മമാപി വചനം ശ്ലക്ഷ്ണം ശ്രോതവ്യം ധീമതാ ത്വയാ । കാമാതുരൈഷാ സുദതീ ലക്ഷ്യതേഽപ്യനുമാനതഃ
നീയും ബുദ്ധിമാനായതിനാൽ എന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കണം. ആ മനോഹരിയായ സ്ത്രീയുടെ ആഗ്രഹം അവളെ നോക്കുമ്പോഴും മനസ്സിലാക്കാം.
ഭവത്യേവംവിധാ കാമം നായികാ രൂപഗര്വിതാ । ഭീഷയിത്വാ വരാരോഹാ ത്വാം വശേ കര്തുമിച്ഛതി
സ്വന്തം സൗന്ദര്യത്തിൽ അഭിമാനമുള്ള നായിക, ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് നിന്നെ കീഴടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഹാവോഽയം മാനിനീനാം വൈ തം വേത്തി രസവിത്തമഃ । വക്രോക്തിരേഷാ കാമിന്യാഃ പ്രിയം പ്രതി പരായണമ്
അഭിമാനമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവം ഇതാണ് എന്ന് രസസൂക്ഷ്മതയുള്ളവർ അറിയുന്നു. ഇങ്ങനെ മറുവഴിയിൽ സംസാരിക്കുന്നത് പ്രിയപ്പെട്ടവനോടുള്ള ആഗ്രഹമുള്ള സ്ത്രീയുടെ അവസാന ആശ്രയമാണ്.
വേത്തി കോഽപി നരഃ കാമം കാമശാസ്ത്രവിചക്ഷണഃ । യദുക്തം നാമ ബാണൈസ്ത്വാ വധിഷ്യേ രണമൂര്ധനി
കാമശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പുരുഷൻ മാത്രമേ അവൾ പറയുന്ന 'യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഞാൻ നിന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലും' എന്നതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുകയുള്ളൂ.
ഹേതുഗര്ഭമിദം വാക്യം ജ്ഞാതവ്യം ഹേതുവിത്തമൈഃ । ബാണാസ്തു മാനിനീനാം വൈ കടാക്ഷാ ഏവ വിശ്രുതാഃ
ഈ വാക്കുകൾ കാരണം നിറഞ്ഞതാണ്; കാരണം അറിയുന്നവർക്ക് ഇത് മനസ്സിലാക്കാം. അഭിമാനമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ അമ്പുകൾ എന്നത് പ്രശസ്തമായ കണികാഴ്ചകളാണ്.
പുഷ്പാഞ്ജലിമയാശ്ചാന്യേ വ്യംഗ്യാനി വചനാനി ച । കാ ശക്തിരന്യബാണാനാം പ്രേരണേ ത്വയി പാര്ഥിവ
പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള മറ്റു വാക്കുകളും സൂചനകളാണ്; രാജാവേ, മറ്റു അമ്പുകൾക്ക് നിന്നെ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ എന്ത് ശക്തിയുണ്ട്?
താദൃശീനാം ന സാ ശക്തിര്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദിഷു । യയോക്തം നേത്രബാണൈസ്ത്വാം ഹനിഷ്യേ മന്ദ പാര്ഥിവമ്
അവരുപോലുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും ബാധിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവൾ കണ്ണിന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് 'ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും, മൂഢനായ രാജാവേ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
വിപരീതം പരിജ്ഞാതം തേനാരസവിദാ കില । പാതയിഷ്യാമി ശയ്യായാം രണമയ്യാം പതിം തവ
രസസൂക്ഷ്മതയുള്ളവർ ഇതിനെ മറുവശം എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'യുദ്ധശയ്യയിൽ ഞാൻ നിന്റെ ഭർത്താവിനെ വീഴ്ത്തും' എന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു.
വിപരീതരതികീഡാഭാഷണം ജ്ഞേയമേവ തത് । കരിഷ്യേ വിഗതപ്രാണം യദുക്തം വചനം തയാ
ഇത്തരം വാക്കുകൾ മറുവശത്തിലുള്ള രതിക്രിയയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നവയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; അവൾ പറഞ്ഞ 'ഞാൻ അവനെ ജീവൻകെട്ടിയാക്കും' എന്നത് ഞാൻ ചെയ്യും.
