ദൃഷ്ട്വാ തു മുദിതാവാസ്താം യുദ്ധകാമൌ മഹാബലൌ । തമൂചതുസ്തദാ തത്ര യുദ്ധം നൌ ദേഹി സുവ്രത
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹാബലശാലികളും യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചവരും സന്തോഷിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ അവർ പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മശീലനേ, ഞങ്ങൾക്കു യുദ്ധം അനുവദിക്കണം.'
നോചേത്പദ്മം പരിത്യജ്യ യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ മാചിരമ് । യദി ത്വം നിര്ബലശ്ചാസി ക്വ യോഗ്യം ശുഭമാസനമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ഈ കമലം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എവിടെയെങ്കിലും പോകൂ, വൈകാതെ. നീ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ, ഈ ശുഭമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്ത് അവകാശം?
വീരഭോഗ്യമിദം സ്ഥാനം കാതരോഽസി ത്യജാശു വൈ । തയോരിതി വചഃ ശ്രുത്വാ ചിന്താമാപ പ്രജാപതിഃ
ഈ സ്ഥലം വീരന്മാർക്കാണ്. നീ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടുന്നത്? ഉടൻ ഇവിടെ നിന്ന് പോവു! ഇവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ സൃഷ്ടികർത്താവിന് വലിയ ഉത്കണ്ഠയുണ്ടായി.
ദൃഷ്ട്വാ ച ബലിനൌ വീരൌ കിം കരോമീതി താപസഃ । ചിന്താവിഷ്ടസ്തദാ തസ്ഥൌ ചിന്തയന്മനസാ തദാ
ആ രണ്ട് ശക്തിമാന്മാരെയും കണ്ടപ്പോൾ ആ തപസ്സുകാരൻ 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു. മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമത്തോടെ അവൻ അവിടെ നിന്നു, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
വിഷ്ണുപ്രബോധഃ സൂത ഉവാച തൌ വീക്ഷ്യ ബലിനൌ ബ്രഹ്മാ തദോപായാനചിന്തയത് । സാമദാനഭിദാദീംശ്ച യുദ്ധാന്താന്സര്വതന്ത്രവിത്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ രണ്ടു ബലവാന്മാരെയും കണ്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവു സമാധാനം, സമ്മാനം, ഭേദം, യുദ്ധം എന്നിവയുൾപ്പെടെ എല്ലാ വഴികളും ആലോചിച്ചു.
ന ജാനേഽഹം ബലം നൂനമേതയോര്വാ യഥാതഥമ് । അജ്ഞാതേ തു ബലേ കാമം നൈവ യുദ്ധം പ്രശസ്യതേ
ഇവരുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി എത്രയാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല. ശക്തി അറിയാതെ യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നത് ഉചിതമല്ല.
സ്തുതിം കരോമി ചേദദ്യ ദുഷ്ടയോര്മദമത്തയോഃ । പ്രകാശിതം ഭവേന്നൂനം നിര്ബലത്വം മയാ സ്വയമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ഈ ദുഷ്ടന്മാരെ സ്തുതിച്ചാൽ എന്റെ ബലഹീനത അവർക്കു വ്യക്തമായിപ്പോകും.
വധിഷ്യതി തദൈകോഽപി നിര്ബലത്വേ പ്രകാശിതേ । ദാനം നൈവാദ്യ യോഗ്യം വാ ഭേദഃ കാര്യോ മയാ കഥമ്
എന്റെ ബലഹീനത വെളിപ്പെട്ടാൽ ഇവരിൽ ഒരാൾ എന്നെ കൊല്ലും. സമ്മാനവും കൂട്ടായ്മയും ഇപ്പോൾ യോജിച്ചതല്ല. എങ്ങനെ ഞാൻ ഇവരിൽ ഭേദം സൃഷ്ടിക്കാം?
വിഷ്ണും പ്രബോധയാമ്യദ്യ ശേഷേ സുപ്തം ജനാര്ദനമ് । ചതുര്ഭുജം മഹാവീര്യം ദുഃഖഹാ സ ഭവിഷ്യതി
ഇന്ന് ഞാൻ അനന്തശയനനായ, നാലു കൈകളുള്ള മഹാശക്തനായ വിഷ്ണുവിനെ ഉണർത്തും. അവൻ എന്റെ ഈ ദുഃഖം നീക്കാൻ സഹായിക്കും.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ പദ്മനാലഗതോഽബ്ജജഃ । ജഗാമ ശരണം വിഷ്ണും മനസാ ദുഃഖനാശകമ്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച ശേഷം, കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവു ദുഃഖം അകറ്റുന്ന വിഷ്ണുവിൽ മനസ്സോടെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
തുഷ്ടാവ ബോധനാര്ഥം തം ശുഭൈഃ സമ്ബോധനൈര്ഹരിമ് । നാരായണം ജഗന്നാഥം നിസ്പന്ദം യോഗനിദ്രയാ
അവനെ ഉണർത്താൻ, ബ്രഹ്മാവു ശുഭമായ വാക്കുകളാൽ ഹരിയെ സ്തുതിച്ചു—നാരായണൻ, ലോകനാഥൻ, യോഗനിദ്രയിൽ അചഞ്ചലനായവൻ.
