സാത്ത്വികം വേദശാസ്ത്രാദി സാഹിത്യം ചൈവ രാജസമ് । താമസം യുദ്ധവാര്താ ച പരദോഷപ്രകാശനമ്
വേദം, ശാസ്ത്രം മുതലായവ കേള്ക്കുന്നത് സാത്വികം; സാഹിത്യം കേള്ക്കുന്നത് രാജസം; യുദ്ധവാര്ത്തകളും മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങള് പറയുന്നതും താമസം.
സാത്ത്വികം ത്രിവിധം പ്രോക്തം പ്രജ്ഞാവദ്ഭിശ്ച പണ്ഡിതൈഃ । ഉത്തമം മധ്യമം ചൈവ തഥൈവാധമമിത്യുത
പണ്ഡിതരും ജ്ഞാനികളും സാത്വികം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു: ഉത്തമം, മധ്യമം, അധമം.
ഉത്തമം മോക്ഷഫലദം സ്വര്ഗദം മധ്യമം തഥാ । അധമം ഭോഗദം പ്രോക്തം നിര്ണീയ വിദിതം ബുധൈഃ
ഉത്തമം മോക്ഷം നല്കുന്നു, മധ്യമം സ്വര്ഗം നല്കുന്നു, അധമം ഭോഗം നല്കുന്നു എന്ന് ജ്ഞാനികള് തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
സാഹിത്യം ചൈവ ത്രിവിധം സ്വീയായാം ചോത്തമം സ്മൃതമ് । മധ്യമം വാരയോഷായാം പരോഢായാം തഥാധമമ്
സാഹിത്യവും മൂന്നു തരത്തിലുള്ളതാണ്: സ്വന്തം സാഹിത്യം ഉത്തമം, വേശ്യയുടെത് മധ്യമം, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുടെത് അധമം.
താമസം ത്രിവിധം ജ്ഞേയം വിദ്വദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രദര്ശിഭിഃ । ആതതായിനിയുദ്ധം യത്തദുത്തമമുദാഹൃതമ്
താമസം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് ശാസ്ത്രം അറിയുന്നവര് പറയുന്നു: അത其中 അക്രമികളെ നേരിടുന്ന യുദ്ധം ഉത്തമം.
മധ്യമം ചാപി വിദ്വേഷാത്പാണ്ഡവാനാം തഥാരിഭിഃ । അധമം നിര്നിമിത്തം തു വിവാദേ കലഹേ തഥാ
ശത്രുത്വം കൊണ്ടുള്ള യുദ്ധം, പാണ്ഡവര്ക്കും അവരുടെ ശത്രുക്കള്ക്കും ഇടയില് നടന്നത് പോലെ, മധ്യമം. കാരണമില്ലാതെ വഴക്കിടലും കലഹവും അധമം.
തദത്ര ശ്രവണം മുഖ്യം പുരാണസ്യ മഹാമതേ । ബുദ്ധിപ്രവര്ധനം പുണ്യം തതഃ പാപപ്രണാശനമ്
അതുകൊണ്ട്, മഹാമതിയുള്ളവനേ, പുരാണം കേള്ക്കുന്നത് ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്; അത് ബുദ്ധി വര്ദ്ധിപ്പിക്കുകയും പുണ്യം നല്കുകയും പാപം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തദാഖ്യാഹി മഹാബുദ്ധേ കഥാം പൌരാണികീം ശുഭാമ് । ശ്രുതാം ദ്വൈപായനാത്പൂര്വം സര്വാര്ഥസ്യ പ്രസാധിനീമ്
അതുകൊണ്ട്, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ മുന്പ് വ്യാസനില് നിന്ന് കേട്ട ശുഭമായ പുരാണകഥ പറയണം; അതാണ് എല്ലാ ശുഭഫലങ്ങള്ക്കും കാരണമാകുന്നത്.
സൂത ഉവാച യൂയം ധന്യാ മഹാഭാഗാ ധന്യോഽഹം പൃഥിവീതലേ । യേഷാം ശ്രവണബുദ്ധിശ്ച മമാപി കഥനേ കില
സൂതന് പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗ്യശാലികളായ നിങ്ങള് ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, ഈ ഭൂമിയില് ഞാനും ഭാഗ്യവാനാണ്; കാരണം നിങ്ങള്ക്ക് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹമുണ്ട്, എനിക്ക് പറയാന് അവസരമുണ്ട്.
പുരാ ചൈകാര്ണവേ ജാതേ വിലീനേ ഭുവനത്രയേ । ശേഷപര്യങ്കസുപ്തേ ച ദേവദേവേ ജനാര്ദനേ
പണ്ടൊരിക്കല്, മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഒരു സമുദ്രത്തില് ലയിച്ചപ്പോള്, ദേവദേവനായ ജനാര്ദ്ദനന് ആനന്തശയനത്തില് വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
വിഷ്ണുകര്ണമലോദ്ഭൂതൌ ദാനവൌ മധുകൈടഭൌ । മഹാബലൌ ച തൌ ദൈത്യൌ വിവൃദ്ധൌ സാഗരേ ജലേ
വിഷ്ണുവിന്റെ ചെവിയിലെ മാലിന്യത്തില് നിന്ന് മധു, കൈടഭന് എന്ന രണ്ടു ദാനവര്മാര് ഉദിച്ചുവന്നു; വലിയ ശക്തിയുള്ള ഈ ദൈത്യര് സമുദ്രജലത്തില് വളര്ന്നു.
