പുഷ്പൈരപി ന യോദ്ധവ്യം കിം പുനര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ । ഭവാദൃശീനാം ദേഹേഷു ദുനോതി മാലതീദലമ്
പൂക്കളാൽ പോലും യുദ്ധം ചെയ്യരുത്, അതിനേക്കാൾ കുറവല്ല കൂരായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട്. നിങ്ങളുടെ പോലുള്ള ശരീരങ്ങൾ മല്ലികയുടെ ഇല പോലും തൊട്ടാൽ വേദനിക്കും.
ധിഗ്ജന്മ മാനുഷേ ലോകേ ക്ഷാത്രധര്മാനുജീവിനാമ് । ലാലിതോഽയം പ്രിയോ ദേഹഃ കൃന്തനീയഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ
ഈ ലോകത്ത് ക്ഷത്രധർമ്മം അനുസരിക്കുന്നവർക്കുള്ള മനുഷ്യജന്മം നിന്ദ്യമാണ്. ഇങ്ങനെ പ്രിയപ്പെട്ടും സംരക്ഷിച്ചും വളർത്തിയ ശരീരം കൂരായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മുറിക്കേണ്ടതാണല്ലോ.
തൈലാഭ്യങ്ഗൈഃ പുഷ്പവാതൈസ്തഥാ മിഷ്ടാന്നഭോജനൈഃ । പോഷിതോഽയം പ്രിയോ ദേഹോ ഘാതനീയഃ പരേഷുഭിഃ
തൈലം പുരട്ടിയും പൂക്കളുടെ മൃദുവായ കാറ്റും രുചികരമായ ഭക്ഷണവും നൽകി വളർത്തിയ ഈ പ്രിയപ്പെട്ട ശരീരം ഒടുവിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ദേഹം ഛിത്ത്വാസിധാരാഭിര്ധനഭൃജ്ജായതേ നരഃ । ധിഗ്ധനം ദുഃഖദം പൂര്വം പശ്ചാത്കിം സുഖദം ഭവേത്
കത്തിയുടെ അറ്റംകൊണ്ട് ശരീരം മുറിച്ചാൽ ധനം ലഭിക്കും. പക്ഷേ ആ ധനം ആദ്യം ദുഃഖം തന്നെയാണ് നൽകുന്നത്. പിന്നെ അതിൽ നിന്ന് എന്ത് സന്തോഷം കിട്ടും?
ത്വമപ്യജ്ഞൈവ വാമോരു യുദ്ധമാകാങ്ക്ഷസേ യതഃ । സുഖം സമ്ഭോഗജം ത്യക്ത്വാ കം ഗുണം വേത്സി സങ്ഗരേ
നിന്റെ മനസ്സിലും യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണ്ട് എന്നത് അജ്ഞതയാണല്ലോ, സുന്ദരിയേ. ആനന്ദം നൽകുന്ന അനുഭവങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെന്ത് ഗുണം കാണുന്നു നീ?
ഖഡ്ഗപാതം ഗദാഘാതം ഭേദനഞ്ജ ശിലീമുഖൈഃ । മരണാന്തേ തു സംസ്കാരോ ഗോമായുമുഖകര്ഷണമ്
കത്തിയുടെ അറ്റം, ഗദയുടെ അടിക്ക്, അമ്പുകളുടെ കുത്ത് — ഇതൊക്കെ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും. മരണത്തിന് ശേഷം ശവസംസ്കാരമോ, അല്ലെങ്കിൽ പശുക്കളുടെയും നായ്ക്കളുടെയും വായിൽ വീണു വലിക്കപ്പെടലോ മാത്രം.
തസ്യൈവ കവിഭിര്ധൂര്തൈഃ കൃതം ചാതീവ ശംസനമ് । രണേ മൃതാനാം സ്വഃപ്രാപ്തിരര്ഥവാദോഽസ്തി കേവലഃ
ഇതെല്ലാം കുറിച്ച് വലിയ പ്രശംസ കവി ചതിയോടെ എഴുതിയതാണ്. യുദ്ധത്തിൽ മരിച്ചവർക്കു സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും എന്നത് വെറും വാക്കുകൾ മാത്രമാണ്.
തസ്മാദ് ഗച്ഛ വരാരോഹേ യത്ര തേ രമതേ മനഃ । ഭജ വാ ഭൂപതിം നാഥം ഹയാരിം സുരമര്ദനമ്
അതിനാൽ, മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് നീ പോകൂ, സുന്ദരിയേ. രാജാവിനെ നിന്റെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കൂ, കുതിരകളുടെ ശത്രുവും ദേവന്മാരെ കീഴടക്കുന്നവനുമായവനെ.
വ്യാസ ഉവാച ഏവം ബ്രുവാണം തം ദൈത്യം പ്രോവാച ജഗദമ്ബികാ । കിം മൃഷാ ഭാഷസേ മൂഢ ബുദ്ധിമാനിവ പണ്ഡിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആ ദാനവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലോകമാതാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു: നീ ബുദ്ധിമാനായ പണ്ഡിതനെന്ന പോലെ, മിഥ്യയായി എന്തിന് സംസാരിക്കുന്നു, മൂഢനേ?
