നമോ ദേവി വിശ്വേശ്വരി പ്രാണനാഥേ സദാനന്ദരൂപേ സുരാനന്ദദേ തേ । നമോ ദാനവാന്തപ്രദേ മാനവാനാ- മനേകാര്ഥദേ ഭക്തിഗമ്യസ്വരൂപേ
ദേവി, വിശ്വത്തിന്റെ ഇശ്വരി, പ്രാണന്റെ അധിപതി, സദാനന്ദസ്വരൂപിണി, ദേവന്മാർക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നവളേ, നിനക്ക് വന്ദനം. ദാനവന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവളും മനുഷ്യർക്കു അനേകം അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവളും ഭക്തിയിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്ന സത്യമൂർത്തിയുമാണ് നീ.
ന തേ നാമസംഖ്യാം ന തേ രൂപമീദൃ- ക്തഥാ കോഽപി വേദാദിദേവസ്വരൂപേ । ത്വമേവാസി സര്വേഷു ശക്തിസ്വരൂപാ പ്രജാസൃഷ്ടിസംഹാരകാലേ സദൈവ
ദേവതകളുടെയും വേദങ്ങളുടെയും ആദിസ്വരൂപമായ ദേവി, നിന്റെ നാമങ്ങൾ എണ്ണാനാവില്ല, രൂപം വിവരണം ചെയ്യാനാവില്ല; ആരാണ് നിന്നെ അറിയാൻ കഴിയുക? എല്ലാ ജീവികളിലും ശക്തിയുടെ സ്വരൂപമായി, സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും നടക്കുന്ന സമയങ്ങളിൽ നീ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്മൃതിസ്ത്വം ധൃതിസ്ത്വം ത്വമേവാസി ബുദ്ധി- ര്ജരാ പുഷ്ടിതുഷ്ടീ ധൃതിഃ കാന്തിശാന്തീ । സുവിദ്യാ സുലക്ഷ്മീര്ഗതിഃ കീര്തിമേധേ ത്വമേവാസി വിശ്വസ്യ ബീജം പുരാണമ്
സ്മൃതി, ധൈര്യം, ബുദ്ധി, വയസ്സു, പോഷണം, തൃപ്തി, ധൈര്യം, സൗന്ദര്യം, സമാധാനം — ഇവയെല്ലാം നീ തന്നെയാണ്. സത്യജ്ഞാനം, ഭാഗ്യം, പുരോഗതി, കീർത്തി, മേധ — ഇവയും നീ തന്നെയാണ്. വിശ്വത്തിന്റെ ആദിബീജം നീ തന്നെയാണ്.
യദാ യൈഃ സ്വരൂപൈഃ കരോഷീഹ കാര്യം സുരാണാം ച തേഭ്യോ നമാമോഽദ്യ ശാന്ത്യൈ । ക്ഷമാ യോഗനിദ്രാ ദയാ ത്വം വിവക്ഷാ സ്ഥിതാ സര്വഭൂതേഷു ശസ്തൈഃ സ്വരൂപൈഃ
ദേവന്മാർക്കായി നീ ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളിൽ ഇന്ന് ഞങ്ങൾ സമാധാനത്തിനായി നമസ്കരിക്കുന്നു. ക്ഷമ, യോഗനിദ്ര, കരുണ, വാഗ്മിത്വം — ഇവയൊക്കെയും നീയാണു, എല്ലാ ജീവികളിലും ശുഭമായ രൂപങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവളാണ് നീ.
കൃതം കാര്യമാദൌ ത്വയാ യത്സുരാണാം ഹതോഽസൌ മഹാരിര്മദാന്ധോ ഹയാരിഃ । ദയാ തേ സദാ സര്വദേവേഷു ദേവി പ്രസിദ്ധാ പുരാണേഷു വേദേഷു ഗീതാ
ദേവന്മാർക്കായി ആദിയിൽ നീ ചെയ്ത പ്രവർത്തനം, അഹങ്കാരിയായ ഹയഗ്രീവനെ സംഹരിച്ചത്, എല്ലാവർക്കും അറിയാം. ദേവന്മാരോടുള്ള നിന്റെ കരുണ പുരാണങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്.
കിമത്രാസ്തി ചിത്രം യദമ്ബാ സുതം സ്വം മുദാ പാലയേത്പോഷയേത്സമ്യഗേവ । യതസ്ത്വം ജനിത്രീ സുരാണാം സഹായാ കുരുഷ്വൈകചിത്തേന കാര്യം സമഗ്രമ്
ഒരു അമ്മ തന്റെ സ്വന്തം മകനെ സന്തോഷത്തോടെ സംരക്ഷിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അത്ഭുതമോ? നീ ദേവന്മാരുടെ മാതാവും സഹായിയും ആകയാൽ, ഏകാഗ്രതയോടെ ഈ കർമ്മം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിക്കണമേ.