ക്രീഡമാനൌ സ്ഥിതൌ തത്ര വിചരന്താവിതസ്തതഃ । താവേകദാ മഹാകായൌ ക്രീഡാസക്തൌ മഹാര്ണവേ
അവിടെ ആ ഇരുവരും വലിയ ശരീരങ്ങളോടെ ആ മഹാസമുദ്രത്തില് സഞ്ചരിച്ചും കളിച്ചും രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
ചിന്താമവാപതുശ്ചിത്തേ ഭ്രാതരാവിവ സംസ്ഥിതൌ । നാകാരണം ഭവേത്കാര്യം സര്വത്രൈഷാ പരമ്പരാ
അവരെ ഇരുവരും സഹോദരന്മാരെപ്പോലെ ചിന്തയില് ആഴപ്പെട്ടു: 'കാരണമില്ലാതെ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല; എല്ലായിടത്തും ഇതാണ് നിയമം'.
ആധേയം തു വിനാധാരം ന തിഷ്ഠതി കഥഞ്ചന । ആധാരാധേയഭാവസ്തു ഭാതി നോ ചിത്തഗോചരഃ
ആധാരമില്ലാതെ ആധേയമായത് ഒരിക്കലും നിലനില്ക്കില്ല; ആധാരവും ആധേയവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിന് ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല.
ക്വ തിഷ്ഠതി ജലം ചേദം സുഖരൂപം സുവിസ്തരമ് । കേന സൃഷ്ടം കഥം ജാതം മഗ്നാവാവാഞ്ജലേ സ്ഥിതൌ
ഈ സുഖകരമായും വിശാലമായും വെള്ളം എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്? ആരാണ് ഇതിനെ സൃഷ്ടിച്ചത്, എങ്ങനെ ഇത് ഉണ്ടായി? ഇതിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ നാം എങ്ങനെ മുകളിലായി നിലകൊള്ളുന്നു?
ആവാം വാ കഥമുത്പന്നൌ കേന വോത്പാദിതാവുഭൌ । പിതരൌ ക്വേതി വിജ്ഞാനം നാസ്തി കാമം തഥാവയോഃ
നമ്മളിവിടെ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, ആരാണ് നമ്മളെ ഉണ്ടാക്കിയതെന്ന് അറിയില്ല. നമ്മുടെ മാതാപിതാക്കൾ എവിടെയാണ് എന്ന് പോലും അറിയില്ല; ഇതെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് യാതൊരു അറിവുമില്ല.
സൂത ഉവാച ഏവം കാമയമാനൌ തൌ ജഗ്മതുര്ന വിനിശ്ചയമ് । ഉവാച കൈടഭസ്തത്ര മധും പാര്ശ്വേ സ്ഥിതം ജലേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ആ ഇരുവരും ഒരു തീരുമാനത്തിലും എത്തിച്ചേരാനായില്ല. അപ്പോൾ, ജലത്തിൽ സമീപം നിന്ന മധുവിനോട് കൈടഭൻ പറഞ്ഞു.
കൈടഭ ഉവാച മധോ വാമത്ര സലിലേ സ്ഥാതും ശക്തിര്മഹാബലാ । വര്തതേ ഭ്രാതരചലാ കാരണം സാ ഹി മേ മതാ
കൈടഭൻ പറഞ്ഞു: മധു, ഈ വെള്ളത്തിൽ നമുക്ക് നിലകൊള്ളാൻ കഴിയുന്നത് വലിയ, അചഞ്ചലമായ ഒരു ശക്തിയാൽ ആണ്. സഹോദരാ, അതാണ് ഞാൻ കാരണം എന്ന് കരുതുന്നത്.
തയാ തതമിദം തോയം തദാധാരം ച തിഷ്ഠതി । സാ ഏവ പരമാ ദേവീ കാരണഞ്ച തഥാവയോഃ
അവളാൽ ഈ വെള്ളം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അവളാണ് ഇതിന് ആധാരം. അവളാണ് പരമശക്തിയും, നമ്മളെ സൃഷ്ടിച്ച കാരണം കൂടിയാണ്.
ഏവം വിബുധ്യമാനൌ തൌ ചിന്താവിഷ്ടൌ യദാസുരൌ । തദാകാശേ ശ്രുതം താഭ്യാം വാഗ്ബീജം സുമനോഹരമ്
അവർ ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി, ആലോചനയിൽ മുഴുകിയപ്പോൾ, അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മനോഹരമായ ഒരു ബീജാക്ഷരം അവർക്ക് കേൾക്കപ്പെട്ടു.