വീര്യം പ്രാണാ ഇതി പ്രോക്തം തദ്വിഹീനം ന ചാന്യഥാ । വ്യംഗ്യാധിക്യേന വാക്യേന വരയത്യുത്തമാ നൃപ
ശക്തിയും ജീവനും ഒന്നാണെന്ന് പറയുന്നു; അതില്ലാതെ മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല. സൂചനയുള്ള വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഉത്തമസ്ത്രീ രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
തദ്വൈ വിചാരതോ ജ്ഞേയം രസഗ്രന്ഥവിചക്ഷണൈഃ । ഇതി ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ കര്തവ്യം രസസംയുതമ്
ഇത് രസഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ആലോചിച്ച് മനസ്സിലാക്കണം. മഹാരാജാവേ, ഇതറിയുമ്പോൾ ഉചിതമായ രസത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
സാമദാനദ്വയം തസ്യാ നാന്യോപായോഽസ്തി ഭൂപതേ । രുഷ്ടാ വാ ഗര്വിതാ വാപി വശഗാ മാനിനീ ഭവേത്
അവളെ ശമനവും സമ്മാനവും കൊണ്ടാണ് കീഴടക്കാൻ കഴിയുക, രാജാവേ; കോപമുള്ളവളായാലും അഭിമാനമുള്ളവളായാലും, അഭിമാനമുള്ള സ്ത്രീ ഒടുവിൽ കീഴടങ്ങും.
താദൃശൈര്മധുരൈര്വാക്യൈരാനയിഷ്യേ തവാന്തികമ് । കിം ബഹൂക്തേന മേ രാജന് കര്തവ്യാ വശവര്തിനീ
ഇത്തരം മധുരമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ അവളെ നിന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരും; കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, രാജാവേ, അവളെ കീഴടക്കേണ്ടതാണ്.
ഗത്വാ മയാധുനൈവേയം കിങ്കരീവ സദൈവ തേ । വ്യാസ ഉവാവ ഇത്ഥം നിശമ്യ തദ്വാക്യം താമ്രസ്തത്ത്വവിചക്ഷണഃ
ഞാൻ പോയി ഇപ്പോൾ തന്നെ അവളെ നിന്റെ ദാസിയായി എപ്പോഴും മാറ്റും. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു, സത്യം അറിയുന്ന താമ്രൻ
ഉവാച വചനം രാജന്നിശാമയ മയോദിതമ് । ഹേതുമദ്ധര്മസഹിതം രസയുക്തം നയാന്വിതമ്
രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ; ഇതിൽ കാരണം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തോടൊപ്പം രസവും നയവും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
നൈഷാ കാമാതുരാ ബാലാ നാനുരക്താ വിചക്ഷണാ । വ്യംഗ്യാനി നൈവ വാക്യാനി തയോക്താനി തു മാനദ
അവൾ ഒരു ആഗ്രഹമുള്ള ബാലികയോ ആസ്വാദനത്തിൽ ആകൃഷ്ടയായവളോ അല്ല, ജ്ഞാനിയേ; അവൾ പറഞ്ഞ സൂചനയുള്ള വാക്കുകൾ അഭിമാനമുള്ളവളുടെതല്ല.
ചിത്രമത്ര മഹാബാഹോ യദേകാ വരവര്ണിനീ । നിരാലമ്ബാ സമായാതി ചിത്രരൂപാ മനോഹരാ
മഹാബാഹുവേ, ഇവിടെ ഒരു മനോഹരമായ വർണ്ണമുള്ള സ്ത്രീ, ആരുടെയും സഹായമില്ലാതെ, അത്ഭുതകരമായ ആകർഷകമായ രൂപത്തിൽ വരുന്നത് അതിമഹത്തായ കാര്യമാണ്.
അഷ്ടാദശഭുജാ നാരീ ന ശ്രുതാ ന ച വീക്ഷിതാ । കേനാപി ത്രിഷു ലോകേഷു പരാക്രമവതീ ശുഭാ
പതിനെട്ടു കൈകളുള്ള സ്ത്രീയെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ആരും കേട്ടിട്ടോ കണ്ടിട്ടോ ഇല്ല, മഹത്വമുള്ളവളും ശക്തിയുള്ളവളുമാണ് അവൾ.
ആയുധാന്യപി താവന്തി ധൃതാനി ബലവന്തി ച । വിപരീതമിദം മന്യേ സര്വം കാലകൃതം നൃപ
എത്രയോ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ചിട്ടും, അവ ശക്തമായിരുന്നാലും, രാജാവേ, ഇതെല്ലാം എതിരായിപ്പോയിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. എല്ലാം കാലത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
സ്വപ്നാനി ദുര്നിമിത്താനി മയാ ദൃഷ്ടാനി വൈ നിശി । തേന ജാനാമ്യഹം നൂനം വൈശസം സമുപാഗതമ്
രാത്രിയിൽ ഞാൻ ദുഷ്പ്രതീക്ഷണ സ്വപ്നങ്ങളും, അനിഷ്ട സൂചനകളും കണ്ടു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ദുരന്തം സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി അറിയുന്നു.