ന വാ തേ ഗുണാനാമിയത്താം സ്വരൂപം വയം ദേവി ജാനീമഹേ വിശ്വവന്ദ്യേ । കൃപാപാത്രമിത്യേവ മത്വാ തഥാസ്മാ- ന്ഭയേഭ്യഃ സദാ പാഹി പാതും സമര്ഥേ
ദേവി, വിശ്വം വന്ദിക്കുന്നവളേ, നിന്റെ ഗുണങ്ങളുടെയും സ്വരൂപത്തിന്റെയും അളവ് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല. ഞങ്ങളെ കരുണയ്ക്ക് യോഗ്യരായി കണക്കാക്കി, എല്ലായ്പ്പോഴും ഭയങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവളാണ് നീ.
വിനാ ബാണപാതൈര്വിനാ മുഷ്ടിഘാതൈ- ര്വിനാശൂലഖഡ്ഗൈര്വിനാ ശക്തിദണ്ഡൈഃ । രിപൂന്ഹന്തുമേവാസി ശക്താ വിനോദാ- ത്തഥാപീഹ ലോകോപകാരായ ലീലാ
ബാണങ്ങളോ മുഷ്ടിഘാതങ്ങളോ ത്രിശൂലമോ വാളോ ശക്തിയോ ദണ്ഡോ ഇല്ലാതെ, വെറും ഇച്ഛയാൽ മാത്രം നീ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവളാണ്. എങ്കിലും ലോകക്ഷേമത്തിനായി നീ ലീലയായി ഇവിടെയെല്ലാം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഇദം ശാശ്വതം നൈവ ജാനന്തി മൂഢാ ന കാര്യം വിനാ കാരണം സമ്ഭവേദ്വാ । വയം തര്കയാമോഽനുമാനം പ്രമാണം ത്വമേവാസി കര്താസ്യ വിശ്വസ്യ ചേതി
ഈ ശാശ്വതസത്യം മൂടന്മാർ അറിയുന്നില്ല: കാരണമില്ലാതെ ഫലം ഉണ്ടാകില്ല. ഞങ്ങൾ തർക്കവും അനുമാനവും ഉപയോഗിച്ചാണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്, എന്നാൽ ഈ വിശ്വത്തിന്റെ കര്ത്താവും കാരണവും നീയാണു.
അജഃ സൃഷ്ടികര്താ മുകുന്ദോഽവിതായം ഹരോ നാശകൃദ്വൈ പുരാണേ പ്രസിദ്ധഃ । ന കിം ത്വത്പ്രസൂതാസ്ത്രയസ്തേ യുഗാദൌ ത്വമേവാസി സര്വസ്യ തേനൈവ മാതാ
ജനനം ഇല്ലാത്ത സ്രഷ്ടാവ്, മുകുന്ദൻ എന്ന രക്ഷകൻ, ഹരൻ എന്ന സംഹാരകൻ — ഇവർ പുരാണങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരാണ്. എന്നാൽ യുഗാദിയിൽ ഇവ മൂന്നുപേരും നിന്നിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; അതുകൊണ്ട് നീ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവരുടെയും മാതാവാണ്.
ത്രിഭിസ്ത്വം പുരാരാധിതാ ദേവി ദത്താ ത്വയാ ശക്തിരുഗ്രാ ച തേഭ്യഃ സമഗ്രാ । ത്വയാ സംയുതാസ്തേ പ്രകുര്വന്തി കാമം ജഗത്പാലനോത്പത്തിസംഹാരമേവ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും നിന്നെ ആരാധിച്ചു, നീ അവർക്കു മുഴുവൻ ശക്തിയും ഉഗ്രതയും നൽകി. നിന്നോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവർ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, സംഹാരം എന്നിവ自在മായി നടത്തുന്നു.
തേ കിം ന മന്ദമതയോ യതയോ വിമൂഢാ- സ്ത്വാം യേ ന വിശ്വജനനീം സമുപാശ്രയന്തി । വിദ്യാം പരാം സകലകാമഫലപ്രദാം താം മുക്തിപ്രദാം വിബുധവൃന്ദസുവന്ദിതാങ്ഘ്രിമ്
വിശ്വജനനിയായ നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാത്ത മന്ദബുദ്ധികളും മൂടന്മാരായ യതികളും എന്ത് നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല? നീ പരവിദ്യയും എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നവളും മോക്ഷം നൽകുന്നവളും ദേവഗണങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവളുമാണ്.
