
രാജാവേ, നിന്റെ വീട്ടിലുള്ള എല്ലാ രത്നങ്ങളും ഇവളിലൂടെ യഥാർത്ഥ രത്നങ്ങളാകും.
ത്രിഷു ലോകേഷു ദൈത്യേന്ദ്ര നേദൃശീ വര്തതേ പ്രിയാ । തസ്മാത്താമാനയാശു ത്വം കുരു ഭാര്യാം മനോഹരാമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇവളെപ്പോലൊരു പ്രിയപ്പെട്ടവളില്ല, ദൈത്യാധിപതിയേ; അതുകൊണ്ട്, ഉടൻ ഇവളെ കൊണ്ടുവന്ന് മനോഹരിയായ ഭാര്യമാക്കുക.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ശ്രുത്വാ തയോര്വാക്യം മധുരം മധുരാക്ഷരമ് । പ്രസന്നവദനഃ പ്രാഹ സുഗ്രീവം സനിധൌ സ്ഥിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ മധുരവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സന്തോഷമുള്ള മുഖത്തോടെ അവൻ സമീപം നിന്ന സുഗ്രീവനോട് പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ സുഗ്രീവ ദൂതത്വം കുരു കാര്യം വിചക്ഷണ । വക്തവ്യഞ്ച തഥാ തത്ര യഥാഭ്യേതി കൃശോദരീ
സുഗ്രീവാ, നീ ദൂതനായി ഈ കാര്യം ബുദ്ധിപൂർവ്വം ചെയ്യുക; അവിടെ കൃഷോദരിയെ വരുത്താൻ വേണ്ട വിധത്തിൽ സംസാരിക്കണം.
ഉപായൌ ദ്വൌ പ്രയോക്തവ്യൌ കാന്താസു സുവിചക്ഷണൈഃ । സാമദാനേ ഇതി പ്രാഹുഃ ശൃങ്ഗാരരസകോവിദാഃ
സ്നേഹവും സമ്മാനവും—ഇവയാണ് സ്ത്രീകളോട് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവർ ഉപയോഗിക്കേണ്ട മാർഗങ്ങൾ എന്ന് പ്രേമകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ പറയുന്നു.
ഭേദേ പ്രയുജ്യമാനേഽപി രസാഭാസസ്തു ജായതേ । നിഗ്രഹേ രസഭങ്ഗഃ സ്യാത്തസ്മാത്തൌ ദൂഷിതൌ ബുധൈഃ
വെറുപ്പും ഭേദവും ഉപയോഗിച്ചാൽ സ്നേഹത്തിന്റെ ഭാവം മാത്രം ഉണ്ടാകും; കഠിനതയിൽ സ്നേഹം തകരും—അതിനാൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ ഈ രണ്ടു മാർഗങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
സാമദാനമുഖൈര്വാക്യൈഃ ശ്ലക്ഷ്ണൈര്നര്മയുതൈസ്തഥാ । കാ ന യാതി വശേ ദൂത കാമിനീ കാമപീഡിതാ
സ്നേഹവും സമ്മാനവും നിറഞ്ഞ, മൃദുവും രസകരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, ദൂതാ, ആഗ്രഹമുള്ള സ്ത്രീയിൽ ആരാണ് വശത്തിലാകാത്തത്?
വ്യാസ ഉവാച സുഗ്രീവസ്തു വചഃ ശ്രുത്വാ ശുമ്ഭോക്തം സുപ്രിയം പടു । ജഗാമ തരസാ തത്ര യത്രാസ്തേ ജഗദമ്ബികാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ശുംബന്റെ അതിമനോഹരവും പ്രാവീണ്യപൂർവ്വവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സുഗ്രീവൻ വേഗത്തിൽ ലോകമാതാവുള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
സോഽപശ്യത്സുമുഖീം കാന്താം സിംഹസ്യോപരിസംസ്ഥിതാമ് । പ്രണമ്യ മധുരം വാക്യമുവാച ജഗദമ്ബികാമ്
അവൻ സിംഹത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന സുന്ദരമുഖിയായ ദേവിയെ കണ്ടു; അവളെ വന്ദിച്ച്, ലോകമാതാവിനോട് മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.