തത്കിമര്ഥം ദുഃഖഹേതും സംഗ്രാമം കര്തുമിച്ഛസി । സംസാരേഽത്ര സുഖം ഗ്രാഹ്യം ദുഃഖം ഹേയമിതി സ്ഥിതിഃ
അപ്പോൾ ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്ന യുദ്ധം എന്തിനാണ് ചെയ്യാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഈ ലോകത്ത് സുഖം തേടേണ്ടതാണ്, ദു:ഖം ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്—ഇതാണ് മാർഗം.
തത്സുഖം ദ്വിവിധം പ്രോക്തം നിത്യാനിത്യപ്രഭേദതഃ । ആത്മജ്ഞാനം സുഖം നിത്യമനിത്യം ഭോഗജം സ്മൃതമ്
ആ സുഖം രണ്ടുതരമെന്ന് പറയുന്നു—നിത്യവും അനിത്യവുമെന്ന വ്യത്യാസം. ആത്മജ്ഞാനം നിത്യസുഖമാണ്, അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സുഖം അനിത്യമാണ്.
നാശാത്മകം തു തത്ത്യാജ്യം വേദശാസ്ത്രാര്ഥചിന്തകൈഃ । സൌഗതാനാം മതം ചേത്ത്വം സ്വീകരോഷി വരാനനേ
നശ്വരമായത് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണെന്ന് വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും പറയുന്നു. സുന്ദരിയേ, നീ ബൗദ്ധമതം സ്വീകരിച്ചാലും—
തഥാപി യൌവനം പ്രാപ്യ ഭുംക്ഷ്വ ഭോഗാനനുത്തമാന് । പരലോകസ്യ സന്ദേഹോ യദി തേഽസ്തി കൃശോദരി
എങ്കിലും, യുവാവായപ്പോൾ ഉത്തമമായ അനുഭവങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചോളൂ. പരലോകത്തെക്കുറിച്ച് സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, സുന്ദരിയേ—
സ്വര്ഗഭോഗപരാ നിത്യം ഭവ ഭാമിനി ഭൂതലേ । അനിത്യം യൌവനം ദേഹേ ജ്ഞാത്വേതി സുകൃതം ചരേത്
ഭൂമിയിൽ ജീവിക്കുമ്പോൾ സ്വർഗീയസുഖങ്ങളിൽ മനസ്സിടാൻ നീ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കണം, സുന്ദരിയേ. ഈ ശരീരത്തിലെ യൗവനം സ്ഥിരമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യണം.
പരോപതാപനം കാര്യം വര്ജനീയം സദാ ബുധൈഃ । അവിരോധേന കര്തവ്യം ധര്മാര്ഥകാമസേവനമ്
മറ്റുള്ളവർക്കു ദു:ഖം വരുത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം. ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആഗ്രഹം എന്നിവയൊക്കെ പരസ്പരം വിരോധമില്ലാതെ പിന്തുടരണം.
തസ്മാത്ത്വമപി കല്യാണി മതിം ധര്മേ സദാ കുരു । അപരാധം വിനാ ദൈത്യാന്കസ്മാന്മാരയസേഽമ്ബികേ
അതുകൊണ്ട്, ഭദ്രയേ, നീയും എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സിടണം. അമ്മേ, ദൈത്യന്മാർക്ക് കുറ്റമൊന്നുമില്ലാതെ നീ അവരെ കൊല്ലുന്നതെന്തിന്?
ദയാധര്മോഽസ്യ ദേഹോഽസ്തി സത്യേ പ്രാണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । തസ്മാദ്ദയാ തഥാ സത്യം രക്ഷണീയം സദാ ബുധൈഃ
ഈ ശരീരത്തിന് ദയയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഗുണം, ജീവൻ സത്യം അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണെന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ദയയും സത്യവും ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണം.