കൃഷ്ണാമ്ബരധരാ നാരീ രുദതീ ച ഗൃഹാങ്ഗണേ । ദൃഷ്ടാ സ്വപ്നേഽപ്യുഷഃകാലേ ചിന്തിതവ്യസ്തദത്യയഃ
പ്രഭാതത്തിൽ സ്വപ്നത്തിൽ, കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച ഒരു സ്ത്രീ വീടിന്റെ മുറ്റത്ത് കരയുന്നതായി ഞാൻ കണ്ടു. ഈ ദുരന്തം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
വികൃതാഃ പക്ഷിണോ രാത്രൌ രോരുവന്തി ഗൃഹേ ഗൃഹേ । ഉത്പാതാ വിവിധാ രാജന് പ്രഭവന്തി ഗൃഹേ ഗൃഹേ
രാത്രിയിൽ ഓരോ വീട്ടിലും വിചിത്രമായ പക്ഷികൾ കുരയ്ക്കുന്നു. രാജാവേ, ഓരോ വീട്ടിലും വ്യത്യസ്തമായ അനിഷ്ടസൂചനകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
തേന ജാനാമ്യഹം നൂനം കാരണം കിഞ്ചിദേവ ഹി । യത്ത്വാം പ്രാര്ഥയതേ ബാലാ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയാ
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഒരു കാരണമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി അറിയുന്നു. അതായത്, യുദ്ധത്തിന് മനസ്സുറച്ച് ആ ബാലിക നിന്നെ തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
നൈഷാസ്തി മാനുഷീ നോ വാ ഗാന്ധര്വീ ന തഥാസുരീ । ദേവൈഃ കൃതേയം ജ്ഞാതവ്യാ മായാ മോഹകരീ വിഭോ
അവൾ മനുഷ്യിയും അല്ല, ഗാന്ധർവ്വിയും അല്ല, അസുരിയും അല്ല. ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു മായയാണ് ഇവൾ, ഭ്രമം ഉണ്ടാക്കുന്നവളാണെന്ന് അറിയണം, പ്രഭോ.
കാതരത്വം ന കര്തവ്യം മമൈതന്മതമിത്യലമ് । കര്തവ്യം സര്വഥാ യുദ്ധം യദ്ഭാവ്യം തദ്ഭവിഷ്യതി
ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. എല്ലായ്പ്പോഴും യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണ്; സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും.
കോ വേദ ദൈവകര്തവ്യം ശുഭം വാപ്യശുഭം തഥാ । അവലമ്ബ്യ ധിയാ ധൈര്യം സ്ഥാതവ്യം വൈ വിചക്ഷണൈഃ
ദേവന്മാർ എന്താണ് നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നത്, നല്ലതോ ചീത്തയോ, ആരറിയുന്നു? ബുദ്ധിയും ധൈര്യവും ആശ്രയിച്ച് ജ്ഞാനികൾ ഉറച്ചുനിൽക്കണം.
ജീവിതം മരണം പുംസാം ദൈവാധീനം നരാധിപ । കോഽപി നൈവാന്യഥാ കര്തും സമര്ഥോ ഭുവനത്രയേ
ജീവിതവും മരണവും മനുഷ്യർക്കു ദൈവത്തിന്റെ അധീനമാണ്, രാജാവേ. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഇതിനെ മാറ്റാൻ ആരും കഴിയില്ല.
മഹിഷ ഉവാച ഗച്ഛ താമ്ര മഹാഭാഗ യുദ്ധായ കൃതനിശ്ചയഃ । താമാനയ വരാരോഹാം ജിത്വാ ധര്മേണ മാനിനീമ്
മഹിഷൻ പറഞ്ഞു: താമ്ര, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, യുദ്ധത്തിന് മനസ്സുറച്ച് നീ പോവുക. ധർമ്മപൂർവ്വം ജയിച്ച് ആ മഹാനായ സ്ത്രീയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
ന ഭവേദ്വശഗാ നാരീ സംഗ്രാമേ യദി സാ തവ । ഹന്തവ്യാ നാന്യഥാ കാമം മാനനീയാ പ്രയത്നതഃ
യുദ്ധത്തിൽ ആ സ്ത്രീ നിന്റെ വശത്താകുന്നില്ലെങ്കിൽ അവളെ കൊല്ലണം; അല്ലെങ്കിൽ, എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് ആദരിക്കണം.
വീരസ്ത്വമസി സര്വജ്ഞ കാമശാസ്ത്രവിശാരദഃ । യേന കേനാപ്യുപായേന ജേതവ്യാ വരവര്ണിനീ
നീ വീരനും എല്ലാം അറിയുന്നവനും, കാമശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളവനുമാണ്. എങ്ങനെയായാലും ആ സുന്ദരിയെ ജയിക്കണം.