നീതിശാസ്ത്രം ന ജാനാസി വിദ്യാം ചാന്വീക്ഷികീം തഥാ । ന സേവിതാസ്ത്വയാ വൃദ്ധാ ന ധര്മേ മതിരസ്തി തേ
നീതിശാസ്ത്രം നീ അറിയുന്നില്ല, അന്വേഷിക്കാനുള്ള വിദ്യയും ഇല്ല. മൂപ്പന്മാരെ സേവിച്ചിട്ടില്ല, ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സുമില്ല.
മൂര്ഖസേവാപരോ യസ്മാത്തസ്മാത്ത്വം മൂര്ഖ ഏവ ഹി । രാജധര്മം ന ജാനാസി കിം ബ്രവീഷി മമാഗ്രതഃ
മൂഢന്മാരെ മാത്രം കൂട്ടുകാരാക്കുന്നുവെങ്കിൽ നീയും മൂഢനാണ്. രാജധർമ്മം അറിയില്ലാത്ത നീ, എന്റെ മുന്നിൽ എന്തിന് സംസാരിക്കുന്നു?
സംഗ്രാമേ മഹിഷം ഹത്വാ കൃത്വാ രുധിരകര്ദമമ് । യശഃസ്തമ്ഭം സ്ഥിരം കൃത്വാ ഗമിഷ്യാമി യഥാസുഖമ്
യുദ്ധത്തിൽ മഹിഷനെ വധിച്ച് രക്തംകൊണ്ട് ഭൂമി ചീന്തിയതിനു ശേഷം, ഞാൻ സ്ഥിരമായ യശസ്സിന്റെ തൂണു സ്ഥാപിച്ച് ഇഷ്ടം പോലെ പോകും.
ദേവാനാം ദുഃഖദാതാരം ദാനവം മദഗര്വിതമ് । ഹനിഷ്യേഽഹം ദുരാചാരം യുദ്ധം കുരു സ്ഥിരോ ഭവ
ദേവന്മാർക്ക് ദുഃഖം നൽകുന്ന, അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ച, ദുഷ്ടമായ ആ ദാനവനെ ഞാൻ കൊല്ലും. നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, ഉറച്ചുനിൽക്കൂ.
ജീവിതേച്ഛാസ്തി ചേന്മൂഢ മഹിഷസ്യ തഥാ തവ । തദാ ഗച്ഛന്തു പാതാലം ദാനവാഃ സര്വ ഏവ തേ
നിനക്കും മഹിഷനും ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവരും പാതാളത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.
മുമൂര്ഷാ യദി വശ്ചിത്തേ യുദ്ധം കുര്വന്തു സത്വരാഃ । സര്വാനേവ വധിഷ്യാമി നിശ്ചയോഽയം മമാധുനാ
മരണത്തിനാണ് മനസ്സിൽ ആഗ്രഹമെങ്കിൽ, ഉടൻ യുദ്ധം ചെയ്യൂ. നിങ്ങളെല്ലാവരെയും ഞാൻ കൊല്ലും — ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനമിപ്പോൾ.
വ്യാസ ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യാ ദാനവോ ബലദര്പിതഃ । മുമോച ബാണവൃഷ്ടിം താം ഘനവൃഷ്ടിമിവാപരാമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാനവൻ, തന്റെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ച്, ഒരു വലിയ മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു.
ചിച്ഛേദ തസ്യ സാ ബാണാന്സ്വബാണൈര്നിശിതൈസ്തദാ । ജഘാന തം തഥാ ഘോരൈരാശീവിഷസമൈഃ ശരൈഃ
അവളുടെ കൂരായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ എറിയുന്ന അമ്പുകൾ അവൾ വെട്ടിമുറിച്ചു, പിന്നെ ഭയാനകമായ, വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു.
യുദ്ധം പരസ്പരം തത്ര ബഭൂവ വിസ്മയപ്രദമ് । ഗദയാ ഘാതയാമാസ തം രഥാജ്ജഗദമ്ബികാ
അവിടെ അവരുടെ ഇടയിൽ അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു. ലോകമാതാവ് തന്റെ ഗദകൊണ്ട് അവനെ രഥത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
മൂര്ച്ഛാം പ്രാപ സ ദുഷ്ടാത്മാ ഗദയാഭിഹതോ ഭൃശമ് । മുഹൂര്തദ്വയമാത്രം തു രഥോപസ്ഥ ഇവാചലഃ
അവൻ ദുഷ്ടഹൃദയൻ ആയതിനാൽ, ഗദയാൽ ശക്തിയായി അടിക്കപ്പെട്ട്, അവൻ അവശനായി വീണു. കുറേ നേരം ഒരു രഥത്തിൽ കിടക്കുന്നവനുപോലെ അവിടെയായിരുന്നു.