കാരണം വദ സുശ്രോണി ദാനവാനാം വധേ തവ । ദേവ്യുവാച ത്വയാ പൃഷ്ടം മഹാബാഹോ കിമര്ഥമിഹ ചാഗതാ
നിന്റെ കൈകൊണ്ട് ദാനവന്മാരെ കൊല്ലാനുള്ള കാരണം പറയൂ, മനോഹരനിതംബിനിയേ. ദേവി പറഞ്ഞു: മഹാബാഹുവേ, നീ ചോദിച്ചുവല്ലോ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണെന്ന്.
തദഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ഹനനേ ച പ്രയോജനമ് । വിചരാമി സദാ ദൈത്യ സര്വലോകേഷു സര്വദാ
അതിനാൽ, അവനെ കൊല്ലാൻ എന്തിനാണെന്നു ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ദൈത്യാ, ഞാൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ന്യായാന്യായൌ ച ഭൂതാനാം പശ്യന്തീ സാക്ഷിരൂപിണീ । ന മേ കദാപി ഭോഗേച്ഛാ ന ലോഭോ ന ച വൈരിതാ
സത്യവും അസത്യവും എല്ലായിടത്തും ഞാൻ സാക്ഷിയായി കാണുന്നു. എനിക്ക് ഒരിക്കലും സുഖലോഭം, സ്വാർത്ഥം, വൈരാഗ്യം ഒന്നുമില്ല.
ധര്മാര്ഥം വിചരാമ്യത്ര സംസാരേ സാധുരക്ഷണമ് । വ്രതമേതത്തു നിയതം പാലയാമി നിജം സദാ
ധർമ്മത്തിനായി ഈ ലോകത്ത് ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു, നല്ലവരെ സംരക്ഷിക്കാൻ. ഇതാണ് എന്റെ സ്ഥിരമായ വ്രതം, ഞാൻ എപ്പോഴും അതു പാലിക്കുന്നു.
സാധൂനാം രക്ഷണം കാര്യം ഹന്തവ്യാ യേഽപ്യസാധവഃ । വേദസംരക്ഷണം കാര്യമവതാരൈരനേകശഃ
നല്ലവരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതും, ദുഷ്ടന്മാരെ കൊല്ലേണ്ടതുമാണ്. വേദങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ പലാവതാരങ്ങൾ എടുക്കുന്നു.
യുഗേ യുഗേ താനേവാഹമവതാരാന്ബിഭര്മി ച । മഹിഷസ്തു ദുരാചാരോ ദേവാന്വൈ ഹന്തുമുദ്യതഃ
യുഗം കഴിഞ്ഞ് യുഗം ഞാൻ അതേ അവതാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. മഹിഷൻ ദുഷ്ടപ്രവൃത്തിയുള്ളവൻ, ദേവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ജ്ഞാത്വാഹം തദ്വധാര്ഥം ഭോഃ പ്രാപ്താസ്മി രാക്ഷസാധുനാ । തം ഹനിഷ്യേ ദുരാചാരം സുരശത്രും മഹാബലമ്
ഇത് അറിഞ്ഞ്, അവനെ കൊല്ലാനാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്, ധർമ്മശീലനായ രാക്ഷസാ. ആ മഹാബലശാലിയായ ദുഷ്ടനും ദേവശത്രുവും ആയവനെ ഞാൻ കൊല്ലും.
ഗച്ഛ വാ തിഷ്ഠ കാമം ത്വം സത്യമേതദുദാഹൃതമ് । ബ്രൂഹി വാ തം ദുരാത്മാനം രാജാനം മഹിഷീസുതമ്
നിനക്കിഷ്ടംപോലെ പോകുകയോ, ഇരിക്കുകയോ ചെയ്യൂ; ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞു. അല്ലെങ്കിൽ, മഹിഷിയുടെ പുത്രനായ ആ ദുഷ്ടരാജാവിനോട് നീ പറയൂ.
കിമന്യാന് പ്രേഷയസ്യത്ര സ്വയം യുദ്ധം കുരുഷ്വ ഹ । സന്ധിഞ്ചേത്കര്തുമിച്ഛാസ്തി രാജ്ഞസ്തവ മയാ സഹ
നീ മറ്റുള്ളവരെ ഇവിടെ അയക്കുന്നതെന്തിന്? നീയേം നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യൂ. നിന്റെ രാജാവിന് എങ്കിൽ സമാധാനം വേണമെങ്കിൽ, എന്നോടൊപ്പം ഉടമ്പടി ചെയ്യട്ടെ.
