കൃഷ്ണാമ്ബരധരാ നാരീ രുദതീ ച ഗൃഹാങ്ഗണേ । ദൃഷ്ടാ സ്വപ്നേഽപ്യുഷഃകാലേ ചിന്തിതവ്യസ്തദത്യയഃ
പ്രഭാതത്തിൽ സ്വപ്നത്തിൽ, കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച ഒരു സ്ത്രീ വീടിന്റെ മുറ്റത്ത് കരയുന്നതായി ഞാൻ കണ്ടു. ഈ ദുരന്തം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
വികൃതാഃ പക്ഷിണോ രാത്രൌ രോരുവന്തി ഗൃഹേ ഗൃഹേ । ഉത്പാതാ വിവിധാ രാജന് പ്രഭവന്തി ഗൃഹേ ഗൃഹേ
രാത്രിയിൽ ഓരോ വീട്ടിലും വിചിത്രമായ പക്ഷികൾ കുരയ്ക്കുന്നു. രാജാവേ, ഓരോ വീട്ടിലും വ്യത്യസ്തമായ അനിഷ്ടസൂചനകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
തേന ജാനാമ്യഹം നൂനം കാരണം കിഞ്ചിദേവ ഹി । യത്ത്വാം പ്രാര്ഥയതേ ബാലാ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയാ
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഒരു കാരണമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി അറിയുന്നു. അതായത്, യുദ്ധത്തിന് മനസ്സുറച്ച് ആ ബാലിക നിന്നെ തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
നൈഷാസ്തി മാനുഷീ നോ വാ ഗാന്ധര്വീ ന തഥാസുരീ । ദേവൈഃ കൃതേയം ജ്ഞാതവ്യാ മായാ മോഹകരീ വിഭോ
അവൾ മനുഷ്യിയും അല്ല, ഗാന്ധർവ്വിയും അല്ല, അസുരിയും അല്ല. ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു മായയാണ് ഇവൾ, ഭ്രമം ഉണ്ടാക്കുന്നവളാണെന്ന് അറിയണം, പ്രഭോ.
കാതരത്വം ന കര്തവ്യം മമൈതന്മതമിത്യലമ് । കര്തവ്യം സര്വഥാ യുദ്ധം യദ്ഭാവ്യം തദ്ഭവിഷ്യതി
ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. എല്ലായ്പ്പോഴും യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണ്; സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും.
കോ വേദ ദൈവകര്തവ്യം ശുഭം വാപ്യശുഭം തഥാ । അവലമ്ബ്യ ധിയാ ധൈര്യം സ്ഥാതവ്യം വൈ വിചക്ഷണൈഃ
ദേവന്മാർ എന്താണ് നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നത്, നല്ലതോ ചീത്തയോ, ആരറിയുന്നു? ബുദ്ധിയും ധൈര്യവും ആശ്രയിച്ച് ജ്ഞാനികൾ ഉറച്ചുനിൽക്കണം.
ജീവിതം മരണം പുംസാം ദൈവാധീനം നരാധിപ । കോഽപി നൈവാന്യഥാ കര്തും സമര്ഥോ ഭുവനത്രയേ
ജീവിതവും മരണവും മനുഷ്യർക്കു ദൈവത്തിന്റെ അധീനമാണ്, രാജാവേ. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഇതിനെ മാറ്റാൻ ആരും കഴിയില്ല.
മഹിഷ ഉവാച ഗച്ഛ താമ്ര മഹാഭാഗ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയഃ । താമാനയ വരാരോഹാം ജിത്വാ ധര്മേണ മാനിനീമ്
മഹിഷൻ പറഞ്ഞു: താമ്ര, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, യുദ്ധത്തിന് മനസ്സുറച്ച് നീ പോവുക. ധർമ്മപൂർവ്വം ജയിച്ച് ആ മഹാനായ സ്ത്രീയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
ന ഭവേദ്വശഗാ നാരീ സംഗ്രാമേ യദി സാ തവ । ഹന്തവ്യാ നാന്യഥാ കാമം മാനനീയാ പ്രയത്നതഃ
യുദ്ധത്തിൽ ആ സ്ത്രീ നിന്റെ വശത്താകുന്നില്ലെങ്കിൽ അവളെ കൊല്ലണം; അല്ലെങ്കിൽ, എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് ആദരിക്കണം.
വീരസ്ത്വമസി സര്വജ്ഞ കാമശാസ്ത്രവിശാരദഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന ജേതവ്യാ വരവര്ണിനീ
നീ വീരനും എല്ലാം അറിയുന്നവനും, കാമശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളവനുമാണ്. എങ്ങനെയായാലും ആ സുന്ദരിയെ ജയിക്കണം.
ത്വരന്വീര മഹാബാഹോ സൈന്യേന മഹതാ വൃതഃ । തത്ര ഗത്വാ ത്വയാ ജ്ഞേയാ വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ
വീരനായ നീ, വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ പോവുക. അവിടെ എത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കണം.