ബ്രഹ്മോവാച ദീനനാഥ ഹരേ വിഷ്ണോ വാമനോത്തിഷ്ഠ മാധവ । ഭക്താര്തിഹൃദ്ധൃഷീകേശ സര്വാവാസ ജഗത്പതേ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ദീനജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ ഹരിയേ, വിഷ്ണുവേ, വാമനനേ, എഴുന്നേൽക്കു മാധവാ! ഭക്തരുടെ ദുഃഖം അകറ്റുന്ന ഹൃഷീകേശാ, എല്ലാം വസിക്കുന്നവാ, ലോകപതിയേ!
അന്തര്യാമിന്നമേയാത്മന്വാസുദേവ ജഗത്പതേ । ദുഷ്ടാരിനാശനൈകാഗ്രചിത്ത ചക്രഗദാധര
അന്തര്യാമിയായ, അളവുകിട്ടാത്ത ആത്മാവായ വാസുദേവാ, ലോകപതിയേ, ദുഷ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവാ, ഏകാഗ്രചിത്തനായവാ, ചക്രവും ഗദയും ധരിക്കുന്നവാ!
സര്വജ്ഞ സര്വലോകേശ സര്വശക്തിസമന്വിത । ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ദേവേശ ദുഃഖനാശന പാഹി മാമ്
എല്ലാം അറിയുന്നവാ, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഇശ്വരനേ, എല്ലാ ശക്തികളും ഉള്ളവാ, എഴുന്നേൽക്കു, എഴുന്നേൽക്കു ദേവേശാ, ദുഃഖനാശകനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കു!
വിശ്വമ്ഭര വിശാലാക്ഷ പുണ്യശ്രവണകീര്തന । ജഗദ്യോനേ നിരാകാര സര്ഗസ്ഥിത്യന്തകാരക
ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവാ, വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവാ, നിന്റെ കീർത്തിയും ശ്രവണവും പുണ്യമുള്ളതാണു, ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവമായ, രൂപരഹിതനായ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-സംഹാരത്തിനുള്ള കാരണമായവാ!
ഇമൌ ദൈത്യൌ മഹാരാജ ഹന്തുകാമൌ മദോദ്ധതൌ । ന ജാനാസ്യഖിലാധാര കഥം മാം സങ്കടേ ഗതമ്
രാജാവേ, ഈ രണ്ട് മഹാദാനവന്മാർ, കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചവരായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. എല്ലാം താങ്ങുന്നവാ, ഞാൻ ഈ കഷ്ടത്തിലായിരിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ് അറിയാത്തത്?
ഉപേക്ഷസേഽതിദുഃഖാര്തം യദി മാം ശരണം ഗതമ് । പാലകത്വം മഹാവിഷ്ണോ നിരാധാരം ഭവേത്തതഃ
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ചിട്ടും നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, മഹാവിഷ്ണുവേ, നിന്റെ രക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അർത്ഥശൂന്യമാകും.
ഏവം സ്തുതോഽപി ഭഗവാന് ന ബുബോധ യദാ ഹരിഃ । യോഗനിദ്രാസമാക്രാന്തസ്തദാ ബ്രഹ്മാ ഹ്യചിന്തയത്
ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചിട്ടും, ഭാഗവാനായ ഹരി ഉണർന്നില്ല; യോഗനിദ്രയിൽ ആഴപ്പെട്ടതിനാൽ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
നൂനം ശക്തിസമാക്രാന്തോ വിഷ്ണുര്നിദ്രാവശം ഗതഃ । ജജാഗാര ന ധര്മാത്മാ കിം കരോമ്യദ്യ ദുഃഖിതഃ
നിശ്ചയം, വിഷ്ണു ഏതോ ശക്തിയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ഉറക്കത്തിലായിരിക്കുന്നു; ധാർമ്മികനായിട്ടും ഉണരുന്നില്ല. ഞാൻ ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യും, ഈ ദുഃഖത്തിൽ?
ഹന്തുകാമാവുഭൌ പ്രാപ്തൌ ദാനവൌ മദഗര്വിതൌ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി നാസ്തി മേ ശരണം ക്വചിത്
ഇരുവരും അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചുകൊണ്ട് കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, എവിടേക്ക് പോകും? എനിക്ക് എവിടെയും ആശ്രയം ഇല്ല.
