ത്രിഭിസ്ത്വം പുരാരാധിതാ ദേവി ദത്താ ത്വയാ ശക്തിരുഗ്രാ ച തേഭ്യഃ സമഗ്രാ । ത്വയാ സംയുതാസ്തേ പ്രകുര്വന്തി കാമം ജഗത്പാലനോത്പത്തിസംഹാരമേവ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും നിന്നെ ആരാധിച്ചു, നീ അവർക്കു മുഴുവൻ ശക്തിയും ഉഗ്രതയും നൽകി. നിന്നോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവർ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, സംഹാരം എന്നിവ自在മായി നടത്തുന്നു.
തേ കിം ന മന്ദമതയോ യതയോ വിമൂഢാ- സ്ത്വാം യേ ന വിശ്വജനനീം സമുപാശ്രയന്തി । വിദ്യാം പരാം സകലകാമഫലപ്രദാം താം മുക്തിപ്രദാം വിബുധവൃന്ദസുവന്ദിതാങ്ഘ്രിമ്
വിശ്വജനനിയായ നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാത്ത മന്ദബുദ്ധികളും മൂടന്മാരായ യതികളും എന്ത് നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല? നീ പരവിദ്യയും എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നവളും മോക്ഷം നൽകുന്നവളും ദേവഗണങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവളുമാണ്.
യേ വൈഷ്ണവാഃ പാശപതാശ്ച സൌരാ ദമ്ഭാസ്ത ഏവ പ്രതിഭാന്തി നൂനമ് । ധ്യായന്തി ന ത്വാം കമലാഞ്ച ലജ്ജാം കാന്തിം സ്ഥിതിം കീര്തിമഥാപി പുഷ്ടിമ്
വൈഷ്ണവന്മാരും പാശുപതന്മാരും സൌരന്മാരും — ഇവർ മാത്രം ദംഭികളായി തോന്നുന്നു. അവർ നിന്നെയും, ലക്ഷ്മിയെയും, ലജ്ജയെയും, കാന്തിയെയും, സ്ഥിരതയെയും, കീർത്തിയെയും, പോഷണത്തെയും ധ്യാനിക്കുന്നില്ല.
ഹരിഹരാദിഭിരപ്യഥ സേവിതാ ത്വമിഹ ദേവവരൈരസുരൈസ്തഥാ । ഭുവി ഭജന്തി ന യേഽല്പധിയോ നരാ ജനനി തേ വിധിനാ ഖലു വഞ്ചിതാഃ
ഹരി, ഹരൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരും മഹാസുരന്മാരും പോലും നിന്നെ സേവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ നിന്നെ ആരാധിക്കാത്ത അല്പബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യർ വിധിയാൽ വഞ്ചിതരാണ്.
ജലധിജാപദപങ്കജരഞ്ജനം ജതുരസേന കരോതി ഹരിഃ സ്വയമ് । ത്രിനയനോഽപി ധരാധരജാങ്ഘ്രിപം- കജപരാഗനിഷേവണതത്പരഃ
സമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ലക്ഷ്മിയുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ പൊടിയാൽ ഹരി തന്റെ ശരീരം അലങ്കരിക്കുന്നു. പർവതപുത്രിയുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ പൊടിയിൽ സേവനത്തിൽ ത്രിനയനനും താല്പര്യത്തോടെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കിമപരസ്യ നരസ്യ കഥാനകൈ- സ്തവ പദാബ്ജയുഗം ന ഭജന്തി കേ । വിഗതരാഗഗൃഹാശ്ച ദയാം ക്ഷമാം കൃതധിയോ മുനയോഽപി ഭജന്തി തേ
നിന്റെ പാദപദ്മദ്വയത്തെ ആരാധിക്കാത്ത മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്? രാഗരഹിതരും കരുണയും ക്ഷമയും ഉള്ള മനസ്സുള്ള മുനിമാരും നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
ദേവി ത്വദങ്ഘ്രിഭജനേ ന ജനാ രതാ യേ സംസാരകൂപപതിതാഃ പതിതാഃ കിലാമീ । തേ കുഷ്ഠഗുല്മശിരആധിയുതാ ഭവന്തി ദാരിദ്ര്യദൈന്യസഹിതാ രഹിതാഃ സുഖൌഘൈഃ