കിമര്ഥമാഗതാ ചേയം ജ്ഞാതവ്യം തദ്ധി കാരണമ് । കാമാദ്വാ വൈരഭാവാച്ച മായാ കസ്യേയമിത്യുത
അവൾ എന്തിനാണ് വന്നത്, അതിന്റെ കാരണം അറിയണം. ആഗ്രഹം കൊണ്ടോ വൈരാഗ്യത്താലോ, ആരുടെ മായയാണോ എന്ന് അന്വേഷിക്കണം.
ആദൌ തന്നിശ്ചയം കൃത്വാ ജ്ഞാതവ്യം തച്ചികീര്ഷിതമ് । പശ്ചാദ്യുദ്ധം പ്രകര്തവ്യം യഥായോഗ്യം യഥാബലമ്
ആദ്യം അവളുടെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, അവൾ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് അറിയണം. പിന്നെ, യോജ്യമായ വിധത്തിൽ, തനിക്കുള്ള ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് യുദ്ധം നടത്തണം.
കാതരത്വം ന കര്തവ്യം നിര്ദയത്വം തഥാ ന ച । യാദൃശം ഹി മനസ്തസ്യാഃ കര്തവ്യം താദൃശം ത്വയാ
ഭയപ്പെടേണ്ടതുമില്ല, ക്രൂരത കാണിക്കേണ്ടതുമില്ല. അവളുടെ മനസ്സിന് എങ്ങനെ അനുയോജ്യമോ, അങ്ങനെ നീ പെരുമാറണം.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി തദ്ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ താമ്രഃ കാലവശം ഗതഃ । നിര്ഗതഃ സൈന്യസംയുക്തഃ പ്രണമ്യ മഹിഷം നൃപമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, വിധിയുടെ അധീനനായ താമ്രൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രാജാവായ മഹിഷനെ വന്ദിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
ഗച്ഛന്മാര്ഗേ ദുരാത്മാസൌ ശകുനാന്വീക്ഷ്യ ദാരുണാന് । വിസ്മയഞ്ച ഭയം പ്രാപ യമമാര്ഗപ്രദര്ശകാന്
പാതയിൽ പോവുമ്പോൾ, ആ ദുഷ്ടൻ ഭയാനകമായ പക്ഷികളെ കണ്ടു. അവയെ കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതവും ഭയവും അനുഭവപ്പെട്ടു, കാരണം അവ മരണത്തിന്റെ വഴി കാണിച്ചു.
സഗത്വാ താം സമാലോക്യ ദേവീം സിംഹോപരിസ്ഥിതാമ് । സ്തൂയമാനാം സുരൈഃ സര്വൈഃ സര്വായുധവിഭൂഷിതാമ്
അവളോടു സമീപിച്ചപ്പോള് അവന് സിംഹത്തിന്മേല് ഇരിക്കുന്ന ദേവിയെ കണ്ടു; എല്ലാ ദേവന്മാരും അവളെ സ്തുതിച്ചു, അവള് എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
താമുവാച വിനീതഃ സന് വാക്യം മധുരയാ ഗിരാ । സാമഭാവം സമാശ്രിത്യ വിനയാവനതഃ സ്ഥിതഃ
വിനയത്തോടെ, മധുരമായ വാക്കുകളില് അവന് ദേവിയോട് സംസാരിച്ചു; ആദരവോടെ, സമാധാനപരമായ മനസ്സോടെ അവന് അവിടെ നിന്നു.
ദേവി ദൈത്യേശ്വരഃ ശൃങ്ഗീ ത്വദ്രൂപഗുണമോഹിതഃ । സ്പൃഹാം കരോതി മഹിഷസ്ത്വത്പാണിഗ്രഹണായ ച
ദേവി, ദൈത്യാധിപനായ ശ്രുങ്ഗി, നിന്റെ രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും ആകൃഷ്ടനായി; മഹിഷന് നിന്റെ കൈ പിടിച്ച് വിവാഹം കഴിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമാണ്.
ഭാവം കുരു വിശാലാക്ഷി തസ്മിന്നമരദുര്ജയേ । പതിം തം പ്രാപ്യ മൃദ്വങ്ഗി നന്ദനേ വിഹരാദ്ഭുതേ
വിപുലമായ കണ്ണുള്ളവളേ, ദേവന്മാരാലും ജയിക്കാനാവാത്ത അവനോടു ദയ കാണിക്കണം; അവനെ ഭര്ത്താവായി സ്വീകരിച്ച് നന്ദനവനത്തില് അത്ഭുതമായ സുഖങ്ങള് അനുഭവിക്കൂ.