ഇതി സംചിന്ത്യ മനസാ നിശ്ചയം പ്രതിപദ്യ ച । തുഷ്ടാവ യോഗനിദ്രാം താമേകാഗ്രഹൃദയസ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു ഉറച്ച തീരുമാനത്തിൽ എത്തിയ ശേഷം, ഏകാഗ്രമായ ഹൃദയത്തോടെ ബ്രഹ്മാവ് യോഗനിദ്രയെ സ്തുതിച്ചു.
വിചാര്യ മനസാപ്യേവം ശക്തിര്മേ രക്ഷണേ ക്ഷമാ । യയാ ഹ്യചേതനോ വിഷ്ണുഃ കൃതോഽസ്തി സ്പന്ദവര്ജിതഃ
മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ വിചാരിച്ചു: ഈ ശക്തിയല്ലാതെ മറ്റാരും രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഈ അമ്മയുടെ ശക്തിയാൽ പോലും വിഷ്ണു ജീവശക്തിയില്ലാത്തവനായി, ചലനമില്ലാത്തവനായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
വ്യസുര്യഥാ ന ജാനാതി ഗുണാച്ഛബ്ദാദികാനിഹ । തഥാ ഹരിര്ന ജാനാതി നിദ്രാമീലിതലോചനഃ
ജീവൻ ഇല്ലാത്തവൻ ശബ്ദം മുതലായ ഗുണങ്ങൾ അറിയാത്തതുപോലെ, കണ്ണ് അടച്ചുറപ്പിച്ച് ഉറങ്ങുന്ന ഹരിയും ഒന്നും അറിയുന്നില്ല.
ന ജഹാതി യതോ നിദ്രാം ബഹുധാ സംസ്തുതോഽപ്യസൌ । മന്യേ നാസ്യ വശേ നിദ്രാ നിദ്രയായം വശീകൃതഃ
എത്രയോ വിധത്തിൽ സ്തുതിച്ചാലും, അവൻ ഉറക്കം വിട്ട് എഴുന്നേൽക്കുന്നില്ല; ഉറക്കം അവന്റെ വശത്തല്ല, മറിച്ച് അവൻ ഉറക്കത്തിന്റെ വശമായിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
യോ യസ്യ വശമാപന്തഃ സ തസ്യ കിങ്കരഃ കില । തസ്മാച്ച യോഗനിദ്രേയം സ്വാമിനീ മാപതേര്ഹരേഃ
ആർക്കെങ്കിലും മറ്റൊരാളുടെ വശം വരേണ്ടി വന്നാൽ, അവൻ അവന്റെ ദാസനാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ യോഗനിദ്രയാണ് ഹരിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വാമിനി.
സിന്ധുജായാ അപി വശേ യയാ സ്വാമീ വശീകൃതഃ । നൂനം ജഗദിദം സര്വം ഭഗവത്യാ വശീകൃതമ്
സമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവിനെയും ഈ അമ്മ കീഴടക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ഈ ദേവിയുടെ വശത്തിലാണ്.
അഹം വിഷ്ണുസ്തഥാ ശമ്ഭുഃ സാവിത്രീ ച രമാപ്യുമാ । സര്വേ വയം വശേ യസ്യാ നാത്ര കിഞ്ചിദ്വിചാരണാ
ഞാനും, വിഷ്ണുവും, ശംഭുവും, സാവിത്രിയും, ലക്ഷ്മിയും, ഉമയും — ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അവളുടെ വശത്തിലാണ്; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ഹരിരപ്യവശഃ ശേതേ യഥാന്യഃ പ്രാകൃതോ ജനഃ । യയാഭിഭൂതഃ കാ വാര്താ കിലാന്യേഷാം മഹാത്മനാമ്
ഹരിയും സാധാരണ മനുഷ്യൻപോലെ നിർബലനായി ഉറങ്ങുന്നു; അവളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുമ്പോൾ, മറ്റു മഹാത്മാക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ പറയേണ്ടതെന്താണ്?
സ്തൌമ്യദ്യ യോഗനിദ്രാം വൈ യയാ മുക്തോ ജനാര്ദനഃ । ഘടയിഷ്യതി യുദ്ധേ ച വാസുദേവഃ സനാതനഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ആ യോഗനിദ്രയെ സ്തുതിക്കുന്നു, അവളുടെ കൃപയാൽ ജനാർദ്ദനൻ മോചിതനായി, ശാശ്വതനായ വാസുദേവൻ യുദ്ധം നടത്താൻ തയ്യാറാകും.
ഇതി കൃത്വാ മതിം ബ്രഹ്മാ പദ്മനാലസ്ഥിതസ്തദാ । തുഷ്ടാവ യോഗനിദ്രാം താം വിഷ്ണോരങ്ഗേഷു സംസ്ഥിതാമ്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, പദ്മത്തിന്റെ ദണ്ഡത്തിൽ ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണുവിന്റെ അംഗങ്ങളിൽ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന യോഗനിദ്രയെ സ്തുതിച്ചു.