ദേവി, നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ ഭജിക്കാൻ മനസ്സില്ലാത്തവർ ഈ ലോകമെന്ന കിണറ്റിൽ വീണു ക്ഷീണിച്ചുപോകുന്നു. അവർക്കു കുഷ്ഠം, ഗൾമം, തലവേദന, ദാരിദ്ര്യം, ദുഃഖം എന്നിവയൊക്കെയും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു; അവർ സുഖസമൃദ്ധികളിൽ നിന്ന് അകന്നവരായി ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
യേ കാഷ്ഠഭാരവഹനേ യവസാവഹാരേ കാര്യേ ഭവന്തി നിപുണാ ധനദാരഹീനാഃ । ജാനീമഹേഽല്പമതിഭിര്ഭവദങ്ഘ്രിസേവാ പൂര്വേ ഭവേ ജനനി തൈര്ന കൃതാ കദാപി
മരം ചുമക്കലിലും കനകുപ്പരി ഭക്ഷണത്തിലും മാത്രം നിപുണരായി, ധനവും ഭാര്യയും ഇല്ലാതെ കഴിയുന്നവർ— അമ്മേ, ഇവർ മുമ്പുള്ള ജന്മങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ പാദസേവനത്തിൽ അൽപബുദ്ധിയാൽ ഒരിക്കലും പങ്കെടുത്തിട്ടില്ലെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം സ്തുതാ സുരൈഃ സര്വൈരമ്ബികാ കരുണാന്വിതാ । പ്രാദുര്ബഭൂവ തരസാ രൂപയൌവനസംയുതാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവതകൾ എല്ലാവരും സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ അംബികാ അതിവേഗം സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദിവ്യാമ്ബരധരാ ദേവീ ദിവ്യഭൂഷണഭൂഷിതാ । ദിവ്യമാല്യസമായുക്താ ദിവ്യചന്ദനചര്ചിതാ
ദേവി ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ചും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും ദിവ്യപുഷ്പമാലകൾ ധരിച്ചും ദിവ്യചന്ദനം പുരട്ടിയുമായിരുന്നു.
ജഗന്മോഹനലാവണ്യാ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതാ । അദ്വിതീയസ്വരൂപാ സാ ദേവാനാം ദര്ശനം ഗതാ
സകലലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യവും എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ അപരിമിതമായ രൂപത്തിൽ അവൾ ദേവന്മാർക്ക് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ജാഹ്നവ്യാം സ്നാതുകാമാ സാ നിര്ഗതാ ഗിരിഗഹ്വരാത് । ദിവ്യരൂപധരാ ദേവീ വിശ്വമോഹനമോഹിനീ
ജഹ്നവി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ദേവി മലകുഹരത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യരൂപത്തിൽ പുറത്തുവന്നു; ലോകത്തെ മുഴുവൻ മോഹിപ്പിക്കുന്നവളായിരുന്നു അവൾ.
ദേവാന്സ്തുതിപരാനാഹ മേഘഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ । പ്രേമപൂര്വം സ്മിതം കൃത്വാ കോകിലാമഞ്ജുവാദിനീ
സ്തുതിയിൽ ലീനരായ ദേവന്മാരോട് ദേവി മേഘംപോലുള്ള ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ, കുയിലിന്റെ ഗാനംപോലെയുള്ള മധുരമായ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു.
ദേവ്യുവാച ഭോ ഭോഃ സുരവരാഃ കാത്ര ഭവദ്ഭിഃ സ്തൂയതേ ഭൃശമ് । കിമര്ഥം ബ്രൂത വഃ കാര്യം ചിന്താവിഷ്ടാഃ കുതഃ പുനഃ
ദേവി പറഞ്ഞു: ഹേ ഉത്തമദേവന്മാരേ, ഇവിടെ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഇങ്ങനെ ഉത്സാഹത്തോടെ സ്തുതി ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്? നിങ്ങൾ വീണ്ടും എന്തുകൊണ്ട് വിഷമത്തിലാണ്?