യേ വൈഷ്ണവാഃ പാശപതാശ്ച സൌരാ ദമ്ഭാസ്ത ഏവ പ്രതിഭാന്തി നൂനമ് । ധ്യായന്തി ന ത്വാം കമലാഞ്ച ലജ്ജാം കാന്തിം സ്ഥിതിം കീര്തിമഥാപി പുഷ്ടിമ്
വൈഷ്ണവന്മാരും പാശുപതന്മാരും സൌരന്മാരും — ഇവർ മാത്രം ദംഭികളായി തോന്നുന്നു. അവർ നിന്നെയും, ലക്ഷ്മിയെയും, ലജ്ജയെയും, കാന്തിയെയും, സ്ഥിരതയെയും, കീർത്തിയെയും, പോഷണത്തെയും ധ്യാനിക്കുന്നില്ല.
ഹരിഹരാദിഭിരപ്യഥ സേവിതാ ത്വമിഹ ദേവവരൈരസുരൈസ്തഥാ । ഭുവി ഭജന്തി ന യേഽല്പധിയോ നരാ ജനനി തേ വിധിനാ ഖലു വഞ്ചിതാഃ
ഹരി, ഹരൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരും മഹാസുരന്മാരും പോലും നിന്നെ സേവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ നിന്നെ ആരാധിക്കാത്ത അല്പബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യർ വിധിയാൽ വഞ്ചിതരാണ്.
ജലധിജാപദപങ്കജരഞ്ജനം ജതുരസേന കരോതി ഹരിഃ സ്വയമ് । ത്രിനയനോഽപി ധരാധരജാങ്ഘ്രിപം- കജപരാഗനിഷേവണതത്പരഃ
സമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ലക്ഷ്മിയുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ പൊടിയാൽ ഹരി തന്റെ ശരീരം അലങ്കരിക്കുന്നു. പർവതപുത്രിയുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ പൊടിയിൽ സേവനത്തിൽ ത്രിനയനനും താല്പര്യത്തോടെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കിമപരസ്യ നരസ്യ കഥാനകൈ- സ്തവ പദാബ്ജയുഗം ന ഭജന്തി കേ । വിഗതരാഗഗൃഹാശ്ച ദയാം ക്ഷമാം കൃതധിയോ മുനയോഽപി ഭജന്തി തേ
നിന്റെ പാദപദ്മദ്വയത്തെ ആരാധിക്കാത്ത മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്? രാഗരഹിതരും കരുണയും ക്ഷമയും ഉള്ള മനസ്സുള്ള മുനിമാരും നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
ദേവി ത്വദങ്ഘ്രിഭജനേ ന ജനാ രതാ യേ സംസാരകൂപപതിതാഃ പതിതാഃ കിലാമീ । തേ കുഷ്ഠഗുല്മശിരആധിയുതാ ഭവന്തി ദാരിദ്ര്യദൈന്യസഹിതാ രഹിതാഃ സുഖൌഘൈഃ
ദേവി, നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ ഭജിക്കാൻ മനസ്സില്ലാത്തവർ ഈ ലോകമെന്ന കിണറ്റിൽ വീണു ക്ഷീണിച്ചുപോകുന്നു. അവർക്കു കുഷ്ഠം, ഗൾമം, തലവേദന, ദാരിദ്ര്യം, ദുഃഖം എന്നിവയൊക്കെയും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു; അവർ സുഖസമൃദ്ധികളിൽ നിന്ന് അകന്നവരായി ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
യേ കാഷ്ഠഭാരവഹനേ യവസാവഹാരേ കാര്യേ ഭവന്തി നിപുണാ ധനദാരഹീനാഃ । ജാനീമഹേഽല്പമതിഭിര്ഭവദങ്ഘ്രിസേവാ പൂര്വേ ഭവേ ജനനി തൈര്ന കൃതാ കദാപി
മരം ചുമക്കലിലും കനകുപ്പരി ഭക്ഷണത്തിലും മാത്രം നിപുണരായി, ധനവും ഭാര്യയും ഇല്ലാതെ കഴിയുന്നവർ— അമ്മേ, ഇവർ മുമ്പുള്ള ജന്മങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ പാദസേവനത്തിൽ അൽപബുദ്ധിയാൽ ഒരിക്കലും പങ്കെടുത്തിട്ടില്ലെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം സ്തുതാ സുരൈഃ സര്വൈരമ്ബികാ കരുണാന്വിതാ । പ്രാദുര്ബഭൂവ തരസാ രൂപയൌവനസംയുതാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവതകൾ എല്ലാവരും സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ അംബികാ അതിവേഗം സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദിവ്യാമ്ബരധരാ ദേവീ ദിവ്യഭൂഷണഭൂഷിതാ । ദിവ്യമാല്യസമായുക്താ ദിവ്യചന്ദനചര്ചിതാ
ദേവി ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ചും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും ദിവ്യപുഷ്പമാലകൾ ധരിച്ചും ദിവ്യചന്ദനം പുരട്ടിയുമായിരുന്നു.