തം തഥാ മൂര്ച്ഛിതം ദൃഷ്ട്വാ താമ്രഃ പരബലാര്ദനഃ । ആജഗാമ രണേ യോദ്ധും ചണ്ഡികാം പ്രതി ചാപലാത്
അവനെ അങ്ങനെ അവശനായി കിടക്കുന്നത് കണ്ടു, ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കുന്ന താമ്രൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭയമില്ലാതെ ചണ്ഡികയെ നേരിടാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ആഗച്ഛന്തം തു തം വീക്ഷ്യ ഹസന്തീ പ്രാഹ ചണ്ഡികാ । ഏഹ്യേഹി ദാനവശ്രേഷ്ഠ യമലോകം നയാമ്യഹമ്
അവൻ അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടു ചണ്ഡികാ ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: 'വാ, വാ, ദാനവന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനേ, ഞാൻ നിന്നെ യമലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാം.'
കിം ഭവദ്ഭിഃ സമായാതൈരബലൈശ്ച ഗതായുഷൈഃ । മഹിഷഃ കിം ഗൃഹേ മൂഢഃ കരോതി ജീവനോദ്യമമ്
'നിങ്ങളും ഈ ശക്തിയില്ലാത്ത, ആയുസ്സില്ലാത്തവരും ഇവിടെ എന്തിനാണ് വന്നത്? മണ്ടനായ മഹിഷൻ ഇപ്പോഴും വീട്ടിൽ ഒളിച്ചിരുത്ത് ജീവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണോ?'
കിം ഭവദ്ഭിര്ഹതൈര്മന്ദൈര്മമാപി വിഫലഃ ശ്രമഃ । അഹതേ മഹിഷേ പാപേ സുരശത്രൌ ദുരാത്മനി
'നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ബലഹീനരും മരിച്ചവരും എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ദുഷ്ടനും ദേവതകളുടെ ശത്രുവുമായ മഹിഷനെ ഞാൻ ജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ എന്റെ പരിശ്രമം പോലും വെറുതെയാകും.'
തസ്മാദ്യൂയം ഗൃഹം ഗത്വാ മഹിഷം പ്രേഷയന്ത്വിഹ । പശ്യേന്മാം സോഽപി മന്ദാത്മാ യാദൃശീം താദൃശീം സ്ഥിതാമ്
'അതിനാൽ നിങ്ങൾ വീട്ടിലേക്ക് പോയി മഹിഷനെ ഇവിടെ അയക്കൂ. ആ മന്ദബുദ്ധിയും ഞാൻ എങ്ങനെയാണെന്ന് നേരിൽ കണ്ട് മനസ്സിലാക്കട്ടെ.'
താമ്രസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ബാണവൃഷ്ടിം ചകാര ഹ । ചണ്ഡികാം പ്രതി കോപേന കര്ണാകൃഷ്ടശരാസനഃ
ചണ്ഡികയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, താമ്രൻ കോപത്തോടെ വില്ല് ചെവിയിലേക്കു വലിച്ചു പിടിച്ച് അമ്പുകളുടെ മഴ അവളിലേക്ക് പൊഴിക്കുകയായിരുന്നു.
ഭഗവത്യപി താമ്രാക്ഷീ സമാകൃഷ്യ ശരാസനമ് । ബാണാന്മുമോച തരസാ ഹന്തുകാമാ സുരാഹിതമ്
ഭഗവതി, താമ്രനിറമുള്ള കണ്ണുകളോടെ, വില്ല് വലിച്ചു പിടിച്ച് ദേവതകളുടെ ശത്രുവിനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
ചിക്ഷുരാഖ്യോഽപിബലവാന്മൂര്ച്ഛാം ത്യക്ത്വോത്ഥിതഃ പുനഃ । ഗൃഹീത്വാ സശരം ചാപം തസ്ഥൌ തത്സമ്മുഖഃ ക്ഷണാത്
ചിക്ഷുരൻ അവശത വിട്ട് വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്ത് ഉടൻ അവളുടെ നേരെ നേരിട്ട് നിന്നു.
ചിക്ഷുരാഖ്യശ്ച താമ്രശ്ച ദ്വാവപ്യതിബലോത്കടൌ । യുയുധാതേ മഹാവീരൌ സഹ ദേവ്യാ രണാങ്ഗണേ
ചിക്ഷുരനും താമ്രനും, ഇരുവരും അതിശക്തരും വീരന്മാരുമായിരുന്നു, അവർ ചേർന്ന് ദേവിയുമായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടാൻ തുടങ്ങി.
കുപിതാ ച മഹാമായാ വവര്ഷ ശരസന്തതിമ് । ചകാര ദാനവാന് സര്വാന് ബാണക്ഷതതനുച്ഛദാന്
മഹാമായ ദേവി കോപത്തോടെ അമ്പുകളുടെ ഒഴുക്കായി മഴപോലെ പ്രയോഗിച്ചു, എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും അമ്പ് മുറിവുകൾ കൊണ്ട് മൂടി.
അസുരാഃ ക്രോധസമ്മൂഢാ ബഭൂവുഃ ശരതാഡിതാഃ । ചിക്ഷിപുഃ ശരജാലാനി ദേവീം പ്രതി രുഷാന്വിതാഃ
അസുരന്മാർ കോപത്തിൽ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുറിവേറ്റു, മനസ്സു കുഴഞ്ഞ്, ദേവിയെ നേരെ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടം പ്രയോഗിച്ചു.