ഗൃഹീതം ച തതസ്താഭ്യാം തസ്യാഭ്യാസോ ദൃഢഃ കൃതഃ । തദാ സൌദാമനീ ദൃഷ്ടാ താഭ്യാം ഖേ ചോത്ഥിതാ ശുഭാ
അത് ഇരുവരും സ്വീകരിച്ചു, ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആവർത്തിച്ചു. അപ്പോൾ അവർക്ക് ആകാശത്ത് ഒരു ദീപ്തിമയമായ, ശുഭമായ മിന്നൽ കാണപ്പെട്ടു.
താഭ്യാം വിചാരിതം തത്ര മന്ത്രോഽയം നാത്ര സംശയഃ । തഥാ ധ്യാനമിദം ദൃഷ്ടം ഗഗനേ സഗുണം കില
അവിടെ ഇരുവരും ആലോചിച്ചു: 'ഇത് ഒരു മന്ത്രമാണ്, സംശയമില്ല.' അതുപോലെ, ഗുണങ്ങളോടെ ആകാശത്തിൽ അവർക്ക് ആ ധ്യാനവും കാണപ്പെട്ടു.
നിരാഹാരൌ ജിതാത്മാനൌ തന്മനസ്കൌ സമാഹിതൌ । ബഭൂവതുര്വിചിന്ത്യൈവം ജപധ്യാനപരായണൌ
ഉണവില്ലാതെ, ആത്മസംയമനത്തോടെ, മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, അവർ ഈ വിധത്തിൽ ചിന്തിച്ച് ജപവും ധ്യാനവും മാത്രം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
ഏവം വര്ഷസഹസ്രം തു താഭ്യാം തപ്തം മഹത്തപഃ । പ്രസന്നാ പരമാ ശക്തിര്ജാതാ സാ പരമാ തയോഃ
ഇങ്ങനെ ആയിരം വർഷം ഇരുവരും മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ പരമശക്തി സന്തോഷത്തോടെ അവർക്കു പരമരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
ഖിന്നൌ തൌ ദാനവൌ ദൃഷ്ട്വാ തപസേ കൃതനിശ്ചയൌ । തയോരനുഗ്രഹാര്ഥായ വാഗുവാചാശരീരിണീ
അവരിൽ തപസ്സിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്ന ദാനവരെ കണ്ടു, അവർക്കു അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു വാണി അവിടെ മുഴങ്ങി.
വരം വാം വാഞ്ഛിതം ദൈത്യൌ ബ്രൂതം പരമസമ്മതമ് । ദദാമി പരിതുഷ്ടാസ്മി യുവയോസ്തപസാ കില
ദാനവരേ, നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ. നിങ്ങളുടെ തപസ്സിൽ ഞാൻ സംതൃപ്തയാകുന്നു, അതിനാൽ ഞാൻ അതു നൽകും.
സൂത ഉവാച ഇതി ശ്രുത്വാ തു താം വാണീം ദാനവാവൂചതുസ്തദാ । സ്വേച്ഛയാ മരണം ദേവി വരം നൌ ദേഹി സുവ്രതേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ വാണി കേട്ടപ്പോൾ, ആ ദാനവർ പറഞ്ഞു: 'ദേവി, ധർമ്മവതിയായേ, ഞങ്ങൾക്കു ഇഷ്ടമുള്ള സമയത്ത് മാത്രം മരിക്കാൻ കഴിയുന്ന വിധം ഒരു വരം ദയവായി നൽകണം.'
വാഗുവാച വാഞ്ഛിതം മരണം ദൈത്യൌ ഭവേദ്വാ മത്പ്രസാദതഃ । അജേയൌ ദേവദൈത്യൈശ്ച ഭ്രാതരൌ നാത്ര സംശയഃ
വാണി പറഞ്ഞു: ദാനവരേ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള സമയത്ത് മാത്രം മരണം സംഭവിക്കും. ദേവന്മാരിലും ദാനവരിലും നിങ്ങൾ ഇരുവരും ജയിക്കാനാവാത്തവരായിരിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സൂത ഉവാച ഇതി ദത്തവരൌ ദേവ്യാ ദാനവൌ മദദര്പിതൌ । ചക്രതുഃ സാഗരേ ക്രീഡാം യാദോഗണസമന്വിതൌ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവിയിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച ദാനവർ അഭിമാനത്തോടെ സമുദ്രത്തിൽ ജലജീവികളോടൊപ്പം കളിച്ചു.
കാലേന കിയതാ വിപ്രാ ദാനവാഭ്യാം യദൃച്ഛയാ । ദൃഷ്ടഃ പ്രജാപതിര്ബ്രഹ്മാ പദ്മാസനഗതഃ പ്രഭുഃ
ബ്രാഹ്മണരേ, കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ ദാനവർക്ക് യാദൃശ്ചികമായി കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവിനെ കാണാൻ സാധിച്ചു.