ജഗന്മോഹനലാവണ്യാ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതാ । അദ്വിതീയസ്വരൂപാ സാ ദേവാനാം ദര്ശനം ഗതാ
സകലലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യവും എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ അപരിമിതമായ രൂപത്തിൽ അവൾ ദേവന്മാർക്ക് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ജാഹ്നവ്യാം സ്നാതുകാമാ സാ നിര്ഗതാ ഗിരിഗഹ്വരാത് । ദിവ്യരൂപധരാ ദേവീ വിശ്വമോഹനമോഹിനീ
ജഹ്നവി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ദേവി മലകുഹരത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യരൂപത്തിൽ പുറത്തുവന്നു; ലോകത്തെ മുഴുവൻ മോഹിപ്പിക്കുന്നവളായിരുന്നു അവൾ.
ദേവാന്സ്തുതിപരാനാഹ മേഘഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ । പ്രേമപൂര്വം സ്മിതം കൃത്വാ കോകിലാമഞ്ജുവാദിനീ
സ്തുതിയിൽ ലീനരായ ദേവന്മാരോട് ദേവി മേഘംപോലുള്ള ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ, കുയിലിന്റെ ഗാനംപോലെയുള്ള മധുരമായ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു.
ദേവ്യുവാച ഭോ ഭോഃ സുരവരാഃ കാത്ര ഭവദ്ഭിഃ സ്തൂയതേ ഭൃശമ് । കിമര്ഥം ബ്രൂത വഃ കാര്യം ചിന്താവിഷ്ടാഃ കുതഃ പുനഃ
ദേവി പറഞ്ഞു: ഹേ ഉത്തമദേവന്മാരേ, ഇവിടെ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഇങ്ങനെ ഉത്സാഹത്തോടെ സ്തുതി ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്? നിങ്ങൾ വീണ്ടും എന്തുകൊണ്ട് വിഷമത്തിലാണ്?
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ ഭാഷിതം തസ്യാ മോഹിതാ രൂപസമ്പദാ । പ്രേമപൂര്വം ഹൃദുത്സാഹാസ്താമൂചുഃ സുരസത്തമാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ വാക്കുകളും അവളുടെ സൗന്ദര്യവും കേട്ട് ആകർഷിതരായ ദേവന്മാർ ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹവും ഉത്സാഹവും നിറച്ച് അവളോട് സംസാരിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ ദേവി സ്തുമസ്ത്വാം വിശ്വേശി പ്രണതാഃ സ്മ കൃപാര്ണവേ । പാഹി നഃ സര്വദുഃഖേഭ്യഃ സംവിഗ്നാന്ദൈത്യതാപിതാന്
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവി, ലോകത്തിന്റെ നാഥേ, കൃപയുടെ സമുദ്രമേ, ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദാനവന്മാരാൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങളെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കണമേ.
പുരാ ത്വയാ മഹാദേവി നിഹത്യാസുരകണ്ടകമ് । മഹിഷം നോ വരോ ദത്തഃ സ്മര്തവ്യാഹം സദാപദി
മഹാദേവി, മുമ്പ് നിങ്ങൾ മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ചശേഷം ഞങ്ങൾക്കു ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു: 'എല്ലാ കഷ്ടകാലങ്ങളിലും എന്നെ സ്മരിക്കണം' എന്ന്.
സ്മരണാദ്ദൈത്യജാം പീഡാം നാശയിഷ്യാമ്യസംശയമ് । തേന ത്വം സംസ്മൃതാ ദേവി നൂനമസ്മാഭിരിത്യപി
എന്നെ സ്മരിച്ചാൽ ദാനവന്മാരാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പീഡകൾ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നശിപ്പിക്കും എന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ദേവി, ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളെ സ്മരിക്കുന്നത്.
അദ്യ ശുമ്ഭനിശുമ്ഭൌ ദ്വാവസുരൌ ഘോരദര്ശനൌ । ഉത്പന്നൌ വിഘ്നകര്താരാവഹന്യൌ പുരുഷൈഃ കില
ഇന്ന് ഭയാനകരൂപമുള്ള ശുംബനും നിശുംബനും എന്ന രണ്ടു അസുരന്മാർ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; അവർ വലിയ തടസ്സങ്ങളാണ്, മനുഷ്യർക്ക് അവരെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.
രക്തബീജശ്ച ബലവാംശ്ചണ്ഡമുണ്ഡൌ തഥാസുരൌ । ഏതൈരന്യൈശ്ച ദേവാനാം ഹൃതം രാജ്യം മഹാബലൈഃ
ശക്തനായ രക്തബീജനും ചണ്ഡനും മുന്ഡനും എന്നിങ്ങനെയുള്ള മറ്റ് അസുരന്മാരും ചേർന്ന് വലിയ ശക്തിയോടെ ദേവന്മാരുടെ രാജ്യം കൈപ്പിടിയിൽ എടുത്തിരിക്കുന്നു.