സര്വാങ്ഗസുന്ദരം ദേഹം പ്രാപ്യ സര്വസുഖാസ്പദമ് । സുഖം സര്വാത്മനാ ഗ്രാഹ്യം ദുഃഖം ഹേയമിതി സ്ഥിതിഃ
എല്ലാ അവയവങ്ങളും മനോഹരമായ ശരീരം ലഭിച്ചാല്, എല്ലാ സുഖവും ആസ്വദിക്കണം, ദുഃഖം വിട്ടുകളയണം — ഇതാണ് ശരിയായ വഴി.
കരഭോരു കിമര്ഥം തേ ഗൃഹീതാന്യായുധാന്യലമ് । പുഷ്പകന്ദുകയോഗ്യാസ്തേ കരാഃ കമലകോമലാഃ
കരഭോരു, നിന്റെ കൈകള് കമലപോലെ മൃദുവാണ്; പൂക്കളോടോ പന്തുകളോടോ കളിക്കാനാണ് അവ അനുയോജ്യം, ആയുധങ്ങള് കൈവശം വയ്ക്കേണ്ടതെന്തിന്?
ഭ്രൂചാപേ വിദ്യമാനേഽപി ധനുഷാ കിം പ്രയോജനമ് । കടാക്ഷാ വിശിഖാഃ സന്തി കിം ബാണൈര്നിഷ്പ്രയോജനൈഃ
നിന്റെ ക眉കള് വില്ലുപോലെയുണ്ടെങ്കില്, യഥാര്ത്ഥ വില്ല് എന്തിന്? നിന്റെ കണികാഴ്ചകള് തന്നെ അമ്പുപോലെയാണ്; അപ്രയോജനമായ യഥാര്ത്ഥ അമ്പുകള് എന്തിന്?
സംസാരേ ദുഃഖദം യുദ്ധം ന കര്തവ്യം വിജാനതാ । ലോഭാസക്താഃ പ്രകുര്വന്തി സംഗ്രാമഞ്ച പരസ്പരമ്
ഈ ലോകത്തില് ദുഃഖം തരുന്ന യുദ്ധം അറിവുള്ളവര് ചെയ്യരുത്; ലാഭത്തില് ആസക്തരായവരാണ് പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത്.
പുഷ്പൈരപി ന യോദ്ധവ്യം കിം പുനര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ । ഭേദനം നിജഗാത്രാണാം കസ്യ തജ്ജായതേ മുദേ
പൂക്കളുപോലും ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധിക്കരുത്, അതിനാല് മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ടോ? സ്വന്തം ശരീരം വേദനിപ്പിക്കുന്നതില് ആര്ക്ക് സന്തോഷമുണ്ടാകും?
തസ്മാത്ത്വമപി തന്വങ്ഗി പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി । ഭര്താരം ഭജ മേ നാഥം ദേവദാനവപൂജിതമ്
അതുകൊണ്ട്, സുന്ദരമായ ശരീരമുള്ളവളേ, നീയും ദയ കാണിക്കണം; ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന എന്റെ നാഥനെ ഭര്ത്താവായി സ്വീകരിക്കൂ.
സ തേഽത്ര വാഞ്ഛിതം സര്വം കരിഷ്യതി മനോരഥമ് । ത്വം പട്ടമഹിഷീ രാജ്ഞഃ സര്വഥാ നാത്ര സംശയഃ
അവന് നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഇവിടെ നിറവേറ്റും; നീ രാജാവിന്റെ പ്രധാന ഭാര്യയാകും — ഇതില് സംശയമില്ല.
വചനം കുരു മേ ദേവി പ്രാപ്സ്യസേ സുഖമുത്തമമ് । സംഗ്രാമേ ജയസന്ദേഹഃ കഷ്ടം പ്രാപ്യ ന സംശയഃ
ദേവി, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചാല് നീ പരമസുഖം പ്രാപിക്കും; യുദ്ധത്തിലെ കഷ്ടത സഹിച്ചാല് ജയത്തില് സംശയമില്ല.
ജാനാസി രാജനീതിം ത്വം യഥാവദ്വരവര്ണിനി । ഭുംക്ഷ്വ രാജ്യസുഖം പൂര്ണം വര്ഷാണാമയുതായുതമ്
നീ രാജധാനിയുടെ കാര്യങ്ങള് നന്നായി അറിയുന്നവളാണ്, സ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീയേ; പതിനായിരക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് രാജസുഖം പൂര്ണ്ണമായി അനുഭവിക്കൂ.
പുത്രസ്തേ ഭവിതാ കാന്തഃ സോഽപി രാജാ ഭവിഷ്യതി । യൌവനേ ക്രീഡയിത്വാന്തേ വാര്ധക്യേ സുഖമാപ്സ്യസി
നിന്റെ മകനും പ്രിയനാകും, അവനും രാജാവാകും; യുവാവായിരിക്കുമ്പോള് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ച്, വൃദ്ധാവായപ്പോള് സുഖം ലഭിക്കും.