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ ഭാഷിതം തസ്യാ മോഹിതാ രൂപസമ്പദാ । പ്രേമപൂര്വം ഹൃദുത്സാഹാസ്താമൂചുഃ സുരസത്തമാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ വാക്കുകളും അവളുടെ സൗന്ദര്യവും കേട്ട് ആകർഷിതരായ ദേവന്മാർ ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹവും ഉത്സാഹവും നിറച്ച് അവളോട് സംസാരിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ ദേവി സ്തുമസ്ത്വാം വിശ്വേശി പ്രണതാഃ സ്മ കൃപാര്ണവേ । പാഹി നഃ സര്വദുഃഖേഭ്യഃ സംവിഗ്നാന്ദൈത്യതാപിതാന്
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവി, ലോകത്തിന്റെ നാഥേ, കൃപയുടെ സമുദ്രമേ, ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദാനവന്മാരാൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങളെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കണമേ.
പുരാ ത്വയാ മഹാദേവി നിഹത്യാസുരകണ്ടകമ് । മഹിഷം നോ വരോ ദത്തഃ സ്മര്തവ്യാഹം സദാപദി
മഹാദേവി, മുമ്പ് നിങ്ങൾ മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ചശേഷം ഞങ്ങൾക്കു ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു: 'എല്ലാ കഷ്ടകാലങ്ങളിലും എന്നെ സ്മരിക്കണം' എന്ന്.
സ്മരണാദ്ദൈത്യജാം പീഡാം നാശയിഷ്യാമ്യസംശയമ് । തേന ത്വം സംസ്മൃതാ ദേവി നൂനമസ്മാഭിരിത്യപി
എന്നെ സ്മരിച്ചാൽ ദാനവന്മാരാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പീഡകൾ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നശിപ്പിക്കും എന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ദേവി, ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളെ സ്മരിക്കുന്നത്.
അദ്യ ശുമ്ഭനിശുമ്ഭൌ ദ്വാവസുരൌ ഘോരദര്ശനൌ । ഉത്പന്നൌ വിഘ്നകര്താരാവഹന്യൌ പുരുഷൈഃ കില
ഇന്ന് ഭയാനകരൂപമുള്ള ശുംബനും നിശുംബനും എന്ന രണ്ടു അസുരന്മാർ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; അവർ വലിയ തടസ്സങ്ങളാണ്, മനുഷ്യർക്ക് അവരെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.
രക്തബീജശ്ച ബലവാംശ്ചണ്ഡമുണ്ഡൌ തഥാസുരൌ । ഏതൈരന്യൈശ്ച ദേവാനാം ഹൃതം രാജ്യം മഹാബലൈഃ
ശക്തനായ രക്തബീജനും ചണ്ഡനും മുന്ഡനും എന്നിങ്ങനെയുള്ള മറ്റ് അസുരന്മാരും ചേർന്ന് വലിയ ശക്തിയോടെ ദേവന്മാരുടെ രാജ്യം കൈപ്പിടിയിൽ എടുത്തിരിക്കുന്നു.
ഗതിരന്യാ ന ചാസ്മാകം ത്വമേവാസി മഹാബലേ । കുരു കാര്യം സുരാണാം വൈ ദുഃഖിതാനാം സുമധ്യമേ
മറ്റൊരു ആശ്രയം ഞങ്ങൾക്കില്ല, മഹാബലശാലിനിയായ ദേവി, നിങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഞങ്ങളുടെ രക്ഷ. ദുഃഖിതരായ ദേവന്മാരുടെ കാര്യം ദയവായി നിർവഹിക്കണമേ, സുന്ദരിയായവളേ.