സര്വേ ഗച്ഛന്തു പാതാലം വൈരം ത്യക്ത്വാ യഥാസുഖമ് । ദേവദ്രവ്യം തു യത്കിഞ്ചിദ്ധൃതം ജിത്വാ രണേ സുരാന് । തദ്ദത്ത്വാ യാന്തു പാതാലം പ്രഹ്ലാദോ യത്ര തിഷ്ഠതി
എല്ലാവരും വൈരം വിട്ട് ഇഷ്ടംപോലെ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ. യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്ത ദൈവസമ്പത്ത് തിരികെ നൽകി, അവർ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ, അവിടെ പ്രഹ്ലാദൻ താമസിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛുത്വാ വചനം ദേവ്യാ അസിലോമാ പുരഃസ്ഥിതഃ । ബിഡാലാഖ്യം മഹാവീരം പപ്രച്ഛ പ്രീതിപൂര്വകമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന അസിലോമൻ, വലിയ വീരനായ ബിഡാലനോടു സ്നേഹപൂർവ്വം ചോദിച്ചു.
അസിലോമോവാച ശ്രുതം തേഽദ്യ ബിഡാലാഖ്യ ഭവാന്യാ കഥിതം ച യത് । ഏവം ഗതേ കിം കര്തവ്യോ വിഗ്രഹഃ സന്ധിരേവ വാ
അസിലോമൻ പറഞ്ഞു: ബിഡാലാ, ഭവാനി ഇന്ന് പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടല്ലോ. ഇപ്പൊഴിതിൽ യുദ്ധം ചെയ്യണോ, സമാധാനം വേണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ടത് ഏതാണ്?
ബിഡാലാഖ്യ ഉവാച ന സന്ധികാമോഽസ്തി നൃപോഽഭിമാനീ യുദ്ധേ ച മൃത്യും നിയതം ഹി ജാനന് । ദൃഷ്ട്വാ ഹതാന് പ്രേരയതേ തഥാസ്മാ- ന്ദൈവ ഹി കോഽതിക്രമിതും സമര്ഥഃ
ബിഡാലൻ പറഞ്ഞു: രാജാവിന് സമാധാനത്തിൽ ആഗ്രഹമില്ല, അവൻ അഹങ്കാരിയാണു. യുദ്ധത്തിൽ മരണം ഉറപ്പാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, മറ്റുള്ളവർ കൊല്ലപ്പെടുന്നത് കണ്ടിട്ടും, അവൻ നമ്മെ അയക്കുന്നു. വിധിയെ അതിക്രമിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും?
(ദുഃസാധ്യ ഏവാസ്ത്വിഹ സേവകാനാം ധര്മഃ സദാ മാനവിവര്ജിതാനാമ് । ആജ്ഞാപരാണാം വശവര്തികാനാം പാഞ്ചാലികാനാമിവ സൂത്രഭേദാത് ॥) ഗത്വാ കഥം തസ്യ പുരസ്ത്വയാ ച മയാപി വക്തവ്യമിദം കഠോരമ് । ഗച്ഛന്തു പാതാലമിതശ്ച സര്വേ ദത്ത്വാഥ രത്നാനി ധനം സുരാണാമ്
(പ്രിയം ഹി വക്തവ്യമസത്യമേവ ന ച പ്രിയം സ്യാദ്ധിതകൃത്തു ഭാഷിതമ് । സത്യം പ്രിയം നോ ഭവതീഹ കാമം മൌനം തതോ ബുദ്ധിമതാം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ഇവിടെ പലപ്പോഴും മനോഹരമെന്നു തോന്നുന്നതും, സത്യമല്ലാത്തതും പറയപ്പെടുന്നു. ഉപകാരപ്രദമായതെങ്കിലും, അതു മനസ്സിന് ഇഷ്ടമല്ലെങ്കിൽ പറയാറില്ല. സത്യം എല്ലായ്പ്പോഴും മനോഹരമാകാറില്ല, അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനികൾ മൗനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ന നൂനം തത്ര ഗന്തവ്യം ഹിതം വാ വക്തുമാദരാത് । പ്രഷ്ടും വാപി ഗതേ രാജാ കോപയുക്തോ ഭവിഷ്യതി