ദേവാസ്ത്വദങ്ഘ്രിഭജനേ നിരതാഃ സദൈവ തേ ദാനവൈരതിബലൈര്വിപദം സുനീതാഃ । താന്ദേവി ദുഃഖരഹിതാന് കുരു ഭക്തിയുക്താ- ന്മാതസ്ത്വമേവ ശരണം ഭവ ദുഃഖിതാനാമ്
ദേവന്മാർ എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ ഭജിക്കുന്നവരാണ്, എങ്കിലും ശക്തരായ ദാനവന്മാരാൽ അവർ ദുരിതത്തിലായിരിക്കുന്നു. ദേവി, ഭക്തിയോടെ നിറഞ്ഞവരായി അവരെ ദുഃഖരഹിതരാക്കണം; അമ്മേ, ദുഃഖിതർക്കുള്ള ഒരേയൊരു ആശ്രയം നിങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
സകലഭുവനരക്ഷാ ദേവി കാര്യാ ത്വയാദ്യ സ്വകൃതമിതി വിദിത്വാ വിശ്വമേതദ്യുഗാദൌ । ജനനി ജഗതി പീഡാം ദാനവാ ദര്പയുക്താഃ സ്വബലമദസമേതാസ്തേ പ്രകുര്വന്തി മാതഃ
ദേവി, ഇന്ന് നിങ്ങൾ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കണം; ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം കടമയെന്നു അറിയണം. കാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ, തന്റെ ശക്തിയിൽ മദിച്ച ദാനവന്മാർ ലോകത്ത് പീഡനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു, അമ്മേ.
ദേവ്യാ സുഗ്രീവദൂതായ സ്വവ്രതകഥനമ് വ്യാസ ഉവാച ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവീ ദൈവതൈഃ ശത്രുതാപിതൈഃ । സ്വശരീരാത്പരം രൂപം പ്രാദുര്ഭൂതം ചകാര ഹ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ശത്രുക്കളാൽ പീഡിതരായ ദേവതകൾ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ദേവി തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അതിമനോഹരമായ ഒരു പരമരൂപം പ്രത്യക്ഷമാക്കി.
പാര്വത്യാസ്തു ശരീരാദ്വൈ നിഃസൃതാ ചാമ്ബികാ യദാ । കൌശികീതി സമസ്തേഷു തതോ ലോകേഷു പഠ്യതേ
പാർവതിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു അംബികാ പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, അവളെ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും കൗശികി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
നിഃസൃതായാം തു തസ്യാം സാ പാര്വതീ തനുവ്യത്യയാത് । കൃഷ്ണരൂപാഥ സഞ്ജാതാ കാലികാ സാ പ്രകീര്തിതാ
അവൾ പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, രൂപം മാറിയ പാർവതി കറുത്തവളായി, പിന്നെ അവളെ കാലികാ എന്ന് വിളിച്ചു.
മഷീവര്ണാ മഹാഘോരാ ദൈത്യാനാം ഭയവര്ധിനീ । കാലരാത്രീതി സാ പ്രോക്താ സര്വകാമഫലപ്രദാ
മഷിപ്പോലെയുള്ള നിറവും ഭയങ്കരമായ രൂപവും അവള്ക്കുണ്ടായിരുന്നു; അസുരന്മാരുടെ ഭയം കൂട്ടുന്നവളായും, എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്ന കാലരാത്രി എന്ന പേരിലും അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.
അമ്ബികായാഃ പരം രൂപം വിരരാജ മനോഹരമ് । സര്വഭൂഷണസംയുക്തം ലാവണ്യഗുണസംയുതമ്
അംബികയുടെ അതിപ്രശസ്തമായ രൂപം അതീവ മനോഹരമായി തിളങ്ങി; എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ചും സൗന്ദര്യഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവളായും അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതോഽമ്ബികാ തദാ ദേവാനിത്യുവാച ഹ സസ്മിതാ । തിഷ്ഠന്തു നിര്ഭയാ യൂയം ഹനിഷ്യാമി രിപൂനിഹ
അപ്പോൾ അംബികാ പുഞ്ചിരിയോടെ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഭയമില്ലാതെ ഇരിക്കൂ; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളെ ഇവിടെ സംഹരിക്കും.'
കാര്യം വഃ സര്വഥാ കാര്യം വിഹരിഷ്യാമ്യഹം രണേ । നിശുമ്ഭാദീന്വധിഷ്യാമി യുഷ്മാകം സുഖഹേതവേ
'നിങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ തീർച്ചയായും പൂർത്തിയാക്കും; യുദ്ധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ പങ്കെടുക്കും, നിശുംബനും മറ്റുള്ളവരും നിങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ സംഹരിക്കും.'