അവിടെ പോയി ഉപകാരപ്രദമായതോ, ആദരവോടെ ചോദിക്കേണ്ടതോ പറയേണ്ടതല്ല. അങ്ങോട്ട് പോയാൽ രാജാവ് കോപിതനാകും.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ കര്തവ്യം യുദ്ധം പ്രാണസ്യ സംശയേ । സ്വാമികാര്യം പരം മത്വാ മരണം തൃണവത്തഥാ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചശേഷം, ജീവൻ അപകടത്തിലായാലും യുദ്ധം ചെയ്യണം. യജമാനന്റെ ആജ്ഞയെ ഏറ്റവും പ്രധാനമെന്നു കരുതി, മരണം പുല്ലുപോലെയാണെന്ന് കാണണം.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ തൌ വീരൌ സംസ്ഥിതൌ യുദ്ധതത്പരൌ । ധനുര്ബാണധരൌ തത്ര സന്നദ്ധൌ രഥസങ്ഗതൌ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം ആ രണ്ടു വീരന്മാരും യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി, വില്ലും അമ്പും കൈവശം വച്ച്, യുദ്ധരഥത്തിൽ കയറി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
പ്രഥമം തു ബിഡാലാഖ്യഃ സപ്തബാണാന്മുമോച ഹ । അസിലോമാ സ്ഥിതോ ദൂരേ പ്രേക്ഷകഃ പരമാസ്ത്രവിത്
ആദ്യം ബിഡാലൻ എന്നവൻ ഏഴു അമ്പുകൾ വിടുവിച്ചു. അസിലോമൻ ദൂരത്ത് നിന്ന് നോക്കി നിന്നു; അവൻ മഹത്തായ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു.
ചിച്ഛേദ താംസ്തഥാപ്രാപ്താനമ്ബികാ സ്വശരൈഃ ശരാന് । ബിഡാലാഖ്യം ത്രിഭിര്ബാണൈര്ജഘാന ച ശിലാശിതൈഃ
അമ്പികാ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവിടെവരെ എത്തിയ ആ അമ്പുകൾ വെട്ടിമുറിച്ചു. പിന്നെ കല്ലുപോലെയുള്ള മൂന്നു കൂരിയ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ബിഡാലനെ തട്ടി.
പ്രാപ്യ ബാണവ്യഥാം ദൈത്യഃ പപാത സമരാങ്ഗണേ । മൂര്ച്ഛിതോഽഥ മമാരാശു ദാനവോ ദൈവയോഗതഃ
അമ്പുകളുടെ വേദനയാൽ ആ ദാനവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു. അവൻ ബോധംകെട്ട്, ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ഉടൻ മരണമടഞ്ഞു.
ബിഡാലാഖ്യം ഹതം ദൃഷ്ട്വാ രണേ ശക്തിശരോത്കരൈഃ । അസിലോമാ ധനുഷ്പാണിഃ സംസ്ഥിതോ യുദ്ധതത്പരഃ
യുദ്ധത്തിൽ ബിഡാലൻ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ വീണതുകണ്ട്, അസിലോമൻ വില്ല് കൈവശം വച്ച്, യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
(സേവകരുടെ കർത്തവ്യം ഇവിടെ എപ്പോഴും ദുഷ്കരമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യസ്നേഹമില്ലാത്തവർക്കും, ആജ്ഞാനുസൃതരായവർക്കും, പാവകളെപ്പോലെ കയറ്റം പിടിച്ചുനടത്തപ്പെടുന്നവർക്കും.) അവന്റെ മുമ്പിൽ നീയോ ഞാനോ ഇങ്ങനെ കഠിനമായി പറയാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? ദേവന്മാരുടെ രത്നങ്ങളും ധനവും തിരികെ നൽകി, എല്ലാവരും ഇവിടെ നിന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.